Chương 1 đã đưa ra tông kết các nghiên círu liên quan đến cho vay khách hàng cá nhân tại các ngân hàng trong và ngoài nước. Đồng thời cũng đã trình bày khoảng trống nghiên círu mà đề tài này có thê tiếp tục bô sung và hoàn thiện. Từ đó, giúp tác giả xác định được các căn cứ khoa học đê triên khai đánh giá cho vay khách hàng cá nhân tại VIB Kỳ Hoà trong 5 năm (2017-2021). 9 CHƯƠNG 2: Cơ SỞ LÝ THUYẾT VÈ CHO VAY CÁ NHÂN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.
HOẠT ĐỘNG CHO VAY TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. Khái niệm hoạt động cho vay Theo Nguyễn Đăng Dờn (2014), cho vay là quan hệ tín dụng giữa các cá nhân, tô chức kinh tế với các ngân hàng, được thực hiện thông qua việc ngân hàng làm trung gian huy động vốn bằng tiền và cho vay đối với các chủ thê nói trên.Trong đó, người cho vay chuyên giao một lượng giá trị nhất định cho người đi vay. Người đi vay chỉ được sử dụng tạm thời lượng giá trị chuyên giao đó trong một thời gian nhất định và có nghĩa vụ hoàn trả lại cho người cho vay một lượng lớn hơn giá trị ban đầu sau khi hết thời gian thoâ thuận. Theo Dương Thị Hoàn (2019), với tư cách là người đi vay, ngân hàng thực hiện nhận tiền gửi của các doanh nghiệp, cá nhân hoặc phát hành chứng chi tiền gửi, trái phiếu đê huy động vốn trong xã hội; còn với tư cách là người cho vay, ngân hàng thực hiện cung cấp tín dụng cho các cá nhân và doanh nghiệp.
Các khoản vay được cấp theo nhíĩng thời hạn khác nhau, tuỳ theo các sản phâm tín dụng đối với khách hàng thông qua họp đồng pháp lý. Đặc điếm hoạt động cho vay ❖ Một sổ quy định chung về nghiệp vụ cho vay Theo Luật sổ 47/2010/QH12 cùa Quốc Hội quy định rằng: cấp tín dụng là việc thảo thuận đê tô chức, cá nhân sử dụng một khoản tiền hoặc cam kết cho phép sử dụng một khoản tiền theo nguyên tắc có hoàn trả bằng nghiệp vụ cho vay, chiết khấu, cho thuê tài chính, thanh toán, bảo lãnh Ngân hàng và các nghiệp vụ cấp tín dụng khác. Qua đó, nguyên tắc có hoàn trả mà khách hàng vay phải thực hiện đầy đú được nhấn mạnh. Theo Thông tư số 39/2016/TT-NHNN của NHNN quy định một số nội dung chính về đặc diêm nghiệp vụ cho vay như: 10 - về loại cho vay: các TCTD xem xét cho vay khách hàng vay theo các loại thời hạn của các khoản vay như sau: (1) cho vay ngắn hạn là các khoản vay có thời hạn tối đa 1 năm; (2) cho vay trung hạn có thời hạn cho vay trong khoảng từ 1 đến 5 năm và (3) cho vay dài hạn có thời hạn cho vay trên 5 năm.
- về mức cho vay: căn cứ vào khả năng tài chính, kế hoạch sử dụng von và giới hạn được cấp tín dụng của khách hàng cũng nhxr khả năng nguồn vốn cùa TCTD đê thoả thuận với khách hàng về mức cho vay. - về lãi suất cho vay: được TCTD và khách hàng thoả thuận theo cung cầu vốn thị trường, nhu cầu vay vốn và mức độ tín nhiệm của khách hàng, đảm bảo mức lãi suất cho vay không vượt quá mức lãi suất cho vay tối đa do Thong đốc NHNN Việt Nam quy định theo từng thời kỳ. Lãi suất trong họp đồng vay được thực hiện theo quy định tại Thông ưr số 43/2016/TT-NHNN. Lãi suất cho vay theo thoả thuận và mức lãi suất cho vay quy đôi theo tỷ lệ %/năm (với một năm là 365 ngày) tính theo dư nợ cho vay thực te và thời gian duy trì số dư nợ cho vay thực tế đó; nguyên tắc và các yếu tố xác định lãi suất, thời diêm xác định lãi suất cho vay đối với trường hợp áp dụng lãi suất cho vay có điều chinh; lãi suất áp dụng đổi với dir nợ gốc bị quá hạn; lãi suất áp dụng đổi với lãi chậm trả; phương pháp tính lãi tiền vay; loại phí và mức phí áp dụng đổi với các khoản vay.
Lãi suất cho vay được phân loại như sau: lãi suất cố định, lãi suất thả nôi và lãi suất hỗn hợp. ❖ Quy trình cho vay Các khoản vay đều phải được thực hiện theo một quy trình cho vay, thu nợ nhất định. Thường gom 5 bước chính sau: Bước 1: lập hồ sơ đề nghị vay Bước 2: phân tích tín dụng Bước 3: Quyết định cấp tín dụng cho vay Bước 4: Giải ngân khoản vay Bước 5: Giám sát thu nợ và thanh lý hợp đồng cho vay. HOẠT ĐỘNG CHO VAY CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÃNG THƯƠNG MẠI 2.
Khái niệm hoạt động cho vay cá nhân Cho vay cá nhân là hình tlníc của hoạt động cho vay đổi với KHCN/ hộ kinh doanh của các TCTD, trong đó ngân hàng giao hoặc cam kết cho cá nhân, hộ kinh doanh một khoản tiền đê sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi (Thông tư 39/2016/TT-NHNN). Theo giáo trình Ngân hàng thương mại của Phan Thị Thu Hà (2013): “Cho vay là nghiệp vụ Ngân hàng cung cấp một khoản tiền cho khách hàng, theo đó khách hàng cam kết hoàn trả tiền gốc và lãi cho ngân hàng trong một khoảng thời gian xác định” Nhir vậy, cho vay cá nhân hay cho vay khách hàng cá nhân là hình thức ngân hàng cho vay mà quyền sờ hữu vốn được chuyên giao cho cá nhân hoặc hộ kinh doanh với mục đích tiêu dùng, sản xuất kinh doanh,. với các điều kiện nhất định được thỏa thuận trong hợp đồng. Đặc điếm hoạt động cho vay cá nhân Các khoản vay của cá nhân thường có một số đặc điếm như: - Đối tượng đi vay: cá nhân hoặc hộ kinh doanh (gia đình) có nhu cầu huy động vốn phục vụ nhu cầu tiêu dùng hoặc kinh doanh.
- Thời hạn vay: tuỳ thuộc vào các mục đích sử dụng vốn khác nhau mà các khoản vay đối với cá nhân có thời hạn là ngắn hạn, trung hạn hoặc dài hạn. - Rủi ro các khoản vay: ngân hàng có thê phân tán rủi ro cho vay khi số hrợng cá nhân có nhu cầu vay vón khá cao. Tuy nhiên, do các khoản vay của cá nhân một phần được đảm bảo bằng thu nhập của chính cá nhân đó, mà các khoản thu nhập này có thê bị ảnh hưởng trực tiếp khi khách hàng gặp khó khăn trong công việc kinh doanh của mình. Do đó, rủi ro cùa các khoản vay cá nhân cũng cần được các NHTM đặc biệt chú trọng.
- Chi phí cho vay: vì nhằm hạn che rủi ro trong cho vay khách hàng cá nhân, các NHTM thường đầu tư nhiều vào hoạt động thâm định và giám sát khoản vay nhằm bảo đảm an toàn cho vay một cách nghiêm ngặt. Thêm vào đó, việc thu nhập thông tin cá nhân là rất khó khăn, dẫn đen các NHTM thường phải chấp nhận một khoản chi phí cho vay khá cao. 12 - Lãi suất cho vay cá nhân thường cao hơn so với của các khoản vay khác: do chi phí cho vay cá nhân cao hơn. Một số quy định chung về nghiệp vụ cho vay cá nhân của NHTM ❖ Nguyên tắc cho vay cá nhân Nguyên tắc cho vay của NHTM được quy định tại Điều 4, Thông tư 39/2016/TT- NHNN quy định về cho vay, được NHNN ban hành như sau: - Nguyên tắc sử dụng vốn đúng mục đích: sau khi hồ sơ vay vốn của người đi vay được phê duyệt, người đi vay phải sữ dụng vốn theo đúng mục đích đã cam kết.
- Nguyên tắc trả nợ gốc và tiền lãi: khi sử dụng vốn vay, người đi vay sẽ phải hoàn trả nợ gốc và tiền lãi cho ngân hàng cho vay. - Nguyên tắc trả đúng hạn: người đi vay có thê sẽ bị phạt nếu không thực hiện trả nợ đúng hạn, theo các điều khoản đã đirợc thoả thuận trong hợp đồng vay vốn. ❖ Điều kiện cho vay cá nhân - Đối tượng vay vốn bao gồm: các cá nhân có quốc tịch Việt Nam hoặc có quốc tịch nước ngoài, có giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực từ đủ 18 tuôi trờ lên và có nhu cầu vay vốn nhằm phục vụ các mục đích, hoạt động hợp pháp. - Điều kiện về thu nhập: NHTM sẽ xem xét khả năng tài chính của ngtrời đi vay với nhu cầu vay đê đánh giá khả năng thanh toán nợ cùa cá nhân.
Yêu cầu đặt ra là nguồn thu nhập của cá nhân phải ôn định và được chứng minh rõ ràng. ❖ Quy trình cho vay cá nhân Quy trình cho vay cá nhân vẫn tuân theo quy định chung về cho vay của NHTM, đều có những bước chung sau: Bước 1: chuân bị hồ sơ Trước tiên, cán bộ ngân hàng thường sẽ khao sát nhu cầu cùa cá nhân thông qua tư vấn, hỏi đáp về mục đích và số vốn cần vay, thời hạn vay, tài sản đảm bão, nguồn tài chính của cá nhân,.và nếu đáp ứng điều kiện cho vay thì cán bộ ngân hàng sẽ hướng dẫn khách hàng làm hồ sơ đầy đù đảm bảo điều kiện cho vay được đề ra. Bước 2: Tiếp nhận hồ sơ và thâm định cho vay Tiếp theo, ngân hàng sẽ tiếp nhận hồ sơ vay từ khách hàng và tiến hành xác nhận thông tin, kiêm tra lại hồ sơ bằng các quy chế thầm định riêng nhằm hạn chế rủi ro cho vay. 14 Bước 3: Phê duyệt khoản vay Sau khi kiêm tra hồ sơ vay vốn, cán bộ tín dụng sẽ lập các đề xuất tín dụng và gửi lên các cấp có thâm quyền đê xin phê duyệt khoan vay và sẽ gửi thông báo đen khách hàng khi có kết quả.
Bước 4: Giải ngân khoản vay Neu hồ sơ vay vốn của khách hàng được phê duyệt, khách hành ký hợp đồng và ngân hàng sẽ tiến hành giải ngân vốn cho khách hàng. Bước 5: Giám sát thu hồi nợ và tất toán khoản vay. HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG CHO VAY CÁ NHÂN TẠI NHTM 2. Nội dung về hiệu quả hoạt động cho vay cá nhân tại NHTM Theo giáo trình tín dụng ngân hàng cùa Phan Thị Cúc (2008), hiệu quả cho vay được hiêu là một chi tiêu tông hợp phản ánh mối quan hệ tỷ lệ giữa kết quả thu được và chi phí đã bò ra đối với nghiệp vụ cho vay của các NHTM, hỗ trợ đáp ứng được nhu cầu vay hợp lý của khách hàng, đảm bảo sự tồn tại - phát triên trong mảng cho vay của ngân hàng, đồng thời thúc đây tăng trưởng kinh tế xã hội.