CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CHO VAY THEO HẠN MỨC TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. CHO VAY CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận (trích từ Luật Các Tổ Chức Tín Dụng số 47/2010/QH12). Ngân hàng thương mại là một tổ chức kinh tế, hoạt động kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ, tín dụng, nó cung cấp một số dịch vụ cho khách hàng và ngược lại nó nhận tiền gửi của khách hàng với các hình thức khác nhau.
Nghiệp vụ kinh doanh của Ngân hàng thương mại rất phong phú và đa dạng cùng với sự phát triển của khách hàng, khoa học kỹ thuật kinh tế và xã hội, hoạt động của Ngân hàng thương mại cũng có nhiều phương pháp mới, nhưng các nghiệp vụ kinh doanh về cơ bản không thay đổi là nhận tiền gửi và hoạt động cho vay, đầu tư. Cho vay của NHTM a. Khái niệm cho vay Cho vay là một hoạt động quan trọng và đặc trưng của Ngân hàng thương mại, thường chiếm tỷ trọng doanh thu cao nhất trong các dịch vụ mà Ngân hàng thương mại cung cấp. Hoạt động cho vay của ngân hàng có mối quan hệ mật thiết với tình hình phát triển kinh tế tại địa phương, nơi mà ngân hàng đó phục vụ, bởi vì cho vay thúc đẩy sự tăng trưởng của các doanh nghiệp, làm tăng mức tiêu dùng của dân cư, tăng giá trị sản xuất công nghiệp… Luan van 7 Theo khoản 16, điều 04 của Luật các tổ chức tín dụng năm 2010 số 47/2010/QH12 ban hành ngày 16/06/2010 thì “Cho vay là hình thức cấp tín dụng, theo đó bên cho vay giao hoặc cam kết giao cho khách hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định trong một thời gian nhất định theo thỏa thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi”.
Phân loại cho vay Các hình thức cho vay của ngân hàng là khá đa dạng, tùy vào từng ngân hàng có những thế mạnh khác nhau mà việc phân loại thành các nhóm sẽ khác nhau. Nếu phân loại cho vay một cách khoa học, sẽ là tiền đề để giúp ngân hàng thiết kế quy trình cho vay thích hợp và nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro trong hoạt động tín dụng. Một số chỉ tiêu dùng để phân loại: theo đối tượng khách hàng, theo thời gian khoản vay, theo mức độ tín nhiệm của khách hàng, theo tài sản bảo đảm, theo mục đích sử dụng vốn vay, theo phương pháp hoàn trả, theo xuất xứ tín dụng… - Dựa vào đối tượng khách hàng vay vốn là cá nhân, hộ gia đình, tổ chức, doanh nghiệp. - Dựa theo thời gian cho vay: + Cho vay ngắn hạn: là hình thức cho vay có thời hạn cho vay đến 12 tháng, hình thức cho vay này chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thiếu hụt tạm thời về vốn lưu động của khách hàng trong hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc thỏa mãn nhu cầu về sinh hoạt tiêu dùng của khách hàng cá nhân trong thời gian ngắn.
+ Cho vay trung hạn: là hình thức cho vay có thời hạn cho vay trên 12 tháng đến 60 tháng, hình thức này cho vay để đáp ứng nhu cầu về đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, mua sắm thiết bị hoặc thỏa mãn nhu cầu mua sắm, tiêu dùng sinh hoạt như mua nhà cửa, phương tiện đi lại… Luan van 8 + Cho vay dài hạn: là khoản tín dụng có thời gian trên 5 năm, loại tín dụng này được dùng để cấp vốn cho xây dựng cơ bản như đầu tư xây dựng các xí nghiệp mới, các công trình thuộc cơ sở hạ tầng, cải tiến và mở rộng sản xuất… - Dựa vào hình thức đảm bảo của khách hàng: + Cho vay có bảo đảm tài sản là loại hình cho vay được ngân hàng cho vay dựa trên cơ sở tài sản thế chấp, cầm cố có sự bảo lãnh bằng tài sản của chính người đi vay hoặc bảo lãnh bằng tài sản của người khác; + Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản là hình thức cấp tín dụng không cần tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh tài sản của bên thứ ba mà việc cho vay chỉ dựa vào uy tín, năng lực tài chính của bản thân khách hàng vay vốn hay của bên bảo lãnh và tính khả thi, hiệu quả của phương án. - Dựa vào mục đích sử dụng: cho vay tiêu dùng, cho vay sản xuất kinh doanh. + Cho vay tiêu dùng là loại hình cho vay để tài trợ cho việc tiêu dùng nhằm giúp người tiêu dùng có thể sử dụng hàng hóa, dịch vụ trước khi họ có khả năng chi trả. Đối tượng được cho vay là các cá nhân và hộ gia đình vay phục vụ cho mục đích mua nhà, mua ô tô, du lịch… + Cho vay sản xuất kinh doanh là loại hình cho vay của tổ chức tín dụng đối với các dự án đầu tư, phương án sản xuất kinh doanh, dịch vụ của cá nhân hoặc tổ chức.
Có thể cho vay thương mại, cho vay nông nghiệp, cho vay công nghiệp… Lãi suất cho vay theo loại hình này thường thấp và đối tượng cho vay chủ yếu là các doanh nghiệp. - Dựa vào phương thức hoàn trả: trả một lần, trả nhiều lần. + Cho vay trả một lần là khoản cho vay mà trong hợp đồng tín dụng thỏa thuận khách hàng hoàn trả toàn bộ tiền gốc một lần vào thời gian đáo hạn cuối cùng, lãi được trả hàng tháng. Luan van 9 + Cho vay trả nhiều lần là khoản cho vay mà trong hợp đồng tín dụng thỏa thuận khách hàng trả gốc làm nhiều lần trong thời gian tín dụng đã thỏa thuận.
Thường áp dụng đối với những khoản trung dài hạn, tài trợ cho tài sản cố định. - Dựa vào phương thức cho vay: cho vay theo món (vay từng lần) và cho vay theo hạn mức, cho vay theo bao thanh toán, cho vay luân chuyển, cho vay trả góp, cho vay hợp vốn (cho vay đồng tài trợ), cho vay theo hạn mức thấu chi, cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng… Cụ thể: + Cho vay theo món (vay từng lần) là hình thức cho vay đối với các khách hàng có nhu cầu vay vốn từng lần, không có nhu cầu vay thường xuyên do đặc điểm kinh doanh của khách hàng. Trong mỗi hợp đồng tín dụng tùy theo từng món vay mà ngân hàng sẽ xác định kỳ hạn nợ, vốn của ngân hàng chỉ tham gia vào một giai đoạn nhất định của chu kỳ kinh doanh. + Cho vay theo hạn mức tín dụng là nghiệp vụ tín dụng với khách hàng vay ngắn hạn có nhu cầu vay vốn thường xuyên, kinh doanh ổn định, theo đó ngân hàng thỏa thuận cấp vốn cho khách hàng vay trong hạn mức tín dụng đã thỏa thuận.
+ Cho vay theo bao thanh toán là nghiệp vụ tín dụng mà các tổ chức tín dụng áp dụng cho doanh nghiệp là bên bán hàng thông qua việc mua lại các khoản phải thu phát sinh từ việc mua, bán hàng hóa đã được bên bán hàng và bên mua hàng thỏa thuận trong hợp đồng mua mua bán hàng hóa. + Cho vay luân chuyển là nghiệp vụ cho vay dựa trên luân chuyển hàng hoá, theo đó Ngân hàng và khách hàng sẽ thỏa thuận với nhau về phương thức, hạn mức tín dụng, các nguồn cung cấp hàng hóa và khả năng tiêu thụ. Áp dụng cho các doanh nghiệp có nhu cầu vốn vay thường xuyên, liên tục, kinh doanh hiệu quả, uy tín, tốc độ luân chuyển vốn nhanh. Luan van 10 + Cho vay trả góp là phương thức cho vay mà ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận số tiền lãi vay phải trả cộng với số nợ gốc được chia ra để trả nợ theo nhiều kỳ hạn trong thời hạn cho vay.
Áp dụng cho những khoản vay trung và dài hạn, tài trợ cho các tài sản cố định hoặc hàng hóa lâu bền. + Phương thức cho vay hợp vốn là phương thức cho vay mà một nhóm ngân hàng cùng tham gia vốn cho vay đối với một dự án hoặc phương án vay vốn của khách hàng. + Cho vay theo hạn mức thấu chi là nghiệp vụ cho vay qua đó ngân hàng cho phép người vay được chi trội trên số dư tiền gửi thanh toán của mình đến một giới hạn nhất định và trong khoảng thời gian xác định. Giới hạn này được gọi là hạn mức thấu chi, áp dụng đối với khách hàng có độ tin cậy cao, thu nhập đều, thời gian cấp thấu chi ngắn (thường là một năm).
+ Cho vay thông qua nghiệp vụ phát hành và sử dụng thẻ tín dụng là: Ngân hàng chấp thuận cho khách hàng được sử dụng số vốn vay trong phạm vi hạn mức tín dụng để thanh toán tiền mua hàng hoá, dịch vụ và rút tiền mặt tại máy rút tiền tự động hoặc điểm ứng tiền mặt là đại lý của tổ chức tín dụng. CHO VAY THEO HẠN MỨC TÍN DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và đặc điểm cho vay theo HMTD a. Khái niệm Phương thức cho vay theo hạn mức tín dụng (HMTD) là phương thức cho vay mà ngân hàng và khách hàng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng (mức dư nợ tối đa) duy trì trong một khoảng thời gian nhất định (thường theo một chu kỳ kinh doanh hoặc một năm tài chính) nhằm đáp ứng nhu cầu vốn lưu động thiếu hụt của khách hàng.
Hạn mức tín dụng là mức dư nợ vay tối đa được duy trì trong một Luan van 11 thời hạn nhất định mà ngân hàng và khách hàng đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng. Cho vay theo hạn mức tín dụng là một phương thức cho vay ngắn hạn nhằm bổ sung sự thiếu hụt vốn lưu động tạm thời bằng cách cho phép khách hàng sử dụng vốn tối đa bằng hạn mức đã cấp trong một thời kỳ nhất định mà ngân hàng và khách hàng đã thỏa thuận trong hợp đồng tín dụng, thường theo một chu kỳ kinh doanh hoặc một năm tài chính. Đặc điểm của phương thức cho vay theo HMTD - Cho vay theo HMTD là hình thức cho vay ngắn hạn, bổ sung nhu cầu về vốn lưu động tạm thời. Áp dụng với khách hàng uy tín, có năng lực tài chính tốt và có nhu cầu vay thường xuyên, liên tục.
- Hợp đồng tín dụng chỉ hoàn tất một lần, nhưng quá trình giải ngân và thu nợ được thực hiện nhiều lần trong suốt thời hạn của hợp đồng, khách hàng vay không giới hạn số lần giải ngân và vào doanh số tiền vay mà chỉ phụ thuộc vào dư nợ vay tại từng thời điểm.