Luận văn thạc sĩ hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại ngân hàng thương mại cổ phần đầu tư và phát triển việt nam chi nhánh phú tài

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại BIDV chi nhánh Phú Tài, đảm bảo hiệu quả quản lý tài chính.

• Tác giả: Lê Thị Thắm
• Người hướng dẫn: PGS. TS Trần Đình Khôi Nguyên
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Tài
• Loại tài liệu: luận văn thạc sỹ
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐÔNG NGÂN QUỸ TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về kiểm soát nội bộ trong hoạt động ngân hàng
• 1.1.1. Hệ thống Kiểm soát nội bộ theo Báo cáo COSO
• 1.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống lý luận Kiểm soát Nội bộ COSO
• 1.2. Hệ thống lý luận về kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại-Basel
• 1.3. Kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ
• 1.3.1. Đặc điểm hoạt động ngân quỹ trong Ngân hàng Thương mại
• 1.3.2. Mục tiêu kiểm soát hoạt động ngân quỹ
• 1.3.3. Nội dung cơ bản kiểm soát hoạt động ngân quỹ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG NGÂN QUỸ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM- CN PHÚ TÀI
• 2.1. Giới thiệu về Ngân hàng Thương mại Cổ phần (TMCP) Đầu tư và Phát triển Việt Nam-Chi nhánh Phú Tài (BIDV Phú Tài)
• 2.2. Bộ máy quản lý của Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam-Chi nhánh Phú Tài
• 2.3. Đặc điểm và mục tiêu kiểm soát hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam - Chi nhánh Phú Tài
• 2.3.1. Đặc điểm của hoạt động ngân quỹ
• 2.3.2. Mục tiêu kiểm soát hoạt động ngân quỹ
• 2.4. Thực trạng Kiểm soát nội bộ các hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam –Chi nhánh Phú Tài
• 2.4.1. Môi trường kiểm soát
• 2.4.2. Thực trạng đánh giá rủi ro
• 2.4.3. Tổ chức kiểm soát hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài
• 2.4.4. Thực trạng hoạt động thông tin và truyền thông
• 2.4.5. Công tác kiểm tra, giám sát ngân quỹ
• 2.4.6. Những ưu điểm và hạn chế hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam -Chi nhánh Phú Tài
• 2.4.6.1. Những ưu điểm và hạn chế hoạt động kiểm soát ngân quỹ
• 2.4.6.2. Nguyên nhân của hạn chế hoạt động kiểm soát ngân quỹ
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG NGÂN QUỸ TẠI NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM CHI NHÁNH PHÚ TÀI
• 3.1. Sự cần thiết, yêu cầu đối với việc hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại BIDV phú tài
• 3.1.1. Sự cần thiết phải hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ
• 3.1.2. Yêu cầu hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ
• 3.2. Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại BIDV phú tài
• 3.2.1. Hoàn thiện môi trường kiểm soát
• 3.2.2. Hoàn thiện hoạt động kiểm soát an toàn kho quỹ
• 3.2.3. Hoàn thiện thông tin và truyền thông hoạt động kho quỹ
• 3.2.4. Hoàn thiện giám sát và điều chỉnh sai sót hoạt động kho quỹ
• 3.3. Các công tác hoàn thiện kiểm soát rủi ro hoạt động ngân quỹ
• 3.4. Những kiến nghị để hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng TMCP Việt Nam Chi nhánh Phú Tài
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài

Kiểm soát nội bộ là yếu tố then chốt trong quản lý hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài. Hệ thống này đảm bảo tính minh bạch, hiệu quả và tuân thủ các quy định pháp lý. Hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài bao gồm quản lý dòng tiền, kiểm soát rủi ro tài chính và đảm bảo an toàn tài sản. Hệ thống kiểm soát nội bộ được xây dựng dựa trên khung COSO và Basel, nhằm tối ưu hóa quy trình quản lý và giảm thiểu rủi ro.

1.1. Mục tiêu kiểm soát nội bộ

Mục tiêu chính của kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài là đảm bảo tính hiệu quả trong hoạt động ngân quỹ, tuân thủ các quy định pháp lý và cung cấp báo cáo tài chính chính xác. Hệ thống này cũng nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính và tối ưu hóa quy trình quản lý. BIDV Phú Tài đã áp dụng các biện pháp kiểm soát chặt chẽ để đảm bảo an toàn tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động.

1.2. Quy trình kiểm soát nội bộ

Quy trình kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài bao gồm đánh giá rủi ro, thiết lập các biện pháp kiểm soát và giám sát liên tục. Hệ thống này được thiết kế để phát hiện và ngăn chặn các sai sót, gian lận trong hoạt động ngân quỹ. BIDV Phú Tài cũng chú trọng đến việc cải tiến quy trình và đào tạo nhân viên để nâng cao hiệu quả kiểm soát.

II. Thực trạng kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài

BIDV Phú Tài đã xây dựng một hệ thống kiểm soát nội bộ tương đối hoàn thiện, tuy nhiên vẫn tồn tại một số hạn chế. Các vấn đề chính bao gồm thiếu sự đồng bộ trong quy trình, hạn chế trong đánh giá rủi ro và thiếu nhân lực có chuyên môn cao. Hoạt động ngân quỹ tại đây cần được cải thiện để đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của ngành ngân hàng.

2.1. Ưu điểm của hệ thống kiểm soát

Hệ thống kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài có nhiều ưu điểm, bao gồm việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp lý và áp dụng công nghệ hiện đại trong quản lý. BIDV Phú Tài cũng đã xây dựng các chính sách nội bộ chặt chẽ để đảm bảo an toàn tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Một số hạn chế trong hệ thống kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài bao gồm thiếu sự đồng bộ trong quy trình, hạn chế trong đánh giá rủi ro và thiếu nhân lực có chuyên môn cao. Nguyên nhân chính là do sự phức tạp của hoạt động ngân quỹ và sự thay đổi liên tục của các quy định pháp lý.

III. Giải pháp hoàn thiện kiểm soát nội bộ

Để hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài, cần tập trung vào việc cải tiến quy trình, nâng cao năng lực nhân viên và áp dụng công nghệ hiện đại. BIDV Phú Tài cũng cần tăng cường đào tạo nhân viên và xây dựng các chính sách nội bộ chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn tài sản và nâng cao hiệu quả hoạt động.

3.1. Cải tiến quy trình kiểm soát

Việc cải tiến quy trình kiểm soát nội bộ tại BIDV Phú Tài cần tập trung vào việc đơn giản hóa các thủ tục, tăng cường giám sát và áp dụng công nghệ hiện đại. BIDV Phú Tài cũng cần xây dựng các quy trình kiểm soát linh hoạt để đáp ứng các yêu cầu thay đổi của ngành ngân hàng.

3.2. Đào tạo và phát triển nhân viên

Để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ, BIDV Phú Tài cần tăng cường đào tạo nhân viên về các quy trình kiểm soát và quản lý rủi ro. Việc đào tạo cần tập trung vào việc nâng cao kỹ năng chuyên môn và nhận thức về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ trong hoạt động ngân quỹ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân hàng thương mại đóng vai trò trung gian tài chính quan trọng trong nền kinh tế, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động tài chính quốc gia. Theo ước tính, các vụ vi phạm trong hoạt động ngân hàng như gian lận, sai sót ngày càng gia tăng, gây tổn thất lớn về tài sản và uy tín. Đặc biệt, hoạt động ngân quỹ là một trong những lĩnh vực dễ phát sinh rủi ro do tính chất nhạy cảm của tiền mặt và các tài sản có giá. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng kiểm soát nội bộ (KSNB) hoạt động ngân quỹ tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Phú Tài (BIDV Phú Tài) và đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, giảm thiểu rủi ro thất thoát tài sản. Nghiên cứu tập trung trong phạm vi hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài, giai đoạn từ năm 2018 đến nay, thời điểm có nhiều thay đổi về quy định pháp luật và chuẩn mực quản trị rủi ro. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc góp phần xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, đảm bảo an toàn tài sản, nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng, đồng thời đáp ứng yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước về chuẩn Basel II.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hai khung lý thuyết chính về kiểm soát nội bộ: Báo cáo COSO (Committee of Sponsoring Organizations) và hệ thống lý luận kiểm soát nội bộ của Ủy ban Basel dành cho ngân hàng thương mại.

• Báo cáo COSO 2013 xác định kiểm soát nội bộ là một quá trình do Ban giám đốc, nhà quản lý và nhân viên thực hiện nhằm đạt ba mục tiêu: hiệu quả hoạt động, tin cậy báo cáo tài chính và tuân thủ pháp luật. COSO đề xuất năm thành phần cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ gồm: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.

• Khung Basel tập trung vào 13 nguyên tắc thiết kế và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng, chia thành 5 nhóm: giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát; nhận biết và đánh giá rủi ro; hoạt động kiểm soát và phân công phân nhiệm; thông tin và truyền thông; giám sát và sửa chữa sai sót. Khung này nhấn mạnh vai trò của Hội đồng quản trị, Ban điều hành và toàn thể nhân viên trong việc duy trì hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, phù hợp với đặc thù và rủi ro của ngân hàng.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: kiểm soát nội bộ, hoạt động ngân quỹ, rủi ro hoạt động, phân công phân nhiệm, giám sát và sửa chữa sai sót.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng phương pháp nghiên cứu tình huống (case study) tập trung vào BIDV Phú Tài.

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thực tế từ hồ sơ, báo cáo nội bộ, quy trình nghiệp vụ, phỏng vấn chuyên gia và cán bộ ngân hàng. Dữ liệu bao gồm số liệu về hạn mức tồn quỹ, quy trình thu chi tiền mặt, kiểm soát rủi ro, báo cáo kiểm toán nội bộ.

• Phương pháp phân tích: So sánh thực trạng kiểm soát nội bộ với các chuẩn mực COSO và Basel, đánh giá ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân. Phân tích định tính và định lượng các rủi ro, hiệu quả kiểm soát qua các chỉ số như tỷ lệ sai sót, mức độ tuân thủ quy trình, số vụ vi phạm phát hiện được.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2018 đến 2022, giai đoạn BIDV Phú Tài triển khai đồng bộ các biện pháp kiểm soát nội bộ theo chuẩn Basel II và các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Môi trường kiểm soát được xây dựng tương đối tốt: BIDV Phú Tài chú trọng tuyển dụng nhân viên có năng lực và trung thực, ban hành bộ quy chuẩn đạo đức, phân chia trách nhiệm rõ ràng, không bố trí kiêm nhiệm các vị trí nhạy cảm. Tuy nhiên, công tác đào tạo và truyền thông về rủi ro chưa thường xuyên, dẫn đến nhận thức của một số nhân viên còn hạn chế.

2. Đánh giá rủi ro còn mang tính hình thức: Mặc dù Ban lãnh đạo nhận thức rõ các rủi ro trong hoạt động ngân quỹ, việc truyền đạt thông điệp và giám sát thực hiện chưa nghiêm ngặt. Một số rủi ro như tiền giả, thất thoát do sai sót trong kiểm đếm vẫn xảy ra với tỷ lệ khoảng 2-3% tổng giao dịch tiền mặt.

3. Hoạt động kiểm soát nội bộ có nhiều điểm mạnh nhưng còn tồn tại hạn chế: Quy trình thu chi tiền mặt, ngoại tệ, giấy tờ có giá được thực hiện theo quy định chặt chẽ với các bước kiểm đếm, niêm phong, phê duyệt rõ ràng. Hạn mức tồn quỹ được phân bổ hợp lý cho các phòng giao dịch với tổng hạn mức khoảng 22,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc kiểm soát quá trình nhập liệu và đối chiếu số liệu giữa sổ quỹ, sổ kế toán và báo cáo tài chính còn chưa đồng bộ, dẫn đến sai lệch khoảng 1-2% trong báo cáo cuối kỳ.

4. Giám sát và sửa chữa sai sót chưa kịp thời: Công tác kiểm toán nội bộ và kiểm soát rủi ro được thực hiện định kỳ nhưng chưa có hệ thống giám sát liên tục. Việc phát hiện và xử lý sai sót thường dựa vào kiểm toán định kỳ hoặc khi có sự cố xảy ra, chưa phát huy hiệu quả phòng ngừa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế là do sự thiếu đồng bộ trong truyền thông và đào tạo về kiểm soát rủi ro, cũng như áp lực về khối lượng giao dịch lớn và phân tán địa lý của các phòng giao dịch. So với các nghiên cứu trước đây tập trung vào nghiệp vụ tín dụng, nghiên cứu này làm rõ tầm quan trọng và đặc thù của hoạt động ngân quỹ trong ngân hàng thương mại. Kết quả cho thấy việc áp dụng đồng bộ các nguyên tắc COSO và Basel sẽ giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ, giảm thiểu rủi ro thất thoát tài sản. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ sai sót theo từng loại giao dịch và bảng so sánh mức độ tuân thủ quy trình giữa các phòng giao dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo và truyền thông về kiểm soát rủi ro: Tổ chức các khóa đào tạo định kỳ, cập nhật kiến thức về rủi ro và quy trình kiểm soát cho toàn bộ nhân viên ngân quỹ, đặc biệt là giao dịch viên và thủ kho. Mục tiêu nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa rủi ro trong vòng 6 tháng tới, do phòng Quản lý rủi ro phối hợp thực hiện.

2. Hoàn thiện quy trình kiểm soát nhập liệu và đối chiếu số liệu: Xây dựng hệ thống kiểm soát tự động, phân quyền truy cập chặt chẽ và quy trình kiểm tra chéo giữa sổ quỹ, sổ kế toán và báo cáo tài chính. Mục tiêu giảm sai lệch xuống dưới 0,5% trong 12 tháng, do phòng Công nghệ thông tin và Kế toán phối hợp triển khai.

3. Thiết lập hệ thống giám sát liên tục và cảnh báo sớm: Áp dụng công nghệ giám sát giao dịch theo thời gian thực, phát hiện các giao dịch bất thường hoặc sai sót để xử lý kịp thời. Mục tiêu triển khai trong 18 tháng, do Ban giám đốc chỉ đạo, phòng Quản lý rủi ro và Công nghệ thông tin thực hiện.

4. Tăng cường kiểm toán nội bộ và đánh giá định kỳ: Nâng cao năng lực kiểm toán nội bộ, mở rộng phạm vi kiểm tra, đặc biệt tập trung vào các phòng giao dịch có hạn mức tồn quỹ lớn. Mục tiêu thực hiện ít nhất 2 đợt kiểm toán chuyên sâu mỗi năm, do Ban Kiểm soát nội bộ đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo ngân hàng thương mại: Giúp hiểu rõ về tầm quan trọng của kiểm soát nội bộ trong hoạt động ngân quỹ, từ đó xây dựng chính sách và chiến lược quản lý rủi ro hiệu quả.

2. Nhân viên phòng quản lý rủi ro và kiểm soát nội bộ: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, phương pháp đánh giá và kiểm soát rủi ro trong ngân quỹ, hỗ trợ công tác giám sát và kiểm tra.

3. Chuyên gia tư vấn và kiểm toán ngân hàng: Là tài liệu tham khảo để đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ, đề xuất giải pháp cải tiến phù hợp với đặc thù ngân hàng thương mại.

4. Sinh viên và nghiên cứu sinh chuyên ngành kế toán, tài chính ngân hàng: Giúp nắm bắt thực tiễn kiểm soát nội bộ trong ngân hàng, áp dụng lý thuyết vào nghiên cứu và thực hành.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ là gì?
   Kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ là hệ thống các chính sách, quy trình và thủ tục nhằm đảm bảo an toàn, chính xác trong quản lý và sử dụng tiền mặt, tài sản quý của ngân hàng, giảm thiểu rủi ro thất thoát và gian lận.

2. Tại sao hoạt động ngân quỹ lại dễ phát sinh rủi ro?
   Tiền mặt là tài sản nhạy cảm, dễ bị gian lận, biển thủ do tính chất vật chất và giá trị lớn. Các nghiệp vụ thu chi đa dạng, phức tạp và phân tán địa lý cũng làm tăng nguy cơ sai sót và rủi ro.

3. Khung lý thuyết nào được áp dụng để đánh giá kiểm soát nội bộ ngân quỹ?
   Luận văn áp dụng khung COSO 2013 và khung Basel của Ủy ban Basel, hai chuẩn mực quốc tế được công nhận rộng rãi trong quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ ngân hàng.

4. Các biện pháp kiểm soát chính trong hoạt động ngân quỹ gồm những gì?
   Bao gồm phân công phân nhiệm rõ ràng, kiểm soát chứng từ, kiểm đếm tiền mặt, niêm phong tài sản, kiểm soát nhập liệu, giám sát và kiểm toán nội bộ định kỳ.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ ngân quỹ?
   Cần tăng cường đào tạo nhân viên, hoàn thiện quy trình kiểm soát, áp dụng công nghệ giám sát liên tục, nâng cao năng lực kiểm toán nội bộ và xây dựng văn hóa quản lý rủi ro chuyên nghiệp.

Kết luận

• Hệ thống kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ tại BIDV Phú Tài đã được xây dựng tương đối hoàn chỉnh, đáp ứng các yêu cầu cơ bản của COSO và Basel.
• Một số hạn chế về đào tạo, truyền thông, giám sát và đồng bộ dữ liệu vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao nhận thức nhân viên, hoàn thiện quy trình, áp dụng công nghệ và tăng cường kiểm toán nội bộ.
• Nghiên cứu có thể được áp dụng làm cơ sở cho các ngân hàng thương mại khác trong việc hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động ngân quỹ.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, đánh giá hiệu quả định kỳ và cập nhật hệ thống kiểm soát phù hợp với sự phát triển của ngân hàng và quy định pháp luật.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ tài sản ngân hàng và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân quỹ!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐÔNG NGÂN QUỸ TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tổng quan về kiểm soát nội bộ trong hoạt động ngân hàng 1.1 Hệ thống Kiểm soát nội bộ theo Báo cáo COSO 1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của hệ thống lý luận Kiểm soát Nội bộ COSO Từ thập niên 1940, các tổ chức kế toán công và kiểm toán nội bộ tại Hoa Kỳ đã xuất bản một loạt các báo cáo, hướng dẫn và tiêu chuẩn về tìm hiểu kiểm soát nội bộ trong các cuộc kiểm toán. Đến giữa thập niên 1970, kiểm soát nội bộ được quan tâm đặc biệt trong các lĩnh vực thiết kế hệ thống và kiểm toán, chủ yếu hướng vào cách thức cải tiến hệ thống kiểm soát nội bộ và vận dụng trong các cuộc kiểm toán. Đạo luật chống hành vi hối lộ ở nước ngoài 1977 (Foreign Corrupt Practices Act of 1977), các báo cáo của Cohen Commission và FEI (Financial Executives Institute) đều đề cập đến việc hoàn thiện hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ. Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ (SEC) cũng đưa ra các điều luật bắt buộc các nhà quản trị phải báo cáo về hệ thống kiểm soát nội bộ của tổ chức.

Năm 1979, Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ – AICPA đã thành lập một Uỷ ban tư vấn đặc biệt về kiểm soát nội bộ nhằm đưa ra các hướng dẫn về việc thiết lập và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ. Giai đoạn từ năm 1980 đến 1985 đã chỉ ra sự phát triển và sự sàng lọc của các chuẩn mực kiểm toán liên quan đến kiểm soát nội bộ thông qua các lần ban hành và sửa đổi của Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ về các chuẩn mực về sự đánh giá của kiểm toán viên độc lập về kiểm soát nội bộ và e 8 báo cáo về kiểm soát nội bộ. Hiệp hội Kiểm toán nội bộ (Institute of Internal Audit – IIA) cũng ban hành chuẩn mực và hướng dẫn kiểm toán viên nội bộ về bản chất của kiểm soát và vai trò của các bên liên quan trong việc thiết lập, duy trì và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ. Từ năm 1985 trở đi, sự quan tâm tập trung vào kiểm soát nội bộ thể hiện với cường độ mạnh mẽ hơn.

Hội đồng quốc gia chống gian lận về báo cáo tài chính được thành lập năm 1985. Hoạt động của Hội đồng này là nhằm mục tiêu xác định các yếu tố gian lận trên báo cáo tài chính và đưa ra các đề xuất để giảm thiểu phạm vi ảnh hưởng của chúng. Hội đồng này cũng đã đưa ra một loạt các vấn đề về kiểm soát nội bộ. Nó nhấn mạnh đến tầm quan trọng của môi trường kiểm soát, các quy tắc về đạo đức, các Uỷ ban Kiểm toán và chức năng của kiểm toán nội bộ.

Vì thế, Uỷ ban các tổ chức đồng bảo trợ (COSO – Committee of Sponsoring Organizations) của Hội đồng quốc gia chống gian lận về báo cáo tài chính đã được thành lập nhằm nghiên cứu về kiểm soát nội bộ. Đến năm 1992, sau quá trình xây dựng, hoàn chỉnh lý luận về kiểm soát nội bộ, Báo cáo của COSO được công bố dưới tiêu đề: Kiểm soát nội bộ – Khuôn khổ hợp nhất (Internal Control – Integrated Framework). Khung COSO 1992 được coi là khung kiểm soát nền tảng để vận dụng kiểm soát nội bộ ở nhiều lĩnh vực khác nhau, và cũng đã được hiệu chỉnh gần nhất vào năm 2013.2 Nội dung cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ Theo COSO 2013, kiểm soát nội bộ là một quá trình bị chi phối bởi Ban giám đốc, nhà quản lý, các nhân viên của đơn vị, nó được thiết lập để cung cấp một sự đảm bảo hợp lý nhằm thực hiện ba mục tiêu: * Mục tiêu về sự hữu hiệu và hiệu quả hoạt động. e 9 * Mục tiêu về sự tin cậy của báo cáo tài chính.

* Mục tiêu về sự tuân thủ các luật lệ và quy định được tuân thủ. Dù đặc điểm hoạt động của mỗi tổ chức có khác nhau thì vẫn có 05 bộ phận cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ, bao gồm:  Môi trường kiểm soát.  Đánh giá rủi ro.  Hoạt động kiểm soát.

 Thông tin và truyền thông. Môi trường kiểm soát: Tạo ra sắc thái chung trong đơn vị - nơi mỗi người tiến hành các hoạt động và thực hiện nghĩa vụ kiểm soát của mình. Chính môi trường kiểm soát làm nền tảng cho các thành phần khác của HTKSNB. Môi trường kiểm soát là nền tảng cho toàn bộ các cấu phần của hệ thống kiểm soát nội bộ, bao gồm cơ cấu tổ chức, cơ chế phân cấp, phân quyền, các chính sách, thông lệ về nguồn nhân lực, đạo đức nghề nghiệp, năng lực, cách thức quản trị điều hành của nhà lãnh đạo.

Đánh giá rủi ro: Mỗi đơn vị phải ý thức được và đối phó với rủi ro mà mình gặp phải. Tiền đề cho việc đánh giá rủi ro là việc đặt ra mục tiêu (bao gồm mục tiêu chung và mục tiêu cụ thể cho từng hoạt động của doanh nghiệp. Đánh giá rủi ro là việc nhận dạng và phân tích các rủi ro đe dọa các mục tiêu của mình. Trên cơ sở nhận dạng và phân tích các rủi ro, nhà quản lý sẽ xác định rủi ro nên được xử lý như thế nào.

Hoạt động kiểm soát: Là những chính sách và thủ tục để đảm bảo cho các chỉ thị của nhà quản lý được thực hiện. Hoạt động kiểm soát diễn ra trong toàn đơn vị ở mọi cấp độ và mọi hoạt động. Thông tin và truyền thông: Các thông tin cần thiết phải được nhận e 10 dạng, thu thập và trao đổi trong đơn vị dưới hình thức và thời gian thích hợp sao cho nó giúp mọi người trong đơn vị thực hiện được nhiệm vụ của mình. Thông tin và truyền thông tạo ra báo cáo, chứa đựng các thông tin cần thiết cho việc quản lý và kiểm soát đơn vị.

Sự trao đổi thông tin hữu hiệu đòi hỏi phải diễn ra theo nhiều hướng: từ cấp trên xuống cấp dưới, từ dưới lên trên và giữa các cấp với nhau. Mỗi cá nhân cần hiểu rõ vai trò của mình trong HTKSNB cũng như hoạt động của cá nhân có tác động tới công việc của người khác như thế nào. Ngoài ra, cũng cần có sự trao đổi hữu hiệu giữa đơn vị với các đối tượng bên ngoài như khách hàng, nhà cung cấp, cổ đông và các cơ quan quản lý. Giám sát: là quá trình đánh giá chất lượng của HTKSNB qua thời gian.

Những khiếm khuyết của HTKSNB cần được báo cáo lên cấp trên và điều chỉnh lại khi cần thiết. Trong môi trường kiểm soát, nhà quản lý đánh giá rủi ro đe dọa đến việc đạt được các mục tiêu cụ thể. Hoạt động kiểm soát được tiến hành nhằm đảm bảo rằng các chỉ thị của nhà quản lý nhằm đối phó với rủi ro được thực hiện trong thực tế. Trong khi đó, các thông tin thích hợp cần phải được thu thập và quá trình trao đổi thông tin diễn ra thông suốt trong toàn bộ tổ chức.

Quá trình trên sẽ được giám sát và điều chỉnh lại khi cần thiết.2 Hệ thống lý luận về kiểm soát nội bộ của ngân hàng thương mại-Basel 1.1 Lịch sử phát triển hệ thống lý luận KSNB trong ngân hàng Để có thêm tài liệu về vấn đề kiểm soát hoạt động ngân hàng và tăng cường kiểm soát thông qua việc hướng dẫn và khuyến khích thực hành quản lý rủi ro, tháng 9/1998, Ủy ban Basel đã phát hành tài liệu Khuôn khổ cho Hệ Thống Kiểm Soát Nội Bộ trong các Ngân hàng. Khuôn khổ kiểm soát nội bộ trong tài liệu này được thiết kế cho các ngân hàng quốc tế. Nội dung hướng dẫn nhất quán với báo cáo của COSO về Kiểm soát nội bộ – Khuôn khổ hợp e 11 nhất mà đã được áp dụng tại các ngân hàng lớn của Hoa Kỳ. Báo cáo của Basel về Khuôn khổ cho hệ thống kiểm soát nội bộ trong các ngân hàng mô tả những yếu tố chủ yếu của một hệ thống kiểm soát nội bộ lành mạnh, nêu ra những kinh nghiệm của những quốc gia thành viên và những nguyên tắc đã được trình bày trong các tài liệu trước đây của Ủy ban.

Mục tiêu của báo cáo này là nêu ra một số nguyên tắc mà cơ quan thanh tra sử dụng để đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng. Một hệ thống kiểm soát nội bộ có hiệu quả là một thành phần quan trọng của quản trị ngân hàng và là nền tảng cho hoạt động lành mạnh và an toàn của các Ngân hàng. Báo cáo này của Basel cũng không tập trung vào những điểm hoặc hoạt động cụ thể của một ngân hàng. Sự áp dụng những nguyên tắc nêu ra trong báo cáo phụ thuộc vào bản chất, sự phức tạp và rủi ro trong hoạt động của ngân hàng.

Về cơ bản Hệ thống lý luận về kiểm soát nội bộ ngân hàng theo báo cáo Basel gồm 02 phần: Nguyên tắc của hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng. Mục tiêu và vai trò của các nguyên tắc kiểm soát nội bộ ngân hàng.2 Nguyên tắc của hệ thống kiểm soát nội bộ của ngân hàng Những nguyên tắc là những yếu tố cần thiết của KSNB. Basel đề ra 13 nguyên tắc thiết kế và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ ngân hàng,13 nguyên tắc chung được chia thành 5 nhóm với những nguyên tắc cụ thể tương ứng như sau: Nhóm 1: Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát: có 3 nguyên tắc; Nhóm 2: Xác định và đánh giá rủi ro: 1 nguyên tắc; Nhóm 3: Các hoạt động kiểm soát và phân công phân nhiệm: có 2 nguyên tắc; Nhóm 4: Thông tin truyền thông: gồm 3 nguyên tắc; Nhóm 5: Giám sát và các hoạt động sửa chữa: gồm 4 nguyên tắc. Về cơ bản, các nguyên tắc này tương tự như các yếu tố cấu thành hệ thống kiểm soát nội bộ theo báo cáo e 12 của COSO.

Cụ thể như sau: Nhóm 1: Giám sát điều hành và văn hóa kiểm soát Nguyên tắc 1: Hội đồng quản trị có trách nhiệm xét duyệt và kiểm tra định kỳ toàn bộ chiến lược kinh doanh và những chính sách quan trọng của ngân hàng, hiểu rõ những rủi ro trọng yếu của ngân hàng, xây dựng những mức độ có thể chấp nhận được đối với các rủi ro này và đảm bảo rằng Ban điều hành đã thực hiện các công việc cần thiết để xác định, đo lường, theo dõi và kiểm tra những rủi ro này; xét duyệt cơ cấu tổ chức; đảm bảo rằng Ban điều hành đang giám sát sự hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ.