MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động tín dụng là hoạt động mang lại ngu n thu nhập chủ yếu cho các Ngân hàng thƣơng mại, nhƣng cũng hàm chứa nhiều rủi ro. Hiện nay, công tác quản trị rủi ro có vai trò cực kỳ quan trọng đối với hệ thống tài chính nói chung và các Ngân hàng thƣơng mại nói riêng. Việc đánh giá, thẩm định và quản lý tốt các danh mục tín dụng sẽ hạn chế những rủi ro mà ngân hàng sẽ gặp phải và tất yếu sẽ giảm bớt đƣợc nợ xấu cũng nhƣ các tổn thất tài chính khác.
Xếp hạng tín dụng nội bộ là một trong những công cụ quản trị rủi ro tín dụng hiệu quả mà các Ngân hàng thƣơng mại đã và đang áp dụng khi cấp tín dụng cho khách hàng. Do vậy, không ngừng hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ là việc mà các Ngân hàng thƣơng mại cần tiến hành một cách định kỳ nhằm thích ứng kịp thời với những biến động của thị trƣờng, tăng cƣờng hơn nữa khả năng dự báo trong quản trị rủi ro tín dụng. Trong những năm qua, cùng với yêu cầu quản trị rủi ro tín dụng ngày càng gia tăng, Ngân hàng Bƣu điện Liên Việt cũng đã nỗ lực trong việc xây dựng một hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của riêng mình. Ngay khi ra đời, hệ thống này đã đạt đƣợc những kết quả nhất định, đáp ứng yêu cầu quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng.
Tuy nhiên, hoạt động của công tác xếp hạng tín dụng nội bộ vẫn bộc lộ nhiều bất cập. Chính vì yêu cầu trên nên việc nghiên cứu giải pháp để hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng ở Ngân hàng Bƣu điện Liên Việt – Chi nhánh Đà Nẵng là rất cấp thiết trong giai đoạn cạnh tranh gay gắt hiện nay. Xuất phát từ thực tế trên, tôi đã chọn đề tài: “Hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Bưu điện Liên Việt - Chi nhánh Đà Nẵng” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình. Mục tiêu nghiên cứu - Làm rõ cơ sở lý luận về công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại NHTM.
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại LPB Đà Nẵng. - Đề xuất các giải pháp để hoàn thiện công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại LPB Đà Nẵng. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài là tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận về công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại NHTM và thực tiễn công tác XHTD nội bộ đối với KHDN LPB Đà Nẵng. - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: phạm vi nghiên cứu là công tác XHTD nội bộ đối với KHDN, công tác XHTD nội bộ bao g m cả việc xem xét hệ thống XHTD nội bộ lẫn việc thực hiện XHTD nội bộ trong thực tế.
+ Về không gian: xem xét công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại LPB Đà Nẵng. + Về thời gian: khảo sát thực trạng công tác XHTD nội bộ đƣợc thực hiện trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2015. Phƣơng pháp nghiên cứu Vận dụng những nghiên cứu của những đề tài trƣớc, kết hợp với các phƣơng pháp tổng hợp, thống kê, so sánh, phân tích… đi từ cơ sở lý thuyết đến thực tiễn nhằm giải quyết và làm sáng tỏ các vấn đề trong việc hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với doanh nghiệp tại LPB Đà Nẵng. Ý nghĩa khoa học của đề tài - Hệ thống lại những vấn đề lý luận về XHTD và công tác XHTD nội bộ đối với KHDN.
- Nhìn nhận về thực trạng công tác XHTD nội bộ đối với KHDN tại LPB Đà Nẵng. Từ đó, tìm ra những nguyên nhân của sự hạn chế và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác XHTD nội bộ đối với DN tại LPB Đà Nẵng. Kết cấu của luận văn Để luận văn có bố cục khoa học, phù hợp với mục tiêu và phƣơng pháp nghiên cứu trên. Nôi dung luận văn g m 3 chƣơng: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thƣơng mại Chƣơng 2: Thực trạng công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Bƣu điện Liên Việt – Chi nhánh Đà Nẵng Chƣơng 3: Giải pháp hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng thƣơng mại cổ phần Bƣu điện Liên Việt – Chi nhánh Đà Nẵng 7.
Tổng quan tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu gần đây về vấn đề công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với doanh nghiệp, hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ nhƣ sau: a. Nguyễn Hoàng Anh (2012), Hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ tại Chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Kon Tum, Luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã hệ thống hóa các nội dung lý luận cơ bản có liên quan đến chủ đề nghiên cứu, nhất là các vấn đề về các chỉ tiêu phản ánh kết quả xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng thƣơng mại. Đ ng thời phân tích, khảo 4 sát, đánh giá thực trạng công tác xếp hạng tín dụng nội bộ tại Chi nhánh Agribank Kon Tum về các mặt nhƣ: công tác tổ chức, kiểm soát nội bộ, thành công và hạn chế của công tác xếp hạng tín dụng nội bộ tại chi nhánh này.
Luận văn cũng đƣa ra các đề xuất có tính thực tiễn và khả thi. Tuy nhiên, một số vấn đề về lý luận đƣợc đề cập chƣa đủ độ sâu cần thiết, các vấn đề cơ bản của hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ vẫn chƣa đƣợc làm rõ, một số giải pháp chƣa lý giải hết các khía cạnh khác nhau. Về cơ bản, cách tiếp cận của Luận văn là phù hợp với cách tiếp cận của đề tài nghiên cứu. Tuy nhiên, do có sự khác biệt trong phạm vi nghiên cứu với nhiều nét đặc thù của đối tƣợng nghiên cứu nên có nhiều nội dung có thể kế thừa nhƣng không hoàn toàn đ ng nhất.
Trần Thị Hoàng Vy (2013), Hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Á Châu – Chi nhánh Đà Nẵng, Luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác XHTDNB KHDN của NHTM. Luận văn phân tích thực tế quá trình thực hiện công tác XHTDNB KHDN tại Ngân hàng TMCP Á Châu – Chi nhánh Đà Nẵng. Từ đó, đƣa ra những mặt đã đạt đƣợc, những hạn chế và nguyên nhân.
Trên cơ sở lý luận và thực tế, luận văn đƣa ra những giải pháp thiết thực và kiến nghị: đề xuất hoàn thiện mô hình tổ chức nhân sự cho công tác XHTDNB KHDN, hoàn thiện phƣơng pháp XHTDNB, giám sát việc triển khai và ứng dụng. Tuy nhiên, ở phần đánh giá kết quả công tác XHTDNB đối với KHDN, luận văn chỉ nêu ra những đánh giá chung chung, chƣa đƣa ra những dẫn chứng, số liệu cụ thể. Nguyễn Thị Việt (2014), Hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam Chi nhánh Thành phố Đà Nẵng, Luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng. 5 Luận văn đã hệ thống hóa, phân tích, tổng hợp các vấn đề lý luận liên quan đến xếp hạng tín dụng nói chung, xếp hạng tín dụng nội bộ của các Ngân hàng thƣơng mại nói riêng.
Luận văn cũng giới thiệu chi tiết thực trạng công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với doanh nghiệp vay vốn tại chi nhánh, qua đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện, các kiến nghị đối với Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam, Ngân hàng Nhà nƣớc. Tuy nhiên, tác giả chỉ đi sâu vào phân tích các chỉ tiêu tài chính, ít đề cập đến các yếu tố phi tài chính. Trương Hồng Minh (2013), Hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Chi nhánh Quảng Nam, Luận văn thạc sĩ, Đại học Đà Nẵng. Luận văn đã có những lý giải độc lập về bản chất, vai trò của công tác xếp hạng tín dụng nội bộ trong ngân hàng và các tiêu chí đánh giá trong công tác xếp hạng tín dụng nội bộ của ngân hàng thƣơng mại.
Luận văn cũng phân tích, đánh giá thực trạng của công tác XHTDNB đang đƣợc áp dụng tại NH TMCP Ngoại thƣơng Quảng Nam về mô hình, phƣơng pháp và cách thức tổ chức vận hành quy trình. Qua đó, luận văn đề xuất 2 nhóm giải pháp để hoàn thiện công tác XHTDNB: Nhóm các giải pháp cho NH TMCP Ngoại thƣơng Quảng Nam – thuộc phạm vi triển khai của chi nhánh và Nhóm các giải pháp cho NH TMCP Ngoại thƣơng. * Nhận xét chung: Các tác giả đã hệ thống cơ sở lý luận về hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ đối với khách hàng doanh nghiệp, bao g m các chỉ tiêu chấm điểm và cách tính của hệ thống. Đối với phân tích, đánh giá thực tế đã khái quát đƣợc cơ bản tình hình hoạt động kinh doanh của ngân hàng và đề xuất đƣợc một số giải pháp hoàn thiện khá hợp lý và mang tính thực tiễn cao.
Tuy nhiên, chủ yếu các tác giả đi sâu về mô hình xếp hạng tín dụng nội 6 bộ, những giải pháp cho mô hình, còn công tác xếp hạng tín dụng nội bộ chỉ nói chung chung, không nêu rõ những ƣu, nhƣợc điểm cũng nhƣ giải pháp cụ thể cho từng bƣớc công việc. Qua thực tế hoạt động của Ngân hàng Thƣơng mại Cổ phần Bƣu điện Liên Việt - Chi Nhánh Đà Nẵng, yêu cầu công tác xếp hạng tín dụng nội bộ nói chung và đối với khách hàng doanh nghiệp nói riêng phải đƣợc hoàn thiện hơn để đảm bảo kết quả xếp hạng tín dụng nội bộ luôn chính xác, phục vụ tốt công tác quản trị rủi ro tín dụng. Vì vậy, luận văn sẽ tiếp tục nghiên cứu thực trạng công tác này tại LPB Đà Nẵng. Từ việc kế thừa những nghiên cứu có tính thực tiễn cao của các tác giả đi trƣớc, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác xếp hạng tín dụng nội bộ đối với doanh nghiệp tại LPB Đà Nẵng.
7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ XẾP HẠNG TÍN DỤNG NỘI BỘ ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1.