Chương 1. GIỚI THIỆU CHUNG 1.NGÔN NGỮ SQL 1. Lịch sử phát triển của ngôn ngữ SQL Mô hình cơ sở dữ liệu (CSDL) quan hệ - RDBMS, do E.F Codd đưa ra vào đầu thập kỷ 70. Từ đó đến nay, nó liên tục phát triển trở thành mô hình CSDL phổ biến bậc nhất.
Mô hình quan hệ gồm các thành phần sau: Tập hợp các đối tượng và / hoặc các mối quan hệ Tập hợp các xử lý tác động tới các quan hệ Ràng buộc dữ liệu đảm bảo tính chính xác và nhất quán. SQL (Structured Query Language, đọc là "sequel") là tập lệnh truy xuất CSDL quan hệ. Ngôn ngữ SQL được IBM sử dụng đầu tiên trong hệ quản trị CSDL System R vào giữa những năm 70. Hệ ngôn ngữ SQL đầu tiên (SEQUEL2) được IBM công bố vào tháng 11 năm 1976.
Năm 1979, tập đoàn Oracle giới thiệu thương phẩm đầu tiên của SQL. SQL cũng được cài đặt trong các hệ quản trị CSDL như DB2 của IBM và SQL/DS. Ngày nay, SQL được sử dụng rộng rãi và đuợc xem là ngôn ngữ chuẩn để truy cập CSDL quan hệ. Chuẩn SQL Năm 1989, viện tiêu chuẩn quốc gia Hoa Kỳ (ANSI) công nhận SQL là ngôn ngữ chuẩn để truy cập CSDL quan hệ trong văn bản ANSI SQL89.
Năm 1989, tổ chức tiêu chuẩn quốc tế (ISO) công nhận SQL ngôn ngữ chuẩn để truy cập CSDL quan hệ trong văn bản ISO 9075-1989. Tất cả các hệ quản trị CSDL lớn trên thế giới cho phép truy cập bằng SQL và hầu hết theo chuẩn ANSI.CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN TRONG CƠ SỞ DỮ LIỆU 1. Các thành phần logic trong database Thành phần Diễn giải Table Cấu trúc lưu trữ cơ bản nhất trong CSDL quan hệ (RDBMS), nó bao gồm 1 hoặc nhiều columns (cột dữ liệu) với 0 hoặc nhiều rows (dòng dữ liệu). Row Tổ hợp những giá trị của Column trong bảng.
Một row còn được gọi là 1 record (bản ghi). Column Quy định một loại dữ liệu trong bảng. Ví dụ: loại dữ liệu tên phòng ban có trong bảng phòng ban. Ta thể hiển thị column này thông qua tên column và có thể kèm theo một vài thông tin khác về column như kiểu dữ liệu, độ dài của dữ liệu.
Field Giao của column và row. Field chính là nơi chứa dữ liệu. Nếu không có dữ liệu trong field ta nói field có gia trị là NULL. Primary Key Là một column hoặc một tập các column xác định tính duy nhất của các rows ở trong bảng.
Ví dụ DEPTNO là Primary Key của bảng DEPT vì nó được dùng để xác định duy nhất một phòng ban trong bảng DEPT mà đại diện là một row dữ liệu. Trang 5 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL Primary Key nhất thiết phải có số liệu. Foreign Key Là một column hoặc một tập các columns có tham chiếu tới chính bảng đó hoặc một bảng khác. Foreign Key xác định mối quan hệ giữa các bảng.
Constraints Là các ràng buộc đối với dữ liệu trong các bảng thuộc database. Ví dụ: Foreign Key, Primary Key. Ví dụ: minh hoạ các thành phần logic trong database EMP DEPT EMPNO ENAME EMP DEPT DEPTNO DEPTNO DNAME 7369 SMITH 20 Row 7499 ALLEN 30 10 ACCOUNTING 7521 WARD 30 20 RESEARCH 7566 JONES 20 30 SALES 7654 MARTIN 30 40 OPERATIONS 7698 BLAKE 30 Foreign key 7782 CLARK 10 Primary key Column Hình vẽ 1. Minh hoạ các thành phần logic trong database 1.
Các đối tượng trong database Đối tượng Diễn giải Table Cấu trúc lưu trữ cơ bản nhất trong CSDL quan hệ (RDBMS), gồm row và column View Là cấu trúc logic hiển thị dữ liệu từ 1 hoặc nhiều bảng Sequence Lết sinh giá trị cho các primary key Index Tăng tính thực thi cho câu lệnh truy vấn Synonym Tên tương đương của đối tượng Program unit Tập hợp các câu lệnh thực hiện được viết bởi ngôn ngữ SQL và PL/SQL, bao gồm Procedure, function, package. Các nhóm lệnh SQL cơ bản Tên lệnh Diễn giải SELECT Là lệnh thông dụng nhất, dùng để lấy, xem dữ liệu trong CSDL. INSERT Là 3 lệnh dùng để nhập thêm những row mới, thay đổi nội dung UPDATE dữ liệu trên các row hay xoá các row trong table. Những lệnh này DELETE được gọi là các lệnh thao tác dữ liệu DML (Data Manipulation Language) Trang 6 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL CREATE Là 3 lệnh dùng để thiết lập, thay đổi hay xoá bỏ cấu trúc dữ liệu ALTER như là table, view, index.
Những lệnh này được gọi là các lệnh định nghĩa dữ DROP liệu DDL (Data Definition Language) RENAME TRUNCATE COMMIT Quản lý việc thay đổi dữ liệu bằng các lệnh DML. Việc thay đổi dữ liệu có ROLLBACK thể được nhóm lại thành các transaction. SAVE POINT 2 lệnh này dùng để gán hoặc huỷ các quyền truy nhập vào CSDL Oracle và GRANT các cấu trúc bên trong nó. Những lệnh này được gọi là các lệnh điều khiển dữ REVOKE liệu DCL (Data Control Language) 1.CƠ SỞ DỮ LIỆU THỰC HÀNH 1.
Mô hình dữ liệu DEPT EMP SALGRADE DUMMY BONUS Hình vẽ 2. Mô hình dữ liệu thực hành 1. Cấu trúc bảng dữ liệu Bảng DEPT Tên cột Kiểu Điều kiện Diễn giải DEPTNO NUMBER(2) PRIMARY KEY Mã phòng ban DNAME VARCHAR2(14) Tên phòng ban LOC VARCHAR2(13) Địa chỉ Bảng SALGRADE Tên cột Kiểu Điều kiện Diễn giải GRADE NUMBER PRIMARY KEY Mức lương LOSAL NUMBER Giá trị thấp nhất HISAL NUMBER Giá trị cao nhất Trang 7 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL Bảng EMP Tên cột Kiểu Điều kiện Diễn giải EMPNO NUMBER(4) PRIMARY KEY Mã nhân viên ENAME VARCHAR2(10) Tên nhân viên JOB VARCHAR2 (9) Nghề nghiệp MGR NUMBER(4) FOREIGN KEY (EMP.EMPNO) Mã người quản lý HIREDATE DATE Ngày gia nhập công ty SAL NUMBER(7,2) Lương COMM NUMBER(7,2) Thưởng DEPTNO NUMBER(2) NOT FOREIGN KEY Mã phòng ban NULL, (DEPT.DEPTNO) Trang 8 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL Chương 2. LỆNH TRUY VẤN CƠ BẢN 2.CÂU LỆNH TRUY VẤN 2.
Quy tắc viết lệnh Các câu lệnh truy vấn được biểu diễn theo các quy tắc sau: Các lênh trong câu lệnh SQL thuộc loại không phân biệt chữ viết hoa hay thường. Nội dung của một câu lệnh SQL có thể được trải dài trên nhiều dòng. Các từ khoá không được phép viết tắt hay phân cách trên nhiều dòng Các mệnh đề thông thường được đặt trên nhiều dòng khác nhau Để rõ ràng trong việc thể hiện câu lệnh, ta nên sử dụng các dấu TAB khi viết lệnh Ta có thể sử dụng các ký tự đặc biệt như: +, -, \, *,. để biểu diễn giá trị trong câu lệnh.
Lệnh kết thúc bởi dấu chấm phẩy (;). Câu lệnh truy vấn cơ bản Cú pháp: SELECT [DISTINCT ] {*, column [alias],.} FROM table; Với: SELECT Hiển thị nội dung của một hay nhiều cột DISTINCT Phân biệt nội dung giữa các dòng dữ liệu trả về Lấy tất các các cột trong bảng column Tên cột dữ liệu cần trả về alias Phần tiêu đề của cột dữ liệu trả về FROM table Tên bảng chứa dữ liệu truy vấn Ví dụ: SELECT FROM emp; Cấu trúc của lệnh truy vấn gồm có hai phần: Mệnh đề chọn lựa bao gồm Lệnh SELECT và tên cột dữ liệu trả về Mệnh đề biểu diễn nơi chứa bao gồm FROM và tên bảng. Các thành phần khác của mệnh đề SELECT Trong mệnh đề SELECT còn có thể đưa vào các thành phần khác: Biểu thức toán học Column alias Các column được ghép chuỗi Literal Biểu thức toán học Trong mệnh đề SELECT biểu thức toán học có thể các giá trị (column hoặc hàng số), các toán tử, các hàm. Các toán tử được dùng là (+), (-), (*), (/).
Độ ưu tiên của các toán tử giống trong phần số học. Ví dụ: Trang 9 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL SELECT ename, sal *12, comm FROM emp; SELECT ename, (sal+250)*12 FROM emp; Tiêu đề của cột (column alias) Trong mệnh đề SELECT, column alias là phần nhãn hiển thị của column khi lấy số liệu ra. Trong column alias không được có dấu cách và viết cách sau tên column một dấu cách. Column alias được chấp nhận có dấu cách khi được đặt trong dấu nháy kép (“ “).
Ví dụ: (ANUAL chính là column alias) SELECT ename, SAL*12 ANUAL, comm FROM emp; Ghép tiếp các cột dữ liệu Toán tử ghép tiếp chuỗi (||) cho phép ghép tiếp dữ liệu trong các cột khác nhau của cùng một dòng dữ liệu với nhau thành một chuỗi. Ta có thể có nhiều toán tử ghép chuỗi trong cùng một column alias. Ví dụ: SELECT empno||ename EMPLOYEE FROM emp; Ghép tiếp chuỗi ký tự Trong mệnh đề SELECT, ta có thể thực hiện ghép tiếp bất kỳ ký tự nào, biểu thức hay số nào mà không phải là column hoặc column alias. Ví dụ: SELECT empno || ename || ‘ WORK IN DEPARTMENT ’ || deptno ‘Employee Detail’ FROM emp; 2.
Phân biệt giá trị dữ liệu trả về Trong thực tế nhiều khi giá trị dữ liệu trên các dòng dữ liệu kết xuất trùng nhau. Gây nhiều bất tiện. Để có thể lấy được chỉ các dòng dữ liệu phân biệt với nhau. Ta sử dụng mệnh đề DISTINCT trong câu lệnh truy vấn.
Ví dụ: SQL> SELECT deoptno FROM dept; DEPTNO 10 30 10 20 14 rows selected. SQL> SELECT DISTINCT deoptno FROM dept; DEPTNO 10 30 20 3 rows selected. Trang 10 Oracle cơ bản - SQL và PL/SQL 2. Giá trị NULL Cột có giá trị rỗng (NULL) là cột chưa được gán giá trị, nói cách khác nó chưa được khởi tạo giá trị.
Các cột với bất cứ kiểu dữ liệu nào cũng có thể có trị NULL, trừ khi được nó là khóa hay có ràng buộc toàn vẹn NOT NULL. Trong biểu thức có bất kỳ giá trị NULL nào kết quả cũng là NULL. Ví dụ: SELECT ename, sal*12 + comm ANUAL_SAL FROM emp; NULL trong các hàm của SQL Trong các hàm làm việc với từng cột hay hàm vô hướng (scalar function). Các hàm loại này trả về trị null khi có tham số NULL, trừ hàm NVL và TRANSLATE có thể trả về giá trị thực.
Cú pháp của hàm NVL: NVL (DATECOLUMN,’01-01-2001’) NVL(NUMBERCOLUMN, 9) NVL(CHARCOLUMN,’STRING’) NVL(comm,0) trả về trị 0 khi comm là null SELECT ename, sal*12 + NVL(comm,0) ANUAL_SAL FROM emp; Trong các hàm làm việc với nhóm các cột (group function): Hầu hết các hàm làm việc trên nhóm bỏ qua trị null, ví dụ như khi sử dụng hàm AVG để tính trung bình cho một cột có các giá trị 1000, NULL, NULL, NULL, 2000. Khi đó trung bình được tính là (1000+2000)/2=1500, như vậy trị null bị bỏ qua chứ không phải xem là trị 0. NULL trong các biểu thức so sánh, điều kiện Để kiểm tra có phải NULL hay không dùng các toán tử IS NULL hoặc IS NOT NULL. Nếu trong biểu thức so sánh có trị null tham gia và kết quả của biểu thức phụ thuộc vào trị null thì kết quả là không xác định, tuy nhiên trong biểu thức DECODE, hai giá trị null được xem là bằng nhau trong phép so sánh.
Oracle xem các biểu thức với kết quả không xác định tương đương với FALSE.