Giáo Trình Mô Đun: Tiện Ren Tam Giác (MĐ 27) – Nghề Cắt Gọt Kim Loại (Trình Độ Cao Đẳng)
Tổng quan về giáo trình
Giáo trình Mô đun Tiện ren tam giác (Mã số mô đun: MĐ 27) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề thuộc chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại ở trình độ Cao đẳng. Giáo trình được biên soạn bởi Tổ Cắt gọt kim loại, Khoa Cơ khí, Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô dưới sự chủ biên của Nguyễn Mai Khang cùng sự tham gia của Phạm Công Kiên, ban hành kèm theo Quyết định số 854/QĐ-CĐVX-ĐT ngày 06 tháng 09 năm 2018 của Hiệu trưởng nhà trường và xuất bản tại Ninh Bình năm 2019.
Trong phân phối chương trình đào tạo nghề Cắt gọt kim loại, mô đun MĐ 27 được bố trí giảng dạy sau khi người học đã hoàn thành các môn học cơ sở và các mô đun kỹ thuật tiện cơ bản gồm MĐ 21, MĐ 22 và MĐ 25. Vị trí này đảm bảo sinh viên đã có kỹ năng gá kẹp phôi, tiện mặt trụ ngoài, tiện lỗ và sử dụng các dụng cụ đo kiểm cơ bản trước khi tiếp cận kỹ thuật gia công ren.
Môn học cơ sở & MĐ 21, MĐ 22, MĐ 25
MĐ 27: Tiện ren tam giác
Bài 1 & 2: Lý thuyết, Bài 3 & 4: Gia công ren ngoài,
tính toán, mài dao ren trong, ren côn & nhiều mối
Mục tiêu học tập tổng thể của giáo trình bao gồm:
- Kiến thức: Trình bày được các thông số hình học của ren tam giác hệ Mét và hệ Anh; giải thích nguyên lý tạo ren trên máy tiện vạn năng; tính toán được xích động truyền động và bộ bánh răng thay thế khi gia công các bước ren tiêu chuẩn và ren ngoài bảng máy; phân tích nguyên nhân và biện pháp khắc phục các dạng sai hỏng.
- Kỹ năng: Mài được dao tiện ren tam giác ngoài và ren trong đạt độ nhám bề mặt $Ra 1{,}25$, đúng góc trắc diện; vận hành thành thạo máy tiện để gia công ren ngoài, ren trong, ren trái, ren ống côn và ren nhiều đầu mối đạt cấp chính xác 7–6, độ nhám bề mặt cấp 4–5 ($Rz 20$).
- Thái độ: Tuân thủ an toàn lao động, trang bị đầy đủ bảo hộ cá nhân, giữ gìn vệ sinh công nghiệp và bảo quản thiết bị xưởng.
Giáo trình được thiết kế theo hình thức mô đun tích hợp lý thuyết kỹ thuật chuyên ngành gắn liền với thực hành thao tác gia công chi tiết trên các dòng máy tiện ren vít vạn năng (điển hình là dòng máy T6M16). Cấu trúc nội dung đi từ việc nắm vững thông số biên dạng ren, chuẩn bị dụng cụ cắt, đến quy trình thiết lập máy và kỹ thuật cắt ren thực tế.
Nội dung kiến thức cốt lõi
Các chương và chủ đề chính
Nội dung giáo trình MĐ 27 được chia thành 4 bài học chuyên đề theo trình tự logic công nghệ gia công cơ khí:
Bài 1: Khái niệm chung về ren tam giác
Bài 2: Dao tiện ren tam giác – Mài dao tiện ren tam giác
Bài 3: Tiện ren tam giác ngoài
Bài 4: Tiện ren tam giác trong
Bài 1: Khái quát chung về ren tam giác (Mã bài: MĐ 27.1)
Bài học cung cấp kiến thức nền tảng về cấu tạo của ren: bề mặt đường rãnh xoắn ốc hình thành từ sự phối hợp giữa chuyển động quay đều của phôi và chuyển động tịnh tiến của dụng cụ cắt.
Giáo trình trình bày chi tiết hai hệ thống ren tiêu chuẩn:
- Ren tam giác hệ Mét: Biên dạng hình tam giác đều, góc ở đỉnh $\alpha = 60^\circ$, kích thước bước ren $P$ và đường kính danh nghĩa tính bằng milimet (quy định theo TCVN 2247-77). Ký hiệu ren bước lớn là $M$ kèm đường kính (ví dụ: $M12-6H\text{ }T$ cho ren trái cấp chính xác $6H$), ren bước nhỏ có thêm bước ren (ví dụ: $M16 \times 2-6H$). Các công thức kích thước cơ bản gồm:
- Chiều cao lý thuyết: $H = 0{,}86603 \cdot P$
- Chiều cao thực hành: $h = 0{,}61343 \cdot P$
- Khoảng cách giữa đầu ren vít và đầu ren đai ốc: $H_1 = 0{,}54125 \cdot P$
- Đường kính đỉnh ren đai ốc: $D_1 = D - 1{,}0825 \cdot P$
- Đường kính trung bình: $d_2 = D_2 = D - 0{,}6495 \cdot P$
- Đường kính chân ren vít: $d_3 = d - 1{,}2268 \cdot P$
- Ren tam giác hệ Anh: Trắc diện hình tam giác cân, góc ở đỉnh $\alpha = 55^\circ$, đỉnh và đáy ren đầu bằng, kích thước đo bằng inch ($1\text{ inch} = 25{,}4\text{ mm}$), bước ren $P = \frac{25{,}4}{\text{Số ren trong 1 inch}}$. Các thông số gồm: chiều cao lý thuyết $H = 0{,}9605 \cdot P$, chiều cao thực hành $h = 0{,}64 \cdot P$, đường kính chân ren vít $d_4 = d - 1{,}28 \cdot P$.
Bài 1 cũng phân tích nguyên lý tạo ren theo phương trình xích truyền động:
$$S = S_{vm} \cdot n_{vm}$$
Trong đó $n_{vm} = 1 \cdot i$, với tỷ số truyền chung:
$$i = i_{đc} \cdot i_{tt} \cdot i_{b.tiến}$$
Khi tiện các bước ren không có trong bảng bước ren của máy, người học sử dụng công thức tính toán bộ bánh răng thay thế:
$$i_{tt} = \frac{P_n}{P_m \cdot i_p}$$
với các điều kiện kiểm tra ăn khớp tránh va chạm trục:
- Lắp 2 cặp bánh răng: $Z_{C1} + Z_{B1} > Z_{C2} + (15 \div 20)$ và $Z_{C2} + Z_{B2} > Z_{B1} + (15 \div 20)$
- Lắp 3 cặp bánh răng: $Z_{C1} + Z_{B1} > Z_{C2} + (15 \div 20)$, $Z_{C2} + Z_{B2} > Z_{B1} + (15 \div 20)$, $Z_{C3} + Z_{B3} > Z_{B2} + (15 \div 20)$.
Giáo trình phân tích 3 phương pháp tiến dao lấy chiều sâu cắt: tiến dao ngang, tiến dao dọc phụ (xoay ổ dao trên nửa góc đỉnh ren) và tiến dao phối hợp.
Bài 2: Dao tiện ren tam giác – Mài dao tiện ren tam giác (Mã bài: MĐ 27.2)
Bài học tập trung vào dụng cụ cắt dùng để tiện ren:
- Vật liệu chế tạo dao: Thép gió ($P18$, $P6M5$) và hợp kim cứng ($BK$, $TK$).
- Kết cấu dao: Dao liền khối bằng thép gió, dao hàn hợp kim cứng, dao kẹp giữ mảnh hợp kim bằng cơ cấu bích vít, dao thanh đàn hồi dùng cho tiện tinh, dao định hình lăng trụ và dao đĩa tròn dùng trong sản xuất hàng loạt.
- Thông số hình học tĩnh: Góc mũi dao $\epsilon = 60^\circ$ (hệ Mét) hoặc $55^\circ$ (hệ Anh), thực tế mài nhỏ hơn lý thuyết $20' \div 30'$ để bù trừ biến dạng rãnh ren; góc trước $\gamma = 0^\circ$ khi tiện tinh và $\gamma = 5^\circ \div 10^\circ$ khi tiện thô; góc sau chính $\alpha = 12^\circ \div 15^\circ$ (ren ngoài) và $\alpha = 15^\circ \div 18^\circ$ (ren trong), góc sau phụ hai bên $\alpha_1 = 3^\circ \div 5^\circ$.
- Cơ học cắt gọt: Ảnh hưởng của việc gá dao (cao hơn tâm, bằng tâm, thấp hơn tâm) làm thay đổi góc trước và góc sau thực tế; ảnh hưởng của các góc độ đến sự biến dạng phoi và lực cắt ($P_x, P_y, P_z$).
- Quy trình mài dao: Trình tự mài mặt sau chính (nghiêng góc $8^\circ \div 15^\circ$, xoay góc $30^\circ$), mài mặt sau phụ (nghiêng góc $8^\circ$, tạo góc đỉnh $60^\circ$) và mài mặt trước (song song mặt phẳng quay của đá mài, có tưới nguội).
Bài 3: Tiện ren tam giác ngoài (Mã bài: MĐ 27.3)
Quy trình công nghệ tiện ren ngoài bao gồm:
- Tính toán phôi: Đường kính trục trước khi tiện ren xác định theo công thức thực nghiệm:
$$d_p = d - \frac{1}{10}P$$
- Cắt rãnh thoát dao: Chiều rộng rãnh lớn hơn bước ren $P$ (cắt tốc độ cao bằng dao hợp kim cứng gấp $2 \div 3$ lần $P$), chiều sâu rãnh lớn hơn chiều sâu ren $0{,}1 \div 0{,}2\text{ mm}$.
- Gá lắp dao: Cân tâm bằng dưỡng đo chuyên dụng áp sát đường sinh phôi.
- Kỹ thuật gia công:
- Tiện ren chẵn: Thả đai ốc hai nửa và lùi bàn dao dọc về vị trí ban đầu.
- Tiện ren lẻ: Áp dụng phương pháp phản hồi mau (đảo chiều quay động cơ) hoặc sử dụng đồng hồ chỉ đầu ren trên bàn xe dao (đóng đai ốc hai nửa tại các vạch quy định: 1, 3, 5, 7, 9, 11 hoặc 2, 4, 6, 8, 10, 12).
- Tiện ren trái: Đảo chiều quay trục vít me, dao di chuyển từ ụ trước về phía ụ sau.
- Tiện ren ống côn (ký hiệu R): Góc đỉnh ren $55^\circ$, góc dốc mặt côn $1^\circ 27' 34''$, gia công mặt côn trước bằng cách xê dịch ngang ụ động hoặc thước côn.
- Tiện ren nhiều đầu mối: Bước xoắn $P_n = P \cdot n$. Bốn phương pháp phân độ chia mối ren gồm: dùng mâm phẳng có lỗ chia ($360^\circ/n$), chuyển dịch vị trí chỗ tỳ đuôi tốc vào vấu mâm cặp (3 vấu: $120^\circ$, 4 vấu: $90^\circ$), dùng đồng hồ chỉ đầu ren ($V_n = V \cdot n$), và dịch chuyển bàn trượt dọc trên theo du xích hoặc đồng hồ so.
- Kiểm tra sản phẩm và xử lý sai hỏng: Nhận diện 6 dạng lỗi thường gặp (sai bước ren, ren chưa nhọn, sai góc độ, ren bị đổ, ren dày ở hai đầu, ren không trơn nhẵn). Kiểm tra bằng thước lá, dưỡng ren, panme đo ren và calip vòng (đầu lọt và đầu không lọt).
Bài 4: Tiện ren tam giác trong (Mã bài: MĐ 27.4)
Nội dung bài học bao quát kỹ thuật gia công ren lỗ (ren đai ốc):
- Tính toán kích thước lỗ khoan trước khi tiện ren:
- Phôi thép: $D = D_N - 1{,}1 \cdot P$
- Phôi gang: $D = D_N - 1{,}2 \cdot P$
- Phôi kim loại màu: $D = D_N - P$
- Cắt rãnh thoát dao đối với lỗ kín với chiều dài rãnh bằng khoảng $2 \cdot P$.
- Gá lắp dao tiện lỗ: Áp dưỡng vào mặt đầu phôi hoặc mặt đầu mâm cặp đã được khỏa phẳng.
- Điều chỉnh chế độ cắt: Giảm tốc độ cắt và chiều sâu cắt còn khoảng 70% so với tiện ren ngoài do cán dao tiện trong có độ cứng vững thấp hơn, dễ bị uốn và rung động trong quá trình gia công.
Kiến thức nền tảng được xây dựng
Giáo trình củng cố hệ thống cơ sở lý thuyết kỹ thuật cắt gọt kim loại:
- Tiêu chuẩn hình học mối ghép: Hệ thống tiêu chuẩn TCVN 2247-77 đối với ren hệ Mét; hệ thống tiêu chuẩn ren Whitworth hệ Anh và tiêu chuẩn ren ống côn ký hiệu R.
- Nguyên lý truyền động cơ khí: Xích truyền động trục vít me – đai ốc hai nửa; tỷ số truyền của bộ bánh răng đảo chiều ($i_p$), hộp bước tiến ($i_{b.tiến}$) và thiết lập phương trình xích động học máy cắt kim loại.
- Lý thuyết tiếp xúc và biến dạng vật liệu: Sự hình thành phoi trong quá trình cắt định hình, quy luật phân bố lực cắt thành 3 thành phần ($P_z$ lực tiếp tuyến, $P_y$ lực hướng kính, $P_x$ lực dọc trục) và các giải pháp công nghệ chống rung động khi gia công chi tiết dạng trục có tỷ số $\frac{L}{D}$ lớn.
Kỹ năng phát triển
Người học hoàn thiện 3 nhóm kỹ năng nghề nghiệp:
- Kỹ năng tính toán kỹ thuật: Tính toán tỷ số truyền $i_{tt}$, phân tích và lựa chọn số răng các bánh răng thay thế ($Z_{C1}, Z_{B1}, Z_{C2}, Z_{B2}, Z_{C3}, Z_{B3}$, kể cả bánh răng đặc biệt $Z = 127$ khi tiện ren hệ Anh trên máy có vít me hệ Mét); xác định vạch số trên đồng hồ chỉ đầu ren cho ren lẻ và ren nhiều đầu mối ($V_n = V \cdot n$).
- Kỹ năng thao tác công nghệ: Mài dao tiện đạt góc độ chính xác và độ nhám bề mặt $Ra 1{,}25$; gá dao vuông góc tâm máy bằng dưỡng; điều chỉnh các tay gạt trên hộp tốc độ và hộp bước tiến của máy tiện T6M16; điều khiển bàn dao và tay gạt đai ốc hai nửa chính xác khi tiện ren chẵn và ren lẻ.
- Kỹ năng đo kiểm và đánh giá chất lượng: Sử dụng thành thạo thước lá xác định bước ren sơ bộ; áp dưỡng kiểm tra profin ren; đo đường kính trung bình bằng panme đo ren chuyên dụng; kiểm tra ren hàng loạt bằng calip trục và calip vòng theo nguyên tắc đầu lọt/đầu không lọt.
Phương pháp giảng dạy và học tập
Giáo trình MĐ 27 áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp (kết hợp đồng thời giữa bài giảng lý thuyết kỹ thuật công nghệ tại phòng học chuyên môn và hướng dẫn thực hành trực tiếp tại xưởng máy công cụ).
QUY TRÌNH HỌC TẬP TÍCH HỢP MÔ ĐUN
Hệ thống bài tập trong giáo trình được xây dựng dưới dạng các bài tập tính toán có đáp án mẫu và bài tập gia công thực tế:
- Bài tập tính toán xích truyền động: Ví dụ tính bánh răng 2 bánh ($P_n = 4\text{ mm}$, $P_m = 6\text{ mm}$ ra cặp $Z_C/Z_B = 20/30$), tính bánh răng 4 bánh ($P_n = 3{,}25\text{ mm}$, $P_m = 12\text{ mm}$ ra $Z_{C1}=30, Z_{B1}=90, Z_{C2}=65, Z_{B2}=80$), tính bánh răng 6 bánh khi máy thiếu bánh răng $Z35$, và tính bánh răng tiện ren hệ Anh có hoặc không có bánh răng $Z127$ (sử dụng các phân số tương đương như $\frac{127}{5}$, $\frac{18 \times 24}{17}$, $\frac{11 \times 30}{13}$).
- Bài tập tính toán phân độ chia mối: Xác định số răng $Z$ và số vạch $V$ trên đồng hồ chỉ đầu ren để tiện ren nhiều đầu mối (ví dụ tiện ren $M20 \times 2 \times 2$ và $M20 \times 2{,}5 \times 2$).
Quy trình đánh giá kết quả học tập được lượng hóa qua biểu mẫu tiêu chí chuẩn với cơ cấu trọng số rõ ràng:
CƠ CẤU TRỌNG SỐ ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
Đối với hoạt động tự học, giáo trình yêu cầu sinh viên hoàn thành các câu hỏi tự luận, giải trước các bài toán tính bánh răng thay thế theo thông số trục vít me máy trước khi vào ca thực hành, đồng thời tra cứu thành thạo bảng bước tiến trên máy tiện vạn năng T6M16.
Điểm nổi bật và cập nhật
- Xây dựng dựa trên thiết bị thực tế của nhà trường và doanh nghiệp: Các bài tập thực hành được thiết kế phù hợp trực tiếp với năng lực thiết bị xưởng thực tập của Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô và yêu cầu kỹ thuật tại các doanh nghiệp liên kết, tạo điều kiện thuận lợi cho sinh viên khi đi thực tập sản xuất.
- Bảng tra chế độ cắt và thông số máy tiện T6M16: Giáo trình tích hợp trực tiếp bảng tra tốc độ tiến dao, các vị trí tay gạt ở ụ đứng và hộp bước tiến của dòng máy tiện ren vít T6M16 với các bước ren từ $0{,}05\text{ mm}$ đến $38\text{ mm}$, giúp sinh viên đối chiếu trực tiếp giữa lý thuyết và vận hành thực tế.
- Hệ thống phương pháp xử lý ren hệ Anh trên máy hệ Mét: Giáo trình đưa ra bảng chuyển đổi phân số xấp xỉ chính xác cao cho đơn vị inch khi máy không có bánh răng tiêu chuẩn $Z = 127$, bao gồm các tỷ lệ:
$$1\text{ inch} \approx 25{,}412 = \frac{18 \times 24}{17}$$
$$1\text{ inch} \approx 25{,}496 = \frac{40 \times 40}{9 \times 7}$$
$$1\text{ inch} \approx 25{,}384 = \frac{11 \times 30}{13}$$
$$1\text{ inch} \approx 25{,}454 = \frac{20 \times 14}{11}$$
- Giải pháp công nghệ toàn diện cho ren phức tạp: Tài liệu không dừng lại ở ren đơn tiêu chuẩn mà mở rộng sang quy trình gia công ren trái, ren ống côn hệ Anh (góc dốc $1^\circ 27' 34''$) và 4 phương pháp chia ren nhiều đầu mối với các ví dụ tính toán phân vạch đồng hồ chi tiết.
- Bảng chuẩn đoán sai hỏng 6 lỗi điển hình: Bảng tổng hợp chi tiết từ biểu hiện lỗi, nguyên nhân gốc rễ (mài dao, gá dao, điều chỉnh máy, lực cắt) đến giải pháp xử lý kỹ thuật, giúp người học phát triển năng lực tự kiểm tra và sửa lỗi.
Đối tượng sử dụng giáo trình
Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất cơ khí:
- Sinh viên hệ Cao đẳng nghề: Học viên chuyên ngành Cắt gọt kim loại sử dụng làm giáo trình học tập chính thức cho mô đun MĐ 27 ở giai đoạn chuyên môn nghề.
- Điều kiện tiên quyết: Người học bắt buộc phải hoàn thành các môn học cơ sở về Vẽ kỹ thuật, Vật liệu cơ khí, Dung sai lắp ghép - Đo lường kỹ thuật, cùng các mô đun thực hành tiện cơ bản gồm MĐ 21 (tiện mặt trụ trơn), MĐ 22 (tiện mặt trụ bậc, cắt đứt) và MĐ 25 (gia công lỗ).
- Giảng viên và giáo viên dạy nghề: Dùng làm tài liệu chuẩn để biên soạn giáo án tích hợp, thiết kế bài tập thực hành gia công, thiết lập phiếu hướng dẫn luyện tập và làm căn cứ đánh giá kết quả học tập của sinh viên theo bảng tiêu chí định lượng.
- Thợ tiện, kỹ thuật viên cơ khí: Tài liệu tham khảo hữu ích phục vụ công tác tính toán phân số bánh răng thay thế khi gia công các bước ren đặc biệt hoặc ren hệ Anh trên máy tiện vạn năng tại các xưởng gia công cơ khí.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?
Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên hệ Cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại, đồng thời là tài liệu tham khảo chuyên môn cho học viên trung cấp nghề cơ khí, giáo viên dạy nghề và thợ tiện gia công kim loại trên máy công cụ vạn năng.
2. Người học cần đáp ứng những điều kiện tiên quyết nào trước khi học mô đun MĐ 27?
Sinh viên cần hoàn thành các môn cơ sở ngành (Vẽ kỹ thuật, Dung sai, Vật liệu) và các mô đun kỹ thuật tiện tiên quyết gồm MĐ 21, MĐ 22 và MĐ 25 để nắm vững kỹ năng gá đặt phôi, điều khiển máy tiện và gia công các bề mặt trụ trơn ngoài và trong.
3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các tài liệu lý thuyết tiện thông thường?
Giáo trình tích hợp chặt chẽ giữa lý thuyết tính toán xích truyền động và thực hành thao tác máy thực tế (cụ thể trên dòng máy tiện T6M16). Nội dung đi sâu vào các công thức thực nghiệm gia công ($d_p = d - 0{,}1P$ đối với ren ngoài, $D = D_N - 1{,}1P$ đối với ren trong thép), phương pháp giải quyết khi thiếu bánh răng $Z35$, $Z127$ và kỹ thuật phân vạch đồng hồ khi tiện ren nhiều đầu mối.
4. Làm thế nào để tự học và rèn luyện kỹ năng đạt hiệu quả cao với tài liệu này?
Người học cần làm chủ các công thức tính toán xích truyền động bánh răng thay thế và phân vạch đồng hồ ren trước khi thực hành; tuân thủ quy trình mài dao đạt góc độ và độ nhám $Ra 1{,}25$; luôn gá dao theo dưỡng đo tâm máy; thực hiện lát cắt thử $t = 0{,}2\text{ mm}$ kiểm tra bước ren bằng dưỡng trước khi gia công toàn bộ chiều sâu ren.
5. Những tài liệu và trang thiết bị bổ trợ nào cần sử dụng kèm theo giáo trình?
Người học cần sử dụng kèm Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 2247-77 về ren hệ Mét, sổ tay công nghệ chế tạo máy, bảng tra bước tiến máy tiện T6M16; các dụng cụ đo kiểm chuyên dụng gồm thước lá, dưỡng đo góc dao, dưỡng kiểm tra profin ren, panme đo ren và bộ calip ren vòng/trục.
Kết luận
Giáo trình Mô đun Tiện ren tam giác (MĐ 27) của Trường Cao đẳng Cơ điện Xây dựng Việt Xô cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và quy trình công nghệ chuẩn mực về gia công ren trên máy tiện vạn năng. Giáo trình bao quát từ việc xác định thông số hình học, tính toán động học máy, kỹ thuật mài dụng cụ cắt đến phương pháp gia công thực tế cho ren ngoài, ren trong, ren côn và ren nhiều đầu mối.
Lộ trình học tập đề xuất cho người học gồm: nắm vững thông số ren tiêu chuẩn -> thực hành mài và gá dao bằng dưỡng -> tính toán và cài đặt hộp bước tiến/bánh răng thay thế -> gia công ren ngoài và ren trong cơ bản -> nâng cao với ren lẻ, ren ống côn và ren nhiều đầu mối -> kiểm tra, đánh giá sai hỏng và hiệu chỉnh. Để tối ưu hóa hiệu quả tiếp thu, người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng các tài liệu tham khảo chuyên ngành cơ khí cắt gọt và tiêu chuẩn kỹ thuật TCVN liên quan.