Luận văn hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống và phát triển các tổ hợp lúa lai có bố mẹ được sản xuất trong nước nhị ưu 63 hyt 83 th 3 3

Luận văn nghiên cứu hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống lúa lai, phát triển tổ hợp lúa lai bố mẹ nội địa như Nhị ưu 63, HYT 83, TH 3-3.

• Tác giả: Nguyễn Trí Hoàn
• Trường học: Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam - Viện Cây lương thực và Cây thực phẩm
• Chuyên ngành: Nông nghiệp
• Đề tài: Hoàn thiện quy trình công nghệ sản xuất giống và phát triển các tổ hợp lúa lai có bố mẹ được sản xuất trong nước (Nhị ưu 63, HYT83, TH3-3)
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết khoa học và kỹ thuật
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Quy trình sản xuất giống lúa lai

Quy trình sản xuất giống lúa lai là trọng tâm của dự án, tập trung vào việc hoàn thiện các kỹ thuật nhân dòng bất dục đực, sản xuất hạt giống F1 và thâm canh lúa thương phẩm. Dự án đã nghiên cứu và hoàn thiện 9 quy trình kỹ thuật, bao gồm quy trình nhân dòng bất dục 25A, II32A, T1S-96 và quy trình sản xuất hạt lai F1 cho các tổ hợp Nhị ưu 63, HYT 83, TH 3-3. Các quy trình này đã được áp dụng thực tế, tạo ra năng suất hạt giống đạt từ 2-3,6 tấn/ha, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất lúa lai tại Việt Nam.

1.1. Nhân dòng bất dục đực

Quy trình nhân dòng bất dục đực đã được hoàn thiện, đạt sản lượng 18,1 tấn/ha trên diện tích 10 ha. Các dòng bố mẹ đạt tiêu chuẩn chất lượng, đáp ứng nhu cầu sản xuất hạt lai F1.

1.2. Sản xuất hạt lai F1

Quy trình sản xuất hạt lai F1 đã được thử nghiệm trên diện tích 175 ha, đạt sản lượng 419,6 tấn. Các tổ hợp Nhị ưu 63, HYT 83, TH 3-3 đã chứng minh hiệu quả cao trong sản xuất, góp phần cải thiện thị phần giống lúa lai nội địa.

II. Phát triển giống lúa lai từ bố mẹ nội địa

Dự án tập trung vào việc phát triển các giống lúa lai từ bố mẹ nội địa, nhằm giảm phụ thuộc vào giống nhập khẩu. Các tổ hợp Nhị ưu 63, HYT 83, TH 3-3 được chọn lọc và nhân giống thành công, đạt năng suất cao và chất lượng tốt. Qua đó, dự án đã góp phần nâng cao năng lực sản xuất giống lúa lai trong nước, đáp ứng nhu cầu thị trường.

2.1. Chọn lọc dòng bố mẹ

Các dòng bố mẹ nội địa được chọn lọc kỹ lưỡng, đảm bảo khả năng kết hợp cao và khả năng nhận phấn ngoài. Điều này giúp tăng hiệu quả sản xuất hạt lai F1.

2.2. Nhân giống và thử nghiệm

Các dòng bố mẹ được nhân giống và thử nghiệm trên diện rộng, đạt năng suất 6,5-8 tấn/ha. Kết quả này khẳng định tiềm năng của các giống lúa lai nội địa trong sản xuất đại trà.

III. Ứng dụng công nghệ và kỹ thuật trồng lúa

Dự án đã ứng dụng các công nghệ sản xuất lúa tiên tiến, bao gồm kỹ thuật thâm canh và quản lý đồng ruộng hiệu quả. Các mô hình sản xuất thử đã được triển khai tại nhiều địa phương, đạt năng suất cao và ổn định. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần phát triển bền vững ngành lúa gạo Việt Nam.

3.1. Kỹ thuật thâm canh

Quy trình thâm canh lúa thương phẩm đã được hoàn thiện, đạt năng suất 6,5-8 tấn/ha. Các biện pháp kỹ thuật như bón phân, quản lý nước và phòng trừ sâu bệnh được áp dụng hiệu quả.

3.2. Chuyển giao công nghệ

Dự án đã tổ chức 6 lớp tập huấn cho 120 cán bộ kỹ thuật và 600 lượt nông dân. Các kiến thức về sản xuất hạt lai F1 và kỹ thuật thâm canh được phổ biến rộng rãi, góp phần nâng cao năng lực sản xuất tại địa phương.

IV. Hiệu quả kinh tế và xã hội

Dự án đã mang lại hiệu quả kinh tế và xã hội đáng kể. Sản lượng hạt giống đạt 800-850 tấn, góp phần cải thiện thị phần giống lúa lai nội địa. Đồng thời, dự án đã tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho nông dân, thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

4.1. Hiệu quả trực tiếp

Sản lượng hạt giống đạt 419,6 tấn, vượt xa so với hợp đồng. Các giống lúa lai nội địa đã được tiêu thụ toàn bộ, góp phần giảm phụ thuộc vào giống nhập khẩu.

4.2. Hiệu quả gián tiếp

Dự án đã tạo ra 183 ha diện tích sản xuất hạt lai mới, thu được 433,54 tấn hạt giống. Điều này không chỉ nâng cao năng suất mà còn góp phần ổn định giá giống lúa lai trên thị trường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Bé N«ng nN &PT N«ng th«n - Bé Khoa häc vµ c«ng nghÖ viÖn khnn viÖt nam - ViÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm Trung t©m nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn lóa B¸o c¸o tæng kÕt khoa häc vµ kü thuËt Dù ¸n: Hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng vµ ph¸t triÓn c¸c tæ hîp lóa lai cã bè mÑ ®−îc s¶n xuÊt trong n−íc( NhÞ −u 63, HYT83, TH3-3) pgs. nguyÔn trÝ hoµn 6814 17/4/2008 Hµ Néi, th¸ng 4/2008 B¶n th¶o viÕt xong th¸ng 4/2008 Tµi liÖu nµy ®−îc chuÈn bÞ trªn c¬ së kÕt qu¶ thùc hiÖn dù ¸n s¶n xuÊt thö nghiÖm ®éc lËp cÊp Nhµ n−íc m· sè: DA§L - 2005/04 Danh s¸ch nh÷ng ng−êi thùc hiÖn TT Hä vµ tªn C¬ quan c«ng t¸c I. Chñ nhiÖm: PGS. NguyÔn TrÝ Hoµn Phã ViÖn tr−ëng ViÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm, kiªm Gi¸m ®èc Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn Lóa II.

Nh÷ng ng−êi thùc hiÖn chÝnh 1. NguyÔn v¨n Th− Tr−ëng Bé m«n kü thuËt h¹t gièng lóa lai, ( Th− ký dù ¸n) Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn Lóa , ViÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm. NguyÔn ThÞ Tr©m Phã ViÖn tr−ëng ViÖn sinh häc n«ng nghiÖp - Tr−êng ®¹i häc N«ng nghiÖp I Hµ Néi. TrÇn V¨n Quang ViÖn sinh häc n«ng nghiÖp - Tr−êng ®¹i häc N«ng nghiÖp I Hµ Néi.

NguyÔn ViÕt Toµn ViÖn Khoa häc n«ng nghiÖp ViÖt Nam 5 KS. NguyÔn V¨n N¨m Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn Lóa , ViÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm. Lª Xu©n §«ng Trung t©m nghiªn cøu bß vµ ®ång cá Ba V× 7 ThS. NguyÔn Quang TuÊn ViÖn thæ nh−ìng n«ng hãa 8 KS.

Bïi C¶nh Toµn Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn Lóa , ViÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm. Ph¹m ThÞ C»ng C«ng ty cæ phÇn n«ng nghiÖp kü thuËt cao H¶i phßng 10 KS. Ph¹m Ngäc Lõng C«ng ty cæ phÇn Thµnh T« H¶i Phßng Tµi liÖu tham kh¶o TiÕng Anh 1. Virmani( 1988), Status of hybrid rice research and development in rice, International Rice Reasearch Institute, P.Box 933, Manila, philippines, 305P.P and Xi-Qin Fu ( 1995), Technology of hybrid rice production, food and Agriculture Organization of the United Nation, Rome, 84 p.

YUAN LONGPING and PENG JIMING(2005), Hybrid rice and world food security, China Science and Technology Press, Beijing, China, 197 P. TiÕng viÖt 1. Lª Xu©n §«ng( 2001), Nghiªn cøu kÕt cÊu quÇn thÓ dßng bè mÑ vµ chØ tiªu khÝ t−îng n«ng nghiÖp t¹i Ba V× phôc vô cho s¶n xuÊt dßng bÊt dôc, LuËn v¨n th¹c sü khoa häc n«ng nghiÖp; 104p. NguyÔn Quang TuÊn( 2003), ¶nh h−ëng cña liÒu l−îng, tû lÖ N:P:K, mËt ®é cÊy vµ BiÖn ph¸p bãn ph©n theo thang mµu l¸ lóa ®Õn n¨ng suÊt tæ hîp lóa lai triÓn väng HYT83 trªn ®Êt phï sa s«ng hång tØnh Nam §Þnh; 79p.

Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh c«ng tr×nh nµy, t¸c gi¶ xin bµy tá lßng biÕt ¬n s©u s¾c vÒ sù gióp ®ì vµ hîp t¸c cña l·nh ®¹o cïng tËp thÓ c¸n bé c¸c c¬ quan, ®¬n vÞ : - ViÖn Sinh häc n«ng nghiÖp , Tr−êng ®¹i häc N«ng nghiÖp I Hµ Néi. - C«ng ty cæ phÇn Thµnh T« - C«ng ty cæ phÇn n«ng nghiÖp kü thuËt cao H¶i Phßng - Trung t©m NC¦DKHKT gièng c©y trång Thanh Hãa cµ nhiÒu c«ng ty gièng c©y trång trong c¶ n−íc. Lêi c¶m ¬n ch©n thµnh xin ®−îc göi tíi l·nh ®¹o vµ c¸n bé, nh©n viªn c¸c Hîp t¸c x· n«ng nghiÖp thuéc nhiÒu tØnh nh− B¾c Ninh, Hµ T©y, Thanh Hãa.®· h−ëng øng tÝch cùc trong viÖc thö nghiÖm quy tr×nh vµ më réng s¶n xuÊt gièng cña dù ¸n. T¸c gi¶ xin c¶m ¬n sù gióp ®ì vµ hîp t¸c tÝch cùc thùc hiÖn thµnh c«ng dù ¸n cña tËp thÓ c¸c nhµ khoa häc, c¸c ®ång nghiÖp trong Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn Lóa còng nh− tõ c¸c ®¬n vÞ b¹n.

Cuèi cïng, T¸c gi¶ tr©n träng c¶m ¬n sù quan t©m gióp ®ì cña l·nh ®¹o Bé Khoa häc vµ c«ng nghÖ, Bé N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n; c¸c c¬ quan chøc n¨ng cña 2 Bé; l·nh ®¹o ViÖn khoa häc n«ng nghiÖp ViÖt Nam; viÖn c©y l−¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm ®· t¹o mäi ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó Dù ¸n ®−îc triÓn khai thµnh c«ng T¸c gi¶ NguyÔn TrÝ Hoµn Bµi tãm t¾t TiÕp nhËn dù ¸n, Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn lóa lai - ViÖn Khoa häc kü thuËt n«ng nghiÖp ViÖt Nam, nay lµ Trung t©m Nghiªn cøu vµ Ph¸t triÓn lóa ViÖn C©y l−¬ng thùc vµ C©y thùc phÈm ®· tËp hîp ®éi ngò c¸c nhµ khoa häc hµng ®Çu vÒ nghiªn cøu vµ ph¸t triÓn lóa lai ë ViÖt Nam triÓn khai thùc hiÖn dù ¸n. Dù ¸n ®−îc triÓn khai t¹i An kh¸nh, Hoµi §øc, Hµ T©y; Gia L©m, Hµ Néi vµ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt gièng trªn ®Þa bµn c¸c tØnh phÝa B¾c vµ tØnh Qu¶ng Nam ®¹i diÖn cho nhiÒu vïng sinh th¸i. Dù ¸n tËp trung gi¶i quyÕt 2 vÊn ®Ò chÝnh : thø nhÊt lµ tiÕn hµnh nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh kü thuËt cho viÖc nh©n dßng bÊt dôc ®ùc, quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt h¹t gièng F1, quy tr×nh th©m canh lóa th−¬ng phÈm lµm c¬ së cho viÖc s¶n xuÊt gièng vµ ph¸t triÓn c¸c gièng trong dù ¸n; Thø hai lµ tiÕn hµnh s¶n xuÊt thö h¹t gièng dßng bÊt dôc, h¹t lai F1; VÒ ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu: C¸c thÝ nghiÖm ®ång ruéng ®Ó hoµn thiÖn quy tr×nh kü thuËt ®−îc bè trÝ theo ph−¬ng ph¸p cña Gomes and gomez, 1984, vµ Ph¹m chÝ Thµnh, 1986. Th«ng qua tr×nh diÔn m« h×nh vµ s¶n xuÊt thö ®Ó tËp huÊn vµ chuyÓn giao quy tr×nh kü thuËt cho c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt gièng.

Gièng F1- s¶n phÈm cña dù ¸n ®−îc tr×nh diÔn ë c¸c ®Þa ph−¬ng ®Ó t¹o dùng thÞ tr−êng. VÒ kÕt qu¶ ®¹t ®−îc: Qua 2 n¨m thùc hiÖn, dù ¸n ®· nghiªn cøu hoµn thiÖn 9 quy tr×nh kü thuËt ®óng theo hîp ®ång( c¸c quy tr×nh ®ã lµ: Quy tr×nh nh©n dßng bÊt dôc 25A, II32A, T1S-96; Quy tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt h¹t lai F1 tæ hîp HYT 83, NhÞ −u 63, TH3-3; Quy tr×nh th©m canh lóa th−¬ng phÈm cho 3 tæ hîp trªn). Tõ nh÷ng quy tr×nh ®ã ®· tiÕn hµnh x©y dùng 3 m« h×nh s¶n xuÊt F1 mçi m« h×nh 4 - 10 ha ®¹t n¨ng suÊt 2-3,6 tÊn/ha, 3 m« h×nh th©m canh lóa th−¬ng phÈm ®¹t n¨ng suÊt 6,5- 8 tÊn/ha cho 3 tæ hîp lai trong dù ¸n. Nh©n dßng bÊt dôc ®−îc 10 ha cho s¶n l−îng 18,1 tÊn/ha, dßng bè 1 ha ®−îc 3,5 tÊn.

L−îng dßng bè mÑ nµy ®¹t tiªu chuÈn vµ ®· cung øng cho s¶n xuÊt h¹t lai F1. S¶n xuÊt thö h¹t lai thùc hiÖn ®−îc 175 ha t¹i nhiÒu ®Þa ph−¬ng ë miÒn B¾c vµ tØnh Qu¶ng Nam. S¶n l−îng h¹t lai ®¹t 419,6 tÊn v−ît xa so víi hîp ®ång. L−îng h¹t gièng nµy ®¹t ®−îc tiªu chuÈn ngµnh vµ ®· ®−îc tiªu thô toµn bé.

Ngoµi ra, víi viÖc øng dông quy tr×nh kü thuËt ®−îc hoµn thiÖn qua dù ¸n, diÖn tÝch s¶n xuÊt h¹t lai 3 tæ hîp trªn ®−îc më thªm 183 ha thu ®−îc 433,54 tÊn h¹t lai. Cïng víi s¶n xuÊt thö, dù ¸n ®· tæ chøc ®−îc 6 líp tËp huÊn cho 120 c¸n bé kü thuËt vµ chØ ®¹o s¶n xuÊt gièng. Bªn c¹nh ®ã tæ chøc tËp huÊn cho 600 l−ît n«ng d©n vÒ thao t¸c s¶n xuÊt gièng F1 vµ kü thuËt th©m canh lóa lai ®¹t n¨ng suÊt cao. Cã thÓ nãi, qua 2 n¨m thùc hiÖn, toµn bé c¸c néi dung cña dù ¸n ®· ®−îc thùc hiÖn, s¶n phÈm cña dù ¸n ®· hoµn thµnh.

S¶n xuÊt lóa lai 3 tæ hîp HYT83, NhÞ −u 63, TH3-3 thµnh c«ng, l−îng gièng kho¶ng 800 - 850 tÊn ®· gãp phÇn c¶i thiÖn thÞ phÇn gièng lóa lai ®−îc chän t¹o vµ s¶n xuÊt trong n−íc, ®©y còng chÝnh lµ môc tiªu cña dù ¸n ®Ò ra. Môc lôc Trang Më ®Çu I. Môc tiªu cña dù ¸n 1 II. Ph¹m vi cña dù ¸n 2 III.

Néi dung chÝnh cña b¸o c¸o 3. Tæng quan t×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n−íc vµ trong n−íc 2 * Ngoµi n−íc 2 * Trong n−íc 4 3. Lùa chän ®èi t−îng nghiªn cøu 11 3.Nh÷ng néi dung ®· thùc hiÖn 12 3. KÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh nh©n dßng mÑ(25A), quy 13 tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt h¹t lai F1 vµ th©m canh lóa th−¬ng phÈm tæ hîp HYT 83 A.

Tæng hîp kÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh nh©n dßng mÑ(25A) tõ n¨m 13 2000 ®Õn n¨m 2007. Sö dông c¸c kÕt qu¶ ®−îc tæng hîp ®Ó nh©n dßng mÑ 25A. Nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh vµ x©y dùng m« h×nh s¶n xuÊt h¹t lai F1 tæ hîp 25 HYT 83 D. KÕt qu¶ s¶n xuÊt thö nghiÖm h¹t lai F1 tæ hîp HYT83 ë mét sè ®Þa ph−¬ng 41 E.

Tæng hîp kÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh vµ x©y dùng m« h×nh th©m 42 canh lóa th−¬ng phÈm tæ hîp HYT83 3.2 KÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh nh©n dßng mÑ(II32A), quy 51 tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt h¹t lai F1. Nh©n dßng mÑ vµ s¶n suÊt thö h¹t lai F1 tæ hîp NhÞ −u 63 A. Tæng hîp kÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh nh©n dßng mÑ(II32A) tõ n¨m 51 2000 ®Õ n¨m 2005. KÕt qu¶ nh©n dßng II32A 57 C.

KÕt qu¶ hoµn thiÖn quy tr×nh kü thuËt tõ n¨m 2002 ®Õn n¨m 2006 vµ x©y dùng 57 m« h×nh s¶n xuÊt gièng lóa lai F1 tæ hîp NhÞ −u 63 s¶n xuÊt h¹t gièng lóa lai F1 Tæ hîp NhÞ −u 63 D. KÕt qu¶ s¶n xuÊt thö h¹t lai F1 62 E. KÕt qu¶ hoµn thiÖn quy tr×nh th©m canh lóa th−¬ng phÈm tæ hîp NhÞ −u 63 62 3.KÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh nh©n dßng mÑT1S-96, quy 65 tr×nh kü thuËt s¶n xuÊt h¹t lai F1 vµ th©m canh lóa th−¬ng phÈm tæ hîpTH3-3 A. Hoµn thiÖn quy tr×nh c«ng nghÖ vµ x©y dùng m« h×nh nh©n dßng mÑT1S-96 65 B.

Nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh s¶n xuÊt h¹t lai F1 69 C. X©y dùng m« h×nh s¶n xuÊt h¹t F1 vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ 75 D. KÕt qu¶ nghiªn cøu hoµn thiÖn quy tr×nh vµ x©y dùng m« h×nh th©m canh lóa 77 th−¬ng phÈm tæ hîp TH3-3 3. Tæng hîp s¶n phÈm cña dù ¸n 83 IV.

HiÖu qu¶ kinh tÕ x· héi 83 * HiÖu qu¶ trùc tiÕp 83 * HiÖu qu¶ gi¸n tiÕp 84 V. KÕt luËn vµ ®Ò nghÞ 85 Tµi liÖu tham kh¶o Më ®Çu Lóa g¹o lµ c©y l−¬ng thùc quan träng thø hai trªn thÕ giíi sau lóa m×, lµ nguån l−¬ng thùc chñ yÕu cña c− d©n c¸c n−íc Ch©u ¸. T¹i ViÖt Nam, lÞch sö canh t¸c c©y lóa ®· tr¶i qua hµng ngµn n¨m. NghÒ trång lóa vµ s¶n phÈm c©y lóa lu«n g¾n chÆt víi ®êi sèng kinh tÕ, v¨n hãa, lÞch sö ph¸t triÓn cña d©n téc ViÖt Nam.