Luận văn thạc sĩ hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại tổng công ty tài chính cổ phần dầu khí việt nam

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Tổng công ty Tài chính Cổ phần Dầu khí Việt Nam, đưa ra giải pháp hiệu quả.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng
• Đề tài: Hoàn Thiện Quản Trị Rủi Ro Tín Dụng Tại Tổng Công Ty Tài Chính Dầu Khí Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2008-2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH
• 1.1. Những vấn đề chung về tín dụng của Công ty Tài chính
• 1.1.1. Khái niệm Công ty Tài chính
• 1.1.2. Hoạt động của Công ty Tài chính
• 1.1.3. Hoạt động tín dụng của Công ty Tài chính
• 1.1.4. Rủi ro tín dụng và hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của Công ty Tài chính
• 1.1.4.1. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng
• 1.1.4.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại Công ty Tài chính
• 1.1.4.3. Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng của Công ty Tài chính
• 1.1.5. Các chỉ tiêu đánh giá rủi ro tín dụng
• 1.1.6. Kinh nghiệm về quản trị rủi ro tín dụng tại nước ngoài
• 1.1.6.1. Thông lệ quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng
• 1.1.6.2. Kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng của các nước
• 1.2. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI TỔNG CÔNG TY TÀI CHÍNH CỔ PHẦN DẦU KHÍ VN 2008-2010
• 2.1. Tổng quan về Tổng công ty tài chính Cổ phần Dầu khí VN
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển của PVFC
• 2.1.2. Lĩnh vực hoạt động của PVFC
• 2.1.3. Mô hình tổ chức tại PVFC
• 2.1.4. Một số chỉ tiêu về hoạt động kinh doanh của PVFC trong thời gian vừa qua
• 2.2. Thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC
• 2.2.1. Tình hình chung về tín dụng tại PVFC
• 2.2.2. Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng
• 2.2.3. Đánh giá về hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC
• 2.2.4. Những kết quả đạt được trong công tác quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC
• 2.2.5. Những tồn tại trong hoạt động QTRR tín dụng tại PVFC
• 2.2.6. Nguyên nhân
• 2.3. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI PVFC
• 3.1. Mục tiêu phát triển của PVFC đến năm 2015 và định hướng đến năm 2025
• 3.1.1. Mục tiêu tổng quát
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.1.3. Nội dung chủ yếu
• 3.2. Định hướng phát triển hoạt động tín dụng PVFC
• 3.3. Định hướng phát triển mô hình QTRR tín dụng của PVFC
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện hoạt động QTRRTD tại PVFC
• 3.4.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống QTRRTD
• 3.4.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách QTRRTD
• 3.4.3. Nhóm giải pháp hoàn thiện hệ thống các công cụ QTRRTD
• 3.4.4. Điều kiện để triển khai các giải pháp
• 3.4.5. Các giải pháp cần được thực hiện trong thời điểm hiện tại
• 3.4.6. Các giải pháp cần có các điều kiện để thực hiện
• 3.5. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

Tóm tắt

I. Quản trị rủi ro tín dụng và hoạt động của công ty tài chính

Quản trị rủi ro tín dụng là một yếu tố quan trọng trong hoạt động của các công ty tài chính, đặc biệt là trong bối cảnh kinh tế thị trường hiện đại. Các công ty tài chính như Tổng công ty Tài chính Dầu khí Việt Nam (PVFC) đóng vai trò trung gian tài chính, huy động vốn và cung cấp các dịch vụ tín dụng. Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng không thể hoàn trả nợ, ảnh hưởng trực tiếp đến sự ổn định tài chính của công ty. Do đó, việc quản lý rủi ro hiệu quả là yếu tố sống còn. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng bao gồm chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, và hệ thống theo dõi khoản vay. Các công ty tài chính cần xây dựng chiến lược dài hạn để giảm thiểu rủi ro tín dụng và đảm bảo an toàn tài chính.

1.1. Khái niệm và phân loại rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không thể hoàn trả nợ theo cam kết. Nó được phân loại thành rủi ro cá nhân và rủi ro danh mục. Rủi ro cá nhân liên quan đến từng khoản vay cụ thể, trong khi rủi ro danh mục liên quan đến toàn bộ danh mục tín dụng của công ty. Các yếu tố gây ra rủi ro tín dụng bao gồm sự suy giảm kinh tế, thay đổi chính sách, và năng lực tài chính của khách hàng. Việc phân tích rủi ro giúp các công ty tài chính đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng và đưa ra quyết định tín dụng phù hợp.

1.2. Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng

Quản trị rủi ro tín dụng bao gồm các bước như thẩm định, theo dõi, và đánh giá khoản vay. Các công ty tài chính sử dụng các công cụ như phân tích rủi ro, hệ thống xếp hạng tín dụng, và quy trình quản lý danh mục để giảm thiểu rủi ro. Việc xây dựng chính sách tín dụng rõ ràng và tuân thủ các quy định pháp luật là yếu tố quan trọng trong quản lý rủi ro. Các kinh nghiệm quốc tế về quản trị rủi ro tín dụng cũng được áp dụng để nâng cao hiệu quả hoạt động.

II. Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC

Tổng công ty Tài chính Dầu khí Việt Nam (PVFC) đã đạt được nhiều kết quả tích cực trong quản trị rủi ro tín dụng, góp phần vào sự phát triển bền vững của công ty. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như thiếu chiến lược dài hạn, hệ thống quy trình chưa đầy đủ, và nhân sự chưa hoàn thiện. Các công cụ quản lý rủi ro chưa phát huy hiệu quả tối đa. Việc đánh giá rủi ro và phân loại khoản vay cần được cải thiện để giảm thiểu rủi ro tín dụng. Các giải pháp cần tập trung vào hoàn thiện hệ thống quản lý và nâng cao năng lực nhân sự.

2.1. Tình hình tín dụng tại PVFC

PVFC đã mở rộng hoạt động tín dụng trong các lĩnh vực như tài chính dầu khí, bất động sản, và tiêu dùng. Tuy nhiên, việc mở rộng này cũng kéo theo nhiều rủi ro tín dụng. Các khoản vay tập trung vào một số ngành nhất định làm tăng rủi ro danh mục. Việc phân tích rủi ro và đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng cần được thực hiện kỹ lưỡng hơn.

2.2. Đánh giá hoạt động quản trị rủi ro

PVFC đã xây dựng hệ thống quản lý rủi ro với các quy trình thẩm định và theo dõi khoản vay. Tuy nhiên, hệ thống này còn thiếu sự đồng bộ và hiệu quả. Các công cụ phân tích rủi ro chưa được áp dụng triệt để. Việc nâng cao năng lực nhân sự và cập nhật công nghệ là yếu tố cần thiết để hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng.

III. Giải pháp hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC

Để hoàn thiện quản trị rủi ro tín dụng, PVFC cần tập trung vào các giải pháp như xây dựng chiến lược dài hạn, hoàn thiện hệ thống quản lý, và nâng cao năng lực nhân sự. Các giải pháp cần được triển khai đồng bộ và có sự hỗ trợ từ công nghệ. Việc áp dụng các chiến lược tín dụng hiện đại và tuân thủ các thông lệ quốc tế sẽ giúp PVFC giảm thiểu rủi ro tín dụng và đảm bảo an toàn tài chính.

3.1. Hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro

PVFC cần xây dựng hệ thống quản lý rủi ro đồng bộ, bao gồm các quy trình thẩm định, theo dõi, và đánh giá khoản vay. Việc áp dụng công nghệ thông tin sẽ giúp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng. Các công cụ phân tích rủi ro cần được cập nhật và áp dụng triệt để.

3.2. Nâng cao năng lực nhân sự

Nhân sự là yếu tố quan trọng trong quản lý rủi ro. PVFC cần đào tạo và nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân viên, đặc biệt là trong lĩnh vực phân tích rủi ro và quản trị tín dụng. Việc thu hút nhân tài và xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp sẽ giúp PVFC hoàn thiện hệ thống quản lý rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng hội nhập sâu rộng, hoạt động tài chính ngân hàng trở nên phức tạp và đa dạng hơn. Theo báo cáo của ngành, hoạt động tín dụng chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn thu của các tổ chức tín dụng, đồng thời cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều rủi ro nhất. Rủi ro tín dụng (RRTD) không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của các tổ chức tín dụng mà còn tác động tiêu cực đến toàn bộ nền kinh tế. Tại Việt Nam, các công ty tài chính (CTTC) đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp vốn cho doanh nghiệp và cá nhân, tuy nhiên hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại các CTTC còn nhiều hạn chế, đặc biệt là tại Tổng công ty Tài chính Cổ phần Dầu khí Việt Nam (PVFC).

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC giai đoạn 2008-2010, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững cho Tổng công ty. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PVFC trong giai đoạn 2008-2010, giai đoạn có nhiều biến động kinh tế và tài chính ảnh hưởng đến hoạt động tín dụng. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho các CTTC có đặc thù tương tự trong việc nâng cao năng lực quản trị rủi ro tín dụng, góp phần ổn định hệ thống tài chính và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, trong đó nổi bật là:

• Lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng: Nhấn mạnh việc nhận dạng, đánh giá, giám sát và kiểm soát rủi ro tín dụng nhằm đảm bảo các quyết định tín dụng phù hợp với chiến lược và mục tiêu kinh doanh của tổ chức. RRTD được phân loại thành rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ) và rủi ro danh mục (nội tại, tập trung).

• Mô hình 6C trong thẩm định tín dụng: Bao gồm 6 yếu tố chính là Tư cách (Character), Năng lực (Capacity), Năng lực tài chính (Cash), Bảo đảm (Collateral), Điều kiện (Conditions) và Kiểm soát (Control). Mô hình giúp đánh giá toàn diện năng lực và khả năng trả nợ của khách hàng.

• Mô hình CAMELS: Được sử dụng để đánh giá sức khỏe tài chính của tổ chức tín dụng qua các tiêu chí: Vốn (Capital Adequacy), Chất lượng tài sản (Asset Quality), Quản lý (Management), Lợi nhuận (Earnings), Thanh khoản (Liquidity) và Độ nhạy cảm với rủi ro thị trường (Sensitivity to Market risk).

• Mô hình điểm số Z của Altman: Dùng để phân loại mức độ rủi ro vỡ nợ của khách hàng dựa trên các chỉ số tài chính quan trọng, giúp tổ chức tín dụng đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng một cách định lượng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp lịch sử, hệ thống - cấu trúc: Phân tích các khái niệm, mô hình và kinh nghiệm quản trị rủi ro tín dụng trong và ngoài nước.

• Phương pháp điều tra thực tiễn: Thu thập số liệu, báo cáo tài chính, báo cáo tín dụng của PVFC giai đoạn 2008-2010.

• Phương pháp phân tích, so sánh: So sánh các chỉ tiêu tài chính, cơ cấu tín dụng, hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng của PVFC qua các năm và với các tổ chức tín dụng khác.

• Phương pháp thống kê: Xử lý số liệu về dư nợ tín dụng, tỷ lệ nợ xấu, lợi nhuận, vốn điều lệ để đánh giá thực trạng và xu hướng phát triển.

Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tín dụng của PVFC trong giai đoạn 2008-2010, với số liệu cụ thể như tổng dư nợ tín dụng năm 2009 đạt 29.716 tỷ đồng, tăng trưởng 63% so với năm trước, và vốn điều lệ tăng từ 300 tỷ đồng năm 2006 lên 5.000 tỷ đồng năm 2010. Phương pháp phân tích được lựa chọn nhằm đảm bảo tính khách quan, toàn diện và khả năng áp dụng thực tiễn cao.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ nhưng tiềm ẩn rủi ro: Dư nợ tín dụng của PVFC tăng từ 18.429 tỷ đồng năm 2008 lên 37.148 tỷ đồng năm 2010, tương ứng mức tăng trưởng 101% trong 2 năm. Tuy nhiên, tỷ trọng cho vay dài hạn giảm từ 54% xuống còn 49,45%, phản ánh xu hướng thắt chặt tín dụng trung và dài hạn nhằm kiểm soát rủi ro.

2. Cơ cấu tín dụng chuyển dịch tích cực: PVFC đã đa dạng hóa sản phẩm tín dụng, tập trung vào các lĩnh vực có hiệu quả và tiềm năng phát triển, đồng thời tăng cường cho vay cá nhân và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tỷ lệ nợ xấu được kiểm soát ở mức khoảng 2-3%, thấp hơn mức trung bình ngành.

3. Hoạt động quản trị rủi ro tín dụng còn nhiều hạn chế: Hệ thống quy trình, chính sách quản trị rủi ro tín dụng chưa hoàn chỉnh, nhân sự quản trị rủi ro chưa đồng bộ và thiếu chuyên môn sâu. Công cụ quản trị rủi ro như phân loại khách hàng, thẩm định dự án, kiểm tra tín dụng chưa được áp dụng đồng bộ và hiệu quả.

4. Ảnh hưởng của khủng hoảng tài chính toàn cầu: Cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 đã tác động tiêu cực đến khả năng trả nợ của khách hàng, làm gia tăng rủi ro tín dụng và áp lực lên hoạt động quản trị rủi ro của PVFC. Mặc dù vậy, PVFC vẫn duy trì lợi nhuận trước thuế đạt 611 tỷ đồng năm 2009, vượt 53% kế hoạch.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng nhanh chóng của dư nợ tín dụng tại PVFC trong giai đoạn nghiên cứu phản ánh chiến lược mở rộng hoạt động tín dụng nhằm đáp ứng nhu cầu vốn của Tập đoàn Dầu khí và thị trường. Tuy nhiên, việc giảm tỷ trọng cho vay dài hạn cho thấy sự thận trọng trong quản lý rủi ro tín dụng dài hạn, phù hợp với xu hướng thắt chặt tín dụng của Ngân hàng Nhà nước.

Hạn chế trong hệ thống quản trị rủi ro tín dụng của PVFC, như thiếu chính sách dài hạn, quy trình chưa hoàn chỉnh và nhân sự chưa đủ năng lực, là nguyên nhân chính dẫn đến rủi ro tín dụng tiềm ẩn. So với các tổ chức tín dụng khác, PVFC cần nâng cao năng lực quản trị rủi ro để thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy tác động rõ rệt của khủng hoảng tài chính toàn cầu đến hoạt động tín dụng và quản trị rủi ro tại PVFC, tương tự như các tổ chức tín dụng khác trong nước và quốc tế. Việc duy trì lợi nhuận và kiểm soát nợ xấu trong bối cảnh khó khăn cho thấy hiệu quả bước đầu của các biện pháp quản trị rủi ro hiện có, nhưng vẫn cần hoàn thiện để đảm bảo phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng dư nợ tín dụng, tỷ lệ nợ xấu qua các năm, bảng so sánh các chỉ tiêu tài chính và sơ đồ mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện tại của PVFC để minh họa rõ nét hơn các phát hiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách quản trị rủi ro tín dụng: Xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tín dụng dài hạn, cập nhật và hoàn chỉnh các quy trình, quy chế tín dụng phù hợp với đặc thù hoạt động của PVFC. Thời gian thực hiện: 1 năm. Chủ thể: Ban Lãnh đạo và phòng Quản trị rủi ro.

2. Nâng cao năng lực nhân sự quản trị rủi ro: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về nghiệp vụ quản trị rủi ro tín dụng, tuyển dụng chuyên gia có kinh nghiệm, xây dựng đội ngũ cán bộ tín dụng chuyên nghiệp. Thời gian: 6-12 tháng. Chủ thể: Phòng Nhân sự phối hợp phòng Quản trị rủi ro.

3. Ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại: Triển khai hệ thống quản lý tín dụng Core Banking và các phần mềm phân tích rủi ro để nâng cao hiệu quả giám sát, kiểm soát và báo cáo tín dụng. Thời gian: 1-2 năm. Chủ thể: Ban Công nghệ thông tin và phòng Quản trị rủi ro.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát sau cho vay: Thiết lập quy trình kiểm tra định kỳ và đột xuất, áp dụng các công cụ cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, đảm bảo phát hiện và xử lý kịp thời các khoản vay có vấn đề. Thời gian: ngay lập tức và liên tục. Chủ thể: Phòng Kiểm tra nội bộ và phòng Quản trị rủi ro.

5. Phân tán rủi ro tín dụng: Đa dạng hóa danh mục cho vay theo ngành, lĩnh vực và khách hàng để giảm thiểu rủi ro tập trung. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Ban Điều hành và phòng Kinh doanh tín dụng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo các công ty tài chính: Nắm bắt thực trạng và giải pháp quản trị rủi ro tín dụng, từ đó xây dựng chiến lược phát triển bền vững.

2. Phòng quản trị rủi ro và tín dụng: Áp dụng các mô hình, công cụ quản trị rủi ro hiện đại, nâng cao hiệu quả thẩm định và giám sát tín dụng.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành tài chính - ngân hàng: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn về quản trị rủi ro tín dụng tại các CTTC đặc thù.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và ngân hàng trung ương: Hiểu rõ hơn về hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại các CTTC, từ đó hoàn thiện chính sách, quy định phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết, gây tổn thất cho tổ chức tín dụng. Quản trị rủi ro tín dụng giúp giảm thiểu tổn thất, bảo vệ tài sản và đảm bảo hoạt động bền vững.

2. PVFC đã áp dụng những công cụ quản trị rủi ro nào?
   PVFC sử dụng mô hình 6C để thẩm định khách hàng, mô hình CAMELS để đánh giá sức khỏe tài chính, cùng với các quy trình kiểm tra tín dụng định kỳ và giám sát sau cho vay nhằm kiểm soát rủi ro.

3. Tác động của khủng hoảng tài chính 2008 đến PVFC như thế nào?
   Khủng hoảng làm tăng rủi ro tín dụng do khách hàng gặp khó khăn trong trả nợ, tuy nhiên PVFC vẫn duy trì lợi nhuận và kiểm soát nợ xấu hiệu quả nhờ các biện pháp quản trị rủi ro đã triển khai.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng tại CTTC?
   Cần hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực nhân sự, ứng dụng công nghệ thông tin hiện đại, tăng cường kiểm tra giám sát và phân tán rủi ro tín dụng.

5. Vai trò của công nghệ thông tin trong quản trị rủi ro tín dụng?
   Công nghệ giúp tự động hóa quy trình, cập nhật thông tin kịp thời, phân tích dữ liệu chính xác, từ đó nâng cao khả năng phát hiện và xử lý rủi ro tín dụng hiệu quả.

Kết luận

• Quản trị rủi ro tín dụng là yếu tố sống còn đối với hoạt động của các CTTC, đặc biệt là PVFC trong bối cảnh kinh tế biến động.
• PVFC đã đạt được tăng trưởng ấn tượng về dư nợ tín dụng và lợi nhuận trong giai đoạn 2008-2010, song vẫn tồn tại nhiều hạn chế trong quản trị rủi ro tín dụng.
• Các mô hình và công cụ quản trị rủi ro như 6C, CAMELS, mô hình điểm số Z được áp dụng nhưng cần hoàn thiện và đồng bộ hơn.
• Đề xuất các giải pháp trọng tâm gồm hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực nhân sự, ứng dụng công nghệ và tăng cường kiểm tra giám sát.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn quan trọng cho các CTTC và cơ quan quản lý trong việc nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng, hướng tới phát triển bền vững.

Các đơn vị liên quan cần triển khai ngay các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và thời gian để cập nhật, hoàn thiện mô hình quản trị rủi ro tín dụng phù hợp với xu thế phát triển mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ RỦI RO TÍN DỤNG VÀ HOẠT ĐỘNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG CỦA CÔNG TY TÀI CHÍNH 1. Những vấn đề chung về tín dụng của Công ty Tài chính 1. Khái niệm Công ty Tài chính 1. Khái niệm Công ty Tài chính Trong nền kinh tế thị trường, các tổ chức tài chính phi ngân hàng đóng một vai trò quan trọng trong việc huy động các nguồn vốn từ những người cho vay- những người tiết kiệm, tới người vay- những người cần chi tiêu.

Quá trình đổi mới tài chính đã làm cho các tổ chức tài chính phi ngân hàng trở nên quan trọng hơn nhiều. Các tổ chức này ngày nay cạnh tranh trực tiếp hơn với các ngân hàng qua các dịch vụ tương tự như hoạt động của ngân hàng. CTTC là loại hình TCTD phi ngân hàng, với chức năng là sử dụng vốn tự có, vốn huy động và các nguồn vốn khác để cho vay, đầu tư, cung ứng các dịch vụ tư vấn về tài chính tiền tệ và thực hiện một số dịch vụ khác theo quy định của pháp luật, nhưng không được làm dịch vụ thanh toán, không được nhận tiền gửi cá nhân. Theo Luật các TCTD số 47/2010/QH12 “Công ty Tài chính là loại hình tổ chức tín dụng phi ngân hàng, được thực hiện một hoặc một số hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật các TCTD, trừ các hoạt động nhận tiền gửi của cá nhân và cung ứng các dịch vụ thanh toán qua tài khoản của khách hàng”.

Tại Việt Nam, các công ty tài chính phần lớn thuộc các Tập đoàn kinh tế Nhà nước, như Tổng công ty Tài chính Cổ phần Dầu khí Việt Nam (trực thuộc Tập Đoàn Dầu khí Việt Nam), Công ty tài chính Điện lực (trực thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam), Công ty tài chính Than khoáng sản Việt nam (trực thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than khoáng sản Việt Nam). Như vậy, CTTC là một loại hình doanh nghiệp có tư cách pháp nhân hoàn chỉnh hoạt động trong lĩnh vực tài chính tiền tệ. CTTC được phép huy động vốn từ tiền gửi hoặc các nguồn vốn khác của các tầng lớp dân cư hoặc của các tổ chức kinh tế, các định chế tài chính khác trong xã hội, để thực hiện 4 nghiệp vụ kinh doanh của mình. Phạm vi cho vay của các CTTC là tất cả những tổ chức kinh tế trong xã hội có nhu cầu về vốn.

Công ty tài chính, vì lý do đó, còn được coi là công cụ để các Tập đoàn điều tiết vốn và sử dụng vốn. Phân loại Công ty Tài chính Các loại CTTC bao gồm: - Công ty tài chính bán hàng: Các CTTC này gián tiếp cấp tín dụng cho người tiêu dùng để mua các món hàng từ một nhà bán lẻ hoặc từ một nhà sản xuất. - Công ty tài chính tiêu dùng: CTTC loại này cung ứng phần lớn nguồn vốn của mình cho các gia đình và cá nhân vay vào mục đích mua sắm hàng hoá tiêu dùng hoặc sửa chữa nhà cửa. Hầu hết các khoản cho vay đều được trả góp định kỳ.

- Công ty tài chính kinh doanh: CTTC loại này cấp tín dụng cho các doanh nghiệp dưới các hình thức như: Bao thanh toán, cho thuê tài chính. Sự khác nhau giữa Công ty tài chính, Ngân hàng thương mại và các loại hình trung gian tài chính khác. Trong lịch sử, các CTTC ra đời muộn hơn so với các NHTM. Những NHTM đầu tiên trên thế giới được thành lập từ thế kỷ XV.

Trong quá trình phát triển của ngành ngân hàng, xuất hiện những tổ chức thực hiện các hoạt động dịch vụ tài chính nhưng không phải là ngân hàng, sau này được trở thành các CTTC. Các CTTC ra đời chủ yếu là do sự hạn chế của các luật ngân hàng, nhiều dịch vụ tài chính của các NHTM không được phép mở rộng sang lĩnh vực khác. Bên cạnh đó, do hệ thống ngân hàng lúc đó không thể đáp ứng được nhu cầu to lớn và đa dạng về vốn đầu tư đòi hỏi phải có những tổ chức thích hợp đáp ứng nhu cầu đó. Đặc điểm quan trọng để phân biệt CTTC với các NHTM là CTTC không thực hiện dịch vụ thanh toán và tiền mặt, không huy động tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn của dân chúng.

Thực tế cho thấy, CTTC thực hiện một số nghiệp vụ như NHTM nhưng không phải là NHTM nên hầu hết các nước xếp CTTC vào loại hình các TCTD phi ngân hàng, cùng với các tổ chức tài chính 5 tín dụng phi ngân hàng khác như công ty chứng khoán, công ty bảo hiểm nhân thọ, báo hiểm tài sản, quỹ trợ cấp, quỹ tương hỗ, quỹ đầu tư. Như vậy, đặc trưng của CTTC khác cơ bản với NHTM ở chỗ: các ngân hàng nhận tiền gửi thường xuyên trong khi các CTTC thì chủ yếu sử dụng vốn chủ sở hữu, không huy động tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn của dân chúng, không nhận tiền gửi của cá nhân, tổ chức với thời hạn ngắn để cho vay và đầu tư. CTTC không thực hiện các dịch vụ thanh toán và tiền mặt, không sử dụng vốn để làm phương tiện thanh toán cho khách hàng. Nói cách khác, NHTM là một định chế tài chính nhận tiền gửi theo mọi yêu cầu của khách hàng và sử dụng tiền đó cho vay thương mại, NHTM được mở tài khoản thanh toán và thực hiện chức năng thanh toán cho khách hàng.

Khác với NHTM, CTTC không bị quản lý giám sát chặt chẽ như NHTM. Một trong những điểm khác biệt nổi bật giữa CTTC và NHTM là NHTM thường thu gom những món tiền gửi nhỏ để cho vay cả những món tiền nhỏ. Vì lẽ đó, hoạt động cho vay của CTTC rất thích hợp với những nhu cầu của các doanh nghiệp và người tiêu dùng. CTTC là doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực tài chính tiền tệ với chức năng cơ bản như các trung gian tài chính khác.

Đối với CTTC, việc huy động nguồn vốn cũng phải được thực hiện theo những phương pháp riêng theo quy định của pháp luật. Các CTTC có thể áp dụng phưong pháp huy động vốn thông thường như các trung gian tín dụng khác hoặc thực hiện nhận tiền gửi từ các tầng lớp dân cư trong xã hội. Một đặc thù của CTTC là đầu ra cho sản phẩm dịch vụ của mình. So với các trung gian tài chính khác chủ yếu là thực hiện các nghiệp vụ cho vay dưới hình thức tiền tệ.

Các CTTC có thể tài trợ dưới hình thức cho vay sau khi huy động vốn từ nhiều nguồn khác, thúc đẩy tiêu thụ hàng hoá bằng việc cung cấp vốn cho các khách hàng có bán hàng trả chậm. Hình thức tín dụng thuê mua vẫn là phương thức chủ yếu của CTTC có đặc thù riêng mà các TCTD khác không có. Tóm lại, các CTTC được thành lập và hoạt động nhằm đạt mục đích bù đắp vào khoản thiếu hụt tài chính do thiếu khả năng cung ứng của các NHTM, 6 hoạt động của CTTC thông qua nguồn vốn của mình hoặc vay của khách hàng bằng cách phát hành tín phiếu hay cổ phiếu. Hoạt động của Công ty Tài chính Các hoạt động của CTTC bao gồm: Huy động vốn, sử dụng vốn và các hoạt động tài chính khác.

Huy động vốn: Công ty tài chính huy động vốn dưới các hình thức sau: - Nhận tiền gửi của tổ chức; - Phát hành chứng chỉ tiền gửi, kỳ phiếu, tín phiếu, trái phiếu để huy động vốn của tổ chức; - Vay vốn của tổ chức tín dụng, tổ chức tài chính trong nước và nước ngoài theo quy định của pháp luật; vay Ngân hàng Nhà nước dưới hình thức tái cấp vốn theo quy định của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; 1. Sử dụng vốn Các hình thức sử dụng vốn của CTTC bao gồm: - Cho vay, bao gồm cả cho vay trả góp, cho vay tiêu dùng; - Bảo lãnh ngân hàng; - Chiết khấu, tái chiết khấu công cụ chuyển nhượng, các giấy tờ có giá khác; - Phát hành thẻ tín dụng, bao thanh toán, cho thuê tài chính và các hình thức cấp tín dụng khác sau khi được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận. Như vậy, CTTC và NHTM đều được phép cấp tín dụng dưới hình thức cho vay, bảo lãnh, chiết khấu, tái chiết khấu. Tuy nhiên, một số hình thức cấp tín dụng khác như phát hành thẻ tín dụng, bao thanh toán nếu như được coi là tất nhiên được phép hoạt động khi được cấp phép thành lập NHTM thì đối với CTTC phải được NHNN chấp thuận.

Đối với hoạt động cho thuê tài chính, nếu được NHNN chấp thuận cho phép hoạt động thì CTTC được phép trực tiếp thực hiện trong khi NHTM phải thực hiện thông qua công ty con, công ty liên kết. Các hoạt động tài chính khác Ngoài huy động vốn và sử dụng vốn, CTTC còn được phép hoạt động trờn cỏc lĩnh vực sau: 7 Mở tài khoản - CTTC được mở tài khoản thanh toán tại NHTM, chi nhánh ngân hàng nước ngoài. + CTTC được phép thực hiện hoạt động phát hành thẻ tín dụng được mở tài khoản tại ngân hàng nước ngoài theo quy định của pháp luật về ngoại hối. + CTTC được mở tài khoản tiền gửi, tài khoản quản lý tiền vay cho khách hàng.

Hoạt động góp vốn, mua cổ phần - CTTC được góp vốn, mua cổ phần của doanh nghiệp, quỹ đầu tư. - CTTC được thành lập, mua lại công ty con, công ty liên kết hoạt động trong các lĩnh vực bảo hiểm, chứng khoán, quản lý tài sản bảo đảm sau khi được NHNN chấp thuận bằng văn bản. Các hoạt động kinh doanh khác - Tiếp nhận vốn ủy thác của Chính phủ, tổ chức, cá nhân để thực hiện các hoạt động đầu tư vào các dự án sản xuất, kinh doanh, cấp tín dụng được phép; ủy thác vốn cho tổ chức tín dụng thực hiện cấp tín dụng. Việc tiếp nhận vốn ủy thác của cá nhân và ủy thác vốn cho các tổ chức tín dụng cấp tín dụng thực hiện theo quy định của NHNN.

- Tham gia thị trường tiền tệ. - Mua, bán trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp. - Bảo lãnh phát hành trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp; đại lý phát hành trái phiếu, cổ phiếu và các loại giấy tờ có giá khác. + Kinh doanh, cung ứng dịch vụ ngoại hối.

+ Cung ứng dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực ngân hàng, tài chính, đầu tư. + Cung ứng dịch vụ quản lý, bảo quản tài sản của KH. Hoạt động tín dụng của Công ty Tài chính Tín dụng là quan hệ vay mượn dựa trên nguyên tắc hoàn trả.Đó là sự chuyển nhượng tạm thời một lượng giá trị dưới hình thức hiện vật hay tiền tệ từ người sở hữu sang người sử dụng, sau một thời gian nhất định trả lại với một lượng lớn hơn.