Luận văn thạc sĩ hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính của các doanh nghiệp vay vốn tín dụng đầu tư tại ngân hàng phát triển việt nam chi nhánh bình định

Luận văn thạc sĩ tập trung hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam chi nhánh Bình Định.

• Tác giả: Lê Văn Toàn
• Người hướng dẫn: Huỳnh Thị Hồng Hạnh
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính của các doanh nghiệp vay vốn tín dụng đầu tư tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Bình Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TRUNG VÀ DÀI HẠN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Khái niệm, mục đích và ý nghĩa phân tích báo cáo tài chính
• 1.1.1. Khái niệm về phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM
• 1.1.2. Mục đích, ý nghĩa phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM
• 1.2. Cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích
• 1.2.1. Hệ thống Báo cáo tài chính
• 1.2.2. Các nguồn thông tin khác có tác động đến HĐKD của doanh nghiệp
• 1.3. Tổ chức phân tích
• 1.3.1. Sưu tầm tài liệu và xử lý số liệu
• 1.3.2. Tính toán các chỉ số phục vụ cho việc phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 1.3.3. Lập báo cáo phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp
• 1.3.4. Phương pháp phân tích
• 1.3.5. Nội dung phân tích
• 1.3.5.1. Quy trình phân tích Báo cáo tài chính của khách hàng
• 1.3.5.2. Nội dung phân tích cụ thể
• 1.3.6. Các nhân tố ảnh hưởng tới phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn tại NHTM
• 1.3.6.1. Các nhân tố chủ quan
• 1.3.6.2. Các nhân tố khách quan
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP VAY VỐN TDĐT TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. Khái quát về VDB Bình Định
• 2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển
• 2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ
• 2.1.3. Đặc điểm về bộ máy quản lý của VDB Bình Định
• 2.1.4. Những hoạt động chính của VDB Bình Định
• 2.2. Thực trạng công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 2.2.1. Khái quát quy trình cho vay tại VDB Bình Định
• 2.2.2. Các phương pháp được sử dụng trong phân tích Báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 2.2.3. Thông tin được sử dụng trong phân tích Báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 2.2.4. Công tác phân tích BCTC của Doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 2.2.5. Đánh giá thực trạng phân tích BCTC doanh nghiệp để phục vụ hoạt động cho vay Tín dụng đầu tư tại VDB Bình Định
• 2.2.5.1. Những kết quả đạt được
• 2.2.5.2. Những hạn chế
• 2.3. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÂN TÍCH BCTC DOANH NGHIỆP VAY VỐN TDĐT TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN VIỆT NAM – CHI NHÁNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. Phương hướng hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 3.1.2. Phương hướng hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 3.2. Giải pháp hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 3.2.1. Hoàn thiện tổ chức phân tích
• 3.2.2. Hoàn thiện phương pháp phân tích
• 3.2.3. Nâng cao chất lượng nguồn thông tin sử dụng trong phân tích
• 3.2.4. Hoàn thiện nội dung phân tích
• 3.2.5. Hoàn thiện phương pháp chấm điểm xếp hạng nội bộ doanh nghiệp
• 3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định
• 3.3.1. Đối với Ngân hàng Nhà nước và các Bộ ngành có liên quan
• 3.3.2. Về phía Ngân hàng phát triển Việt Nam và Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Bình Định
• 3.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (Bản sao)

Tóm tắt

I. Phân tích báo cáo tài chính

Phân tích báo cáo tài chính là quá trình đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp vay vốn thông qua các chỉ tiêu tài chính được trình bày trong báo cáo tài chính. Mục đích chính của việc phân tích là xác định năng lực tài chính, khả năng thanh toán và triển vọng phát triển của doanh nghiệp. Đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định, việc phân tích này giúp đánh giá rủi ro tín dụng và quyết định cho vay. Các phương pháp phân tích bao gồm phân tích tỷ lệ, phân tích xu hướng và phân tích cấu trúc tài chính.

1.1. Khái niệm và mục đích

Phân tích báo cáo tài chính là việc sử dụng các phương pháp để đánh giá thực trạng tài chính của doanh nghiệp. Mục đích chính là cung cấp thông tin cho các bên liên quan, đặc biệt là ngân hàng, để đưa ra quyết định tín dụng. Đối với Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định, việc phân tích này giúp xác định khả năng trả nợ của doanh nghiệp, từ đó giảm thiểu rủi ro tín dụng.

1.2. Cơ sở dữ liệu

Cơ sở dữ liệu để phân tích bao gồm báo cáo tài chính và các nguồn thông tin khác liên quan đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Báo cáo tài chính bao gồm Bảng cân đối kế toán, Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, Báo cáo lưu chuyển tiền tệ và Bản thuyết minh báo cáo tài chính. Các nguồn thông tin khác có thể bao gồm báo cáo quản trị, thông tin thị trường và dữ liệu từ các cơ quan quản lý.

II. Doanh nghiệp vay vốn

Doanh nghiệp vay vốn là đối tượng chính trong hoạt động tín dụng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định. Việc phân tích tài chính của các doanh nghiệp này giúp ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ và rủi ro tín dụng. Các chỉ tiêu tài chính quan trọng bao gồm khả năng thanh toán, cơ cấu vốn và hiệu quả sử dụng vốn. Đối với các doanh nghiệp vay vốn trung và dài hạn, việc phân tích càng trở nên quan trọng do mức độ rủi ro cao hơn.

2.1. Đặc điểm doanh nghiệp vay vốn

Doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định thường là các doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn cho các dự án đầu tư dài hạn. Các doanh nghiệp này cần đáp ứng các tiêu chuẩn về tài chính và quản trị để được xem xét cho vay. Việc phân tích tài chính giúp ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ và rủi ro tín dụng của các doanh nghiệp này.

2.2. Rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng là một trong những vấn đề chính khi cho doanh nghiệp vay vốn. Việc phân tích báo cáo tài chính giúp Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định xác định các dấu hiệu rủi ro, chẳng hạn như khả năng thanh toán yếu hoặc cơ cấu vốn không ổn định. Điều này giúp ngân hàng đưa ra quyết định cho vay chính xác hơn.

III. Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định

Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định là một trong những ngân hàng chuyên về tín dụng đầu tư và phát triển tại khu vực Bình Định. Ngân hàng này có nhiệm vụ hỗ trợ các dự án phát triển kinh tế địa phương thông qua việc cung cấp vốn vay cho các doanh nghiệp vay vốn. Việc phân tích báo cáo tài chính là một phần quan trọng trong quy trình thẩm định tín dụng của ngân hàng.

3.1. Quy trình cho vay

Quy trình cho vay tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định bao gồm các bước như tiếp nhận hồ sơ, thẩm định tài chính và quyết định cho vay. Việc phân tích báo cáo tài chính là bước quan trọng trong quá trình thẩm định, giúp ngân hàng đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp vay vốn.

3.2. Giải pháp hoàn thiện

Để hoàn thiện công tác phân tích báo cáo tài chính, Ngân hàng Phát triển Việt Nam Bình Định cần nâng cao chất lượng nguồn thông tin, cải tiến phương pháp phân tích và đào tạo đội ngũ cán bộ tín dụng. Các giải pháp này giúp ngân hàng đưa ra quyết định tín dụng chính xác hơn, giảm thiểu rủi ro tín dụng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động cho vay tín dụng đầu tư (TDĐT) tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bình Định (VDB Bình Định) chiếm khoảng 90% dư nợ, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng vẫn tồn tại do năng lực tài chính của doanh nghiệp vay vốn chưa được đánh giá chính xác, dẫn đến khả năng thu hồi vốn chậm hoặc không thu hồi được. Việc phân tích báo cáo tài chính (BCTC) doanh nghiệp vay vốn là công cụ quan trọng giúp ngân hàng đánh giá năng lực tài chính, từ đó nâng cao chất lượng khoản vay và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là phân tích thực trạng công tác phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả công tác này. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động cho vay TDĐT tại VDB Bình Định trong giai đoạn gần đây, với dữ liệu thu thập từ báo cáo tài chính của các doanh nghiệp vay vốn và phỏng vấn chuyên gia ngân hàng. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để cải thiện quy trình phân tích tài chính, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng và bảo toàn vốn cho ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình phân tích tài chính doanh nghiệp, bao gồm:

• Lý thuyết phân tích báo cáo tài chính: Phân tích BCTC là tổng thể các phương pháp đánh giá năng lực tài chính và xu hướng hoạt động của doanh nghiệp thông qua các chỉ tiêu tài chính trên BCTC, nhằm cung cấp thông tin cho các nhà quản lý và đối tượng quan tâm để ra quyết định phù hợp.

• Mô hình phân tích tài chính theo nhóm chỉ tiêu: Bao gồm phân tích cấu trúc tài chính, tình hình công nợ và khả năng thanh toán, hiệu quả kinh doanh, rủi ro tài chính và tốc độ tăng trưởng doanh nghiệp.

• Phương pháp phân tích Dupont: Phân tích mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tài chính để đánh giá sức sinh lời của vốn chủ sở hữu (ROE) thông qua các thành phần như sức sinh lời của doanh thu, số vòng quay tài sản và đòn bẩy tài chính.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: khả năng thanh toán, sức sinh lời, đòn bẩy tài chính, hệ số tài trợ, và rủi ro tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tình huống (case study) tập trung vào quy trình và thực trạng phân tích BCTC tại VDB Bình Định. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Báo cáo tài chính của các doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định trong các năm gần đây.

• Phỏng vấn tay đôi với cán bộ tín dụng và chuyên gia ngân hàng để làm rõ các vấn đề trong công tác phân tích.

Phương pháp phân tích dữ liệu bao gồm:

• Phân tích định lượng các chỉ tiêu tài chính qua phần mềm Excel để tính toán các tỷ số tài chính.

• Phân tích so sánh ngang và dọc để đánh giá biến động và cơ cấu tài chính doanh nghiệp.

• Sử dụng phương pháp Dupont và loại trừ để xác định ảnh hưởng của các nhân tố đến hiệu quả tài chính.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong năm 2017, bao gồm thu thập số liệu, phân tích thực trạng, và đề xuất giải pháp hoàn thiện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ trọng cho vay TDĐT chiếm 90% dư nợ tại VDB Bình Định, cho thấy đây là lĩnh vực trọng tâm nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao do năng lực tài chính doanh nghiệp chưa được đánh giá đầy đủ.

2. Chất lượng phân tích BCTC còn hạn chế: Việc thu thập và xử lý thông tin chưa toàn diện, chưa kết hợp hiệu quả các nguồn thông tin ngoài BCTC như dữ liệu từ Trung tâm thông tin tín dụng (CIC) và các đối tác liên quan. Khoảng 30% doanh nghiệp vay vốn có báo cáo tài chính chưa phản ánh chính xác tình hình thực tế.

3. Năng lực cán bộ tín dụng và lãnh đạo ảnh hưởng lớn đến chất lượng phân tích: Cán bộ tín dụng có trình độ chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp tốt giúp nâng cao độ chính xác trong đánh giá, giảm thiểu rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, khoảng 25% cán bộ còn thiếu kinh nghiệm và kỹ năng phân tích chuyên sâu.

4. Phương pháp phân tích chủ yếu dựa trên các chỉ tiêu tài chính truyền thống, chưa áp dụng đầy đủ các phương pháp phân tích hiện đại như mô hình Dupont hay phân tích rủi ro tài chính toàn diện. Ví dụ, chỉ số đòn bẩy tài chính (DFL) của một số doanh nghiệp vay vốn vượt mức an toàn, cảnh báo rủi ro cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do quy trình phân tích chưa được chuẩn hóa và thiếu sự phối hợp giữa các phòng ban trong ngân hàng. So với các nghiên cứu trước đây tại các ngân hàng thương mại khác, VDB Bình Định còn chưa phát huy hết tiềm năng trong việc sử dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại. Việc thiếu thông tin bổ sung từ các nguồn bên ngoài làm giảm độ tin cậy của kết quả phân tích. Kết quả nghiên cứu được minh họa qua các bảng phân tích cơ cấu tài sản, nguồn vốn và khả năng thanh toán của doanh nghiệp vay vốn, cho thấy sự biến động không đồng đều và tiềm ẩn rủi ro tín dụng. Việc nâng cao năng lực cán bộ và hoàn thiện quy trình phân tích sẽ giúp ngân hàng lựa chọn khách hàng có khả năng trả nợ tốt hơn, giảm tỷ lệ nợ xấu và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức phân tích BCTC: Xây dựng quy trình phân tích chuẩn, nhất quán và rõ ràng, bao gồm các bước thu thập, xử lý, phân tích và báo cáo kết quả. Thời gian thực hiện trong 6 tháng, do Ban quản lý rủi ro và phòng tín dụng phối hợp thực hiện.

2. Nâng cao năng lực cán bộ tín dụng: Tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về phân tích tài chính, kỹ năng sử dụng phần mềm phân tích và đạo đức nghề nghiệp. Mục tiêu nâng tỷ lệ cán bộ đạt chuẩn lên trên 90% trong vòng 1 năm.

3. Hoàn thiện phương pháp phân tích: Áp dụng đồng bộ các phương pháp phân tích hiện đại như mô hình Dupont, phân tích rủi ro tài chính và sử dụng dữ liệu từ các nguồn bên ngoài như CIC, cơ quan thuế để tăng độ chính xác. Thời gian triển khai trong 9 tháng.

4. Cải thiện chất lượng nguồn thông tin: Thiết lập hệ thống thu thập và kiểm tra thông tin đa chiều, bao gồm cả thông tin phi tài chính và thông tin thị trường, nhằm giảm thiểu rủi ro do thông tin sai lệch. Chủ thể thực hiện là phòng công nghệ thông tin và phòng tín dụng, hoàn thành trong 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ tín dụng và quản lý ngân hàng: Nâng cao hiểu biết về quy trình và phương pháp phân tích BCTC, giúp ra quyết định cho vay chính xác và giảm thiểu rủi ro tín dụng.

2. Doanh nghiệp vay vốn: Hiểu rõ các tiêu chí và yêu cầu về tài chính khi vay vốn tại ngân hàng, từ đó cải thiện báo cáo tài chính và nâng cao khả năng tiếp cận nguồn vốn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kế toán, tài chính: Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn về phân tích tài chính doanh nghiệp trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và chính sách tín dụng: Tham khảo để xây dựng chính sách tín dụng phù hợp, nâng cao hiệu quả quản lý và giám sát hoạt động tín dụng đầu tư.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phân tích báo cáo tài chính lại quan trọng trong hoạt động cho vay?
   Phân tích BCTC giúp ngân hàng đánh giá năng lực tài chính, khả năng sinh lời và rủi ro của doanh nghiệp, từ đó quyết định có cho vay hay không, giảm thiểu rủi ro mất vốn.

2. Những chỉ tiêu tài chính nào được ưu tiên phân tích?
   Các chỉ tiêu như hệ số khả năng thanh toán, sức sinh lời của vốn chủ sở hữu, đòn bẩy tài chính và tốc độ tăng trưởng doanh thu là những chỉ tiêu quan trọng phản ánh sức khỏe tài chính doanh nghiệp.

3. Làm thế nào để nâng cao chất lượng phân tích báo cáo tài chính?
   Hoàn thiện quy trình phân tích, nâng cao năng lực cán bộ, áp dụng các phương pháp phân tích hiện đại và sử dụng đa dạng nguồn thông tin chính xác, toàn diện.

4. Nguồn thông tin ngoài báo cáo tài chính có vai trò gì?
   Thông tin từ CIC, cơ quan thuế, đối tác kinh doanh giúp kiểm chứng tính chính xác của BCTC, phát hiện dấu hiệu rủi ro và đánh giá toàn diện hơn về doanh nghiệp.

5. Phương pháp Dupont giúp ích gì trong phân tích tài chính?
   Phương pháp Dupont phân tích ROE thành các thành phần cấu thành, giúp xác định nguyên nhân ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu, từ đó đưa ra các biện pháp cải thiện.

Kết luận

• Phân tích báo cáo tài chính doanh nghiệp vay vốn TDĐT tại VDB Bình Định là công tác thiết yếu nhằm nâng cao chất lượng tín dụng và giảm thiểu rủi ro.

• Thực trạng cho thấy còn nhiều hạn chế về quy trình, phương pháp và năng lực cán bộ, ảnh hưởng đến hiệu quả phân tích.

• Luận văn đã đề xuất các giải pháp cụ thể về tổ chức, phương pháp, nguồn lực và công nghệ nhằm hoàn thiện công tác phân tích.

• Việc triển khai các giải pháp này trong vòng 6-12 tháng sẽ góp phần nâng cao chất lượng cho vay và bảo toàn vốn ngân hàng.

• Khuyến khích các bên liên quan áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng đầu tư.

Hành động tiếp theo là xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết các giải pháp và tổ chức đào tạo cán bộ nhằm hiện thực hóa các đề xuất nghiên cứu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP VAY VỐN TRUNG VÀ DÀI HẠN TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.1 Khái niệm, mục đích và ý nghĩa phân tích báo cáo tài chính.1 Khái niệm về phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM. [1] [2] Phân tích được hiểu chung nhất là sự phân chia, chia nhỏ các sự vật và hiện tượng trong mối quan hệ hữu cơ, biện chứng giữa các bộ phận cấu thành của sự vật và hiện tượng đó. Trên cơ sở đó, nhận thức được bản chất, tính chất và hình thức phát triển của các sự vật và hiện tượng đang nghiên cứu trong mối quan hệ hữu cơ, biện chứng giữa các sự vật và hiện tượng. Hiện nay, có khá nhiều cách diễn giải khác nhau về khái niệm phân tích BCTC.

Sau đây là một số cách diễn giải tiêu biểu: Theo quan điểm của PGS.TS Nguyễn Trọng Cơ và TS. Nghiêm Thị Thà (2010) thì “Phân tích BCTC doanh nghiệp là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá thực trạng năng lực tài chính, xu hướng diễn biến các hoạt động TCDN thông qua các thông tin được trình bày trên BCTC, cung cấp cho nhà quản lý và những đối tượng quan tâm cơ sở để đánh giá và dự đoán về TCDN, từ đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của họ” [1, trang 24]. Theo quan điểm của GS.TS Nguyễn Văn Công (2010) thì “Phân tích BCTC là việc xem xét, kiểm tra về nội dung, thực trạng, kết cấu các chỉ tiêu trên BCTC; từ đó so sánh, đối chiếu tìm ra năng lực, nguồn tài chính tiềm tàng và xu hướng phát triển tài chính của DN nhằm xác lập các giải pháp khai thác sử dụng nguồn tài chính có hiệu quả” [2, trang 128]. Theo quan điểm của PGS.TS Nguyễn Ngọc Quang (2013) thì “Phân tích BCTC thực chất là phân tích các chỉ tiêu tài chính trên hệ thống báo cáo hoặc các chỉ tiêu tài chính mà nguồn thông tin từ hệ thống BCTC nhằm đánh giá tình hình TCDN, cung cấp thông tin cho mọi đối tượng có nhu cầu theo những mục tiêu khác nhau” [6, trang 17].

e 7 Như vậy, các tác giả trên đều thống nhất cho rằng mục đích của phân tích báo cáo tài chính là nhằm đánh giá tình hình tài chính và hoạt động của DN để có cơ sở ra những quyết định hợp lý. Việc thực hiện phân tích báo cáo tài chính của DN có thể do: Bản thân DN, các tổ chức bên ngoài DN bao gồm các nhà cung cấp vốn như ngân hàng, cơ quan quản lý Nhà nước, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, nhà cung cấp, các nhà đầu tư. Tác giả cho rằng, tất cả các chủ thể trên đều có lợi ích trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến DN đều quan tâm đến tình hình tài chính của doanh nghiệp. Do đó, tác giả đồng tình với các quan điểm trên.

Từ những quan điểm trên, tác giả cho rằng phân tích BCTC là sử dụng các phương pháp để đánh giá thực trạng năng lực tài chính, xu hướng diễn biến các hoạt động tài chính DN thông qua các thông tin được trình bày trên BCTC, cung cấp cho những đối tượng quan tâm những thông tin mà thông qua đó có thể đánh giá và dự đoán về tình hình tài chính DN. Trên cơ sở đó, giúp cho các chủ thể quan tâm đến tài chính DN đưa ra các quyết định quản lý đúng đắn, phù hợp với mục tiêu họ quan tâm.2 Mục đích, ý nghĩa phân tích BCTC doanh nghiệp vay vốn tại NHTM. Với tư cách là công cụ của quản lý, phân tích báo cáo tài chính có mục đích chính là giúp người sử dụng thông tin đánh giá chính xác sức mạnh tài chính, khả năng sinh lãi và triển vọng của doanh nghiệp; từ đó, lựa chọn phương án kinh doanh tối ưu. Bởi vậy, phân tích báo cáo tài chính là mối quan tâm của nhiều nhóm người khác nhau như: Ban giám đốc, Hội đồng quản trị, các nhà đầu tư, các cổ đông, những người cho vay, các nhân viên ngân hàng, các nhà quản lý.

Mối nhóm người có những nhu cầu thông tin khác nhau nên mục đích của việc phân tích BCTC của DN thường chú trọng vào những khía cạnh riêng trong bức tranh tài chính của một DN và do đó mỗi chủ thể ra quyết định có những mối quan tâm khác nhau khi phân tích BCTC DN. e 8 Đối với ngân hàng mối quan tâm của họ chủ yếu hướng vào khả năng trả nợ của DN. Vì vậy, họ đặc biệt chú ý tới số lượng tiền và các tài sản khác có thể chuyển đổi thành tiền nhanh; từ đó, so sánh với số nợ ngắn hạn để biết được khả năng thanh toán tức thời của doanh nghiệp. Ngoài ra, các ngân hàng còn rất quan tâm đến số lượng vốn của chủ sở hữu; bởi vì, số vốn chủ sở hữu này là khoản bảo hiểm cho họ trong trường hợp DN gặp rủi ro.

Không mấy ai sẵn sàng cho vay nếu các thông tin cho thấy người vay không bảo đảm chắc chắn rằng khoản vay đó có thể và sẽ được thanh toán khi đến hạn. Các ngân hàng cũng quan tâm đến khả năng sinh lợi của doanh nghiệp vì đó là cơ sở của việc hoàn trả vốn và lãi vay dài hạn.2 Cơ sở dữ liệu sử dụng trong phân tích. Để có được đầy đủ thông tin phục vụ cho phân tích BCTC thì cần phải thu thập từ nhiều nguồn tài liệu khác nhau, bao gồm thông tin từ hệ thống BCTC và các nguồn thông tin khác có tác động đến HĐKD của DN.1 Hệ thống Báo cáo tài chính BCTC là một bức tranh tổng hợp phản ánh tình hình tài sản, nguồn vốn, doanh thu, chi phí, kết quả kinh doanh và các quan hệ tài chính của DN tại một thời điểm hay một thời kỳ. BCTC được trình bày theo các nguyên tắc và chuẩn mực kế toán quy định.

Đảm bảo yêu cầu chính xác và hợp lý, BCTC phải được lập và trình bày theo quy định của Bộ Tài chính. Theo Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành – Thông tư số 200/2014/TT-BTC ngày 22/12/2014 của Bộ Tài chính, hệ thống BCTC áp dụng cho tất cả các DN thuộc mọi lĩnh vực, mọi thành phần kinh tế trong cả nước ở Việt Nam bao gồm 4 biểu mẫu báo cáo: Cụ thể, Bảng cân đối kế toán (Mẫu số B01-DN); Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (Mẫu số B02-DN); Báo cáo lưu chuyển tiền tệ (Mẫu số B03-DN); Bản thuyết minh báo cáo tài chính (Mẫu số B09-DN). e 9 - Bảng cân đối kế toán là BCTC tổng hợp, phản ánh tổng quát toàn bộ giá trị tài sản hiện có và nguồn hình thành tài sản của DN tại một thời điểm nhất định. Số liệu trên bảng cân đối kế toán cho biết toàn bộ giá trị tài sản hiện có của DN theo cơ cấu của tài sản và cơ cấu nguồn vốn hình thành của tài sản đó.

Bảng cân đối kế toán là một tài liệu quan trọng bậc nhất giúp các nhà phân tích đánh giá được tổng quát tình hình tài chính, khả năng thanh toán, cơ cấu vốn và trình độ sử dụng vốn của DN. - Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là báo cáo tổng hợp cho biết tình hình tài chính và kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của khách hàng tại những thời kỳ nhất định. Nó cung cấp các thông tin tổng hợp về tình hình tài chính và kết quả sử dụng các tiềm năng về sử dụng vốn, lao động, kỷ thuật và trình độ quản lý sản xuất kinh doanh của khách hàng. Đồng thời, nó cũng giúp phân tích so sánh được doanh thu và số tiền thực nhập quỹ khi bán hàng, dịch vụ với tổng chi phí phát sinh và số tiền thực xuất quỹ để vận hành kinh doanh.

Ngoài ra theo quy định ở Việt Nam, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh còn có thêm phần kê khai tình hình thực hiện nghĩa vụ của khách hàng đối với ngân sách Nhà nước và tình hình thực hiện thuế giá trị gia tăng (VAT). Hạn chế của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả lệ thuộc rất nhiều vào quan điểm của kế toán trong quá trình hạch toán. Đồng thời cũng do nguyên tắc kế toán về ghi nhận doanh thu, theo đó doanh thu được ghi nhận khi nghiệp vụ mua bán hoàn thành, tức là khi sở hữu hàng hóa có thể xảy ra vào một thời điểm khác. Nhược điểm này dẫn đến sự cần thiết phải phân tích Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.

- Báo cáo lưu chuyển tiền tệ là báo cáo tài chính tổng hợp phản ánh việc hình thành và sử dụng tiền phát sinh trong kỳ báo cáo của doanh nghiệp. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ cung cấp các thông tin giúp người sử dụng đánh giá khả năng tạo tiền của doanh nghiệp, đánh giá khả năng thanh toán e 10 của doanh nghiệp, phân tích mối quan hệ giữa lợi tức ròng và lưu chuyển tiền tệ ròng, dự đoán trong tương lai lượng tiền mang lại từ các hoạt động của DN. Báo cáo lưu chuyển tiền tệ gồm 3 phần: + Lưu chuyển từ hoạt động sản xuất kinh doanh + Lưu chuyển tiền từ hoạt động đầu tư + Lưu chuyển tiền từ hoạt động tài chính - Bản thuyết minh BCTC là một bộ phận hợp thành không thể tách rời của BCTC doanh nghiệp được lập nhằm cung cấp các thông tin về tình hình sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, giải thích thêm một số chỉ tiêu mà trong các báo cáo tài chính chưa được trình bày, giải thích rõ ràng, cụ thể như các thông tin về đặc điểm hoạt động của doanh nghiệp, chế độ kế toán áp dụng, tình hình và lý do biến động một số tài sản và nguồn vốn quang trọng.

- Báo cáo thường niên là tài liệu quan trọng được doanh nghiệp lập hàng năm để truyền tải thông tin về quản trị, hoạt động kinh doanh, tình hình tài chính cũng như các khía cạnh khác của doanh nghiệp trong một năm và định hướng, chiến lược trong thời gian tới và nguồn thông tin trong báo cáo thường niên bổ sung thêm các thông tin tài chính và phi tài chính để đánh giá về tình hình tài chính trong quan hệ với chiến lược phát triển của khách hàng 1.2 Các nguồn thông tin khác có tác động đến HĐKD của doanh nghiệp Ngoài ra, để phục vụ cho việc phân tích BCTC được chính xác và giảm thiểu rủi ro ban đầu cho hoạt động cấp tín dụng, cán bộ ngân hàng có thể sử dụng các công cụ khác như tra cứu thông tin từ Trung tâm thông tin tín dụng (CIC); thông tin từ bạn hàng của KH, cơ quan thuế,… để thu thập, đối chiếu thông tin các chỉ tiêu trong báo cáo tài chính.