Chương 5 Tính năng cài đặt phần mềm (software installation) Một trong những công việc th ường gặp đối với ng ười quản trị viên là thường xuyên phải cài đặt và phân phối các phần mềm ứng dụng l ên các máy trạm. Với một mạng có nhiều máy trạm, mà cứ tiến hành cài đặt thủ công trên từng máy, thì đây quả là một công việc năng nhọc, mất nhiều thời gian. Để khắc phục nhược điểm đó Windows 2000 đ ã đưa vào tính năng cài đ ặt phần mềm (Software Installation - SI). ở đây đã có sự tích hợp việc c ài đặt phần mềm vào trong hệ điều hành, và với sự tích hợp đó, làm cho nó được kiểm soát, phân phối, v à quản lý một cách tập trung.
Với tính năng mới n ày, từ một vị trí trung tâm, ta có thể tự động c ài đặt một ứng dụng ra to àn mạng, hoặc chỉ cài đặt hạn chế nó cho một danh sách các ph òng ban hoặc một nhóm người dùng nào đó. Sau đó l ại có thể gỡ bỏ nó ra khỏi to àn mạng hoặc một bộ phận nào đó chỉ trong một đợt. Với SI, từ nay ta không phải chạy những ch ương trình Setup để cài đặt các phần mềm ứng dụng nữa. Tha y vì vậy, ta phải cung cấp cho SI một tập tin (có thể gọi là gói phần mềm) có phần mởi rộng l à.
Một gói phần mềm MSI không phải l à một chương trình mà là một tuyển tập các lệnh báo cho SI biết cách c ài đặt một ứng dụng nằm d ưới sự quản lý của Windows 2000. Micrsoft đang khuyến cáo các nh à chế tạo phần mềm chịu khó đưa ra các phiên b ản mới của họ d ưới dạng thức MSI (nếu ta thấy trên đĩa CD phân phối của một h ãng nào đó có tập tin với phần mở rộng là .MSI, thì có ngh ĩa là hãng đó đã tạo ra một gói phần mềm sẵn s àng cho Windows 2000). Đồng thời Windows 2000 cũng đ ưa ra một giải pháp khá rắc rối và mất nhiều thời gian để chuyển đổi một ứng dụng đ ược cài đặt theo cách thông thường trên Windows thành một gói phần mềm MSI. SI được dùng bên trong các đối tượng chính sách nhóm (GPO).
Việc c ài đặt, phân phối, quản lý v à gỡ bỏ các gói phần mềm đều đ ược thực hiện thông qua các chính sách nhóm đ ã được thiết lập. SI có hai cách đ ể phân phối một gói phần mềm cho các ng ười dùng hoặc các máy là: qu ảng bá (publish) v à phân bổ (assign). Khi quảng bá một gói phần mềm cho những ng ười dùng là ta đang làm cho nó sẵn dùng (available) đ ối với những ng ười dùng đã đăng nhập vào mạng (không phân biệt l à họ đăng nhập ở máy tính nào), và có cài đ ặt nó hay không là tuỳ ý họ. Để cài đặt nó người dùng chỉ cần nhấn chuột v ào mục Add/Remove Programs trong Control Panel.
Ta không thể quảng bá một gói phần mềm cho các máy đ ược, vì máy thì không th ể nào tự quyết định được là có cài đặt phần mềm đó hay không. Với cách phân bổ, ta có thể phân bổ một gói phần mềm cho các ng ười dùng hoặc các máy: nếu phân bổ cho ng ười dùng, thì nó sẽ được cài đặt khi người dùng ấy đăng nhập; nếu phân bổ cho máy, th ì nó sẽ được cài đặt khi máy được khởi động. Nếu ng ười dùng đã nhận được ứng dụng đó, rồi cố gắng xoá nó đi, thì nó sẽ tự cài đặt lại (reinstall) hoặc sửa chữa lại (repair) v ào lần đăng nhập hoặc khởi động máy kế tiếp. Điểm đặc biệt trong việc phân bổ một gói phần mềm l à, nó chỉ được cài đặt một phần vào lúc đăng nh ập hoặc khởi động máy để tạo ra giao diện v à những liên kết cần thiết, sao cho ng ười dùng có thể tìm thấy để khởi động.
Điều này rất có ích vì trong nhiều trường hợp, có thể ng ười dùng chưa cần ngay đến ứng dụng này, nên không cần phải mất thời gian cài đặt đầy đủ ngay từ đầu, tức là rút ngắn được thời gian đăng nhập hoặc khởi động máy, đồng thời tiết kiệm đ ược không gian đĩa cứng tr ên máy trạm. Chỉ khi nào người dùng khởi động ứng dụng n ày, thì nó mới được cài đặt trọn vẹn. Các bước quảng bá hoặc phân bổ một gói phần m ềm Để quảng bá hoặc phân bổ một gói phần mềm cho các ng ười dùng hoặc máy tính trên mạng, ta thực hiện theo các b ước sau: 1- Sao chép gói ph ần mềm vào một thư mục chia sẻ trên mạng 2- Tạo ra một GPO để cài đặt phần mềm 3- Đưa gói phần mềm vào GPO Windows 2000 có một bộ công cụ quản trị đóng gói sẵn d ưới dạng tập tin MSI có tên adminpak.msi trong thư mục WINNT\System32 trên ổ đĩa hệ thống của máy điều khiển v ùng (DC). Bộ công cụ này khi được cài đặt sẽ nằm trong nhóm Administrative Tools trong mục Programs của menu Start.
adminpak chứa rất nhiều công cụ để điều h ành và quản trị mạng, trong đó có công cụ Active Directory Users and Computers m à ta đã biết ở các chương trước. Bộ công cụ quản trị này được cài mặc định trong quá tr ình cài đặt các máy DC. Còn v ới những máy khác, nó có thể đ ược cài đặt thủ công hoặc thông qua chính sách nhóm. Nh ờ việc cài đặt bộ công cụ này trên các máy trạm, người quản trị có thể điều h ành và quản trị mạng từ xa (từ các máy trạm), mà không nhất thiết phải đến các máy điều khiển miền.
Sau đây chúng ta s ẽ minh hoạ các b ước trên bằng cách quảng bá gói công cụ quản trị adminpak cho những người quản trị, để họ có thể cài đặt và sử dụng công cụ n ày trên các máy tr ạm bất kỳ. Sao chép gói ph ần mềm vào một thư mục chia sẻ trên mạng Để tiện cho việc quản lý các gói phầm mềm, ta d ùng công cụ Windows Explorer tạo ra thư mục C:\Packages để chứa các gói phần mềm đ ược quảng bá hoặc phân bổ. Sau đó chia sẻ th ư mục này cũng với tên là Packages. Tiếp theo chép tập tin adminpak từ thư mục D:\WINNT\System32 vào thư mục C:\Packages.1 cho th ấy kết quả những g ì chúng ta đã làm.
Việc sao chép adminpak vào một thư mục chia sẻ 5. Tạo ra một GPO để cài đặt phần mềm Tại bước này ta phải mở công cụ Active Directory Users and Groups v à sẽ tạo ra một GPO từ cấp miền có t ên là “Quang ba Adminpak”, b ằng cách nhấn nút phải chuột tại t ên miền, chọn Properties, chọn trang Group Policy, chọn New, rồi gõ vào “Quang ba Adminpak”, nh ư hình 4. Theo mặc định các chính sách nhóm mới tạo sẽ đ ược áp dụng cho mọi người dùng nằm trong SDOU hiện tại (ở đây l à miền Khoatin. Để hạn chế việc áp dụng chính sách nhóm n ày chỉ cho những người quản trị, ta chọn nút Properties, rồi chọn trang Security.
Sau đó duyệt quyền Apply Group Policy cho hai nhóm Domain Admins và Enterprise Admins. Còn các nhóm khác ta bỏ duyệt quyền này (xem hình 4. Đặt tên cho GPO mới Hình 4. áp dụng GPO này cho hai nhóm Domain Admins và Enterprise Admins 5.
Đưa gói phần mềm vào GPO Tiếp theo vẫn với GPO mới tạo trong h ình 4.2, ta chọn Edit. Vì chỉ có thể quảng bá gói phần mềm cho ng ười dùng, nên ta phải đưa gói phần mềm adminpak vào mục User Configuration \Software Settings\Software installation (xem hình 4.4), b ằng cách nhấn nút phải chuột tại mục này, chọn New/Package. Sau đó ta chọn gói adminpack và phải gõ đường dẫn mạng đầy đủ đến nó trong mục File name như hình 4. Đưa gói phần mềm vào một GPO Hình 4.
Chọn gói phần mềm để đ ưa vào GPO Đường dẫn trên mạng dùng để định vị được đúng một tài nguyên trên mạng từ một vị trí bất kỳ. Các máy trạm sẽ d ùng đường dẫn này để truy nhập đến gói phần mềm đ ược cài đặt. Đường đẫn mạng được viết theo dạng: \\ tên máy \ tên thư mục chia sẻ \ các thư mục con của thư mục chia sẻ nếu có \ tên tập tin; như trong trường hợp của ví dụ này, đường dẫn mạng đến gói công cụ quản trị adminpack là: \\Maychu1\Packages\Adminpak. Sau khi vào xong đư ờng dẫn mạng đến gói adminpack, ta nhấn nút Open.
Đến đây, ta được yêu cầu chọn phương thức triển khai gói phần mềm này là quảng bá (Published), hay phân bổ (Assigned) nh ư được minh hoạ trong hình 4. Trong tr ường hợp này ta chọn Published, rồi nhấn OK. Khi đó cửa sổ Group Policy sẽ có nội dung nh ư hình 4. Chọn phương thức quảng bá gói phần mềm Hình 4.
Gói công cụ quản trị đã được đưa vào GPO với tên gọi Windows 2000 Administration Tools Bây giờ adminipack đ ã sẵn sàng để cài đặt bởi một người quản trị miền hoặc quản trị toàn rừng. Để thử nghiệm, ta đến một máy trạm v à đăng nhập với tư cách là thành viên của nhóm Domain Admins hoặc Enterprise Admins. Tiếp theo mở Control Panel của máy, chọn Add/Remove Programs , chọn Add New Programs. Khi đó ta sẽ thấy màn hình giống như hình 4.
Cài đặt gói phần mềm đ ã quảng bá từ cửa sổ này Vì ta mới chỉ quảng bá một gói phần mềm n ên Windows 2000 Administration Tools được chọn mặc định, v à ta chỉ cần nhấn nút Add để đưa nó vào máy tr ạm. Quản lý gói phần mềm đ ã quảng bá hoặc phân bổ 5. Thay đổi một số đặc tính của gói phần mềm Một số đặc tính của gói phần mềm có thể đ ược thay đổi bằng cách, từ cửa sổ hình 4.7, ta nhấn đúp chuột tại gói phần mềm cần thay đổi, chọn trang Deployment, để hiện ra cửa sổ nh ư hình 4. Tại đây ta vẫn có thể thay đổi lại phương thức triển khai gói phần mềm tạ i mục Deployment type.
Ô duyệt Uninstall this application when it falls out of the scope of management, nếu được chọn sẽ tự động gỡ bỏ gói phần mềm đ ã được cài đặt bởi một người dùng nào đó, khi ngư ời dùng này không còn là đối tượng được áp dụng chính sách nhóm cài đặt gói phần mềm. Chẳng hạn ng ười dùng này không còn là thành viên c ủa một nhóm đ ược áp dụng chính sách nhóm c ài đặt gói phần mềm. Ô duyệt Do not display this package in the Add/Remove Programs control panel.