CHƯƠNG 1: MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP DẠY MỸ THUẬT Mã chương/Bài:VSP60141-01 Giới thiệu: - Một số vấn đề chung của phương pháp dạy Mỹ thuật - Một số phương pháp thường vận dụng để giảng dạy Mỹ thuật - Cách tổ chức hoạt động tạo hình phát huy tính tích cực cho trẻ. Mục tiêu: - Sinh viên hiểu biết phương pháp dạy – học mỹ thuật. - Vận dụng những kiến thức về phương pháp dạy mỹ thuật để tổ chức những hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non. - Tổ chức thực hiện các hoạt động tạo hình cho trẻ.
- Yêu thích và hứng thú trong việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ. Nội dung chính: 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG CỦA PHƯƠNG PHÁP DẠY MỸ THUẬT - Một tiết hoạt động tạo hình có thể tổ chức dưới nhiều hình thức khác nhau. Đối với giờ tạo hình, giáo viên cần phải chủ động xem xét các hoạt động chung của toàn lớp. - Trong hoạt động tạo hình, trẻ em có nhiều cơ hội tìm hiểu, nghiên cứu các đối tượng miêu tả để có được sự hiểu biết, sự hình dung tổng quát về các đối tượng, từ đó hình thành các yếu tố tạo hình.
Thông qua hoạt động tạo hình vốn hiểu biết của trẻ mầm non về thế giới xung quanh được tăng lên cả về chất và lượng. - Khi tham gia vào hoạt động tạo hình, trẻ có điều kiện tiếp thu cái đẹp, cái tốt trong xã hội, được trải nghiệm cảm xúc, tình cảm trong giao tiếp học hỏi các kỹ năng xã hội và đánh giá các hành vi văn hóa-xã hội qua các hình tượng, các sự vật, hiện tượng được miêu tả. Nội dung của tạo hình là con đường nhanh chóng dẫn dắt trẻ hòa nhập vào thế giới xung quanh. - Quá trình hoạt động sáng tạo ra sản phẩm sẽ giúp trẻ được rèn luyện cấc kỹ năng hoạt động thực tiễn, thói quen làm việc một cách tự giác và tích cực.1 Chuẩn bị Điều kiện vật chất - Đối với giờ tạo hình theo mẫu: cần tổ chức nơi trưng bày mẫu, có đủ ánh sáng và khoảng không gian phù hợp với khả năng quan sát của trẻ.
Số hiệu: BM04/QLĐT-QT-28 Ngày ban hành: …/…/2022 Lần ban hành: 01 Trang 8/60 - Đối với giờ tạo hình theo các loại đề tài: cần có những vật tư, tư liệu phong phú để phát huy tính sáng tạo của trẻ. - Giáo viên cần có kỹ năng tạo hình và kiến thức liên quan đến nội dung cần miêu tả để hình thành ý tưởng cho trẻ trong quá trình thể hiện sản phẩm của trẻ.2 Tổ chức hoạt động 1.1 Phần 1 - Ổn định lớp: sử dụng các biện pháp dẫn dắt trẻ từ trạng thái vui chơi (hoặc các hoạt động khác) sang hoạt động tạo hình. - Giới thiệu bài và hướng dẫn trẻ quan sát: cô định hướng cho trẻ quan sát bằng những câu hỏi để hướng cái nhìn của trẻ vào sự vật, hình ảnh mà trẻ cần tạo hình (cần dùng nhiều cách thức khác nhau để cung cấp thông tin về nội dung tạo hình và cách thức thể hiện). Kết thúc quá trình này trẻ phải hình dung được những gì mình sẽ thể hiện và sẵn sàng tham gia vào hoạt động thực hành một cách hào hứng.2 Phần 2: Thực hành - Cần giúp trẻ nhanh chóng bắt tay vào việc.
Tập cho trẻ có thói quen chú ý và nỗ lực trí tuệ vào suy nghĩ và vận dụng các kỹ năng tạo hình để thực hiện một cách linh hoạt. - Trẻ thực hiện theo yêu cầu của đề tài đồng thời giáo viên quan sát để giúp trẻ thực hiện đúng thao tác tạo hình. - Phối hợp các hình thức hoạt động cá nhân và theo nhóm tạo điều kiện cho trẻ phát huy tính độc lập và phát triển cho trẻ khả năng giao tiếp, hoà nhập với tập thể. - Phối hợp hoạt động trong lớp với hoạt động thiên nhiên để trẻ không chỉ biết tiếp thu những kiến thức giáo viên truyền đạt mà còn biết nhận thức những sự vật, hiện tượng xung quanh.3 Phần 3: Đánh giá sản phẩm - Trưng bày sản phẩm: chú ý cách trưng bày sản phẩm.
- Chú ý ngôn ngữ để tổ chức nhận xét sản phẩm. - Phát triển thị hiếu thẩm mỹ cho trẻ trong quá trình nhận xét sản phẩm.3 Các dạng hoạt động tạo hình ở nhà trẻ - trường mẫu giáo + Vẽ: Dùng đường nét, hình mảng, màu sắc để thể hiện nên tranh có chủ đề trên mặt phẳng hai chiều. Phối hợp với các kỹ thuật khác như in ấn, phun, thổi, sử dụng các nguyên vật liệu mở dưới nhiều hình thức để tiết học vẽ sinh động hơn. Số hiệu: BM04/QLĐT-QT-28 Ngày ban hành: …/…/2022 Lần ban hành: 01 Trang 9/60 + Nặn: Thể hiện hình tượng ở dạng khối trong không gian 3 chiều với chất liệu mềm dẻo.
Ngoài nặn ra hình tượng cụ thể, có thể tổ chức lồng ghép đa dạng hình thức thể hiện của đất nặn như tranh 2D, đắp phù điêu ở mức độ đơn giản và phù hợp với độ tuổi. + Xếp dán: (xé dán - cắt dán) Sắp xếp, gán ghép các mảng rời hoặc các hình trang trí trên mặt phẳng 2 chiều. Ngoài ra còn có thể nâng cao hình thức thể hiện sản phẩm ở dạng 3D, tranh nổi bằng các nguyên vật liệu phế liệu phối hợp với giáo dục bảo vệ môi trường. + Chắp ghép: Sắp đặt, gán ghép các mô hình trong không gian 3 chiều từ các hình khối, các chi tiết với nhiều chất liệu khác nhau (xây dựng, làm đồ chơi,.
Sử dụng đa dạng các nguyên vật liệu như gỗ, sỏi, sản phẩm ứng dụng trong đời sống hằng ngày sau khi bỏ đi có thể tận dụng để tạo ra sản phẩm trang trí. Hoạt động tạo hình được thể hiện dưới nhiều dạng khác nhau nhưng cũng nhằm mục đích luyện mắt, luyện khéo tay, luyện trí nhớ, óc sáng tạo và bước đầu hình thành nhân cách đồng thời phát triển óc thẩm mỹ cho trẻ. Cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy- học, với mầm non phương pháp đổi mới hiện nay đó là phương pháp giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, người dạy cần lưu ý đến hứng thú, nhu cầu, khả năng thế mạnh của mỗi trẻ để phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của trẻ đặc biệt là thông qua hoạt động tạo hình, bởi hoạt động tạo hình có một vị trí quan trọng trong việc giáo dục và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ mầm non. 2 MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP THƯỜNG VẬN DỤNG ĐỂ GIẢNG DẠY MỸ THUẬT: 2.1 Phương pháp quan sát: Giáo viên cần lưu ý: - Lựa chọn đối tượng phù hợp.
- Lựa chọn thời điểm, góc độ để trẻ quan sát rõ đặc điểm của đối tượng. - Quan sát từ tổng thể đến chi tiết. - Quan sát để so sánh để tạo điều kiện ghi lại trong trí nhớ của trẻ lâu hơn và khi thể hiện trẻ sẽ thực hiện dễ dàng hơn. - Cần phối hợp chặt chẽ với các phương pháp khác như: thuyết trình, gợi mở để trẻ nắm được kiến thức vững hơn.
Số hiệu: BM04/QLĐT-QT-28 Ngày ban hành: …/…/2022 Lần ban hành: 01 Trang 10/60 2.2 Phương pháp chỉ dẫn, trực quan: - Trong các phân môn dạy học Mỹ thuật đều phải sử dụng phương pháp trực quan (Ví dụ: mẫu vẽ phải so sánh, phân tích để trẻ làm theo tốt hơn, cô làm mẫu cho trẻ xem,. các phân môn trang trí vẽ theo đề tài tự chọn, cho sẵn, chỉ cho xem nhanh rồi cất mẫu đi tránh để trẻ bắt chước mất đi tính sáng tạo). - Trực quan trong giảng dạy Mỹ thuật nhằm 2 mục đích: + Nâng cao nhận thức (thầy và trò cùng phân tích để trẻ hiểu những kiến thức đặc trưng nhất). + Thực hành có hiệu quả: Khi đã hiểu rõ đặc điểm trẻ sẽ thực hành tốt hơn.
- Giảng dạy Mỹ thuật không thể thiếu phương pháp trực quan (nếu không trẻ sẽ vẽ bịa). - Trực quan bằng: vật cụ thể, minh hoạ trên bảng, lời nói hấp dẫn. - Phương pháp trực quan thường liên quan đến thuyết trình, vấn đáp, quan sát.3 Phương pháp thực hành - luyện tập: - Đây là hoạt động của giáo viên và trẻ nhằm củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng tạo hình cho trẻ. - Các bài tập phải được nâng cao dần: từ tạo hình theo mẫu đến các đề tài phức tạp.
- Để khuyến khích trẻ tạo hình theo hướng tích cực, hạn chế sự sao chép giáo viên cần có những cách tổ chức hoạt động giúp trẻ chủ động tiếp thu kinh nghiệm mới, cải tiến đa dạng hoá mẫu, mở rộng nội dung các đề tài. - Luyện tập nhiều trẻ sẽ có quan sát tốt đồng thời hình thành kỹ năng, rèn óc sáng tạo, rèn trí nhớ,.4 Phương pháp thuyết trình (dùng lời): - Được sử dụng trong suốt quá trình giảng dạy để truyền đạt, hướng dẫn, góp ý, đánh giá,. - Lời nói của cô phải ngắn gọn, nhẹ nhàng, dễ hiểu, gần với kinh nghiệm sống của trẻ. - Dùng lời để: + Tạo cảm xúc (gợi ý đề tài) + Hướng dẫn quan sát, tạo hình + Góp ý để hoàn thành sản phẩm + Nhận xét sản phẩm - giúp trẻ nhận ra chỗ sai để thực hiện tốt hơn ở lần sau.
Số hiệu: BM04/QLĐT-QT-28 Ngày ban hành: …/…/2022 Lần ban hành: 01 Trang 11/60 2.5 Phương pháp vấn đáp - gợi mở: - Là phương pháp quan trọng, vấn đáp nhằm động não cho trẻ tiếp thu kiến thức chủ động. - Nằm trong phương pháp vấn đáp là phương pháp gợi mở. Gợi mở tạo sự liên kết giữa thầy và trò. - Muốn làm tốt phương pháp này giáo viên phải chuẩn bị kỹ câu hỏi ngắn gọn và giải đáp được vấn đề nêu ra.
Thường gợi mở vấn đề bằng những câu nghi vấn (đặt câu hỏi và trò trả lời). Dùng phương pháp này khuyến khích các em xây dựng bài, nhạy bén khi suy nghĩ và trong quan sát, sáng tạo.6 Phương pháp đánh giá kết quả: - Có nhiều cách để làm tốt việc nhận xét đánh giá kết quả cho phù hợp: + Cho trẻ tự giới thiệu sản phẩm của mình và của bạn. + Chia tổ và chọn ra cá nhân để đánh giá sản phẩm lẫn nhau. - Khi đánh giá giáo viên phải có góc nhìn của trẻ, cảm nhận của trẻ, ngôn ngữ phải tế nhị, đúng mức để tạo cho trẻ sự phấn khởi trước sản phẩm của mình, đồng thời nhận ra ưu - khuyết điểm của mình, điều này giúp trẻ phát triển khả năng cảm thụ thẩm mỹ và phát triển ngôn ngữ ở trẻ.
Lưu ý quan điểm giáo dục thẩm mỹ và đạo đức cho trẻ trong quá trình nhận xét sản phẩm. - Trong quá trình nhận xét sản phẩm trẻ tích cực quan sát và ôn lại kỹ năng vừa học, điều này giúp trẻ dần củng cố kỹ thuật tạo hình và phát huy sáng tạo trong lần thực hiện tiếp theo.