Mỹ thuật thời trang

Giáo trình mô đun mỹ thuật thời trang nghề may - Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội

• Tác giả: Nguyễn Tuấn Cường
• Trường học: Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội
• Chuyên ngành: May thời trang
• Đề tài: Mỹ thuật thời trang
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình mỹ thuật thời trang Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội

Giáo trình Mỹ thuật thời trang là tài liệu đào tạo chính thức của Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội, trực thuộc Sở Lao động Thương binh và Xã hội Hà Nội. Tài liệu được ban hành năm 2023 theo quyết định của Hiệu trưởng nhà trường. Đây là giáo trình lưu hành nội bộ, phục vụ đào tạo nghề May thời trang ở trình độ Trung cấp nghề. Giáo trình có tổng dung lượng 80 giờ học. Nội dung bao gồm bốn bài học lớn: Trang trí vải hoa, Vẽ dáng người mẫu thời trang, Vẽ mẫu trang phục và Trang trí trang phục. Mục tiêu chính là trang bị kiến thức mỹ thuật cơ bản cho học sinh ngành May thời trang. Nghề May thời trang đòi hỏi kết hợp cả kỹ thuật lẫn thẩm mỹ. Thiếu một trong hai yếu tố đó, sản phẩm khó đạt chuẩn chất lượng và thẩm mỹ thời đại. Giáo trình được biên soạn bởi hai tác giả là Nguyễn Tuấn Cường và Nguyễn Đình Văn. Qua nhiều năm thử nghiệm giảng dạy, tài liệu đã nhận được đánh giá tốt từ giáo viên và học sinh. Nội dung được thiết kế linh hoạt, có thể điều chỉnh và bổ sung theo tiến bộ khoa học công nghệ trong từng thời kỳ.

1.1. Mục tiêu đào tạo của môn học Mỹ thuật thời trang

Môn học Mỹ thuật thời trang hướng đến việc xây dựng năng lực thẩm mỹ toàn diện cho học sinh. Sau khi hoàn thành môn học, học sinh có khả năng cảm nhận màu sắc, đường nét và hình dáng trong thiết kế trang phục. Môn học còn phát triển tư duy sáng tạo, giúp học sinh tự nghiên cứu và tham khảo tài liệu để nâng cao tay nghề. Đây là nền tảng quan trọng để học sinh tiếp thu kiến thức mỹ thuật truyền thống và hiện đại trong suốt quá trình học nghề và hành nghề.

1.2. Vị trí của giáo trình trong chương trình đào tạo May thời trang

Giáo trình Mỹ thuật thời trang đóng vai trò là môn học cơ sở trong chương trình đào tạo nghề May thời trang trình độ Trung cấp. Môn học được đặt ở giai đoạn đầu của chương trình nhằm xây dựng nền tảng thẩm mỹ trước khi học sinh tiếp cận kỹ thuật may chuyên sâu. Kiến thức từ môn học này hỗ trợ trực tiếp cho việc phát triển mẫu sản phẩm mới, trang trí trang phục và nâng cao chất lượng thẩm mỹ của sản phẩm may mặc trong thực tế sản xuất.

II. Phân tích nội dung chương trình Mỹ thuật thời trang Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội

Chương trình Mỹ thuật thời trang được cấu trúc thành bốn bài học có tính kế thừa và liên kết chặt chẽ. Mỗi bài học tập trung vào một kỹ năng cụ thể, từ trang trí vải đến vẽ người mẫu rồi đến thiết kế trang phục hoàn chỉnh. Bài 1 là Trang trí vải hoa, chiếm phần lớn thời lượng với nội dung về bố cục, họa tiết và màu sắc. Bài 2 là Vẽ dáng người mẫu thời trang, tập trung vào tỷ lệ cơ thể và các tư thế đứng chính diện lẫn đứng nghiêng. Bài 3 chuyển sang Vẽ mẫu trang phục, kết hợp kiến thức hình dáng người và thiết kế trang phục thực tế. Bài 4 là Trang trí trang phục, tổng hợp toàn bộ kiến thức đã học để ứng dụng sáng tạo. Cấu trúc từng bài gồm lý thuyết, bài mẫu và bài thực hành riêng biệt. Phần thực hành yêu cầu học sinh thực hiện đúng kỹ thuật, đường nét nuột nà, bố cục cân đối. Giáo trình chú trọng tính thực hành để học sinh có thể áp dụng ngay vào công việc sau khi tốt nghiệp.

2.1. Nội dung bài học Trang trí vải hoa và Vẽ dáng người mẫu

Bài Trang trí vải hoa hướng dẫn học sinh xác định bố cục trong hình vuông hoặc chữ nhật, sau đó phác thảo họa tiết theo các quy luật như lặp lại, xen kẽ, đối xứng hoặc bố cục tự do. Học sinh phải đảm bảo các mảng họa tiết có sự liên kết về hình, tỷ lệ cân đối và màu sắc hài hòa. Bài Vẽ dáng người mẫu tập trung vào tỷ lệ cơ thể người theo vòng kết cấu và các đặc điểm không cân xứng của cơ thể, giúp học sinh tạo ra trang phục tôn dáng người mặc một cách khoa học.

2.2. Phương pháp thực hành và yêu cầu kỹ thuật trong giáo trình

Mỗi bài thực hành trong giáo trình đều quy định rõ điều kiện thực hiện gồm dụng cụ như bút chì, giấy tô ky, bảng vẽ, tẩy và thước kẻ. Yêu cầu kỹ thuật nhấn mạnh việc vẽ đúng hình dáng theo bài mẫu và đường nét phải nuột nà, sạch sẽ. Quy trình thực hành được chia thành các bước cụ thể, ví dụ vẽ dáng người mẫu nữ đứng chính diện gồm năm bước từ vẽ trục cơ thể, vẽ đầu, chia tỷ lệ đến hoàn thiện hình dáng. Cách tiếp cận từng bước giúp học sinh dễ dàng nắm vững kỹ năng.

III. Phương pháp học tập và ứng dụng giáo trình Mỹ thuật thời trang hiệu quả

Để học tốt giáo trình Mỹ thuật thời trang, học sinh cần kết hợp giữa học lý thuyết và luyện tập thực hành đều đặn. Lý thuyết cung cấp nguyên tắc cơ bản về bố cục, màu sắc và tỷ lệ. Thực hành biến những nguyên tắc đó thành kỹ năng thực tế. Bắt đầu bằng việc quan sát kỹ bài mẫu trước khi tự thực hành. Ghi chép các nhận xét về đường nét, mảng màu và bố cục từ bài mẫu. Sau đó tự thực hiện theo từng bước đã quy định. Khi vẽ bố cục vải hoa, cần xác định rõ quy luật bố cục trước: lặp lại, xen kẽ hay đối xứng. Không nên vừa vẽ vừa thay đổi quy luật giữa chừng vì sẽ làm mất đi sự thống nhất của tổng thể. Khi vẽ dáng người mẫu, luôn bắt đầu từ trục cơ thể và phân chia tỷ lệ trước, sau đó mới vẽ chi tiết. Đây là cách tránh lỗi mất cân đối thường gặp. Sau mỗi bài thực hành, học sinh nên tự đối chiếu với yêu cầu kỹ thuật trong giáo trình để tự đánh giá và cải thiện. Tham khảo thêm sách chuyên ngành và học hỏi từ đồng nghiệp giúp nâng cao trình độ bền vững.

3.1. Phương pháp tìm và phát triển ý tưởng họa tiết trang trí

Để có mẫu vải hoa sáng tạo, học sinh cần chủ động tìm họa tiết trang trí phù hợp với ý đồ và mục đích sử dụng. Khi cần nhóm họa tiết, nên tìm nhiều dạng hình thay đổi khác nhau để tạo sự phong phú. Vận dụng kiến thức về các loại hình trang trí phức tạp giúp sáng tạo ra mẫu mới có giá trị nghệ thuật. Màu sắc và họa tiết phải đồng đều, cân đối về tỷ lệ và hình dạng. Thực hành trang trí vải hoa thường xuyên giúp nâng cao thị hiếu thẩm mỹ và kỹ năng thể hiện một cách rõ rệt.

3.2. Ứng dụng kiến thức tỷ lệ cơ thể vào thiết kế trang phục

Kiến thức về tỷ lệ cơ thể người là nền tảng để thiết kế trang phục vừa vặn và tôn dáng. Tỷ lệ cơ thể mang tính tương đối vì mỗi người có vóc dáng khác nhau. Người thiết kế cần nắm được vùng cử động của cơ thể để xác định các điểm giới hạn khi vẽ dáng đứng hay dáng nghiêng. Đặc biệt, hiểu được các đặc điểm không cân xứng của cơ thể giúp tạo ra trang phục khắc phục nhược điểm và tôn thêm vẻ đẹp cho người mặc. Đây là kỹ năng thiết yếu trong nghề May thời trang chuyên nghiệp.

IV. Kết luận và định hướng phát triển sau khi học Mỹ thuật thời trang Trung cấp nghề Hà Nội

Giáo trình Mỹ thuật thời trang của Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội cung cấp nền tảng thẩm mỹ vững chắc cho học sinh ngành May thời trang. Sau khi hoàn thành 80 giờ học, học sinh có khả năng trang trí vải hoa, vẽ dáng người mẫu, vẽ mẫu trang phục và trang trí trang phục một cách có hệ thống. Những kỹ năng này trực tiếp phục vụ cho công việc thực tế trong ngành may mặc và thời trang. Học sinh có thể tự phát triển mẫu sản phẩm mới, nâng cao chất lượng thẩm mỹ của sản phẩm và tạo ra các thiết kế phù hợp với xu hướng thời đại. Giáo trình cũng tạo ra nền tảng để người học tiếp tục tự học, tham khảo tài liệu chuyên sâu và học hỏi từ thực tiễn nghề nghiệp. Ngành may mặc và thời trang Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ, đòi hỏi nguồn nhân lực vừa có kỹ thuật vừa có tư duy thẩm mỹ tốt. Giáo trình này là bước khởi đầu quan trọng cho hành trình đó. Nhà trường tiếp tục cập nhật và hoàn thiện giáo trình theo phản hồi của giảng viên và học sinh để nâng cao chất lượng đào tạo.

4.1. Cơ hội nghề nghiệp sau khi hoàn thành chương trình đào tạo

Học sinh hoàn thành chương trình Mỹ thuật thời trang tại Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội có thể làm việc tại các xưởng may, công ty thời trang và cơ sở thiết kế trang phục. Nền tảng mỹ thuật giúp học sinh tham gia vào các khâu thiết kế mẫu, phát triển họa tiết và trang trí sản phẩm. Khả năng cảm nhận thẩm mỹ và tư duy sáng tạo là lợi thế cạnh tranh rõ ràng trên thị trường lao động. Nhiều học sinh tiếp tục học nâng cao để trở thành nhà thiết kế thời trang hoặc mở cơ sở may mặc riêng sau khi tích lũy kinh nghiệm thực tế.

4.2. Định hướng nâng cao trình độ Mỹ thuật thời trang sau tốt nghiệp

Sau khi hoàn thành chương trình Trung cấp, học sinh nên tiếp tục tự học thông qua sách chuyên ngành mỹ thuật và thiết kế thời trang trong nước lẫn quốc tế. Tham gia các khóa học ngắn hạn về vẽ kỹ thuật số và phần mềm thiết kế thời trang giúp mở rộng năng lực cạnh tranh. Theo dõi xu hướng thời trang toàn cầu và tham gia các triển lãm, hội chợ thời trang trong nước là cách thực tế để cập nhật kiến thức. Học hỏi từ đồng nghiệp có kinh nghiệm và tích lũy danh mục tác phẩm cá nhân là con đường bền vững để phát triển sự nghiệp trong ngành thời trang.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình mô đun Mỹ thuật thời trang (mã số: MĐ 13) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề được ban hành năm 2023 bởi Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội (trực thuộc Sở Lao động - Thương binh và Xã hội Hà Nội), do hai tác giả Nguyễn Tuấn Cường và Nguyễn Đình Văn trực tiếp biên soạn. Trong cấu trúc khung đào tạo nghề May thời trang, mô đun này được bố trí giảng dạy học song song hoặc sau môn học Thiết bị may, giữ vai trò là môn học cơ sở cung cấp hệ thống kiến thức mỹ thuật ứng dụng phục vụ trực tiếp cho hoạt động thiết kế và sản xuất trang phục. Thời lượng đào tạo tổng thể của mô đun được quy định chuẩn hóa là 80 giờ.

Về chuẩn đầu ra (learning outcomes), giáo trình hướng đến ba nhóm mục tiêu:

1. Kiến thức: Người học mô tả được đặc điểm hình học của mẫu vải hoa, cấu trúc giải phẫu người mẫu thời trang và quy chuẩn mẫu trang phục; trình bày đúng phương pháp vẽ trang trí vải, vẽ hệ trục dáng người mẫu và kỹ thuật trang trí trang phục nam - nữ.
2. Kỹ năng: Thể hiện hoàn chỉnh mẫu vải hoa, dựng được dáng mẫu thời trang đứng chính diện và đứng nghiêng đúng tỷ lệ quy chuẩn; hoàn thiện bản vẽ trang trí trang phục đạt các yêu cầu kỹ thuật và mỹ thuật chuyên ngành.
3. Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính chính xác, cẩn thận trong thao tác; duy trì vệ sinh công nghiệp, bố trí không gian thực hành khoa học và có ý thức tiết kiệm nguyên vật liệu.

Cấu trúc giáo trình phân bổ thành 4 bài học chính: Bài 1: Trang trí vải hoa; Bài 2: Vẽ dáng người mẫu thời trang; Bài 3: Vẽ mẫu trang phục dáng người mẫu; Bài 4: Trang trí trang phục. Điểm đặc sắc của tài liệu là phương pháp tiếp cận gắn kết trực tiếp giữa các nguyên lý mỹ thuật tạo hình cơ bản (bố cục ô lưới, cách điệu hoa lá, phối màu bột) với công năng kỹ thuật của ngành may công nghiệp và di sản dệt may thủ công truyền thống.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung mô đun MĐ 13 gồm 4 bài học chuyên đề, xây dựng theo lộ trình logic từ tạo mẫu bề mặt vật liệu đến tạo hình cơ thể người mẫu và thiết kế sản phẩm trang phục hoàn chỉnh:

• Bài 1: Trang trí vải hoa (Mã bài: MĐ 13 - 01): Cung cấp khái niệm mẫu vải hoa là hình vẽ họa tiết phục vụ in dệt trên vải. Phân tích đặc tính bố cục lặp lại theo 4 hướng dựa trên các hình học có cạnh thẳng xếp khít (vuông, chữ nhật, lục giác). Trình bày 7 yếu tố tạo bố cục: cân bằng, tỷ lệ, nhịp điệu, hướng tuyến, sự lặp lại tổng thể, tương phản/điểm nhấn và sự đơn giản. Phân loại 3 phương pháp sản xuất vải hoa (in hoa thẳng, dệt hoa chìm/nổi, kết hợp in - dệt) và phương pháp in sáp ong, dệt thổ cẩm thủ công. Phân nhóm họa tiết thành 6 thể loại thông dụng: kẻ, hình học, hoa lá, động vật, chữ viết, họa tiết kết hợp. Phân biệt 2 dạng thể hiện: vải hoa đơn giản (thấy rõ đường chia ô) và vải hoa phức tạp (kỹ thuật phá ô). Thiết lập quy trình 4 giai đoạn thể hiện bài vẽ: tìm họa tiết, lập phác thảo đen trắng, dựng phác thảo màu (kích thước 10x10 cm) và hoàn thiện bài vẽ bằng bột màu pha keo đường trên giấy tô ky.
• Bài 2: Vẽ dáng người mẫu thời trang (Mã bài: MĐ 13 - 02): Phân tích sự khác biệt giữa tỷ lệ cơ thể thực tế và tỷ lệ cách điệu trong thời trang. Giới thiệu thước đo nhân thể chuẩn hóa lấy chiều dài đầu làm đơn vị quy ước (ký hiệu là M), xác định chiều cao người mẫu trưởng thành dao động từ 8,5M đến 9M (so sánh đối chiếu với trẻ em 4M, thiếu nhi 5M, thiếu niên 7M). Hướng dẫn quy trình 5 bước dựng dáng: vẽ đường cân bằng (trục trọng tâm), phác đầu người qua 2 vòng tròn liên kết, chia 8,5 đến 9 khoảng trên trục đứng, vẽ chi tiết nửa thân trên và vẽ nửa thân dưới. Trình bày chi tiết hai tư thế cơ bản: dáng đứng chính diện (nguyên tắc trục đối xứng, chân trụ chạm đường cân bằng, không uốn cong) và dáng đứng nghiêng (nguyên lý bất đối xứng, vòng kết cấu và vùng cử động giới hạn bởi hình cầu đi qua 5 điểm: đỉnh đầu, 2 đầu bàn tay, 2 đầu bàn chân).
• Bài 3: Vẽ mẫu trang phục dáng người mẫu: Ứng dụng tỷ lệ nhân thể đã học ở Bài 2 để phác thảo trang phục lên hệ trục cơ thể người mẫu. Xác định vị trí các đường kết cấu may mặc (vai, ngực, eo, mông, gấu áo, đường sườn) tương thích với chuyển động và độ nghiêng của vai và hông.
• Bài 4: Trang trí trang phục: Cung cấp phương pháp ứng dụng các nguyên tắc bố cục trang trí cơ bản (nhắc lại, xen kẽ, đối xứng, điểm nhấn) vào cấu trúc trang phục nam và nữ, kết hợp các giải pháp hòa sắc để hoàn thiện mẫu thiết kế may mặc.

Progression logic (tiến trình phát triển logic) của giáo trình đi từ yếu tố vi mô là cấu trúc bề mặt chất liệu (Bài 1: hoa văn, ô lưới vải), chuyển sang đối tượng chịu tải không gian là giải phẫu cơ thể người mẫu (Bài 2: trục cân bằng, tỷ lệ đầu), sau đó tích hợp cả hai yếu tố để dựng trang phục hoàn chỉnh (Bài 3) và hoàn thiện thẩm mỹ chi tiết cho trang phục (Bài 4).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình trang bị hệ thống lý thuyết mỹ thuật cơ sở gồm:

• Nguyên lý bố cục trang trí phẳng: Luật cân đối, luật nhắc lại liên tục ra 4 hướng, luật xoay chiều, luật xen kẽ, luật đối xứng qua trục và bố cục tự do; kỹ thuật xử lý khoảng trống giữa các mảng hình; phương pháp xóa mờ ranh giới ô chia (phá ô) nhằm tạo sự chuyển động liên tục của họa tiết.
• Lý thuyết màu sắc và đậm nhạt: Khái niệm hòa sắc, gam màu chủ đạo (nóng/lạnh); tương quan độ đậm - nhạt giữa nền và họa tiết; quy luật phân bổ sắc độ: cường độ mạnh tập trung ở họa tiết chính, cường độ yếu xử lý ở phần nền; khái niệm không gian ước lệ và ánh sáng ảo trong trang trí vải.
• Hệ thống giải phẫu học tạo hình thời trang (Fashion Anatomy): Hệ thống quy chiếu trục trọng tâm (đường cân bằng kéo từ hõm cổ thẳng xuống mặt đất); quy luật cân bằng động lực học giữa vai và hông (vai phải cao thì hông trái cao để giữ thăng bằng); khái niệm vòng kết cấu và vùng cử động hình cầu 5 điểm.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn (Technical skills): Thao tác bồi giấy tô ky lên bảng vẽ; kỹ thuật sử dụng dao trổ và thước kẻ để lấy góc; phương pháp pha và nghiền bột màu với keo đường bằng dao chuyên dụng nhằm đạt độ mịn nhuyễn; kỹ năng sử dụng bút lông dẹt to bản quét nền đan xen chiều ngang và dọc; kỹ thuật can hình chính xác qua giấy can có phủ bột màu khô.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tỷ lệ phân cấp chính - phụ trong cấu trúc hoa văn; đánh giá sự tương quan giữa các khoảng trống trên bề mặt vải; phân tích độ lệch tâm, góc nghiêng của các bộ phận cơ thể để xử lý nhược điểm kết cấu khi may mặc.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Phác thảo hoàn chỉnh mẫu vải hoa lặp lại đạt quy chuẩn kỹ thuật in dệt; đo vẽ hệ trục cơ thể người mẫu chuẩn tỷ lệ 8,5 - 9 đầu; thể hiện đường nét nuột nà, phân định rõ ràng giữa tư duy thợ may công nghiệp và tư duy tạo mẫu của nhà thiết kế thời trang.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng mô hình sư phạm tích hợp (integrative pedagogical approach), kết hợp chặt chẽ giữa việc diễn giải nguyên lý thị giác và thị phạm quy trình thao tác kỹ thuật qua hệ thống 31 hình vẽ minh họa (từ H1 đến H31). Tiến trình giảng dạy được cấu trúc theo mô hình từng bước (step-by-step demonstration), trong đó giáo viên giải thích nguyên lý trước khi người học tiến hành thao tác trên mẫu trực quan.

Hệ thống bài tập thực hành được văn bản quy định cụ thể về điều kiện thực hiện và tiêu chuẩn kỹ thuật:

• Bài tập trang trí vải hoa: Yêu cầu trang bị đầy đủ bút chì, mẫu giáo cụ trực quan, bột màu, keo đường, bút lông dẹt, dao trổ, băng dính giấy, giấy tô ky, bảng vẽ, tẩy, thước kẻ, compa. Người học thực hiện tuần tự qua 4 bước: (1) Kẻ khung hình theo kích thước chuẩn, (2) Chia lưới các ô vuông bằng nhau, (3) Vẽ họa tiết lặp lại vào từng ô, (4) Tô màu hoàn thiện theo bản phác thảo đã duyệt.
• Bài tập vẽ dáng người mẫu nữ: Thực hành vẽ dáng đứng chính diện và đứng nghiêng trên giấy tô ky bằng bút chì và thước đo. Tiến trình thực hiện gồm 5 bước phân đoạn: dựng trục cân bằng -> vẽ đầu người -> chia đoạn tỷ lệ 8,5 - 9 đầu -> dựng nửa thân trên -> dựng nửa thân dưới và bàn chân kiễng.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được lượng hóa qua 3 tiêu chí:

1. Đánh giá kiến thức: Thực hiện thông qua bài kiểm tra viết, tập trung vào việc mô tả đặc điểm hình học của hoa văn, nguyên tắc bố cục và các thông số tỷ lệ giải phẫu cơ thể người mẫu.
2. Đánh giá kỹ năng: Đánh giá trực tiếp trên sản phẩm bài tập thực hành (bản vẽ bố cục tự do, bản vẽ dáng mẫu), chấm điểm độ chính xác về tỷ lệ, độ phẳng mịn và ke gọn của mảng màu bột, tính nuột nà của nét chì.
3. Đánh giá năng lực tự chủ và trách nhiệm: Giám sát mức độ chấp hành quy định an toàn vệ sinh, cách sắp xếp bàn vẽ khoa học, tính tỉ mỉ và khả năng tiết kiệm bột màu, giấy vẽ trong suốt quá trình học.

Về định hướng tự học, giáo trình yêu cầu học sinh phải chuẩn bị phác thảo đen trắng kỹ lưỡng nhằm kiểm soát độ đậm nhạt trước khi lên màu; xây dựng nhiều phương án màu trên các ô thử nghiệm nhỏ kích thước 10x10 cm để so sánh hòa sắc trước khi quét màu lên bản vẽ chính thức.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Giáo trình Mỹ thuật thời trang (2023) phản ánh các nội dung chuyên môn bám sát thực tiễn sản xuất may mặc và công nghệ chất liệu:

• Cập nhật phương thức thiết kế: Văn bản chỉ rõ sự phát triển từ vẽ mẫu thủ công trên giấy sang việc ứng dụng công nghệ đồ họa máy tính ("nhà thiết kế phải vẽ mẫu trước trên giấy hoặc trên máy tính"), đồng thời phản ánh đầy đủ 3 công nghệ tạo vải hoa công nghiệp hiện đại gồm: in hoa thẳng trên mặt vải, dệt hoa chìm/nổi và kỹ thuật kết hợp dệt lẫn in.
• Tích hợp di sản dệt may bản địa và quốc tế: Giáo trình đưa các cứ liệu thực tế về phương pháp nhuộm in dân gian vào bài học. Cụ thể, tài liệu phân tích kỹ thuật in hoa văn bằng sáp ong truyền thống tại các quốc gia như Indonesia, Malaysia, Myanmar, Philippines, Ả Rập. Tại Việt Nam, tài liệu đưa vào phân tích trang phục thổ cẩm của các dân tộc: người Tày với sắc chàm và hoa văn dệt ô trám, chữ nhật, chim muông đen - trắng; người Hmông và Dao đỏ với hòa sắc tươi, màu nguyên chất, hoa văn đường cong xoáy ốc, kỷ hà dích dắc kết hợp thủ pháp chắp vải màu; cùng các đặc trưng hoa văn của người Thái, Nùng, Chàm và các dân tộc Tây Nguyên.
• Định vị tư duy nghề nghiệp: Tài liệu phân định rõ sự khác biệt giữa hai vị trí lao động trong chuỗi cung ứng ngành may: "thợ may truyền thống" (thiên về may đo, tính toán tỷ lệ theo kiểu dáng có sẵn và biến đổi chi tiết phụ) và "nhà thiết kế thời trang" (người chủ động chọn chất liệu, phối màu, tự phác thảo dáng người mẫu và tạo ra cấu trúc trang phục độc lập). Việc xác lập này giúp chuyển đổi tư duy người học từ thợ may đơn thuần sang kỹ thuật viên may mẫu có năng lực thẩm mỹ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và sản xuất thực tế:

• Học sinh, sinh viên: Tài liệu được thiết kế trực tiếp cho học sinh trình độ Trung cấp nghề theo học nghề May thời trang. Ngoài ra, giáo trình là tài liệu tham khảo cho sinh viên cao đẳng ngành May thời trang, Công nghệ may hoặc Thiết kế thời trang khi bắt đầu tiếp cận học phần mỹ thuật cơ sở.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần học song song hoặc đã hoàn thành môn học Thiết bị may; cần có kỹ năng cơ bản về sử dụng các công cụ đo vẽ hình học (thước kẻ, compa, dao trổ) và khả năng nhận biết màu sắc cơ bản.
• Giảng viên chuyên ngành: Giáo viên dạy nghề sử dụng giáo trình làm khung bài giảng chuẩn cho học phần 80 giờ. Theo hướng dẫn tại trang 4 của giáo trình, căn cứ vào yêu cầu thực tế và tiến bộ khoa học công nghệ, giáo viên được phép chủ động điều chỉnh thời gian và bổ sung các kiến thức chuyên môn mới cho phù hợp với đối tượng học.
• Kỹ thuật viên may và người tự học: Thợ may rập, kỹ thuật viên phát triển mẫu tại các xí nghiệp may mặc có thể sử dụng tài liệu làm sổ tay tra cứu về thông số tỷ lệ giải phẫu thời trang (8,5 - 9 đầu) và phương pháp xây dựng hoa văn lặp lại để ứng dụng vào công đoạn giác sơ đồ hoặc in thêu trang trí.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuẩn hóa cho học sinh hệ Trung cấp nghề ngành May thời trang, đồng thời đóng vai trò tài liệu tham khảo nền tảng cho sinh viên cao đẳng công nghệ may và những người làm nghề may mặc muốn nâng cao kỹ năng phác thảo mẫu và cảm thụ màu sắc.

2. Cần kiến thức nền nào để học mô đun này?

Người học không bắt buộc phải có năng khiếu vẽ từ trước nhưng cần học song song hoặc đã học xong môn Thiết bị may, nắm được các kỹ năng hình học cơ bản (sử dụng thước kẻ, compa, chia tỷ lệ đoạn thẳng) và tuân thủ các quy tắc an toàn, vệ sinh chỗ làm việc.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu mỹ thuật thuần túy là gì?

Tài liệu không dạy mỹ thuật tạo hình hàn lâm tự do mà tập trung hoàn toàn vào mỹ thuật ứng dụng phục vụ ngành may: hoa văn gắn liền với quy chuẩn in dệt 4 hướng (vuông, chữ nhật, lục giác); tỷ lệ cơ thể người mẫu được quy chuẩn hóa bằng thông số đầu cụ thể (8,5 - 9M) để phục vụ trực tiếp cho việc phác thảo và may mẫu trang phục.

4. Làm sao để tự học và thực hành hiệu quả theo giáo trình?

Người học cần tuân thủ nghiêm ngặt tiến trình 4 giai đoạn thể hiện: bắt buộc phải vẽ phác thảo chì đen trắng trước để kiểm soát sắc độ đậm nhạt; thử nghiệm phối màu trên các ô nhỏ kích thước 10x10 cm trước khi vẽ bột màu lên bản vẽ chính; pha màu nền nhuyễn mịn bằng keo đường và quét đều tay hai chiều ngang - dọc.

5. Có những giáo cụ và vật liệu bổ trợ nào cần chuẩn bị kèm theo?

Để thực hành toàn bộ các bài tập trong giáo trình, người học cần chuẩn bị: giấy tô ky, bảng vẽ, băng dính giấy, bột màu, keo đường, dao nghiền màu, bút lông dẹt to bản, giấy can, bút chì cứng, thước kẻ, compa, dao trổ và hệ thống tranh mẫu trực quan (từ H1 đến H31 đính kèm trong giáo trình).

---

Kết luận

Giáo trình Mỹ thuật thời trang (MĐ 13) của Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội là tài liệu giảng dạy chuyên môn nghề có cấu trúc tinh gọn, cung cấp các chuẩn mực kỹ thuật về trang trí vải hoa, dựng dáng người mẫu thời trang và trang trí trang phục. Giá trị cốt lõi của tài liệu nằm ở việc chuyển hóa các lý thuyết mỹ thuật trang trí thành các quy trình thao tác kỹ thuật có thể đo lường và thực hành chính xác.

Tiến trình học tập đề xuất là hoàn thành tuần tự từ việc làm chủ kỹ thuật bố cục bề mặt vải (Bài 1), rèn luyện kỹ năng giải phẫu tỷ lệ dáng người mẫu (Bài 2), tiếp tục triển khai phác thảo cấu trúc trang phục (Bài 3) và hoàn thiện các giải pháp trang trí bề mặt sản phẩm (Bài 4). Người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng hệ thống mẫu giáo cụ trực quan, bảng màu bột tiêu chuẩn và các tư liệu hoa văn dệt may truyền thống để hoàn thiện năng lực thực hành nghề nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

SỞ LAO ĐỘNG THƯƠNG BINH VÀ XÃ HỘI HÀ NỘI TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ TỔNG HỢP HÀ NỘI GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: MỸ THUẬT THỜI TRANG NGHỀ : MAY THỜI TRANG TRÌNH ĐỘ : TRUNG CẤP NGHỀ Ban hành kèm theo Quyết định số: /QĐ-TCNTHHN ngày tháng năm 2023 của Hiệu trưởng trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội 1 Hà Nội, năm 2023 2 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình lưu hành nội bộ của Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội, nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dẫn dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 3 LỜI GIỚI THIỆU Nghề May thời trang là nghề vừa phải có tay nghề kỹ thuật vừa phải có trình độ thẩm mỹ thì mới tạo ra được sản phẩm thời trang đúng tiêu chuẩn và có hình thức đẹp phù hợp với thời đại Giáo trình Mô đun Mỹ thuật thời trang là giáo trình đào tạo, trang bị cho học sinh học nghề May thời trang những kiến thức cơ bản về mỹ thuật cho thời trang, khả năng vẽ và cảm nhận màu sắc, đường nét khi trang trí vải hoa, trang trí trang phục. Từ nền tảng đó người học tự rèn luyện, tham khảo sách vở và đồng nghiệp để ngày càng nâng cao trình độ nghề nghiệp.

Qua nhiều năm nghiên cứu, biên soạn và đưa vào giảng dạy đã được người học, các giáo viên đánh giá tốt và phù hợp để người học có khả năng cảm nhận thẩm mỹ và năng lực sáng tạo trong quá trình học nghề và làm nghề. Là môn học cơ sở cho học sinh rèn luyện năng lực thẩm mỹ, trang bị những kiến thức cơ bản về mỹ thuật thời trang như: vẽ vải hoa, vẽ dáng người mẫu, trang trí trang phục giúp học sinh nâng cao khả năng cảm thụ thẩm mỹ, tư duy sáng tạo, phát triển mẫu và sản phẩm mới trong nghề May thời trang. Đây là những vấn đề mỹ thuật thời trang cơ bản nhất cho học sinh học nghề. Từ đó làm nền 4 tảng cho việc trau dồi, thu nhận những kiến thức mới của truyền thống và hiện đại.

Mô đun mỹ thuật thời trang của Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội được xây dựng và đưa vào giảng dạy Giáo trình được biên soạn với dung lượng thời gian đào tạo 80 giờ, gồm có các nội dung sau: Bài1: Trang trí vải hoa Bài 2: Vẽ dáng người mẫu Bài 3: Vẽ mẫu trang phục Bài 4: Trang trí trang phục Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như cập nhật những tiến bộ khoa học và công nghệ có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiến thức mới cho phù hợp. Trong giáo trình, tác giả có đề ra nội dung thực hành của từng bài để người học củng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng. Mặc dù tác giả đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để tác giả sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn.

Các ý kiến đóng góp xin gửi về Trường Trung cấp nghề Tổng hợp Hà Nội. Hà Nội, ngày tháng năm 2023 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Tuấn Cường 5 2. Nguyễn Đình Văn MỤC LỤC Trang Bài 1: Trang trí vải hoa.

6 Bài 2:Vẽ dáng người mẫu thời trang.32 Bài 3: Vẽ mẫu trang phục dáng người mẫu. 44 Bài 4:Trang trí trang phục.75 6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Mỹ thuật thời trang Mã mô đun: MĐ 13 I. Vị trí, tính chất mô đun: - Vị trí: Mô đun Mỹ thuật thời trang được bố trí học sau hoặc học song song với Môn học Thiết bị may - Tính chất: Mô đun Mỹ thuật thời trang là mô đun chuyên môn nghề. 7 - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Giáo trình môn học Mỹ thuật thời trang là giáo trình đào tạo, trang bị cho học sinh học nghề May thời trang những kiến thức cơ bản vẽ thời trang, khả năng trang trí vải hoa, trang phục và vẽ dáng người mẫu.

Từ nền tảng đó người học tự rèn luyện, tham khảo sách vở và đồng nghiệp để ngày càng nâng cao trình độ nghề nghiệp. Mục tiêu mô đun: Về kiến thức: - Mô tả được đặc điểm của mẫu vải hoa, trang phục, dáng người mẫu - Trình bày được phương pháp vẽ mẫu vải hoa và vẽ trang phục - Trình bày được phương pháp vẽ dáng người mẫu và trang trí trang phục Về kỹ năng: - Vẽ được mẫu vải hoa, dáng người mẫu, trang phục đạt yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật - Trang trí được trang phục nam nữ đạt yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật Năng lực tự chủ và trách nhiệm: - Đảm bảo vệ sinh và bố trí chỗ làm việc khoa học - Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác và ý thức tiết kiệm nguyên liệu trong quá trình học tập. Nội dung mô đun: BÀI 1: VẼ MẪU VẢI HOA Mã bài: MĐ 13 - 01 8 Giới thiệu: Nội dung bài sẽ trình bày các kiến thức cơ bản trong trang trí vải hoa, các dạng bố cục , các nguyên tắc khi vẽ màu vải hoa giúp học sinh cảm thụ thẩm mỹ tốt hơn trong quá trình làm nghề Mục tiêu: - Mô tả được đặc điểm của mẫu vải hoa - Trình bày được phương pháp vẽ mẫu vải hoa - Vẽ được mẫu vải hoa đạt yêu cầu về kỹ thuật, mỹ thuật - Đảm bảo vệ sinh và bố trí chỗ làm việc khoa học - Rèn luyện tính cẩn thận, chính xác và ý thức tiết kiệm nguyên liệu trong quá trình học tập. Nội dung chính: 1.

Đặc điểm mẫu vải hoa 1. Khái niệm trang trí vải hoa Để có tấm vải có họa tiết nhà thiết kế phải vẽ mẫu trước trên giấy hoặc trên máy tính. Mẫu vải hoa là những hình vẽ mẫu các họa tiết dùng để in lên vải. Trong mọi lĩnh vực, tri thức cơ bản là nền móng vững chắc, là bàn đạp giúp con người vươn tới tầm cao hơn về tri thức và khả năng sáng tạo.

Có nắm vững tri thức cơ bản mới có thể phát triển và nảy sinh những ý tưởng mới. Các môn học cơ bản trong nghệ thuật trang trí luôn gắn bó chặt chẽ với nhau. Thực tế hầu hết các bài mỹ thuật cơ bản giúp cho người học hiểu những nguyên lý chung 9 của bộ môn trang trí, qua đó biết ứng dụng vào các bài học cụ thể. Bài học cách điệu và trang trí vải hoa cũng không nằm ngoài những nguyên lý chung đó.

Ở trang trí cơ bản nguyên lý này là sự sắp đặt các họa tiết trong khuôn khổ những hình vuông, tròn, chữ nhật hay những hình biến thể của chúng theo những nguyên tắc chung để tạo sự cân đối cho các mảng hình, nét, màu trong một khuôn hình nhất định. Còn trang trí vải hoa là sự kết hợp giữa trang trí cơ bản và cách điệu hoa lá. Một mẫu vải hoa tốt là phải có sự vận dụng các nguyên tắc đó một cách linh hoạt, người tô mẫu phải biết sử dụng hình hoa văn để có thể biến chúng trở thành mẫu trang trí khác. Có thể nói giữa trang trí cơ bản, cách điệu hoa lá và trang trí vải hoa luôn có mối quan hệ khăng khít, giằng chéo không thể tách rời.

Mối quan hệ này sẽ được minh chứng cụ thể trong phần những nguyên tắc cơ bản của trang trí vải hoa. Đặc điểm tấm vải - Tấm vải hoa có một hoặc nhiều họa tiết được bố cục lặp đi lặp lại theo 4 hướng khi đó chỉ cần vẽ một góc của tấm vải là có thể in được cả tấm vải lớn - Họa tiết được vẽ trong những hình học có cạnh thẳng và có thể xếp khít khi đúng cạnh nhau hình vuông, hình chữ nhật, hình lục giác. vì tấm vải được in là hình chữ nhật và những hình này sẽ cho phép họa tiết được phát triển về 4 hướng 10 - Nếu quan sát kỹ những mẫu vải hoa trên, ta sẽ dễ dàng nhận thấy đó là sự kết hợp giữa các hình cơ bản. Với một mẫu họa tiết được sắp đặt trong một khuôn hình cụ thể (vuông, tròn, chữ nhật hoặc hình biến dạng), nếu ta xếp cạnh nhau 2, 3 hay 4 hình đó lại ta sẽ được một hình hoàn toàn mới bởi sự liên kết giữa các hình đó tạo nên.

Nhân rộng và phát triển hình mới đó ra cả bốn phía ta sẽ có được một mẫu vải hoa. Màu sắc của tấm vải cùng được lặp đi lặp lại theo họa tiết - Như vậy các họa tiết hoa văn khác nhau có thể liên kết với nhau tạo thành một dạng hình trang trí mới. Có rất nhiều cách để xây dựng các mẫu vải hoa, điều đó phụ thuộc vào khả năng sáng tạo, cách vận dụng các kiến thức đã học để biến hóa các hình cơ bản về hình dạng, về cấu trúc cũng như khả năng biểu cảm. H1: Họa tiết được vẽ trong hình chữ nhật 11 H2: Họa tiết được vẽ trong hình vuông H3: Họa tiết được vẽ trong hình lục giác b.

Các yếu tố để tạo một bố cục đẹp cho tấm vải hoa Cân bằng: các họa tiết có trọng tâm, không bị xô lệch một bên; thông qua sự xác định vị trí, cấu trúc, độ lớn và sự tương quan của các thành phần chính phụ. Tỷ lệ: Tương quan giữa các họa tiết theo chức năng của sự phân cấp chính phụ. Nhịp điệu: Sự lặp lại có quy luật, tiết tấu của họa tiết 12 Hướng, tuyến: Có hướng chuyển động chính, không bị rối loạn. Sự lặp lại của tổng thể: Tạo hình có sự mô phỏng giống nhau giữa các họa tiết.

Tương phản, điểm nhấn: Sự nổi bật về cấu trúc và màu sắc của họa tiết chính. Sự đơn giản: tạo hình ít, cô đọng về hình và màu sắc. H4: Mẫu vải đẹp 1. Giới thiệu một số mẫu vải hoa 1.

Vai trò của vải hoa trong đời sống xã hội Trong cuộc sống, vải hoa đóng một vai trò rất quan trọng. Đời sống vật chất, văn hóa càng phát triển thì nhu cầu về mặc đẹp càng phải được đặc biệt quan tâm, đó là quy luật chung của cuộc sống loài người. Vải hoa không phải chỉ phục vụ cho may mặc mà nó còn góp phần làm cho cuộc sống tinh thần của xã hội thêm phong phú, hấp 13 dẫn.