BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN LỆCH TÂM, TIỆN ĐỊNH HÌNH NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 854 /QĐ-CĐVX-ĐT ngày 06 tháng 09 năm 2018 của Hiệu trưởng Ninh Bình, năm 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy móc đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Khoa Cơ khí trường Cao đẳng nghề Cơ điện xây dựng Việt Xô đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Tiện lệch tâm tiện định hình. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày…. năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Mai Khang 2. Phạm Công Kiên.
2 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 2 III. Nội dung tài liệu 3 Bài 1 Tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu 7 Bài 2 Tiện bạc lệch tâm bằng phương pháp rà gá 19 Bài 3 Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp ba vấu tự định tâm 28 Bài 4 Tiện trục lệch tâm gá trên hai mũi tâm 38 Bài 5 Tiện mặt định hình bằng cách phối hợp hai chuyển động 48 Bài 6 Tiện mặt định hình bằng dao định hình 63 IV.
Tài liệu tham khảo 77 3 TÊN MÔ ĐUN: TIỆN LỆCH TÂM, TIỆN ĐỊNH HÌNH Mã số mô đun: MĐ 29 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun tiện lệch tâm tiện định hình được bố trí sau khi sinh viên đã học xong các môn học cơ sở và MĐ16, MĐ17; MĐ20; MĐ22; MĐ23; MĐ28. - Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề; - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Tiện lệch tâm tiện định hình trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để tiện tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các các thông số hình học của dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Nhận dạng được các bề mặt, lưỡi cắt, thông số hình học của dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Mài được dao tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đạt độ nhám Ra1,25; lưỡi cắt thẳng, đúng góc độ, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Xác định được các thông số cơ bản của chi tiết lệch tâm và định hình; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong; - Tra được bảng chọn chế độ cắt khi tiện lệch tâm tiện định hình; - Vận hành được máy tiện để tiện lệch tâm tiện định hình ngoài và trong đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp; - Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập.
Nội dung mô đun: 1. Nôi dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 1 Bài 1: Tiện trục lệch tâm gá trên 24 2 21 1 mâm cặp 4 chấu 1. Đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm. Yêu cầu kỹ thuật của trục lệch tâm.
Phương pháp tiện trục lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu. Bài tập ứng dụng 23 1 21 1 2 Bài 2: Tiện bạc lệch tâm gá trên 16 2 13 1 mâm cặp 4 chấu 1. Đặc điểm cơ bản của bạc lệch tâm. Yêu cầu kỹ thuật của bạc lệch tâm.
Phương pháp gia công tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp 4 chấu 4. Bài tập ứng dụng 15 1 13 1 3 Bài 3: Tiện bạc lệch tâm gá trên mâm cặp ba chấu 24 2 22 0 1. Phương pháp tiện bạc lệch tâm gá 1 1 0 0 trên mâm cặp 3 chấu: 2. Bài tập ứng dụng 23 1 22 0 4 Bài 4: Tiện trục lệch tâm gá trên 24 2 21 1 hai mũi tâm 5 1.
Phương pháp tiện trục lệch tâm gá 1 1 0 0 trên hai mũi tâm: 2. Bài tập ứng dụng 23 1 21 1 5 Bài 5: Tiện mặt định hình bằng 16 2 14 0 phối hợp hai chuyển động 1. Đặc điểm cơ bản của mặt định hình. Yêu cầu kỹ thuật của mặt định 1 1 0 0 hình.
Phương pháp tiện mặt định hình bằng phối hợp hai chuyển động. Bài tập ứng dụng 15 1 14 0 6 Bài 6: Tiện mặt định hình bằng 16 2 13 1 dao định hình 1. Các loại dao định hình. Phương pháp tiện mặt định hình 1 1 0 0 bằng dao định hình 3.
Bài tập ứng dụng 15 1 13 1 Cộng 120 12 104 4 2. Nội dung chi tiết: 6 BÀI 1. TIỆN TRỤC LỆCH TÂM GÁ TRÊN MÂM CẶP 4 VẤU Mã bài: MĐ29.1 Giới thiệu: Nội dung chính của bài này là trình bày được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm, biết cách lấy dấu và tạo được khoảng lệch tâm đơn giản, tiện được trục lệch tâm trên mâm cặp bốn vấu đúng quy trình và đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu: + Phân tích được các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; + Giải thích được phương pháp lấy dấu để tạo khoảng cách lệch tâm đơn giản; + Gá lắp đƣợc phôi đúng quy trình, quy phạm, đúng yêu cầu kỹ thuật (điều chỉnh độ lệch tâm theo dấu vạch); + Lắp đƣợc đối trọng khi tiện lệch tâm; + Vận hành thành thạo máy tiện để tiện trục lệch tâm ngắn gá trên mâm cặp bốn vấu đúng quy trình quy phạm, đạt cấp chính xác 10-8, độ nhám cấp 4-5, đúng yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và đảm bảo an toàn cho người và máy; + Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân, và biện pháp khắc phục khi tiện lệch tâm, tiện mặt định hình; + Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập.
Nội dung chính: 1. Các đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm. Mục tiêu: - Trình bày được đặc điểm cơ bản của trục lệch tâm; - Nhận dạng được trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập. Những chi tiết có bề mặt trụ ngoài hoặc trong những đƣờng tâm song song nhƣng lệch nhau một khoảng(khoảng lệch tâm) gọi là chi tiết lệch tâm.
Trục lệch tâm là trục có tâm của cổ trục O’ lệch so với tâm của trục chính O 7 2x45° 2 dâu R1 Rz20 12-0,3 28-0,03 5 A 0,05 A 25±0,1 55±0,1 2. Yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm. Mục tiêu: - Trình bày được các yêu cầu kỹ thuật khi gia công trục lệch tâm; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập; - Đảm bảo độ lệch tâm; - Đảm bảo kích thƣớc; - Đảm bảo độ tƣơng quan bề mặt; - Đảm bảo độ trơn láng bề mặt. Phương pháp gia công.
Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp gia công trục lệch tâm; - Tiện được trục lệch tâm đạt yêu cầu kỹ thuật; - Tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh công nghiệp. Gá lắp, điều chỉnh phôi trên mâm cặp 4 chấu: Trong điều kiện sản xuất đơn chiếc, các phôi ngắn lệch tâm có thể được gia công trên các mâm cặp 4 chấu (hình 1. Trên mâm cặp 4 chấu, chi tiết lệch tâm được gia công theo phương pháp rà gá. Quá trình rà gá và gia công được thực hiện như sau: - Trước hết, phải xác định tâm của d và tâm của D, khoảng cách lệch tâm OO1 = e bằng cách lấy dấu trước.
- Gá chi tiết lên mâm cặp và tiến hành rà theo đấu vạch. Cách rà như sau: 8 Hình 1.1 Gá chi tiết trên mâm cặp bốn chấu - Lùi các chấu A, B, C, D cách đều so với tâm (bằng cách nhìn sơ bộ theo các vòng tròn trên thân mâm cặp). Sau đó kẹp bề mặt có đường kính D rà tròn tâm đã vạch sẵn rồi tiến hành gia công đạt đường kính D. - Rà cho chấu C và D sao cho tâm O1 trùng với tâm trục chính bằng cách nới lỏng chấu D và dịch chuyển chấu C để chi tiết dịch chuyển một lượng bằng e.
- Khi O1 trùng với tâm trục chính thì tiến hành kẹp chặt 2 chấu A, B trước rồi mới đồng thời kẹp chặt 2 chấu C, D. Gá lắp điều chỉnh dao. Gá dao vai ngang tâm máy. Chế độ cắt khi tiện lệch tâm.
Khi tiện lệch tâm do không cân bằng về lực nên thường gây rung động cho quá trình cắt, vì thế chế độ cắt nhọn nhỏ hơn so với tiện ngoài và tiện lỗ. Đặc biệt khi cắt những lần cắt đầu tiên, do sự phân bố lượng dư không đều nên lực cắt lớn. Khi chọn chế độ cắt để gia công các chi tiết lệch tâm thì tuỳ thuộc vào vật liệu gia công, cách gá kẹp mà chọn cho phù hợp.