Giáo trình lắp ráp và cài đặt máy tính nghề quản trị mạng máy tính trung cấp phần 2 trường cao đẳng cơ điện xây dựng việt xô

Giáo trình kinh tế về lắp ráp và cài đặt máy tính nghề quản trị mạng máy tính trung cấp phần 2 trường cao đẳng cơ điện, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa

• Đề tài: Hướng Dẫn Cài Đặt Hệ Điều Hành Máy Tính Trung Cấp
• Loại tài liệu: hướng dẫn

Mục lục chi tiết

• 4. BÀI 4: CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN
• 4.1. Phân vùng đĩa cứng
• 4.2. Cài đặt hệ điều hành
• 4.2.1. Yêu cầu cấu hình máy tính
• 4.2.2. Qui trình cài đặt
• 4.2.2.1. CÀI ĐẶT HDH WINDOWS XP
• 4.2.2.2. CÀI ĐẶT WINDOWS 7

Tóm tắt

I. Hướng dẫn cài đặt hệ điều hành máy tính trung cấp hiệu quả

Cài đặt hệ điều hành máy tính là một quá trình quan trọng, ảnh hưởng đến hiệu suất và khả năng sử dụng của máy tính. Hệ điều hành không chỉ là phần mềm mà còn là cầu nối giữa người dùng và phần cứng. Việc cài đặt đúng cách sẽ giúp máy tính hoạt động ổn định và hiệu quả hơn.

1.1. Tổng quan về các hệ điều hành phổ biến hiện nay

Các hệ điều hành phổ biến hiện nay bao gồm Windows, Linux và macOS. Mỗi hệ điều hành có những ưu điểm và nhược điểm riêng, phù hợp với nhu cầu sử dụng khác nhau của người dùng.

1.2. Tại sao cần cài đặt hệ điều hành đúng cách

Cài đặt hệ điều hành đúng cách giúp tối ưu hóa hiệu suất máy tính, giảm thiểu lỗi và sự cố trong quá trình sử dụng. Điều này cũng đảm bảo rằng các phần mềm và ứng dụng có thể hoạt động một cách mượt mà.

II. Các thách thức thường gặp khi cài đặt hệ điều hành

Trong quá trình cài đặt hệ điều hành, người dùng có thể gặp phải nhiều thách thức như không tương thích phần cứng, thiếu driver, hoặc lỗi trong quá trình cài đặt. Những vấn đề này có thể gây khó khăn và làm gián đoạn công việc.

2.1. Vấn đề tương thích phần cứng

Một trong những vấn đề lớn nhất khi cài đặt hệ điều hành là sự không tương thích giữa phần cứng và phần mềm. Việc kiểm tra cấu hình tối thiểu trước khi cài đặt là rất quan trọng.

2.2. Thiếu driver và phần mềm hỗ trợ

Nhiều người dùng gặp khó khăn trong việc tìm kiếm và cài đặt driver cho các thiết bị ngoại vi. Điều này có thể làm giảm hiệu suất và khả năng sử dụng của hệ thống.

III. Phương pháp cài đặt hệ điều hành Windows đơn giản

Cài đặt hệ điều hành Windows là một trong những quy trình phổ biến nhất. Quy trình này bao gồm nhiều bước từ chuẩn bị đến hoàn tất cài đặt. Việc nắm rõ từng bước sẽ giúp người dùng thực hiện một cách dễ dàng và hiệu quả.

3.1. Chuẩn bị trước khi cài đặt Windows

Trước khi cài đặt Windows, cần chuẩn bị đĩa cài đặt hoặc USB bootable, kiểm tra cấu hình máy tính và sao lưu dữ liệu quan trọng. Điều này giúp tránh mất mát dữ liệu trong quá trình cài đặt.

3.2. Quy trình cài đặt Windows chi tiết

Quy trình cài đặt Windows bao gồm các bước như khởi động từ đĩa cài đặt, chọn phân vùng cài đặt, định dạng ổ đĩa và nhập thông tin người dùng. Mỗi bước cần thực hiện cẩn thận để đảm bảo cài đặt thành công.

IV. Cài đặt hệ điều hành Linux cho người mới bắt đầu

Cài đặt hệ điều hành Linux có thể là một thách thức đối với những người mới bắt đầu. Tuy nhiên, với hướng dẫn chi tiết, quá trình này sẽ trở nên dễ dàng hơn. Linux cung cấp nhiều phiên bản khác nhau, mỗi phiên bản có những đặc điểm riêng.

4.1. Lựa chọn phiên bản Linux phù hợp

Có nhiều phiên bản Linux như Ubuntu, Fedora, và CentOS. Mỗi phiên bản có giao diện và tính năng khác nhau, phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng người dùng.

4.2. Quy trình cài đặt Linux

Quy trình cài đặt Linux bao gồm việc tải về ISO, tạo USB bootable, và thực hiện các bước cài đặt tương tự như Windows. Người dùng cần chú ý đến các tùy chọn phân vùng và cài đặt driver.

V. Cài đặt hệ điều hành macOS trên máy tính Apple

Cài đặt macOS là một quy trình đơn giản nhưng cần tuân thủ đúng các bước. Hệ điều hành này được tối ưu hóa cho phần cứng của Apple, mang lại hiệu suất cao và trải nghiệm người dùng tốt.

5.1. Điều kiện cần thiết để cài đặt macOS

Để cài đặt macOS, cần có máy tính Apple tương thích và phiên bản macOS phù hợp. Việc kiểm tra cấu hình và sao lưu dữ liệu là rất quan trọng.

5.2. Quy trình cài đặt macOS

Quy trình cài đặt macOS bao gồm việc khởi động từ Recovery Mode, chọn ổ đĩa cài đặt, và thực hiện các bước cài đặt theo hướng dẫn. Sau khi cài đặt, người dùng cần thiết lập tài khoản và các tùy chọn cá nhân.

VI. Kết luận và tương lai của cài đặt hệ điều hành

Cài đặt hệ điều hành là một kỹ năng cần thiết trong thời đại công nghệ hiện nay. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, quy trình cài đặt cũng sẽ ngày càng trở nên đơn giản và tự động hơn. Việc nắm vững quy trình cài đặt sẽ giúp người dùng tự tin hơn trong việc sử dụng máy tính.

6.1. Xu hướng cài đặt tự động trong tương lai

Trong tương lai, nhiều hệ điều hành sẽ được cài đặt tự động thông qua các công cụ và phần mềm hỗ trợ. Điều này sẽ giúp tiết kiệm thời gian và giảm thiểu lỗi trong quá trình cài đặt.

6.2. Tầm quan trọng của việc cập nhật hệ điều hành

Việc cập nhật hệ điều hành thường xuyên là rất quan trọng để bảo mật và tối ưu hóa hiệu suất. Người dùng cần chú ý đến các bản cập nhật và cài đặt chúng kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Hướng dẫn cài đặt hệ điều hành máy tính trung cấp là tài liệu giảng dạy thực hành kỹ thuật, được thiết kế theo cấu trúc mô-đun hóa dành cho hệ đào tạo trung cấp và cao đẳng nghề thuộc khối ngành Công nghệ thông tin và Kỹ thuật máy tính. Văn bản tập trung vào các nội dung trọng tâm thuộc mô-đun MĐ16, bao gồm Bài 4 (Mã bài: MĐ16-04: Cài đặt hệ điều hành và các trình điều khiển) và Bài 5 (Mã bài: MĐ16-05: Cài đặt các phần mềm ứng dụng).

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định rõ ràng qua chuẩn đầu ra kỹ năng và kiến thức:

• Mô tả cấu trúc các phân vùng ổ cứng (Primary, Extended, Logical);
• Trình bày và thực hiện quy trình cài đặt các hệ điều hành Microsoft Windows (Windows XP, Windows 7, Windows 8);
• Nhận diện vai trò của tệp cấu hình INF và thực hiện cài đặt trình điều khiển thiết bị (Driver) tự động hoặc thủ công qua công cụ quản lý phần cứng;
• Ứng dụng quy trình 10 bước để cô lập và xử lý sự cố xung đột hệ thống, lỗi màn hình xanh (BSOD) và lỗi khởi động lại liên tục;
• Cài đặt, cấu hình và gỡ bỏ các nhóm phần mềm ứng dụng gồm bộ công cụ văn phòng (Microsoft Office 2003/2007), phông chữ hệ thống và phần mềm bảo mật diệt virus (Avira AntiVir Personal).

Về cách tiếp cận, tài liệu xây dựng nội dung theo lộ trình tuyến tính: đi từ các thao tác dòng lệnh cấp thấp trong môi trường DOS (lệnh FDISK, FORMAT), chuyển tiếp sang các tiện ích đồ họa quản trị ổ đĩa (Partition Magic Pro 8.05 trên Hiren's BootCD), sau đó đến thiết lập BIOS, triển khai hệ điều hành và hoàn thiện môi trường làm việc bằng các phần mềm ứng dụng. Cấu trúc bài học luôn gắn kèm mục tiêu, danh mục công cụ chuẩn bị, bảng thông số kỹ thuật tối thiểu, các bước thực hiện tuần tự và hệ thống câu hỏi ôn tập định lượng.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình tập trung vào hai khối bài học lớn với các chủ đề kỹ thuật chi tiết:

1. Phân vùng và định dạng đĩa cứng (Bài 4 - MĐ16-04):

   • Phân vùng bằng FDISK: Chuẩn bị đĩa hoặc USB Hiren's BootCD, truy cập DOS BootCD, khởi chạy FDISK.EXE. Thực hiện thiết lập 4 tùy chọn chính: Tạo phân vùng DOS (Primary, Extended, Logical), thiết lập phân vùng ưu tiên khởi động (Set Active), xóa phân vùng theo thứ tự kỹ thuật (Logical -> Extended -> Primary) và xem thông tin phân vùng.
   • Định dạng ổ đĩa: Sử dụng lệnh FORMAT C: /s để nạp tập tin hệ thống khởi động và lệnh FORMAT D: cho các phân vùng lưu trữ dữ liệu.
   • Sử dụng phần mềm tiện ích: Hướng dẫn sử dụng Partition Magic Pro 8.05 (Symantec), cùng danh mục các phần mềm tương đương như Acronis Disk Director Suite, Paragon Partition Manager Server, Partition Commander. Thao tác tạo mới (Primary/Logical, FAT/FAT32), xóa (yêu cầu gõ xác nhận "OK"), đổi kích thước (Resize/Move với các tham số Free space before, New size, Free space after) và thiết lập Set Active.

2. Quy trình cài đặt hệ điều hành Windows:

   • Phân tích cấu hình phần cứng tối thiểu:

Thông số	Windows XP	Windows Vista	Windows 7	Windows 8
Tốc độ CPU	400 MHz	800 MHz	1.0 GHz (32/64-bit)	1.0 GHz
Bộ nhớ RAM	128 MB	512 MB	1 GB (32-bit) / 2 GB (64-bit)	1 GB
Dung lượng HDD trống	3 GB	10 GB	15 GB (32-bit) / 20 GB (64-bit)	16 GB
Card màn hình	4 MB	32 MB	128 MB, DirectX 9 (WDDM 1.0)	DirectX 9

• Cài đặt Windows XP: Thiết lập First Boot Device trong BIOS thành CDROM, chấp nhận thỏa thuận bản quyền qua phím F8, phân vùng và định dạng ổ đĩa bằng định dạng NTFS hoặc FAT, nhập 25 ký tự CD Key, thiết lập tài khoản và thời gian.
• Cài đặt Windows 7: Khởi động từ DVD, thiết lập ngôn ngữ/bàn phím, chọn chế độ Custom (advanced), cấu hình phân vùng thông qua Disk option (Advanced), thiết lập tài khoản, khóa kích hoạt, múi giờ UTC +07:00 và cấu hình mạng (Public Network, Work Network, Home Network).

3. Cài đặt trình điều khiển thiết bị (Driver):

   • Định nghĩa Driver là phần mềm trung gian giúp hệ điều hành nhận diện và khai thác phần cứng chuyên biệt (card màn hình, card mạng, card âm thanh).
   • Phân biệt hai phương pháp: Cài đặt tự động qua tập tin Setup.exe và cài đặt thủ công thông qua Device Manager bằng cách trỏ tới tập tin thông tin .INF (Install from a list or specific location), cập nhật driver không chứng nhận số (Continue Anyway) và xử lý trạng thái bật/tắt thiết bị (Enable/Disable).

4. Quy trình chẩn đoán và khắc phục sự cố hệ thống (10 bước):

   • Khắc phục hiện tượng máy khởi động lại liên tục hoặc phát sinh màn hình xanh (BSOD).
   • Các bước xử lý tuần tự: (1) Ngắt thiết bị phần cứng mới; (2) Khởi động vào chế độ Safe Mode qua phím F8; (3) Sử dụng tính năng Roll Back Driver trong Device Manager (devmgmt.msc); (4) Dùng msconfig chọn Selective Startup và Hide all Microsoft Services; (5) Áp dụng phương pháp chia đôi danh mục Startup để cô lập phần mềm xung đột; (6-7) Cô lập dịch vụ bên thứ ba gây lỗi; (8) Khởi động bằng Last Known Good Configuration; (9) Sửa chữa Windows bằng đĩa cài đặt (tùy chọn Repair - phím R); (10) Khôi phục trạng thái bằng System Restore thông qua lệnh %systemroot%\system32\restore\rstrui hoặc giao diện GUI.

5. Cài đặt phần mềm ứng dụng (Bài 5 - MĐ16-05):

   • Quy trình chung: Kiểm tra tài nguyên, chạy tệp cài đặt, đồng ý bản quyền, nhập số serial, chọn thư mục đích (C:\Program Files) và lựa chọn chế độ cài đặt (Typical/Default, Complete/Maximum, Minimal, Custom).
   • Bộ ứng dụng văn phòng: So sánh và cài đặt Microsoft Office 2003 (đọc định dạng .doc, .xls, .ppt) và Microsoft Office 2007 (hỗ trợ kiến trúc module: Word, Excel, PowerPoint, Access, Publisher, OneNote, Outlook, InfoPath, Groove, Communicator; lưu trữ định dạng .docx, .xlsx, .pptx). Thao tác bổ sung/loại bỏ thành phần bằng tính năng Add/Remove.
   • Quản lý phông chữ (Fonts): Cài đặt phông chữ qua thư mục C:\Windows\fonts hoặc công cụ Install New Font trong Control Panel; hướng dẫn thao tác trên Windows 7 và lưu ý không xóa các tệp phông hệ thống (*.fon) hoặc phông Unicode ký hiệu chữ O.
   • Phần mềm bảo mật: Cài đặt chương trình diệt virus Avira AntiVir Personal (phiên bản miễn phí cho cá nhân), thiết lập quét hệ thống sau khi cài đặt và cập nhật cơ sở dữ liệu mẫu virus ngoại tuyến thông qua tệp nén ivdf_fusebundle_nt_en.zip.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý thuyết vững chắc về:

• Cấu trúc lưu trữ và bảng phân vùng: Khái niệm phân vùng chính (Primary Partition), phân vùng mở rộng (Extended Partition), phân vùng logic (Logical Drive), phân vùng kích hoạt khởi động (Active Partition) và các hệ thống tập tin tiêu chuẩn (FAT, FAT32, NTFS).
• Nguyên lý cấu hình hệ thống: Vai trò của các tệp khởi động cấp thấp như Config.sys, Autoexec.bat trong môi trường DOS, và cơ chế liên kết phần cứng thông qua tệp điều khiển .INF.
• Phân loại phần mềm: Ranh giới kỹ thuật giữa phần mềm hệ thống (System Software - quản lý tài nguyên máy tính) và phần mềm ứng dụng (Application Software - trực tiếp thực thi tác vụ người dùng, phân loại thành Tiện ích và Công cụ).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Thao tác thành thạo việc cấu hình BIOS/CMOS, phân chia ổ đĩa không mất dữ liệu, cài đặt hoàn chỉnh hệ điều hành đa nền tảng và thiết lập trình điều khiển tương thích.
• Kỹ năng phân tích và chẩn đoán: Năng lực đọc hiểu triệu chứng sự cố phần cứng/phần mềm, ứng dụng thuật toán loại trừ (phương pháp chia đôi danh sách trong msconfig) để khoanh vùng nguyên nhân lỗi.
• Kỹ năng cứu hộ và bảo trì hệ thống: Sử dụng linh hoạt các chế độ cứu hộ chuyên dụng như Safe Mode, System Restore, Rollback Driver, Last Known Good Configuration và công cụ cập nhật chữ ký số bảo mật offline.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp lý thuyết gắn liền với thực hành xưởng (Lab-based training), lấy quy trình thao tác chuẩn làm trục dẫn dắt.

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Mỗi bài học đều mở đầu bằng mã định danh bài giảng cụ thể, liệt kê mục tiêu hành vi có thể đo lường được (nhận biết, trình bày, cài đặt, xử lý sự cố). Kiến thức được cung cấp theo dạng mô tả quy trình thực hiện kèm ảnh chụp giao diện từng bước để học viên đối chiếu trực quan trong quá trình thực hành.
• Bài tập và tình huống thực hành: Giáo trình thiết kế các bài tập tình huống sát thực tế kỹ thuật như:
  • Phân chia đĩa cứng bằng dòng lệnh FDISK và chuyển đổi dung lượng an toàn trên tiện ích đồ họa Partition Magic Pro 8.05.
  • Thiết lập cấu hình mạng thích hợp cho máy tính cá nhân trong các môi trường mạng khác nhau (Public, Work, Home).
  • Xử lý xung đột phần mềm của bên thứ ba bằng quy trình 10 bước khi hệ thống gặp lỗi màn hình xanh (BSOD).
• Phương pháp đánh giá: Sử dụng hệ thống 10 câu hỏi định lượng ở cuối Bài 4 nhằm kiểm tra đồng thời kiến thức lý thuyết (vai trò của lệnh FORMAT, sự khác biệt giữa hệ điều hành 32-bit và 64-bit) và kỹ năng quy trình (trình tự các bước cài đặt Windows XP từ CD-ROM, quy trình cài đặt Driver có lựa chọn).
• Hướng dẫn tự học: Học viên được khuyến khích chuẩn bị các công cụ cứu hộ như đĩa CD Hiren's BootCD (phiên bản 10.4 trở lên), tạo USB Boot đa năng, tải các tệp cập nhật cơ sở dữ liệu diệt virus thủ công để rèn luyện kỹ năng xử lý hệ thống trong điều kiện máy tính không có kết nối Internet.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Hệ thống hóa thông số phần cứng: Giáo trình xây dựng bảng đối chiếu chi tiết yêu cầu phần cứng tối thiểu giữa các thế hệ hệ điều hành từ Windows XP, Windows Vista đến Windows 7 và Windows 8. Việc phân tích rõ mức trần dung lượng RAM và cấu hình CPU giúp người học hiểu rõ quy luật tiến hóa của phần cứng máy tính.
• Tích hợp công cụ quản trị đĩa đa dạng: Tài liệu không giới hạn ở các công cụ mặc định mà mở rộng giới thiệu các tiện ích quản trị đĩa chuyên nghiệp như Partition Magic Pro 8.05 của Symantec, Acronis Disk Director Suite, Paragon Partition Manager Server, Partition Commander, giúp học viên linh hoạt thao tác trong các môi trường khác nhau.
• Quy trình xử lý sự cố có tính hệ thống: Thuật toán 10 bước xử lý lỗi màn hình xanh và xung đột dịch vụ được trình bày mạch lạc, dựa trên việc khai thác các công cụ chẩn đoán tích hợp sâu trong hệ thống như msconfig, devmgmt.msc, rstrui.
• So sánh các định dạng tệp văn phòng: Phân tích rõ sự chuyển dịch cấu trúc dữ liệu giữa Office 2003 (định dạng nhị phân .doc, .xls, .ppt) và Office 2007 (định dạng mở rộng .docx, .xlsx, .pptx), đồng thời hướng dẫn phương pháp cài đặt tùy chỉnh từng module riêng biệt.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Học viên, sinh viên: Tài liệu được biên soạn phục vụ trực tiếp cho sinh viên năm thứ nhất hoặc năm thứ hai hệ trung cấp, cao đẳng các ngành:
  • Công nghệ thông tin;
  • Kỹ thuật sửa chữa và lắp ráp máy tính;
  • Quản trị mạng máy tính.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành nội dung kiến thức về kiến trúc phần cứng máy tính căn bản (nhận biết chức năng của CPU, RAM, ổ đĩa cứng, card mở rộng) và đã được làm quen với các thao tác cơ bản trong hệ điều hành MS-DOS.
• Giảng viên và kỹ thuật viên:
  • Giảng viên sử dụng tài liệu làm khung giáo án thực hành cho các bài học mô-đun MĐ16, thiết kế các kịch bản lỗi mẫu để học viên thực tập chẩn đoán.
  • Kỹ thuật viên bảo trì hệ thống máy tính có thể sử dụng giáo trình như sổ tay quy trình chuẩn để tra cứu thao tác phân vùng đĩa, xử lý driver và phục hồi hệ thống.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với học viên hệ trung cấp, cao đẳng nghề chuyên ngành Công nghệ thông tin, kỹ thuật viên lắp ráp cài đặt máy tính và người tự học muốn nắm vững quy trình quản trị đĩa cứng, cài đặt hệ điều hành và xử lý sự cố hệ thống.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững kiến thức phần cứng máy tính cơ bản (CPU, RAM, HDD, Mainboard, BIOS) và nguyên lý thao tác với các lệnh cơ bản trong môi trường dòng lệnh MS-DOS.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?

Giáo trình tập trung sâu vào thao tác thực hành kỹ thuật từng bước với các thông số cấu hình cụ thể, kết hợp so sánh trực quan giữa các công cụ dòng lệnh (FDISK) và tiện ích đồ họa (Partition Magic), đồng thời cung cấp quy trình 10 bước cô lập sự cố hệ thống chuẩn hóa.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên chuẩn bị một máy tính thực hành hoặc môi trường máy ảo, kết hợp sử dụng đĩa Hiren's BootCD để thao tác tuần tự từ bước phân vùng đĩa, định dạng hệ thống tập tin, cài đặt hệ điều hành đến cấu hình trình điều khiển và phần mềm ứng dụng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Tài liệu liên kết trực tiếp với các công cụ cứu hộ như đĩa Hiren's BootCD (chứa tiện ích FDISK, Partition Magic Pro), bộ đĩa cài đặt Windows XP/7, đĩa nguồn Microsoft Office 2003/2007 và tệp cập nhật virus offline ivdf_fusebundle_nt_en.zip.

---

Kết luận

Giáo trình Hướng dẫn cài đặt hệ điều hành máy tính trung cấp đóng vai trò là tài liệu đào tạo thực hành chuẩn mực trong chương trình mô-đun MĐ16. Văn bản cung cấp đầy đủ các quy trình kỹ thuật cốt lõi từ phân vùng đĩa cứng, triển khai hệ điều hành, cài đặt trình điều khiển thiết bị đến cấu hình phần mềm ứng dụng và bảo mật.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học giúp người học phát triển năng lực thao tác từ tầng vật lý/BIOS, tầng hệ thống tập tin cho đến tầng ứng dụng người dùng cuối. Để đạt hiệu quả cao, học viên cần kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng việc thực hành trực tiếp trên các bộ công cụ cứu hộ đĩa và thiết bị phần cứng thực tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN BÀI 4 CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Mã bài: MĐ16-04 Giới thiệu: Trong phần trƣớc ta đã xét về cấu trúc cũng nhƣ cách làm việc của các thành phần cấu tạo nên máy tính và đã cài đặt hệ điều hành đơn giản nhất là MS_DOS. Tuy nhiên, các phần mềm ngày nay đòi hỏi hiệu năng xử lý, khả năng đồ họa rất cao. Vì vậy, đã có nhiều hệ điều hành và phần mềm ứng dụng đƣợc sản xuất để đáp ứng nhu cầu sử dụng của ngƣời dùng. Cài đặt phần mềm là quá trình xác định nguồn tài nguyên mà hệ điều hành, phần mềm đó đƣợc sử dụng trên hệ thống và các thành phần của phần mềm đƣợc sử dụng.

Từ đó phân bố các thông tin này vào các file chƣơng trình khởi động hay các file cấu hình cho phù hợp. Có thể đơn cử quá trình cài đặt chung của phần mềm gồm các bƣớc sau: - Kiểm tra các tài nguyên hệ thống có đảm bảo không nhƣ CPU, RAM, Màn hình, Bàn phím, Chuột, không gian đĩa v. - Xác định các thành phần của phần mềm cài đặt. - Chép các file chƣơng trình, dữ liệu lên đĩa đích.

- Kiểm tra tất cả các thành phần hệ thống và đƣa thông tin vào các file *. - Cập nhật các thông tin đi cùng với chế độ khởi động cũng nhƣ các điều kiện làm việc. Tiêu biểu là các file Config.sys và Autoexec. - Xác định các thành phần hiện có cho phần mềm và cập nhật các logo đi cùng.

M c ti u:  Mô tả được các phân vùng của ổ cứng;  Trình bày được quá trình cài đặt m t hệ điều hành;  Cài đặt được các trình điều khiển thiết bị;  Giải quyết được các sự cố thường gặp;  Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính. Giới thiệu Trong phần trƣớc ta đã xét về cấu trúc cũng nhƣ cách làm việc của các thành phần cấu tạo nên máy tính và đã cài đặt hệ điều hành đơn giản nhất là MS_DOS. Tuy nhiên, các phần mềm ngày nay đòi hỏi hiệu năng xử lý, khả năng đồ họa rất cao. Vì vậy, đã có nhiều hệ điều hành và phần mềm ứng dụng đƣợc sản xuất để đáp ứng nhu cầu sử dụng của ngƣời dùng.

Cài đặt phần mềm là quá trình xác định nguồn tài nguyên mà hệ điều hành, phần mềm đó đƣợc sử dụng trên hệ thống và các thành phần của phần mềm đƣợc sử dụng. Từ đó phân bố các thông tin này vào các file chƣơng trình khởi động hay các file cấu hình cho phù hợp. Có thể đơn cử quá trình cài đặt chung của phần mềm gồm các bƣớc sau: 55 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Kiểm tra các tài nguyên hệ thống có đảm bảo không nhƣ CPU, RAM, Màn hình, Bàn phím, Chuột, không gian đĩa v. - Xác định các thành phần của phần mềm cài đặt.

- Chép các file chƣơng trình, dữ liệu lên đĩa đích. - Kiểm tra tất cả các thành phần hệ thống và đƣa thông tin vào các file *. - Cập nhật các thông tin đi cùng với chế độ khởi động cũng nhƣ các điều kiện làm việc. Tiêu biểu là các file Config.sys và Autoexec.

- Xác định các thành phần hiện có cho phần mềm và cập nhật các logo đi cùng. Phân vùng đĩa cứng M c ti u: - Mô tả được các phân vùng của ổ cứng; - Phân vùng được ổ cứng theo đúng y u cầu; - S dụng thành thạo và chính xác các thao tác thực hiện. Phân vùng đĩa cứng bằng lệnh FDISK + Chuẩn bị - Một máy vi tính có ổ đĩa cứng, ổ đĩa CDROM - Đĩa CDROM Hiren‟s Boot , khởi động đƣợc trong đó có chứa tập tin FDISK.EXE, hoặc 1 chiếu USB có khả năng Boot đƣợc. + Các bƣớc thực hiện Vào Bios thiết lập First Boot Device là CDROM Tiếp theo chọn Dos BootCD  Next  Dos Dos, từ dấu nhấc A:\> (hoặc R:\>) bạn gõ FDISK và Enter.

Màn hình sau đây sẽ xuất hiện hỏi bạn có hỗ trợ ổ đĩa với dung lƣợng lớn không thì bạn nhấn " Y " và Enter: ình 4.1: Màn hình y u h i có hổ trợ ổ đĩa với dung lượng lớn không 56 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Màn hình này có 4 mục : 1. Tạo phân vùng DOS hoặc các ổ đĩa Logical 2. Thiết lập phân vùng ƣu tiên khởi động 3. Xoá phân vùng hoặc các ổ đĩa Logical 4.

Hiển thị các thông tin về các phân vùng  TẠO PHÂN VÙNG - Bạn bấm số 1 và Enter: để bắt đầu phân vùng đĩa cứng - Màn hình xuất hiện hỏi bạn có dùng tất cả dung lƣợng hiện có của ổ đĩa cho 1 phân vùng DOS chính không (Nếu bạn bấm Y và Enter thì chỉ tạo ra 1 phân vùng duy nhất)? - Ở đây bạn chọn "N" và Enter - Bạn nhập số vào trong dấu [ ] tuỳ thuộc vào dung lƣợng bạn muốn tạo. 57 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Màn hình hiển thị thông báo cho bạn biết đã hoàn thành việc tạo phân vùng và yêu cầu nhấn phím Esc để tiếp tục. Nếu nhƣ muốn tạo thêm 1 Primary nữa thì bạn làm nhƣ bƣớc trên. - Bạn sẽ gặp lại nhƣ hình ban đầu và cũng nhấn số một nhƣng đến màn hình này thì bạn chọn số 2 để tạo phân vùng mở rộng.

- Hình này thông báo số dung lƣợng còn lại của ổ đĩa và nó sẽ lấy làm phân vùng mở rộng (ở đây bạn không thay đổi gì cả và bấm phím Enter). 58 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Màn hình xuất hiện hỏi bạn có muốn hiển thị thông tin ổ đĩa Logical không. Bạn nên chọn "Y". Màn hình xuất hiện yêu cầu bạn tạo các ổ đĩa Logical, bạn làm theo hƣớng dẫn và nhấn phím Esc hai lần để trở lại hình đầu tiên và chọn số 2 để thiết lập phân vùng ƣu tiên khởi động (Set Active).

- Bạn chọn số 1 để lấy phân vùng Pri DOS làm phân vùng khởi động. Sau đó bạn nhấn phím Esc hai lần để kết thúc việc phân vùng đĩa cứng.  XÓA PHÂN VÙNG Thực hiện xóa theo thứ tự từ LOGICAL đến EXTENDED sau đó tới PRIMARY. Bước 1: Trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3), màn hình xuất hiện nhƣ sau: Delete DOS partition or Logical DOS Drive 1.

Delete Primary DOS partition. Delete Extended DOS partition. Delete Logical DOS Drive(s) in the Extended DOS partition. Delete Non-DOS partition.

Bước 2: Chọn số (3) để lần lƣợt xóa các ổ đĩa Logical đang tồn tại, rồi bấm ESC. Bước 3: Xóa vùng Extended, trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3) sau đó xuất hiện màn hình Delete DOS partition or Logical DOS Drive chọn số (2). Sau khi xóa Extended ta nhấn ESC để tiếp tục. Bước 4: Xóa Primary, trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3), sau đó xuất hiện màn hình Delete DOS partition or Logical DOS Drive chọn số (1).

Sau đó nhấn ESC để tiếp tục. 59 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Sau khi tạo đĩa hoặc xóa đĩa ta có thể kiểm tra kết quả bằng cách ch n số (4) từ màn hình FDISK OPTION. Ch n Y để xem chi tiết các Logical đã tạo.  ĐỊNH DẠNG PHÂN VÙNG Sau khi khởi động lại hệ thống, tại dấu nhắc DOS (A:\> hoặc R:\>) ta dùng lệnh FORMAT để bắt đầu định dạng các phân vùng nhƣ sau: A:\>FORMAT C: /s và bấm Enter (/s): Sau định dạng ổ đĩa nó sẽ copy những tập tin hệ thống vào ổ C: Khi định dạng ổ đĩa D: ta không cần dùng tham số /s, ta chỉ gõ: FORMAT D: và Enter.

Phân vùng đĩa cứng bằng chương trình tiện ích Trong phần này chúng tôi giới thiệu một số tiện ích phân vùng ổ đĩa cứng nhƣ: Partition Magic Pro 8.05, Acronis Disk Director Suite, Paragon Partition Manager Server, Partition Commander,. Sau đây là hƣớng dẫn phần vùng bằng Partition Magic Pro 8. Tiện ích phân vùng ổ đĩa tốt nhất hiện nay. Partition Magic là chƣơng trình phân vùng ổ đĩa không mất dữ liệu, không dễ sinh lỗi nhƣ các chƣơng trình khác.

Partition Magic đƣợc phát triển bởi Symantec. - Boot máy tính từ đĩa Hiren‟s Boot - Chọn Dos BootCD Phi n bản iren s Boot 10.4 - Chọn Partition Tools…hoặc Disk Partition Tools… - Chọn Partition Magic Pro 8.05 Màn hình Partition Magic hiển thị: - Trên cùng là Menu của chƣơng trình, ngay phía dƣới là Toolbar. - Tiếp theo là một loạt các Partition biểu thị bởi các màu "xanh, hồng, đỏ" biểu thị các phân khu hiện có trên đĩa cứng hiện thời của bạn. - Cuối cùng là bảng liệt kê chi tiết về thông số của các partition hiện có trên đĩa cứng.

- Nút Apply dùng để ghi các chỉnh sửa vào đĩa (chỉ khi nào nhấn apply thì các thông tin mới thực sự đƣợc ghi vào đĩa). - Nút Exit thoát khỏi chƣơng trình. 60 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Nếu nhấn nút phải chuột lên 1 mục trong bảng liệt kê thì ta sẽ thấy 1 menu nhƣ sau: Bước 1: Xoá Partition Chọn 1 partition trong bảng liệt kê, vào menu Operations rồi chọn Delete. Hoặc right click lên 1Partition trong bảng liệt kê rồi chọn Delete.

Hộp thoại delete sẽ xuất hiện. 61 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Gõ chữ OK vào ô Type OK to confirm parititon deletion (bắt buộc), và nhấn OK để hoàn tất thao tác! Tiến hành xóa hết các phân khu đĩa hiện có. Bước 2: Tạo partition Bạn có thể thực hiện thao tác này bằng cách: - Chọn phần đĩa cứng còn trống trong bảng liệt kê. Vào menu Operations rồi chọn Create.

- Hoặc click phải mouse lên phần đĩa cứng còn trống trong bảng liệt kê rồi chọn Create. Trên popup menu. - Sau khi bạn chọn thao tác Create. Một hộp thoại sẽ xuất hiện - Create as : chọn partition mới sẽ là Primary Partion hay là Logical Partition.

Bạn chọn Primary Partion. Để tạo phân khu khởi động. - Partition type: chọn kiểu hệ thống file (FAT, FAT32.) Cho partition sẽ đƣợc tạo. Partition mới sẽ đƣợc tự động format với kiểu hệ thống file đã chọn.

62 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Nếu chọn là Unformatted thì chỉ có partition mới đƣợc tạo mà không đƣợc format. Ví dụ chọn FAT32 - Label : đặt "tên" cho partition mới bằng cách nhập tên vào ô. Ví dụ: Nhập MS-DOS - Size: chọn kích thƣớc cho partition mới. Ví dụ: Nhập 1000MB (1GB) Chú ý: nếu chọn hệ thống file là FAT thì kích thƣớc của partition chỉ có thể tối đa là 2GB.