LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong nền kinh tế thị trƣờng, luôn luôn tồn tại những chủ thể thừa vốn và những chủ thể thiếu vốn, từ đó nảy sinh quan hệ cung cầu về tiền tệ. NHTM ra đời nhƣ một tất yếu khách quan tạo ra cơ chế trung chuyển từ các chủ thể thừa vốn đến các chủ thể thiếu vốn. NHTM góp phần thúc đẩy quá trình lƣu chuyển vốn, giúp thu hút và huy động các nguồn vốn nhàn rỗi tạm thời để đƣa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, mang lại lợi ích cho tất cả các chủ thể tham gia.
Nền kinh tế càng phát triển, nhu cầu vốn và khả năng cung ứng vốn ngày càng đa dạng, dƣới nhiều hình thức, quy mô khác nhau. Hiện nay, trên thị trƣờng nội địa tồn tại 49 NHTM, trong đó 4 ngân hàng thuộc khối quốc doanh, 31 ngân hàng TMCP, 9 ngân hàng 100% vốn nƣớc ngoài, 2 ngân hàng chính sách, 1 ngân hàng hợp tác xã và 2 ngân hàng liên doanh. Mặt khác, không chỉ có các NHTM là TGTC mà còn có rất nhiều các TGTC khác cho các chủ thể thiếu vốn lựa chọn tham gia nhƣ: Quỹ đầu tƣ, Quỹ tín dụng, Quỹ hƣu trí, Công ty bảo hiểm, Công ty môi giới chứng khoản,… Hay mới đây là sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các Công ty công nghệ tài chính (Fintech) và tín dụng ngầm trong nền kinh tế. Có thể thấy rằng, nền kinh tế thị trƣờng hiện nay đang cạnh tranh vô cùng khốc liệt.
Các đối thủ cạnh tranh trực tiếp với nhau không chỉ là nhóm các NHTM mà còn là nhóm các tổ chức TGTC. Với tƣ cách là một thành viên của hệ thống Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam (BIDV) và là một trong những NHTM lớn trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc, Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc (BIDV Vĩnh Phúc) phải thực hiện nhiệm vụ chung của toàn ngành, góp phần giúp BIDV khẳng định vị thế là một tập đoàn tài chính hàng 2 đầu Việt Nam. Trong thời gian công tác tại BIDV Vĩnh Phúc, tôi nhận thấy công tác huy động vốn luôn giữ vai trò rất quan trọng đối với hệ thống NHTM trong việc đáp ứng nguồn vốn cho nền kinh tế, góp phần thực hiện chủ trƣơng, đƣờng lối của Đảng và Nhà nƣớc. Mặt khác, trong thời gian gần đây việc huy động vốn của các NHTM nói chung và BIDV Vĩnh Phúc nói riêng đang gặp nhiều khó khăn, để đẩy mạnh hoạt động huy động vốn nhằm mở rộng quy mô vốn huy động của BIDV Vĩnh Phúc không phải là dễ dàng.
Nhất là trong bối cảnh kinh tế năm 2023 đƣợc nhận định khó khăn, tăng trƣởng chậm lại. Do đó tôi quyết định lựa chọn đề tài: “Hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc” làm luận văn tốt nghiệp của mình. Thông qua luận văn này, tác giả mong muốn góp phần nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV Vĩnh Phúc nói riêng và toàn bộ hệ thống BIDV nói chung. Tổng quan đề tài nghiên cứu Sự phát triển và cạnh tranh không ngừng trong thời gian gần đây khiến cho các NHTM luôn nỗ lực huy động vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn.
Hiện nay, có nhiều đề tài nghiên cứu về hoạt động huy động vốn của NHTM, cụ thể: Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thị Hải Anh (2022) “Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại ngân hàng BIDV – Chi nhánh Phúc Yên” đã nghiên cứu và làm rõ các Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động huy động vốn tại Ngân hàng. Thông qua đó tác giả đã đƣa ra các biện pháp giải pháp phát triển hoạt động huy động vốn tại ngân hàng. Luận văn thạc sỹ của Nguyễn Thị Quỳnh Nga (2019) “Hoạt động huy động vốn tại NHTM cổ phần Phương Tây” đã hoàn thành việc khái quát những vấn đề lý luận chung về huy động vốn, các nhân tố ảnh hƣởng đến 3 hoạt động huy động vốn. Phân tích thực trạng huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Phƣơng Tây; chỉ ra những bất cập trong quá trình huy động vốn của ngân hàng Phƣơng Tây.
Từ đó đƣa ra các giải pháp huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Phƣơng Tây trong thời gian tới. Luận văn thạc sỹ của Lê Thị Yến (2021) “Nâng cao hiệu quả huy động vốn từ khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội” đã hệ thống hoá một số lý luận về NHTM, về nguồn vốn và các nhân tố ảnh hƣởng đến việc huy động vốn của một NHTM. Ngoài ra, luận văn còn cố gắng làm rõ tính tất yếu của việc nâng cao hiệu quả huy động vốn trong việc phát triển bền vững của ngân hàng. Phân tích thực trạng huy động và chi phí huy động vốn từ khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội, đánh giá những kết quả đạt đƣợc và rút ra nguyên nhân của những bất hợp lý trong việc huy động vốn, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả huy động vốn từ khách hàng cá nhân đáp ứng nhu cầu phát triển kinh doanh tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội.
Tóm lại, hầu hết các công trình nghiên cứu đã đề cập và giải quyết nhiều các vấn đề liên quan và đã tạo nền tảng về phƣơng pháp nghiên cứu cho đề tài luận văn “Hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam Chi nhánh Vĩnh Phúc”. Hiện nay vẫn chƣa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về vấn đề này tại BIDV Chi nhánh Vĩnh Phúc giai đoạn 2020-2022. Chính vì thế, việc nghiên cứu đề tài trên là đòi hỏi cấp thiết, thể hiện tính mới và không trùng lắp với các công trình đã công bố. Phƣơng pháp nghiên cứu Dữ liệu nghiên cứu: tài liệu thứ cấp là các bài nghiên cứu trên thƣ viện Học viện ngân hàng, cơ sở dữ liệu trên mạng, các báo cáo hoạt động của ngân hàng.” Để nghiên cứu cách trình bày ý kiến để luận văn đạt hiệu quả tốt nhất, tác giả đã sử dụng tập hợp các phƣơng pháp nhƣ:” 4 Phƣơng pháp thu thập, tổng hợp: Các số liệu đƣợc thu thập và tổng hợp thông qua các tài liệu, báo cáo đã đƣợc công bố Phƣơng pháp so sánh, thống kê: Thông qua thu thập và tổng hợp, tác giả thực hiện so sánh và thống kê các số liệu để thực hiện phân tích tình hình huy động vốn tại ngân hàng.
Phân tích thực trạng huy động và tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2020- 2022. Từ đó xác định những kết quả đạt đƣợc, những mặt hạn chế và tìm ra nguyên nhân để đƣa ra các giải pháp nâng cao huy động vốn tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2020-2022. Cùng với việc tham khảo các sách, báo, tài liệu có liên quan. Đối tƣợng nghiên cứu Hoạt động huy động vốn tại BIDV Vĩnh Phúc 5.
Phạm vi nghiên cứu Phạm vi về không gian: Luận văn nghiên cứu dựa trên tình hình thực tế tại BIDV Vĩnh Phúc Phạm vi về thời gian: Dữ liệu trong đề tài đƣợc thu thập trong thời gian 3 năm từ 2020-2022. Mục đích nghiên cứu - Hệ thống những vấn đề cơ bản về hoạt động huy động vốn của NHTM. - Phân tích thực trạng huy động vốn tại BIDV Vĩnh Phúc giai đoạn 2020- 2022, xác định những kết quả đạt đƣợc, những mặt hạn chế và tìm ra nguyên nhân. - Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị giúp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại BIDV Vĩnh Phúc.
Kết cấu của luận văn gồm 3 chƣơng: 5 Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thƣơng mại. Chƣơng 2: Thực trạng huy động vốn tại ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc giai đoạn 2020-2022 Chƣơng 3: Giải pháp nâng cao hiệu quả huy động vốn tại Ngân hàng TMCP Đầu tƣ và phát triển Việt Nam – Chi nhánh Vĩnh Phúc. LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƢƠNG MẠI 1. Tổng quan về huy động vốn tại Ngân hàng thƣơng mại 1.
Khái niệm về Ngân hàng thƣơng mại “Ngân hàng thƣơng mại có lịch sử phát triển từ rất sớm, gắn lièen với quá trình phát triển của nền kinh tế. Ngày nay, ngân hàng thƣơng mại là một trong những tổ chức quan trọng nhất của nền kinh tế và thƣờng chiếm tỷ trọng lớn về quy mô tài sản, thị phần và số lƣợng các ngân hàng. Ngân hàng thƣơng mại là một định chế tài chính kinh doanh tiền tệ dƣới hình thức huy động, cho vay, đầu tƣ và cung cấp các dịch vụ khác.” “Ngân hàng đƣợc định nghĩa theo nhiều khía cạnh khác nhau. Theo các nhà kinh tế học: “Ngân hàng thƣơng mại là một trung gian tài chính với chức năng chính là chuyển vốn từ ngƣời không có cơ hội đầu tƣ sang ngƣời có cơ hội đầu tƣ, từ ngƣời tiết kiệm sang ngƣời có nhu cầu chi tiêu, và đƣợc phân biệt với các trung gian tài chính khác ở chức năng thanh toán riêng có của ngân hang thƣơng mại”.
Các nhà quản lý thì cho rằng: “Ngân hàng thƣơng mại là một doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực tiền tệ”.” “Theo Luật các tổ chức tín dụng của nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam: “Ngân hàng thƣơng mại là loại hình tổ chức tín dụng đƣợc thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan”, trong đó: “Hoạt động ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ và dịch vụ ngân hàng với nội dung thƣờng xuyên là nhận tiền gửi, sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và cung ứng”. Nguồn vốn của Ngân hàng thƣơng mại Vốn luôn là một trong những yếu tố đầu vào cơ bản của quá trình hoạt động kinh doanh của mỗi doanh nghiệp. Chúng ta cần khẳng định rằng không thể thực hiện các mục tiêu kinh tế xã hội nói chung của nhà nƣớc, cũng nhƣ 7 các mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp nói riêng nếu nhƣ không có vốn. Các nhà kinh tế đã đƣa ra khái niệm về vốn của NHTM nhƣ sau: “ Vốn của ngân hàng thương mại là những giá trị tiền tệ do bản thân ngân hàng thương mại tạo lập hoặc huy động được dùng để cho vay, đầu tư hoặc thực hiện các dịch vụ kinh doanh khác”.
Khái niệm trên đã nói lên đầy đủ những thành phần cấu tạo nên vốn của ngân hàng thƣơng mại. Về thực chất vốn của ngân hàng thƣơng mại là bao gồm các nguồn tiền tệ của chính bản thân ngân hàng và của những ngƣời có vốn tạm thời nhàn rỗi.