BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM PHẠM THỊ UYÊN TRANG HOÀN THIỆN MÔI TRƯỜNG ĐẦU TƯ NHẰM ĐẨY MẠNH HOẠT ĐỘNG THU HÚT VỐN FDI TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH – NĂM 2006 1 MUÏC LUÏC Trang Trang bìa phuï Lôøi cam ñoan Lôøi caûm ôn Muïc luïc Danh muïc caùc chöõ vieát taét i Danh muïc caùc baûng, bieåu ii Danh muïc hình veõ iii Danh muïc caùc hoäp tieâu ñieåm iv Lôøi môû ñaàu v 1. YÙ nghóa vaø tính caáp thieát cuûa ñeà taøi v 2. Muïc tieâu nghieân cöùu vi 3.
Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu vii 4. Tính môùi cuûa luaän vaên vii 5. Phöông phaùp nghieân cöùu ix 6. Noäi dung x Chöông I: Nhöõng cô sôû lyù luaän veà moâi tröôøng ñaàu tö 1 1.1 Nhöõng vaán ñeà veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi 1 1.1 Khaùi nieäm veà ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi 1 1.2 Caùc hình thöùc ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi Vieät Nam 1 1.3 Vai troø cuûa ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi trong neàn kinh teá hieän nay 3 1.2 Moâi tröôøng ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi 4 1.2 Caùc yeáu toá caáu thaønh moâi tröôøng ñaàu tö 7 1.3 YÙ nghóa cuûa vieäc nghieân cöùu moâi tröôøng ñaàu tö 15 1.4 Caùc baøi hoïc kinh nghieäm veà hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö nhaèm taêng cöôøng thu huùt voán FDI 16 1.1 Kinh nghieäm cuûa Bình Döông 16 1.2 Kinh nghieäm cuûa Singapore 18 1.3 Baøi hoïc kinh nghieäm ruùt ra trong vieäc hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö cuûa thaønh phoá Ñaø Naüng 20 Keát luaän chöông 1 21 Chöông 2: Phaân tích thöïc traïng moâi tröôøng ñaàu tö trong hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi thaønh phoá Ñaø Naüng töø naêm 2001 ñeán nay 22 2.1 Moät soá neùt khaùi quaùt veà Thaønh phoá Ñaø Naüng 22 2.1 Ñieàu kieän töï nhieân 22 2.2 Ñieàu kieän xaõ hoäi 23 2.2 Tình hình thu huùt voán FDI vaøo thaønh phoá Ñaø Naüng töø naêm 2001 – 2005 24 2.1 Soá löôïng voán FDI thu huùt 24 2.2 Tình hình thu huùt voán FDI theo ñoái taùc 26 2.3 Tình hình thu huùt voán FDI theo hình thöùc ñaàu tö 27 2.4 Tình hình thu huùt voán FDI theo lónh vöïc ñaàu tö 28 2.5 Keát quaû hoaït ñoäng thu huùt FDI taïi TP.
Ñaø Naüng töø naêm 2001-2005 29 2.3 Phaân tích thöïc traïng moâi tröôøng ñaàu tö trong vieäc thu huùt voán FDI cuûa thaønh phoá Ñaø Naüng trong thôøi gian qua (2001-nay) 32 2.1 Moâi tröôøng chính trò – xaõ hoäi 32 2.2 Moâi tröôøng phaùp lyù – haønh chính 34 2.3 Moâi tröôøng cô sôû haï taàng 38 3 2.4 Moâi tröôøng kinh teá – taøi nguyeân 43 2.5 Moâi tröôøng taøi chính – ngaân haøng 51 2.6 Moâi tröôøng lao ñoäng 52 Keát luaän chöông 2 55 Chöông 3: Caùc giaûi phaùp hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö nhaèm ñaåy maïnh hoaït ñoäng thu huùt vốn FDI cuûa thaønh phoá Ñaø Naüng giai ñoaïn 2006-2010 57 3.1 Quan ñieåm ñeà xuaát giaûi phaùp 57 3.2 Muïc tieâu ñeà xuaát giaûi phaùp 57 3.3 Caên cöù ñeà xuaát giaûi phaùp 58 3.4 Ma traän SWOT 59 3.1 Nhöõng ñieåm maïnh 59 3.2 Nhöõng ñieåm yeáu 60 3.3 Nhöõng cô hoäi 61 3.4 Nhöõng thaùch thöùc 62 3.5 Caùc nhoùm giaûi phaùp hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö ñeå thu huùt voán FDI cuûa thaønh phoá Ñaø Naüng giai ñoaïn 2006-2010 64 3.1 Nhoùm giaûi phaùp veà hoaøn thieän cô cheá quaûn lyù – thuû tuïc haønh chính 64 3.2 Nhoùm giaûi phaùp veà hoaøn thieän moâi tröôøng cô sôû haï taàng 69 3.3 Nhoùm giaûi phaùp veà hoaøn thieän moâi tröôøng lao ñoäng 73 3.4 Moät soá kieán nghò 76 Keát luaän chöông 3 79 Keát luaän xiv Taøi lieäu tham khaûo xvi Phuï luïc xxi 4 DANH MUÏC CHÖÕ VIEÁT TAÉT - FDI : Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi - CNH-HÑH : Coâng nghieäp hoùa – Hieän ñaïi hoùa - DN : Doanh nghieäp - GDP : Toång saûn phaåm quoác noäi - IMF : Quyõ Tieàn teä quoác teá (International Monetary Fund) - KCN : Khu coâng nghieäp - KCX : Khu cheá xuaát - TNHH : Traùch nhieäm höõu haïn - TP : Thaønh phoá - UBND : UÛy ban nhaân daân - WB : Ngaân haøng Theá giôùi (World Bank) 5 DANH MUÏC CAÙC BAÛNG, BIEÅU Trang - Baûng 1.1: Tình hình thu huùt voán FDI vaøo Bình Döông 16 - Baûng 2.1: Tình hình thu huùt voán FDI vaøo TP. Ñaø Naüng töø naêm 2001-2005 25 - Baûng 2.2: Nguoàn voán FDI ñaàu tö vaøo tænh Bình Döông vaø TP. Ñaø Naüng 25 - Baûng 2.3: Voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi theo quoác gia/ vuøng laõnh thoå 26 - Bieåu 2.1: Voán FDI theo hình thöùc ñaàu tö 28 - Baûng 2.4: Toång saûn phaåm noäi ñòa (GDP) cuûa Ñaø Naüng giai ñoaïn 2001–2005 30 - Baûng 2.5: Toác ñoä taêng GDP cuûa caùc thaønh phaàn kinh teá TP. Ñaø Naüng 30 - Baûng 2.6: Kim ngaïch xuaát khaåu cuûa caùc thaønh phaàn kinh teá TP.
Ñaø Naüng 31 - Baûng 2.7: Lao ñoäng laøm vieäc trong caùc doanh nghieäp coù voán FDI 32 - Baûng 2.8: Soá löôïng caùc doanh nghieäp trong caùc KCN taïi Ñaø Naüng 42 - Baûng 2.9: Caùc KCN, KCX taïi Thaønh phoá Hoà Chí Minh vaø Bình Döông 42 - Baûng 2.10: Giaù trò saûn xuaát coâng nghieäp cuûa Thaønh phoá Ñaø Naüng 46 - Baûng 2.11: Giaù cöôùc thueâ taøu taïi thò tröôøng Ñaø Naüng vaø TP. Hoà Chí Minh 47 - Baûng 2.12: Keát quaû hoaït ñoäng kinh doanh du lòch cuûa Ñaø Naüng 48 - Baûng 2.13: Trình ñoä löïc löôïng lao ñoäng cuûa TP. Ñaø Naüng 52 DANH MUÏC HÌNH VEÕ Trang - Hình 1.1: Caùc ñieàu kieän veà moâi tröôøng ñaàu tö cuûa Trung Quoác 7 6 DANH MUÏC CAÙC HOÄP TIEÂU ÑIEÅM Trang - Hoäp 1: Döï aùn khu nghæ maùt Furama 36 - Hoäp 2: Quyeát ñònh ñaàu tö cuûa caùc nhaø ñaàu tö nöôùc ngoaøi 37 - Hoäp 3: Quyeát taâm xaây döïng caàu Soâng Haøn cuûa thaønh phoá Ñaø Naüng 39 - Hoäp 4: 10 naêm xaây döïng ñoâ thò Ñaø Naüng – "ñöôïc" gì, "maát" gì? 43 - Hoäp 5: Söï yeáu keùm cuûa caùc doanh nghieäp hoaït ñoäng taïi Ñaø Naüng 45 - Hoäp 6: Baùo ñoäng oâ nhieãm moâi tröôøng taïi thaønh phoá Ñaø Naüng 46 - Hoäp 7: Baø Naø – Ñeå chôi hay ñeå nghæ? 49 - Hoäp 8: Ñi du lòch tìm thaáy cô hoäi kinh doanh 50 7 LÔØI MÔÛ ÑAÀU 1. YÙ nghóa vaø tính caáp thieát cuûa ñeà taøi Trong quaù trình coâng nghieäp hoùa – hieän ñaïi hoùa (CNH-HÑH), voán ñaàu tö luoân ñöôïc xem laø vaán ñeà nan giaûi ñoái vôùi caùc nöôùc ñang phaùt trieån.
Laøm theá naøo huy ñoäng ñöôïc nguoàn voán (caû nguoàn voán beân trong laãn nguoàn voán beân ngoaøi) ñeå ñaùp öùng ñöôïc yeâu caàu cuûa coâng cuoäc CNH-HÑH luoân laø thaùch thöùc ñoái vôùi caùc nöôùc treân con ñöôøng thoaùt ra khoûi ñoùi ngheøo. Vì leõ ñoù, cuoäc caïnh tranh giöõa caùc nöôùc cuõng nhö caùc ñòa phöông trong moät quoác gia nhaèm thu huùt nguoàn voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi ngaøy caøng trôû neân gay gaét hôn bao giôø heát. Keå töø naêm 1997, sau khi ñöôïc taùch ra töø tænh Quaûng Nam – Ñaø Naüng, Ñaø Naüng ñaõ trôû thaønh thaønh phoá tröïc thuoäc Trung öông, ñöôïc xaùc ñònh laø haït nhaân cuûa vuøng kinh teá troïng ñieåm mieàn Trung vaø Taây Nguyeân; vaø ñaõ ñöôïc Chính phuû chính thöùc coâng nhaän laø ñoâ thò loaïi 1. Nghò quyeát 33 cuûa Boä Chính trò veà xaây döïng vaø phaùt trieån thaønh phoá Ñaø Naüng trong thôøi kyø CNH-HÑH ñaát nöôùc ñaõ neâu roõ raèng: " Ñaø Naüng naèm ôû vò trí trung ñoä caû nöôùc, coù vò trí troïng yeáu caû veà kinh teá – xaõ hoäi, an ninh – quoác phoøng; laø ñaàu moái giao thoâng quan trong veà ñöôøng boä, ñöôøng saét, ñöôøng bieån vaø ñöôøng haøng khoâng; cöûa ngoõ chính ñi ra bieån Ñoâng cuûa caùc tænh mieàn Trung – Taây Nguyeân vaø caùc nöôùc tieåu vuøng Meâ-Koâng".
Do vaäy, neáu coù moät chính saùch phaùt trieån ñuùng ñaén vôùi nhöõng böôùc ñi thích hôïp, Ñaø Naüng seõ phaùt huy ñöôïc theá maïnh saün coù, taïo ñoäng löïc vaø laøm ñoøn baåy thuùc ñaåy kinh teá phaùt trieån, "trôû thaønh moät trong nhöõng ñoâ thò lôùn cuûa caû nöôùc; laø trung taâm kinh teá – xaõ hoäi lôùn cuûa mieàn Trung vôùi vai troø laø trung taâm coâng nghieäp, thöông maïi, du lòch vaø dòch vuï". Ñeå thöïc hieän ñöôïc caùc muïc tieâu ñeà ra, thaønh phoá Ñaø Naüng caàn phaûi coù moät nguoàn voán raát lôùn. Trong khi khaû naêng tích luõy voán noäi boä cuûa ñòa phöông coøn 8 Xuaát phaùt töø thöïc tieãn ñoù, toâi ñaõ choïn ñeà taïi "Hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö nhaèm ñaåy maïnh hoaït ñoäng thu huùt voán FDI taïi thaønh phoá Ñaø Naüng" vôùi mong muoán ñöôïc nghieân cöùu vaø phaân tích caùc thöïc traïng veà moâi tröôøng ñaàu tö, töø ñoù ñeà xuaát ra caùc giaûi phaùp nhaèm hoaøn thieän moâi tröôøng ñaàu tö taïi thaønh phoá Ñaø Naüng. Muïc tieâu nghieân cöùu Ñeà taøi taäp trung nghieân cöùu moät soá vaán ñeà cô baûn sau: - Hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi thaønh phoá Ñaø Naüng trong nhöõng naêm qua (2001-2005) - Thöïc traïng moâi tröôøng ñaàu tö trong hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi thaønh phoá Ñaø Naüng ôû moät soá khía caïnh sau: • Moâi tröôøng chính trò – xaõ hoäi • Moâi tröôøng phaùp lyù – haønh chính • Moâi tröôøng cô sôû haï taàng • Moâi tröôøng kinh teá – taøi nguyeân 9 • Moâi tröôøng taøi chính • Moâi tröôøng lao ñoäng - Phaân tích ma traän SWOT thoâng qua caùc ñieåm maïnh, ñieåm yeáu, cô hoäi vaø thaùch thöùc cuûa moâi tröôøng ñaàu tö ñeå töø ñoù thaáy ñöôïc nhöõng taùc ñoäng cuûa moâi tröôøng naøy ñeán hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö nöôùc ngoaøi cuûa thaønh phoá trong thôøi gian qua.
- Caên cöù vaøo muïc tieâu vaø ñònh höôùng phaùt trieån kinh teá – xaõ hoäi cuûa thaønh phoá noùi chung cuõng nhö hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi noùi rieâng cuûa thaønh phoá trong nhöõng naêm tôùi; vaø döïa vaøo ma traän SWOT ñeå ñöa ra nhöõng giaûi phaùp nhaèm caûi thieän moâi tröôøng ñaàu tö trong hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi cho thaønh phoá Ñaø Naüng. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu - Ñoái töôïng nghieân cöùu Moâi tröôøng ñaàu tö laø moät vaán ñeà raát roäng; tuy nhieân, trong phaïm vi ñeà taøi naøy, luaän vaên chæ taäp trung nghieân cöùu moâi tröôøng ñaàu tö lieân quan ñeán hoaït ñoäng thu huùt voán ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi taïi thaønh phoá Ñaø Naüng. - Phaïm vi nghieân cöùu: • Khoâng gian: Thaønh phoá Ñaø Naüng vaø moät soá ñòa phöông khaùc coù lieân quan. • Thôøi gian: Soá lieäu ñöôïc caäp nhaät töø naêm 2001 – 2005, vì ñaây laø thôøi ñieåm Ñaø Naüng baét ñaàu thöïc hieän quaù trình quy hoaïch phaùt trieån toång theå thaønh phoá giai ñoaïn 2001 – 2010.
Tính môùi cuûa luaän vaên Ñaàu tö tröïc tieáp nöôùc ngoaøi khoâng coøn laø vaán ñeà môùi meû trong giai ñoaïn hieän nay.