Luận văn thạc sĩ hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay vốn tại phòng giao dịch ngân hàng chính sách xã hội phù mỹ tỉnh bình định

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay tại Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách Xã hội Phù Mỹ, Bình Định.

• Tác giả: Đặng Minh Hiền
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Lệ Hằng
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn thiện kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay vốn tại phòng giao dịch ngân hàng chính sách xã hội Phù Mỹ, tỉnh Bình Định
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TRONG NGÂN HÀNG
• 1.1. TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.2. KHÁI QUÁT VỀ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TRONG NGÂN HÀNG
• 1.3. KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN
• 1.4. ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁC HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN CÓ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH HỮU HIỆU CỦA HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 2.1. GIỚI THIỆU CHUNG VỀ PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 2.2. GIỚI THIỆU HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 2.3. THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 2.4. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ, TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3.1. SỰ CẦN THIẾT HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN
• 3.2. QUAN ĐIỂM HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 3.3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG CHO VAY VỐN TẠI PHÒNG GIAO DỊCH NGÂN HÀNG CHÍNH SÁCH XÃ HỘI PHÙ MỸ
• 3.4. ĐIỀU KIỆN ĐỂ THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• KẾT LUẬN CHUNG
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm soát nội bộ

Kiểm soát nội bộ (kiểm soát nội bộ) là một phần quan trọng trong hoạt động của ngân hàng, đặc biệt là trong hoạt động cho vay vốn. Hệ thống này không chỉ giúp bảo vệ tài sản mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của ngân hàng. Theo Ủy ban COSO, kiểm soát nội bộ bao gồm các quy trình, chính sách và thủ tục được thiết lập để đảm bảo rằng các mục tiêu của tổ chức được thực hiện một cách hiệu quả và hiệu suất. Hệ thống kiểm soát nội bộ trong ngân hàng cần phải được thiết lập một cách chặt chẽ để giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tính tín dụng của ngân hàng. Việc áp dụng các nguyên tắc kiểm soát nội bộ từ Ủy ban Basel cũng rất cần thiết để đảm bảo rằng ngân hàng hoạt động trong khuôn khổ pháp lý và đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội.

1.1. Lịch sử hình thành và phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ

Hệ thống kiểm soát nội bộ đã có lịch sử phát triển lâu dài, bắt đầu từ những năm 1929 khi thuật ngữ này được đề cập trong các báo cáo của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ. Qua thời gian, khái niệm này đã được mở rộng và phát triển, đặc biệt là trong lĩnh vực ngân hàng. Các báo cáo của Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ đã định nghĩa rõ ràng về vai trò của kiểm soát nội bộ trong việc bảo vệ tài sản và đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính. Hệ thống này đã trở thành một phần không thể thiếu trong quản lý ngân hàng, giúp giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay vốn.

II. Khái quát về hoạt động cho vay vốn trong ngân hàng

Hoạt động cho vay vốn là một trong những chức năng chính của ngân hàng, đặc biệt là Ngân hàng Chính sách xã hội. Hoạt động này không chỉ giúp cung cấp nguồn vốn cho các đối tượng cần thiết mà còn góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội. Các nguyên tắc cho vay cần được tuân thủ nghiêm ngặt để đảm bảo tính tín dụng và giảm thiểu rủi ro. Các rủi ro thường gặp trong hoạt động cho vay bao gồm rủi ro tín dụng, rủi ro lãi suất và rủi ro thanh khoản. Để kiểm soát các rủi ro này, ngân hàng cần thiết lập quy trình kiểm soát rủi ro chặt chẽ, từ việc thẩm định khách hàng đến việc giám sát sau cho vay.

2.1. Khái niệm nguyên tắc hoạt động cho vay

Khái niệm cho vay vốn trong ngân hàng được hiểu là việc ngân hàng cung cấp một khoản tiền cho khách hàng với cam kết hoàn trả trong một khoảng thời gian nhất định, kèm theo lãi suất. Nguyên tắc hoạt động cho vay bao gồm việc đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng, xác định mức lãi suất phù hợp và thiết lập các điều kiện cho vay rõ ràng. Ngân hàng cần phải thực hiện quy trình thẩm định kỹ lưỡng để đảm bảo rằng các khoản vay được cấp phát cho những đối tượng có khả năng trả nợ, từ đó giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

III. Thực trạng kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay vốn tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Phù Mỹ

Thực trạng kiểm soát nội bộ tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Phù Mỹ cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Môi trường kiểm soát tại đây đã được thiết lập với các quy trình rõ ràng, tuy nhiên, việc thực hiện còn thiếu đồng bộ. Đánh giá rủi ro trong hoạt động cho vay chưa được thực hiện thường xuyên, dẫn đến một số rủi ro tiềm ẩn không được phát hiện kịp thời. Hoạt động kiểm soát cho vay cần được cải thiện để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn cho ngân hàng. Việc giám sát và thông tin truyền thông cũng cần được nâng cao để đảm bảo rằng mọi thông tin liên quan đến hoạt động cho vay đều được cập nhật và xử lý kịp thời.

3.1. Môi trường kiểm soát

Môi trường kiểm soát tại Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Phù Mỹ được xây dựng trên nền tảng các quy định pháp lý và chính sách của ngân hàng. Tuy nhiên, việc thực hiện các quy định này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự phối hợp giữa các bộ phận. Để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ, cần có sự cam kết từ lãnh đạo và sự tham gia tích cực của toàn bộ nhân viên trong việc thực hiện các quy trình kiểm soát. Việc đào tạo và nâng cao nhận thức về kiểm soát nội bộ cũng là yếu tố quan trọng để cải thiện môi trường kiểm soát tại ngân hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngân hàng Chính sách xã hội (NHCSXH) là tổ chức tín dụng thuộc Chính phủ Việt Nam, chuyên cho vay các đối tượng chính sách như hộ nghèo, hộ cận nghèo, học sinh sinh viên có hoàn cảnh khó khăn, và các chương trình phát triển kinh tế xã hội khác. Tại Phòng Giao dịch NHCSXH huyện Phù Mỹ, tỉnh Bình Định, hoạt động cho vay vốn đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển kinh tế địa phương. Giai đoạn nghiên cứu từ năm 2016 đến 2018 cho thấy tổng số tiền cho vay qua các chương trình tại đây đạt khoảng hàng chục tỷ đồng mỗi năm, với đa dạng đối tượng vay và mục đích sử dụng vốn.

Tuy nhiên, hoạt động cho vay vốn tại PGD NHCSXH Phù Mỹ còn tồn tại nhiều rủi ro do hệ thống kiểm soát nội bộ (KSNB) chưa hoàn thiện, dẫn đến nguy cơ mất vốn và giảm hiệu quả hoạt động. Mục tiêu nghiên cứu là phân tích thực trạng KSNB hoạt động cho vay vốn tại PGD NHCSXH Phù Mỹ, đánh giá những kết quả đạt được và hạn chế, từ đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát, giảm thiểu rủi ro tín dụng và bảo vệ tài sản nhà nước.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc làm rõ các yếu tố cấu thành KSNB hoạt động cho vay vốn, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn khi cung cấp cơ sở để PGD NHCSXH Phù Mỹ và các đơn vị tương tự hoàn thiện hệ thống kiểm soát, góp phần nâng cao chất lượng tín dụng và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên hai khung lý thuyết chính về kiểm soát nội bộ trong ngân hàng:

1. Báo cáo COSO 2013: Định nghĩa KSNB là quá trình chịu ảnh hưởng của Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo và nhân viên nhằm cung cấp sự bảo đảm hợp lý cho việc đạt được các mục tiêu về hoạt động, báo cáo và tuân thủ pháp luật. COSO phân chia KSNB thành 5 thành phần: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát, thông tin và truyền thông, giám sát.

2. Chuẩn mực Basel II: Tập trung vào quản trị rủi ro và an toàn vốn trong ngân hàng, Basel II yêu cầu các ngân hàng phải thiết lập hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả để đo lường và quản lý rủi ro tín dụng, rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường, đảm bảo tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu 8%.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: môi trường kiểm soát, đánh giá rủi ro tín dụng, hoạt động kiểm soát cho vay, thông tin truyền thông trong ngân hàng, và giám sát nội bộ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động cho vay vốn, quy trình kiểm soát nội bộ tại PGD NHCSXH Phù Mỹ giai đoạn 2016-2018.

• Nguồn dữ liệu sơ cấp: Khảo sát, phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, nhân viên tín dụng và các tổ trưởng tổ tiết kiệm và vay vốn tại PGD.

• Cỡ mẫu: Bao gồm toàn bộ cán bộ quản lý và nhân viên liên quan đến hoạt động cho vay vốn tại PGD, khoảng 20-30 người.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp, so sánh, đánh giá thực trạng KSNB dựa trên các tiêu chí của COSO và Basel II; phân tích các hạn chế và nguyên nhân; đề xuất giải pháp phù hợp với đặc thù của PGD.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và xử lý dữ liệu trong năm 2018, phân tích và đề xuất giải pháp trong năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Môi trường kiểm soát còn yếu kém: PGD NHCSXH Phù Mỹ chưa xây dựng đầy đủ các tiêu chuẩn về tính chính trực và giá trị đạo đức trong hoạt động cho vay. Khoảng 30% cán bộ chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của KSNB trong hoạt động tín dụng.

2. Đánh giá rủi ro chưa toàn diện: Việc xác định và đánh giá rủi ro tín dụng chưa được thực hiện đầy đủ, chỉ khoảng 60% hồ sơ vay vốn được thẩm định kỹ lưỡng về khả năng trả nợ và tài sản đảm bảo.

3. Hoạt động kiểm soát chưa chặt chẽ: Quy trình ủy quyền, phê duyệt và giám sát cho vay còn nhiều sơ hở, dẫn đến 15% khoản vay có dấu hiệu sử dụng vốn sai mục đích hoặc chậm trả nợ.

4. Thông tin và truyền thông chưa hiệu quả: Hệ thống thông tin nội bộ chưa đảm bảo tính kịp thời và chính xác, gây khó khăn trong việc theo dõi và xử lý các khoản vay có rủi ro.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các hạn chế trên là do cơ cấu tổ chức và phân công trách nhiệm chưa rõ ràng, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận. So với các nghiên cứu tại các ngân hàng thương mại lớn, PGD NHCSXH Phù Mỹ còn hạn chế về nguồn lực và công nghệ hỗ trợ kiểm soát. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy PGD đã có những bước tiến trong việc áp dụng các quy trình kiểm soát nội bộ theo chuẩn mực quốc tế, tạo nền tảng để hoàn thiện hơn trong tương lai.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hoàn thành các tiêu chí KSNB theo từng năm, bảng tổng hợp các rủi ro phát sinh và biện pháp kiểm soát hiện tại, giúp minh họa rõ nét thực trạng và xu hướng cải thiện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và củng cố môi trường kiểm soát: Thiết lập bộ quy tắc đạo đức và tiêu chuẩn hành vi rõ ràng, tổ chức đào tạo định kỳ cho cán bộ về vai trò và trách nhiệm trong KSNB. Mục tiêu đạt 100% cán bộ được đào tạo trong vòng 12 tháng, do Ban Giám đốc PGD chủ trì.

2. Hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro tín dụng: Áp dụng hệ thống đánh giá rủi ro chuẩn hóa, tăng cường thẩm định hồ sơ vay vốn, đặc biệt là các khoản vay lớn và rủi ro cao. Thực hiện trong 6 tháng, phối hợp với phòng tín dụng và bộ phận kiểm soát rủi ro.

3. Tăng cường hoạt động kiểm soát và giám sát: Rà soát, phân công rõ ràng trách nhiệm ủy quyền, phê duyệt và giám sát cho vay; thiết lập hệ thống kiểm soát chéo giữa các bộ phận. Thực hiện trong 9 tháng, do Ban Quản lý và phòng Kiểm soát nội bộ thực hiện.

4. Nâng cấp hệ thống thông tin và truyền thông nội bộ: Đầu tư phần mềm quản lý tín dụng, đảm bảo thông tin kịp thời, chính xác và minh bạch; xây dựng kênh truyền thông nội bộ hiệu quả. Mục tiêu hoàn thành trong 12 tháng, phối hợp với phòng Công nghệ thông tin và Ban Giám đốc.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý ngân hàng chính sách xã hội: Nắm bắt thực trạng và giải pháp hoàn thiện KSNB hoạt động cho vay vốn, áp dụng vào quản lý và điều hành.

2. Nhân viên tín dụng và kiểm soát nội bộ: Hiểu rõ quy trình, tiêu chuẩn và các biện pháp kiểm soát rủi ro trong hoạt động cho vay vốn.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Kế toán, Tài chính Ngân hàng: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và kết quả thực tiễn về KSNB trong ngân hàng.

4. Cơ quan quản lý nhà nước về tín dụng chính sách: Đánh giá hiệu quả hoạt động của PGD NHCSXH, từ đó xây dựng chính sách hỗ trợ và giám sát phù hợp.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay vốn là gì?
   Kiểm soát nội bộ hoạt động cho vay vốn là quá trình do Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo và nhân viên thiết lập nhằm đảm bảo hoạt động cho vay diễn ra hiệu quả, tuân thủ quy định và giảm thiểu rủi ro tín dụng. Ví dụ, việc thẩm định kỹ hồ sơ vay giúp giảm tỷ lệ nợ xấu.

2. Tại sao môi trường kiểm soát lại quan trọng?
   Môi trường kiểm soát tạo nền tảng văn hóa và thái độ làm việc, ảnh hưởng đến hiệu quả của toàn bộ hệ thống kiểm soát. Một môi trường kiểm soát tốt giúp ngăn ngừa gian lận và sai sót trong hoạt động cho vay.

3. Các rủi ro thường gặp trong hoạt động cho vay vốn là gì?
   Bao gồm rủi ro thanh toán không đúng hạn, rủi ro biến động lãi suất, rủi ro tài sản đảm bảo giảm giá trị, và rủi ro sử dụng vốn sai mục đích. Những rủi ro này có thể dẫn đến mất vốn và ảnh hưởng đến uy tín ngân hàng.

4. Làm thế nào để đánh giá rủi ro tín dụng hiệu quả?
   Đánh giá rủi ro tín dụng hiệu quả dựa trên việc xác định mục tiêu rõ ràng, thu thập thông tin đầy đủ về khách hàng, phân tích khả năng trả nợ và tài sản đảm bảo, đồng thời áp dụng các tiêu chuẩn đánh giá rủi ro chuẩn hóa.

5. Giải pháp nào giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ tại PGD NHCSXH Phù Mỹ?
   Bao gồm xây dựng môi trường kiểm soát vững mạnh, hoàn thiện quy trình đánh giá rủi ro, tăng cường giám sát và phân công trách nhiệm rõ ràng, nâng cấp hệ thống thông tin và truyền thông nội bộ. Các giải pháp này cần được thực hiện đồng bộ và có lộ trình cụ thể.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ vai trò và tầm quan trọng của hệ thống kiểm soát nội bộ trong hoạt động cho vay vốn tại PGD NHCSXH Phù Mỹ, tỉnh Bình Định.
• Thực trạng KSNB hiện tại còn nhiều hạn chế như môi trường kiểm soát yếu, đánh giá rủi ro chưa toàn diện, hoạt động kiểm soát và truyền thông chưa hiệu quả.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện môi trường kiểm soát, quy trình đánh giá rủi ro, hoạt động kiểm soát và hệ thống thông tin truyền thông.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn giúp PGD nâng cao hiệu quả hoạt động cho vay, giảm thiểu rủi ro và bảo vệ tài sản nhà nước.
• Các bước tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả và điều chỉnh phù hợp.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao hiệu quả kiểm soát nội bộ tại PGD NHCSXH Phù Mỹ, góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ HOẠT ĐỘNG e 9 CHO VAY VỐN TRONG NGÂN HÀNG 1. TỔNG QUAN VỀ KIỂM SOÁT NỘI BỘ 1. Lịch sử hình thành và phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ 1. Giai đoạn sơ khai Năm 1929, thuật ngữ KSNB được đề cập chính thức trong một Công bố của Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Federal Seserve Bulletin).

Thông qua đó, khái niệm KSNB và vai trò của hệ thống KSNB trong công ty chính thức được công nhận như là một cơ sở để phục vụ cho việc lấy mẫu thử nghiệm của kiểm toán viên. Khi thực hiện chức năng nhận xét báo cáo tài chính, kiểm toán viên nhận thức rằng không cần thiết kiểm tra tất cả các nghiệp vụ kinh tế phát sinh mà chỉ cần chọn mẫu để kiểm tra dựa vào sự hiểu biết về hệ thống KSNB mà doanh nghiệp được kiểm toán đã thiết lập, vận hành và tập hợp thông tin để lập báo cáo tài chính. Vì vậy, KSNB lúc bấy giờ được hiểu rất đơn giản như là một công cụ để bảo vệ tiền và các tài sản khác đồng thời thúc đẩy nâng cao hiệu quả hoạt động. Năm 1936, công bố của Hiệp hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (AICPA- American Institute of Certified Public Accountants) đã định nghĩa về KSNB là: “.các biện pháp và thách thức được chấp nhận và thực hiện trong một tổ chức để bảo vệ tiền và tài sản, cũng như kiểm tra việc ghi chép chính xác số liệu”.

Thời điểm này, việc nghiên cứu và đánh giá hệ thống KSNB ngày càng được chú trọng. Giai đoạn hình thành Năm 1949, một báo cáo đặc biệt của AICPA, định nghĩa KSNB là: “.cơ cấu tổ chức và các biện pháp, cách thức liên quan được chấp nhận và thực hiện trong một tổ chức để bảo vệ tài sản, kiểm tra sự chính xác và đáng tin cậy của số liệu kế toán, thúc đẩy hoạt động có hiệu quả, khuyến khích sự tuân thủ các chính sách của người quản lý”. e 10 Sau đó, AICPA đã soạn thảo và ban hành nhiều chuẩn mực kiểm toán đề cập đến những khái niệm và khía cạnh khác nhau của KSNB như: - Năm 1958, Ủy ban thủ tục kiểm toán (CAP - Committee on Auditing Procedure) trực thuộc AICPA ban hành báo cáo về thủ tục kiểm toán 29 (SAP - Statement on Auditing Procedure) về: “Phạm vi xem xét KSNB của kiểm toán viên độc lập” - Năm 1962, CAP tiếp tục ban hành SAP 33 làm rõ hơn về KSNB - Năm 1972, CAP tiếp tục ban hành SAP 54 “Tìm hiểu và đánh giá KSNB” Như vậy trong suốt thời kỳ trên, khái niệm KSNB đã không ngừng mở rộng ra khỏi những thủ tục bảo vệ tài sản và ghi chép sổ sách kế toán. Tuy nhiên, trước khi báo cáo COSO (Committee of Sponsoring Organizations) 1992 ra đời, KSNB vẫn mới dừng lại như là một phương tiện phục vụ cho kiểm toán viên trong kiểm toán báo cáo tài chính [2], [6], [17].

Giai đoạn phát triển AICPA đã soạn thảo và ban hành nhiều chuẩn mực đề cập đến những khái niệm và khía cạnh khác nhau của KSNB trong hơn 40 năm sau đó như: - SAP 29 (1958) “Phạm vi kiểm toán viên độc lập xem xét KSNB”, trong đó lần đầu tiên đề cập phân biệt KSNB về quản lý và KSNB về kế toán. - SAP 54 (1972) “Tìm hiểu về đánh giá KSNB”, đã đưa ra 4 mục tiêu của kiểm soát kế toán. - SAS 55 (1988) “Xem xét KSNB trong kiểm toán báo cáo tài chính”, đã đưa ba yếu tố của KSNB là môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các thủ tục kiểm toán. Vào thập niên 1970 - 1980, nền kinh tế Hoa Kỳ phát triển mạnh mẽ kéo theo các vụ gian lận ngày càng tăng về số lượng lẫn quy mô, gây ra những tổn thất đáng kể cho nền kinh tế.

Năm 1977, sau vụ bê bối Watergate, quốc hội e 11 Hoa Kỳ đã ban hành Luật chống hối lộ ở nước ngoài. Điều luật này nhằm nhấn mạnh đến vai trò của KSNB trong việc ngăn ngừa những khoản thanh toán bất hợp pháp và dẫn đến nhu cầu ghi chép đầy đủ trong mọi hoạt động của đơn vị kế toán. Năm 1985, với sự sụp đổ của các công ty cổ phần có niêm yết làm cho các nhà ban hành luật càng quan tâm đến hoạt động KSNB của công ty. Nhiều quy định hướng dẫn về KSNB của các cơ quan chức năng Hoa Kỳ được ban hành trong giai đoạn này như: Ủy ban chuẩn mực kiểm toán Hoa Kỳ năm 1988, Ủy ban chứng khoán Hoa Kỳ năm 1998, Tổ chức nghiên cứu kiểm toán nội bộ năm 1991.

Trước tình hình này, năm 1985, Ủy Ban COSO đã được thành lập. Đây là một Ủy ban thuộc Hội đồng quốc gia Hoa Kỳ về chống gian lận khi lập báo cáo tài chính (thường gọi tắt là Ủy ban Treedway). Ủy ban này được sự bảo trợ của 5 tổ chức: Hiệp hội kế toán viên công chứng Mỹ (AICPA), Hội kế toán Mỹ (American Accounting Association), Hiệp hội quản trị viên tài chính (The Financial Executives Institute - FEI), Hiệp hội kế toán viên quản trị (Institute of Management Accountants - IMA), Hiệp hội kiểm toán viên nội bộ (The Institute of Internal Auditors - IIA). Trước tiên, COSO đã sử dụng chính thức từ KSNB thay vì từ KSNB về kế toán.

Đến năm 1992, Ủy ban COSO đã chính thức ban hành Báo cáo 1992. Báo cáo COSO 1992 là tài liệu đầu tiên trên thế giới đưa ra khuôn mẫu lý thuyết về KSNB một cách đầy đủ và có hệ thống. Trong báo cáo này nêu rõ KSNB không chỉ dừng lại ở vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính mà được mở rộng ra phương diện hoạt động của doanh nghiệp và tuân thủ các chính sách [2], [6], [17]. Giai đoạn hiện đại Báo cáo COSO ra đời nhằm đưa ra một định nghĩa, một cách hiểu được e 12 chấp nhận rộng rãi về KSNB và cũng hỗ trợ cho các nhà quản trị kiểm soát công ty một cách tốt hơn.

Báo cáo COSO 1992 chưa thực sự hoàn chỉnh nhưng đã tạo lập được một cơ sở lý thuyết rất cơ bản và được xem là nền tảng về KSNB. Sau đó, hàng loạt các nghiên cứu phát triển về KSNB trong nhiều lĩnh vực khác nhau đã ra đời như phát triển về Quản trị rủi ro (ERM - chú dẫn tiếng anh về công ty nhỏ vào năm 2004 hay phát triển theo hướng công nghệ thông tin (CoBIT- Control Objectives for Information and Related Technology), theo hướng kiểm toán độc lập, chuyên sâu về những ngành nghề cụ thể và giám sát vào năm 2008, cụ thể: (i) Phát triển về phía quản trị; (ii) Phát triển cho doanh nghiệp nhỏ; (iii) Phát triển theo hướng công nghệ thông tin; (iv) Phát triển theo hướng kiểm toán độc lập; (v) Phát triển theo hướng kiểm toán nội bộ; (vi) Phát triển theo hướng chuyên sâu vào những ngành nghề cụ thể và (vii) Hướng dẫn về giám sát hệ thống kiểm soát nội bộ. Trong đó phát triển theo hướng chuyên sâu vào những ngành nghề cụ thể: đã định nghĩa: “KSNB là một quá trình bị chi phối bởi HĐQT, các nhà quản lý cao cấp và nhân viên. Nó không chỉ là thủ tục hay chính sách được thực hiện tại một thời điểm cụ thể mà là một hoạt động liên tục ở mọi cấp trong ngân hàng.

HĐQT và các nhà quản lý cao cấp có trách nhiệm thiết lập một nền văn hóa thích hợp để trợ giúp cho quá trình KSNB cũng như liên tục giám sát sự hữu hiệu của nó, tuy nhiên mỗi cá nhân trong tổ chức phải tham gia quá trình này. Các mục tiêu chính của KSNB được phân loại như sau [2], [6], [17], [3]: - Sự hữu hiệu và hiệu quả của hoạt động. - Sự tin cậy, đầy đủ và kịp thời của thông tin tài chính và quản trị. - Sự tuân thủ pháp luật và các quy định liên quan.

Theo công bố này KSNB bao gồm các bộ phận sau: - Sự giám sát của nhà quản lý và văn hóa kiểm soát. e 13 - Ghi nhận và đánh giá rủi ro. - Các hoạt động kiểm soát và phân chia trách nhiệm. - Thông tin và truyền thông.

- Giám sát và điều chỉnh sai sót. Kiểm soát nội bộ của Ủy ban COSO 1.1 Khái niệm Theo báo cáo COSO 2013, KSNB được định nghĩa là quá trình chịu ảnh hưởng của HĐQT, Ban lãnh đạo và các nhân viên của đơn vị, được thiết lập nhằm cung cấp sự bảo đảm hợp lý cho việc đạt được các mục tiêu liên quan đến hoạt động, báo cáo và tuân thủ. Các bộ phận cấu thành kiểm soát nội bộ Theo báo cáo COSO 2013, KSNB bao gồm các bộ phận sau: + Môi trường kiểm soát MTKS là tập hợp các tiêu chuẩn, quy trình, cơ cấu cung cấp cơ sở để thực hiện KSNB trong toàn đơn vị. MTKS có ảnh hưởng sâu rộng đối với toàn bộ hệ thống KSNB MTKS được đánh giá là tốt nếu các nguyên tắc sau đây được đảm bảo: Nguyên tắc 1: Đơn vị chứng tỏ cam kết về tính chính trực và giá trị đạo đức Nguyên tắc 2: HĐQT chứng tỏ việc độc lập với BQL và giám sát việc xây dựng, thực hiện biện pháp KSNB.

Nguyên tắc 3: BQL thiết lập cơ cấu, quy trình báo cáo và quyền hạn, trách nhiệm phù hợp trong khi theo đuổi mục tiêu dưới sự giám sát của HĐQT. Nguyên tắc 4: Đơn vị chứng tỏ cam kết đối với việc thu hút, phát triển, và giữ chân những người có năng lực phù hợp với mục tiêu. Nguyên tắc 5: Đơn vị yêu cầu cá nhân chịu trách nhiệm KSNB của e 14 mình khi theo đuổi mục tiêu + Đánh giá rủi ro Mọi đơn vị đều phải đối mặt với một loạt các rủi ro từ bên trong và bên ngoài. Rủi ro được xác định là khả năng một sự kiện sẽ diễn ra và ảnh hưởng xấu đến việc đạt mục tiêu.

Hoạt động ĐGRR của đơn vị được đánh giá là tốt nếu các nguyên tắc sau đây được đảm bảo: Nguyên tắc 6: Đơn vị xác định mục tiêu đủ rõ ràng để cho phép xác định, đánh giá rủi ro liên quan đến mục tiêu Nguyên tắc 7: Đơn vị xác định rủi ro đối với việc đạt được mục tiêu trong toàn đơn vị và phân tích rủi ro làm cơ sở để xác định cách QLRR Nguyên tắc 8: Đơn vị xem xét khả năng xảy ra gian lận khi ĐGRR đối với việc đạt được mục tiêu. Nguyên tắc 9: Đơn vị xác định và đánh giá thay đổi có thể tác động đáng kể đến hệ thống KSNB + Hoạt động kiểm soát HĐKS là hành động được thiết lập thông qua chính sách, quy trình giúp bảo đảm chỉ thị giảm nhẹ rủi ro đối với việc đạt được mục tiêu của BQL được thực hiện.