BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƢỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ CHẾ TẠO GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: TIỆN KẾT HỢP NGHỀ: CẮT GỌT KIM LOẠI TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: 854 /QĐ-CĐVX-ĐT ngày 06 tháng 09 năm 2018 của Hiệu trưởng Ninh Bình, năm 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Trong chiến lược phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công nghiệp hóa nhất là trong lĩnh vực cơ khí – Nghề cắt gọt kim loại là một nghề đào tạo ra nguồn nhân lực tham gia chế tạo các chi tiết máy móc đòi hỏi các sinh viên học trong trường cần được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết để làm chủ các công nghệ sau khi ra trường tiếp cận được các điều kiện sản xuất của các doanh nghiệp trong và ngoài nước.
Khoa Cơ khí trường Cao đẳng nghề Cơ điện xây dựng Việt Xô đã biên soạn cuốn giáo trình mô đun Tiện kết hợp. Nội dung của mô đun để cập đến các công việc, bài tập cụ thể về phương pháp và trình tự gia công các chi tiết. Căn cứ vào trang thiết bị của các trường và khả năng tổ chức học sinh thực tập ở các công ty, doanh nghiệp bên ngoài mà nhà trường xây dựng các bài tập thực hành áp dụng cụ thể phù hợp với điều kiện hoàn cảnh hiện tại. Mặc dù có rất nhiều cố gắng, nhưng không tránh khỏi những khiếm khuyết, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của độc giả để giáo trình được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày…. năm 2019 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Nguyễn Mai Khang 2. Phạm Công Kiên.
2 MỤC LỤC TRANG I. Lời giới thiệu 1 II. Mục lục 2 III. Nội dung tài liệu 6 Bài 1 Lăn ép bề mặt.
14 Bài 2 Lăn nhám bề mặt. 24 Bài 3: Khoét, doa lỗ 44 Bài 4: Cắt ren bằng bàn ren trên máy tiện 51 Bài 5: Cắt ren bằng ta rô trên máy tiện IV. Tài liệu tham khảo 53 3 TÊN MÔ ĐUN: TIỆN KẾT HỢP Mã mô đun: MĐ28 I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun tiện kết hợp được bố trí sau khi sinh vên đã học MH07; MH08; MH09; MH10; MH11; MH12; MH15; MĐ22; MĐ23; MĐ25.
- Tính chất: Là mô đun chuyên môn nghề thuộc các môn học, mô đun đào tạo nghề. - Ý nghĩa và vai trò: Mô đun Tiện kết hợp trong chương trình Cắt gọt kim loại có ý nghĩa và vai trò quan trọng. Người học được trang bị những kiến thức, kỹ năng sử dụng dụng cụ thiết bị để tiện kết hợp lăn nhám, lăn ép ngoài và trong cắt ren ngoài và trong đúng qui trình qui phạm, đạt yêu cầu kỹ thuật. Mục tiêu của mô đun: - Trình bày được các thông số cơ bản của dao lăn nhám, lăn ép ngoài và trong, dụng cụ cắt ren ngoài và trong, dao khoét, dao doa lỗ; - Trình bày được yêu cầu kỹ thuật khi lăn nhám, lăn ép ngoài và trong, cắt ren ngoài và trong và khi khoét doa lỗ; - Phân tích được các phương pháp lăn nhám, lăn ép ngoài và trong, cắt ren ngoài và trong, khoét ,doa lỗ; - Vận hành được máy tiện để lăn nhám, lăn ép ngoài và trong, cắt ren ngoài và trong, khoét ,doa lỗ đúng qui trình qui phạm, đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 4-5, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian qui định, đảm bảo an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp; - Phân tích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa; - Chọn được phương pháp kiểm tra mặt ren phù hợp yêu cầu kỹ thuật; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận, chủ động và tích cực trong học tập.
Nội dung mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân phối thời gian: Thời gian Số Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm TT số thuyết hành tra 4 1 Bài 1: Lăn ép bề mặt 8 2 6 0 1. Đặc tính của việc lăn ép bề mặt. Phương pháp lăn ép trên máy tiện.
Bài tập ứng dụng 7 1 6 0 2 Bài 2: Lăn nhám bề mặt 16 2 13 1 1. Đặc tính của việc lăn ép bề mặt. Phương pháp lăn ép trên máy tiện. Bài tập ứng dụng.
15 1 13 1 3 Bài 3: Khoét, doa lỗ 8 2 6 0 1. Đặc tính của việc khoét và doa lỗ trên máy tiện 1 1 0 0 2. Phương pháp khoét lỗ, doa lỗ 3. Bài tập ứng dụng 7 1 6 0 4 Bài 4: Cắt ren bằng bàn ren trên 16 2 13 1 máy tiện 1.
Đặc tính của việc cắt ren bằng bàn ren trên máy tiện. Phương pháp cắt ren bằng bàn ren trên máy tiện 3. Bài tập ứng dụng 15 1 13 1 5 Bài 5: Cắt ren bằng ta rô trên máy 12 2 10 0 tiện 1. Đặc tính của việc cắt ren bằng ta rô trên máy tiện.
Phương pháp cắt ren bằng ta rô trên máy tiện 3. Bài tập ứng dụng 11 1 10 0 Cộng 60 10 48 2 2. Nội dung chi tiết: 5 BÀI 1. LĂN ÉP BỀ MẶT Mã bài: MĐ28.1 Giới thiệu: Nội dung chính của bài này là trình bày được đặc điểm của bề mặt lăn ép, phương pháp lăn ép trên máy tiện.Lăn ép được chi tiết đạt yêu cầu kỹ thuật và đảm bảo an toàn lao động.
Mục tiêu: - Trình bày được đặc điểm của bề mặt lăn ép; - Chuẩn bị được các loại dụng cụ, vật tư phục vụ gia công; - Xác định được biện pháp công nghệ khi lăn ép; - Vận hành được máy tiện để lăn ép đúng quy trình, quy phạm đạt cấp chính xác 8-10, độ nhám cấp 7-8, đạt yêu cầu kỹ thuật, đúng thời gian và đảm bảo an toàn; - Giải thích được các dạng sai hỏng, nguyên nhân và cách khắc phục; - Rèn luyện tính kỷ luật, kiên trì, cẩn thận,chủ động và tích cực trong học tập. Nội dung chính: 1. Đặc tính của việc lăn ép bề mặt. Mục tiêu: - Trình bày được đặc tính của việc lăn ép bề mặt; - Nhận dạng được bề mặt lăn ép; - Cẩn thận, tích cực, tự giác trong học tập.
Lăn ép (cán lăn) bằng con lăn hoặc bi là phương pháp gia công lần cuối có năng suất cao, giảm được nhám bề mặt, nâng cao được độ bền mỏi của sản phẩm khi chịu tác dụng của tải trọng thay đổi, tăng độ cứng và độ bền chịu mòn của sản phẩm cũng như tăng thời gian sử dụng của các mối ghép cố định của sản phẩm. Do đó, quá trình lăn ép là quá trình làm bền chắc, việc lăn ép thường được tiến hành trên các máy tiện với việc sử dụng các đồ gá khác nhau. Bản chất của phương pháp là ở chỗ do áp lực của con lăn hoặc bi quay tự do trên phôi, lớp bề mặt của phôi bị biến dạng dẻo, mấp mô, bề mặt được san bằng do sự ép nén và lớp bề mặt được làm bền chắc. Lăn ép bề mặt được tiến hành sau khi tiện tinh bề mặt và hoàn toàn có thể thay thế cho việc đánh bóng bằng giấy ráp hoặc mài.
6 Độ côn và độ ôvan của bề mặt khi lăn ép không thay đổi. Ngoài những đặc điểm trên, ưu điểm quan trọng của lăn ép bề mặt bằng con lăn hoặc bi là nâng cao năng suất gia công và làm tốt điều kiện làm việc của chi tiết. Trong những điều kiện gia công như nhau, lăn ép bằng bi đảm bảo độ nhám bề mặt nhỏ. Cán của con lăn có kích thước không lớn và được kẹp chặt trong đài kẹp dao của các máy tiện cũng như với dao.
Nhờ bán kính của bi nhỏ nên lực làm việc nhỏ hơn 1000N là đủ để ép nén độ mấp mô tế vi trên bề mặt được lăn ép. Phƣơng pháp lăn ép bề mặt. Mục tiêu: - Trình bày được phương pháp lăn ép bề mặt trên máy tiện; - Tuân thủ các quy tắc an toàn vệ sinh công nghiệp. Cấu tạo- Nguyên lý làm việc của con lăn khi cán lăn bề mặt ngoài.1 Lăn ép bằng bi Hình 2.1 giới thiệu dụng cụ lăn bi được lắp trên cán 7.
Dụng cụ gồm: thân cán trong đó có lắp đầu 4, bi 1 tựa vào đĩa 2 bằng têflon, nòng 5 và lò xo 6. Khi ép lò xo bằng bulông đai ốc 8, ta xác định được áp lực cần thiết của bi trên bề mặt được gia công. Lăn ép khi đường kính của bi 20mm được tiến hành với tốc độ V 145m/p, bước tiến S = 1,23mm/vg và lực ép của lò xo P = 700 750 N. Dung dịch trơn nguội là dầu máy.
Quá trình lăn ép khi ép các mặt ngoài bằng các dụng cụ lăn tương tự được tiến hành theo cách sau: Lăn ép sơ bộ theo kích thước có tính đến sự thay đổi của đường kính sau khi lăn. Sau đó, đưa đầu cán vào để cho bi tiếp xúc với bề mặt được gia công và thực hiện siết căng được tính theo đĩa chia độ của chạy dao ngang. Tiếp đến, khi cho trục chính của máy quay với tốc độ cần thiết, thực hiện 1-3 hành trình chạy dao dọc. Ở một số xí nghiệp, người ta tiến hành đồng thời việc gia công bằng dao và lăn ép bằng bi.
Khi đó dao được bố trí như bình thường ở phía trước, còn bi nằm trong cán chuyên dùng ở cạnh khác của phôi hoặc ở liền theo sau dao. 7 Việc giảm đường kính của trục khi lăn ép phụ thuộc vào nhám bề mặt và phương pháp gia công sơ bộ. Khi cần tạo cho bề mặt gia công quá trình gia công lần cuối có trang trí với những vân hoa khác nhau, người ta tiến hành lăn ép có rung động với đầu lăn chuyên dùng, trong đó dụng cụ được truyền chuyển động lắc. Quá trình lăn ép có rung động các bề mặt bảo đảm đạt được độ nhám trong giới hạn 0,050 - 0,160 m.
Khi lăn ép con lăn được ấn lên chi tiết đang quay với lực ổn định 150 400Kg. Vận tốc phôi V = 20 50 m/phút và xe dao chuyển động tịnh tiến S = 0. Dung dịch bôi trơn là dầu công nghệp hoặc hỗn hợp dầu công nghiệp và dầu lửa.