Giáo trình Luật Thương mại Tập 2 (Phần 2): Pháp luật về Cạnh tranh

Giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 cung cấp kiến thức sâu sắc về các quy định và nguyên tắc trong thương mại. Học tập hiệu quả và ứng dụng thực tiễn.

• Đề tài: Giáo Trình Luật Thương Mại Tập 2 Phần 2

Mục lục chi tiết

• 7. CHƯƠNG VII: PHÁP LUẬT VỀ CẠNH TRANH
• 7.1. I - KHÁI QUÁT VỀ CẠNH TRANH VÀ PHÁP LUẬT VỀ CẠNH TRANH
• 7.1.1. 1. Khái quát về cạnh tranh
• 7.1.1.1. a) Khái niệm cạnh tranh
• 7.1.1.2. b) Phân loại cạnh tranh
• 7.1.1.3. c) Vai trò và ý nghĩa của cạnh tranh

Tóm tắt

I. Hướng dẫn học tốt giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2

Giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 là tài liệu học thuật cốt lõi, tập trung vào các lĩnh vực phức tạp nhưng vô cùng quan trọng của pháp luật kinh doanh. Nội dung chính của phần này xoay quanh Luật cạnh tranh, pháp luật về phá sản, và giải quyết tranh chấp thương mại. Việc nắm vững kiến thức từ giáo trình này không chỉ cần thiết cho sinh viên luật mà còn cho các chủ thể kinh doanh muốn hoạt động đúng pháp luật và hiệu quả. Tài liệu này cung cấp một cái nhìn toàn diện về cơ chế nhà nước điều tiết các hành vi trên thị trường, từ việc ngăn chặn các hành vi cạnh tranh không lành mạnh đến kiểm soát các thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và lạm dụng vị trí độc quyền. Một trong những điểm nhấn của giáo trình là việc phân tích sâu sắc hai bộ phận cấu thành của pháp luật cạnh tranh: pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh và pháp luật kiểm soát độc quyền. Như tài liệu gốc đã chỉ ra, mặc dù cả hai đều nhằm mục đích bảo vệ môi trường kinh doanh, "mục đích, mức độ nguy hại của chúng đối với thị trường và mức độ can thiệp của Nhà nước đối với hai nhóm hành vi này là khác nhau". Hiểu rõ sự khác biệt này là chìa khóa để áp dụng đúng các quy định pháp luật. Giáo trình cũng hệ thống hóa lịch sử hình thành pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam, từ thời kỳ kinh tế kế hoạch hóa tập trung đến khi Luật Cạnh tranh 2004 ra đời, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong việc tạo lập sân chơi bình đẳng. Các phân tích trong sách thường được tham khảo từ những công trình nghiên cứu của Đại học Luật Hà Nội và Đại học Luật TPHCM, do các nhà xuất bản uy tín như NXB Tư pháp phát hành. Do đó, việc nghiên cứu kỹ lưỡng giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 là nền tảng để xây dựng đề cương môn học luật thương mại và chuẩn bị cho các kỳ thi quan trọng.

1.1. Cấu trúc cốt lõi và phạm vi điều chỉnh của giáo trình

Giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 được cấu trúc một cách logic, đi từ khái niệm tổng quan đến các quy định cụ thể. Phần đầu tiên thường giới thiệu về khái niệm, vai trò và các hình thức cạnh tranh, đặt nền móng lý luận cho toàn bộ môn học. Tiếp theo, giáo trình đi sâu vào hai mảng chính: pháp luật về kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh và pháp luật chống cạnh tranh không lành mạnh. Cuối cùng, một phần quan trọng được dành cho pháp luật về tố tụng cạnh tranh, quy định trình tự, thủ tục giải quyết các vụ việc. Phạm vi điều chỉnh của giáo trình bao quát mọi chủ thể kinh doanh hoạt động tại Việt Nam, không phân biệt thành phần kinh tế. Việc xây dựng một đề cương môn học luật thương mại hiệu quả đòi hỏi phải bám sát cấu trúc này, đảm bảo không bỏ sót các nội dung trọng tâm như thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh cụ thể.

1.2. Tầm quan trọng của pháp luật cạnh tranh trong kinh doanh

Pháp luật cạnh tranh đóng vai trò là "luật chơi" trên thương trường, đảm bảo một môi trường kinh doanh bình đẳng và lành mạnh. Như tài liệu gốc khẳng định, cạnh tranh là "động lực để thúc đẩy việc phát triển và ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ cao trong kinh doanh". Luật cạnh tranh giúp ngăn chặn các hành vi tiêu cực như độc quyền, thông đồng giá cả, hay các thủ đoạn triệt hạ đối thủ một cách bất chính. Điều này không chỉ bảo vệ các doanh nghiệp yếu thế mà còn mang lại lợi ích trực tiếp cho người tiêu dùng thông qua sản phẩm chất lượng hơn và giá cả hợp lý hơn. Việc tuân thủ luật cạnh tranh giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín, phát triển bền vững và tránh được các rủi ro pháp lý nghiêm trọng.

1.3. Nguồn tài liệu từ Đại học Luật Hà Nội TPHCM

Các giáo trình luật thương mại, đặc biệt là phần về luật cạnh tranh, thường được biên soạn bởi đội ngũ chuyên gia hàng đầu từ Đại học Luật Hà Nội và Đại học Luật TPHCM. Những tài liệu này được xuất bản bởi các đơn vị uy tín như NXB Tư pháp hay NXB Công an nhân dân, đảm bảo tính học thuật và độ tin cậy cao. Sinh viên và người nghiên cứu có thể tìm thấy các phân tích sâu sắc, các bình luận khoa học và các vụ việc thực tiễn được lồng ghép trong giáo trình. Ngoài giáo trình chính, việc tham khảo thêm các slide bài giảng luật thương mại và các công trình nghiên cứu từ hai trường đại học luật hàng đầu này sẽ giúp mở rộng kiến thức và có cái nhìn đa chiều về các vấn đề pháp lý phức tạp.

II. Cách nhận diện hành vi cạnh tranh không lành mạnh theo sách

Một trong những nội dung trọng tâm của giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 là việc phân tích và nhận diện các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Đây là những hành vi gây ra nhiều thách thức cho cả cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong thực tiễn. Theo định nghĩa tại Khoản 4, Điều 3 Luật Cạnh tranh được trích dẫn trong tài liệu: “Hành vi cạnh tranh không lành mạnh là hành vi cạnh tranh của doanh nghiệp trong quá trình kinh doanh trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh, gây thiệt hại hoặc có thể gây thiệt hại đến lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp khác hoặc người tiêu dùng”. Định nghĩa này chỉ ra ba đặc điểm cốt lõi: hành vi do doanh nghiệp thực hiện, trái với đạo đức kinh doanh, và gây ra hoặc có khả năng gây thiệt hại. Giáo trình đã hệ thống hóa các hành vi bị cấm một cách chi tiết, từ các hành vi xâm phạm trực tiếp đến đối thủ như gièm pha, gây rối hoạt động kinh doanh, đến các hành vi tác động đến người tiêu dùng như quảng cáo, khuyến mại gian dối. Đặc biệt, các vấn đề liên quan đến sở hữu trí tuệ trong thương mại được thể hiện rõ qua hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn và xâm phạm bí mật kinh doanh. Việc hiểu rõ các dấu hiệu pháp lý của từng hành vi giúp các chủ thể kinh doanh phòng tránh vi phạm và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Các câu hỏi trắc nghiệm luật thương mại 2 thường tập trung vào việc phân biệt các hành vi này, đòi hỏi người học phải nắm chắc lý thuyết.

2.1. Phân biệt cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh

Cạnh tranh lành mạnh là sự ganh đua dựa trên thực lực, chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh doanh, tuân thủ pháp luật và đạo đức. Ngược lại, cạnh tranh không lành mạnh là việc sử dụng các thủ đoạn bất chính để giành lợi thế. Tài liệu gốc định nghĩa cạnh tranh lành mạnh là “hình thức cạnh tranh công khai, công bằng và ngay thẳng giữa các đối thủ cạnh tranh trong kinh doanh”. Trong khi đó, cạnh tranh không lành mạnh là hành vi "trái với các chuẩn mực thông thường về đạo đức kinh doanh". Sự khác biệt căn bản nằm ở phương thức cạnh tranh: một bên dùng nội lực, một bên dùng thủ đoạn. Ví dụ, giảm giá nhờ tối ưu chi phí sản xuất là lành mạnh, nhưng bán phá giá dưới giá thành để tiêu diệt đối thủ là không lành mạnh.

2.2. Hành vi bị cấm Chỉ dẫn gây nhầm lẫn và xâm phạm bí mật

Hai hành vi này liên quan mật thiết đến sở hữu trí tuệ trong thương mại. Chỉ dẫn gây nhầm lẫn là việc sử dụng tên thương mại, logo, bao bì tương tự sản phẩm của đối thủ để làm sai lệch nhận thức của khách hàng. Hành vi này trực tiếp xâm hại đến uy tín và thành quả kinh doanh của doanh nghiệp khác. Xâm phạm bí mật kinh doanh là hành vi tiếp cận, thu thập, tiết lộ hoặc sử dụng thông tin bí mật (công thức, danh sách khách hàng, chiến lược) của đối thủ một cách trái phép. Luật Cạnh tranh định nghĩa bí mật kinh doanh phải đáp ứng ba điều kiện: không phải hiểu biết thông thường, có khả năng áp dụng và tạo lợi thế, và được chủ sở hữu bảo mật. Đây là những hành vi bị pháp luật nghiêm cấm để bảo vệ tài sản trí tuệ của doanh nghiệp.

2.3. Hậu quả pháp lý đối với chủ thể kinh doanh vi phạm

Các chủ thể kinh doanh thực hiện hành vi cạnh tranh không lành mạnh sẽ phải đối mặt với những hậu quả pháp lý nghiêm khắc. Tùy theo mức độ vi phạm, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính, bao gồm phạt tiền, tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm. Ngoài ra, doanh nghiệp vi phạm còn có thể bị buộc phải cải chính công khai, loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, và bồi thường thiệt hại gây ra cho đối thủ cạnh tranh hoặc người tiêu dùng. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, hành vi vi phạm có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Những chế tài này nhằm răn đe, ngăn chặn các hành vi sai trái và khôi phục lại trật tự cạnh tranh trên thị trường.

III. Bí quyết nắm vững pháp luật về kiểm soát độc quyền hạn chế

Pháp luật về kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh là một mảng kiến thức chuyên sâu trong giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2. Khác với cạnh tranh không lành mạnh nhắm vào đối thủ cụ thể, hành vi hạn chế cạnh tranh có mức độ nguy hại cao hơn, tác động đến toàn bộ cấu trúc thị trường. Luật Cạnh tranh định nghĩa: “Hành vi hạn chế cạnh tranh là hành vi của doanh nghiệp làm giảm, sai lệch, cản trở cạnh tranh trên thị trường”. Các hành vi này được phân thành ba nhóm chính: thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường hoặc vị trí độc quyền, và tập trung kinh tế. Việc nắm vững các quy định này là bí quyết để doanh nghiệp tránh các rủi ro pháp lý khi mở rộng quy mô hoặc hợp tác kinh doanh. Ví dụ, một hợp đồng trong kinh doanh, thương mại nếu chứa đựng các điều khoản phân chia thị trường hoặc ấn định giá có thể bị coi là thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và bị cấm. Giáo trình phân tích rất kỹ các điều kiện để một hành vi bị xem là vi phạm, chẳng hạn như ngưỡng thị phần kết hợp (30% trở lên) đối với một số thỏa thuận. Việc kiểm soát này nhằm ngăn chặn sự hình thành các thế lực độc quyền có khả năng thao túng thị trường, bóp méo quy luật cung cầu và gây thiệt hại cho nền kinh tế. Đây là kiến thức không thể thiếu khi nghiên cứu sâu về luật thương mại.

3.1. Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh và các hình thức phổ biến

Thỏa thuận hạn chế cạnh tranh là sự cấu kết giữa các doanh nghiệp nhằm loại bỏ hoặc giảm bớt sức ép cạnh tranh. Các hình thức phổ biến được liệt kê trong Điều 8 Luật Cạnh tranh bao gồm: thỏa thuận ấn định giá; phân chia thị trường tiêu thụ hoặc nguồn cung cấp; hạn chế số lượng sản xuất, mua, bán hàng hóa; và thông đồng trong đấu thầu. Một số thỏa thuận như ngăn cản doanh nghiệp khác tham gia thị trường hay loại bỏ đối thủ bị cấm tuyệt đối. Các thỏa thuận khác chỉ bị cấm khi các bên tham gia có thị phần kết hợp từ 30% trở lên trên thị trường liên quan. Hiểu rõ các quy định này giúp doanh nghiệp nhận diện và tránh né các thỏa thuận bất hợp pháp trong quá trình hợp tác.

3.2. Lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường và vị trí độc quyền

Doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh (thị phần từ 30% trở lên hoặc có khả năng gây hạn chế cạnh tranh đáng kể) hoặc vị trí độc quyền có xu hướng lạm dụng sức mạnh của mình để chèn ép đối thủ và người tiêu dùng. Các hành vi lạm dụng bị cấm bao gồm: bán hàng hóa dưới giá thành nhằm loại bỏ đối thủ; áp đặt giá mua, giá bán bất hợp lý; hạn chế sản xuất, phân phối để gây khan hiếm giả tạo; hoặc áp đặt các điều kiện thương mại bất bình đẳng. Pháp luật không cấm việc doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh, nhưng nghiêm cấm việc lạm dụng vị trí đó để làm sai lệch cạnh tranh. Đây là cơ chế quan trọng để kiểm soát quyền lực thị trường của các "ông lớn".

3.3. Kiểm soát tập trung kinh tế Sáp nhập và hợp nhất

Tập trung kinh tế bao gồm các hình thức như sáp nhập, hợp nhất, mua lại doanh nghiệp và liên doanh. Các hoạt động này có thể tạo ra hiệu quả kinh tế nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ hình thành vị trí độc quyền, gây hạn chế cạnh tranh. Do đó, pháp luật quy định cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Cụ thể, các vụ tập trung kinh tế mà thị phần kết hợp của các bên tham gia chiếm trên 50% thị trường liên quan sẽ bị cấm (trừ một số trường hợp được miễn trừ). Các trường hợp có thị phần kết hợp từ 30% đến 50% phải thông báo cho cơ quan quản lý cạnh tranh trước khi thực hiện. Việc ký kết các hợp đồng trong kinh doanh, thương mại liên quan đến M&A cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định này.

IV. Quy trình giải quyết tranh chấp thương mại trong luật cạnh tranh

Phần cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng của giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 là pháp luật về tố tụng cạnh tranh. Đây là khung pháp lý quy định trình tự, thủ tục để giải quyết tranh chấp thương mại liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật cạnh tranh. Theo tài liệu gốc, “Tố tụng cạnh tranh là hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân theo trình tự, thủ tục giải quyết, xử lý vụ việc cạnh tranh”. Quy trình này đảm bảo việc phát hiện và xử lý vi phạm được thực hiện một cách công minh, kịp thời, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên. Hệ thống cơ quan tiến hành tố tụng cạnh tranh của Việt Nam bao gồm Cơ quan quản lý cạnh tranh (hiện là Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng) và Hội đồng Cạnh tranh. Cơ quan quản lý cạnh tranh có nhiệm vụ điều tra các vụ việc, trong khi Hội đồng Cạnh tranh chịu trách nhiệm xử lý các vụ việc liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh thông qua các phiên điều trần. Quy trình tố tụng bắt đầu từ việc khiếu nại của tổ chức, cá nhân hoặc do cơ quan quản lý tự phát hiện, sau đó là giai đoạn điều tra sơ bộ và điều tra chính thức, cuối cùng là ra quyết định xử lý. Mặc dù trọng tài thương mại là một phương thức giải quyết tranh chấp phổ biến, trong lĩnh vực cạnh tranh, vai trò chính thuộc về các cơ quan nhà nước chuyên trách.

4.1. Thẩm quyền của Cơ quan và Hội đồng cạnh tranh quốc gia

Cơ quan quản lý cạnh tranh có thẩm quyền thụ lý hồ sơ khiếu nại, tiến hành điều tra sơ bộ và điều tra chính thức đối với cả hành vi hạn chế cạnh tranh và cạnh tranh không lành mạnh. Cơ quan này cũng trực tiếp ra quyết định xử lý, xử phạt đối với các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Trong khi đó, Hội đồng Cạnh tranh là cơ quan có thẩm quyền xử lý các vụ việc phức tạp hơn liên quan đến hành vi hạn chế cạnh tranh. Hội đồng sẽ thành lập Hội đồng xử lý vụ việc để tổ chức phiên điều trần và ra quyết định cuối cùng. Sự phân định thẩm quyền rõ ràng này đảm bảo tính chuyên môn hóa và hiệu quả trong hoạt động thực thi pháp luật.

4.2. Thủ tục khiếu nại điều tra và xử lý vụ việc vi phạm

Quy trình giải quyết tranh chấp thương mại trong lĩnh vực cạnh tranh bắt đầu khi một tổ chức, cá nhân nộp hồ sơ khiếu nại đến Cơ quan quản lý cạnh tranh. Sau khi thụ lý, cơ quan này sẽ ra quyết định điều tra sơ bộ (30 ngày). Nếu có dấu hiệu vi phạm, một cuộc điều tra chính thức sẽ được tiến hành (90-180 ngày, có thể gia hạn). Kết thúc điều tra, điều tra viên sẽ lập báo cáo. Đối với hành vi cạnh tranh không lành mạnh, Thủ trưởng Cơ quan quản lý cạnh tranh sẽ ra quyết định xử lý. Đối với hành vi hạn chế cạnh tranh, hồ sơ sẽ được chuyển cho Hội đồng Cạnh tranh để mở phiên điều trần và ra phán quyết. Quy trình này được thiết kế chặt chẽ để đảm bảo tính khách quan và đúng pháp luật.

4.3. Vai trò của trọng tài thương mại trong các vụ việc liên quan

Trong khi các vi phạm pháp luật cạnh tranh chủ yếu do cơ quan nhà nước xử lý, trọng tài thương mại vẫn có vai trò nhất định. Các tranh chấp phát sinh từ hậu quả của hành vi vi phạm, chẳng hạn như yêu cầu bồi thường thiệt hại giữa các doanh nghiệp, có thể được giải quyết thông qua trọng tài. Ví dụ, sau khi Hội đồng Cạnh tranh kết luận một doanh nghiệp có hành vi gièm pha, doanh nghiệp bị hại có thể khởi kiện ra trọng tài để yêu cầu bồi thường thiệt hại về uy tín và tài chính. Như vậy, trọng tài thương mại hoạt động song song, giải quyết các khía cạnh dân sự, thương mại của vụ việc, trong khi cơ quan cạnh tranh tập trung vào xử lý vi phạm hành chính.

V. Phương pháp ôn tập hiệu quả giáo trình luật thương mại tập 2

Để chinh phục khối lượng kiến thức đồ sộ trong giáo trình luật thương mại tập 2, người học cần có một phương pháp ôn tập khoa học và hiệu quả. Việc chỉ đọc đơn thuần là không đủ để nắm bắt các khái niệm phức tạp và mối liên hệ giữa chúng. Một chiến lược hiệu quả bao gồm ba bước chính: hệ thống hóa kiến thức, luyện tập qua các dạng bài tập, và mở rộng thông qua các nguồn tài liệu bổ sung. Đầu tiên, việc tóm tắt nội dung giáo trình theo từng chương, từng chủ đề lớn là cực kỳ quan trọng. Việc này giúp biến kiến thức trong sách thành một sơ đồ tư duy logic, dễ nhớ. Tiếp theo, giải các câu hỏi trắc nghiệm luật thương mại 2 và các bài tập tình huống giúp kiểm tra mức độ hiểu bài và rèn luyện kỹ năng áp dụng pháp luật. Cuối cùng, việc tham khảo các slide bài giảng luật thương mại từ các giảng viên uy tín hoặc các bài phân tích chuyên sâu sẽ mang lại những góc nhìn mới mẻ và cập nhật. Ví dụ, slide bài giảng thường cô đọng những điểm cốt lõi và nhấn mạnh các lưu ý quan trọng khi thi cử. Kết hợp ba phương pháp này sẽ giúp người học không chỉ vượt qua các kỳ thi mà còn xây dựng được một nền tảng kiến thức pháp luật thương mại vững chắc, sẵn sàng cho công việc thực tiễn sau này.

5.1. Tóm tắt nội dung giáo trình qua các chương trọng điểm

Việc tóm tắt nội dung giáo trình nên tập trung vào các chương trọng điểm như khái quát về cạnh tranh, hành vi hạn chế cạnh tranh, cạnh tranh không lành mạnh và tố tụng cạnh tranh. Đối với mỗi chương, cần xác định các khái niệm cốt lõi (ví dụ: thị trường liên quan, thị phần, bí mật kinh doanh), các dấu hiệu pháp lý của từng hành vi vi phạm, và các quy định về chế tài xử lý. Sử dụng sơ đồ cây hoặc bảng biểu để so sánh các loại hành vi (ví dụ: so sánh thỏa thuận hạn chế cạnh tranh theo chiều ngang và chiều dọc) là một cách hiệu quả để hệ thống hóa kiến thức và dễ dàng ôn tập.

5.2. Giải đáp câu hỏi trắc nghiệm luật thương mại 2 thường gặp

Các câu hỏi trắc nghiệm luật thương mại 2 thường xoay quanh các tình huống giả định để kiểm tra khả năng nhận diện vi phạm. Ví dụ: "Công ty A và B cùng chiếm 40% thị phần thỏa thuận không bán hàng dưới một mức giá X. Đây là hành vi gì?". Để trả lời đúng, sinh viên cần xác định đây là thỏa thuận ấn định giá, và vì thị phần kết hợp (40%) > 30%, hành vi này bị cấm. Luyện tập với các câu hỏi nhận định Đúng/Sai kèm giải thích cũng là cách tốt để củng cố kiến thức. Ví dụ: "Mọi hành vi tập trung kinh tế đều phải thông báo cho cơ quan cạnh tranh". (Sai, chỉ khi thị phần kết hợp từ 30-50%).

5.3. Tham khảo slide bài giảng luật thương mại từ các trường luật

Các slide bài giảng luật thương mại từ Đại học Luật Hà Nội hay Đại học Luật TPHCM là nguồn tài liệu tham khảo quý giá. Slide thường được trình bày cô đọng, trực quan với các ví dụ thực tiễn, giúp người học dễ dàng nắm bắt những điểm chính yếu. Giảng viên cũng thường cập nhật các vụ việc mới hoặc các thay đổi trong chính sách pháp luật vào bài giảng, điều mà giáo trình đôi khi chưa kịp phản ánh. Tìm kiếm và tham khảo các tài liệu này giúp bổ sung và làm phong phú thêm kiến thức từ sách vở, đồng thời nắm bắt được xu hướng ra đề thi và các vấn đề thời sự trong lĩnh vực luật cạnh tranh.

VI. Xu hướng phát triển của pháp luật cạnh tranh tại Việt Nam

Nghiên cứu giáo trình luật thương mại tập 2 phần 2 không chỉ là học về những quy định hiện hành mà còn là tìm hiểu về định hướng và xu hướng phát triển của pháp luật trong tương lai. Pháp luật cạnh tranh Việt Nam đang trong quá trình hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và hội nhập kinh tế quốc tế. Các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới (FTA) mà Việt Nam tham gia đều có các chương riêng về cạnh tranh, đặt ra yêu cầu phải nội luật hóa các tiêu chuẩn quốc tế, đảm bảo một môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch và công bằng. Xu hướng chung là tăng cường hiệu quả thực thi, đặc biệt là trong việc điều tra và xử lý các vụ việc thông đồng (cartel) xuyên biên giới và lạm dụng vị thế thống lĩnh của các tập đoàn công nghệ lớn. Bên cạnh đó, mối liên hệ giữa luật cạnh tranh và các lĩnh vực pháp luật khác như pháp luật về phá sản ngày càng được chú trọng. Một vụ tập trung kinh tế có thể được miễn trừ nếu một trong các bên đang đứng trước nguy cơ phá sản. Điều này cho thấy sự linh hoạt của pháp luật nhằm cân bằng giữa mục tiêu duy trì cạnh tranh và mục tiêu cứu vớt doanh nghiệp, ổn định kinh tế. Trong tương lai, pháp luật cạnh tranh sẽ tiếp tục được sửa đổi, bổ sung để bao quát các mô hình kinh doanh mới, đặc biệt là trong nền kinh tế số.

6.1. Tác động của hội nhập kinh tế quốc tế đến luật cạnh tranh

Hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra nhiều thách thức và cơ hội cho pháp luật cạnh tranh Việt Nam. Việc tuân thủ các cam kết trong WTO và các FTA đòi hỏi Việt Nam phải có một khung pháp lý về cạnh tranh minh bạch, hiệu quả và tương thích với thông lệ quốc tế. Các doanh nghiệp nước ngoài với tiềm lực tài chính và công nghệ mạnh có thể dễ dàng tạo lập vị trí thống lĩnh, đòi hỏi cơ quan cạnh tranh phải nâng cao năng lực giám sát. Ngược lại, hội nhập cũng giúp Việt Nam học hỏi kinh nghiệm lập pháp và thực thi từ các quốc gia phát triển, từng bước hoàn thiện hệ thống pháp luật của mình để bảo vệ tốt hơn lợi ích quốc gia và doanh nghiệp trong nước.

6.2. Mối liên hệ với pháp luật về phá sản và tái cơ cấu doanh nghiệp

Có một mối liên hệ chặt chẽ giữa luật cạnh tranh và pháp luật về phá sản. Theo Điều 19 Luật Cạnh tranh, một vụ tập trung kinh tế bị cấm (thị phần kết hợp > 50%) có thể được xem xét miễn trừ nếu "một hoặc nhiều bên tham gia tập trung kinh tế đang trong nguy cơ bị giải thể hoặc đang lâm vào tình trạng phá sản". Quy định này được gọi là "bào chữa doanh nghiệp thất bại" (failing firm defense), cho phép sáp nhập hoặc mua lại một công ty đang khủng hoảng để cứu vớt tài sản và việc làm, dù điều đó có thể làm tăng mức độ tập trung trên thị trường. Điều này cho thấy sự cân nhắc linh hoạt giữa các mục tiêu chính sách khác nhau của nhà nước.

6.3. Định hướng hoàn thiện hệ thống pháp luật trong tương lai

Trong tương lai, hệ thống pháp luật cạnh tranh Việt Nam cần tiếp tục được hoàn thiện theo một số định hướng chính. Thứ nhất, cần tăng cường năng lực và tính độc lập của cơ quan cạnh tranh quốc gia. Thứ hai, cần xây dựng các quy định cụ thể hơn để kiểm soát cạnh tranh trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, thương mại điện tử và các nền tảng trực tuyến. Thứ ba, cần hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan cạnh tranh và các cơ quan quản lý chuyên ngành khác. Cuối cùng, việc nâng cao nhận thức của cộng đồng doanh nghiệp và người tiêu dùng về luật cạnh tranh là yếu tố then chốt để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống, góp phần xây dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh và bền vững.

Nội dung chính

Thông Tin Thư Mục Học Thuật: Giáo Trình Luật Cạnh Tranh (Luật Thương Mại Tập 2)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Luật Cạnh tranh là học phần chuyên sâu thuộc cấu phần môn học Luật Thương mại (Tập 2) trong chương trình đào tạo cử nhân và sau đại học ngành Luật học, Luật Kinh tế và Quản trị kinh doanh. Giáo trình có vị trí then chốt trong việc trang bị cho người học khung lý thuyết hoàn chỉnh và hệ thống quy phạm pháp luật thực định điều chỉnh các quan hệ kinh tế phát sinh từ hành vi cạnh tranh giữa các chủ thể kinh doanh trên thị trường.

Mục tiêu học tập (learning outcomes) của giáo trình hướng tới việc giúp người học nắm vững bản chất kinh tế - pháp lý của cạnh tranh; phân định rõ ràng các hình thái thị trường; phân tích và nhận diện chính xác cấu thành của các hành vi hạn chế cạnh tranh (thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh/độc quyền, tập trung kinh tế) và các hành vi cạnh tranh không lành mạnh (gièm pha, gây rối, quảng cáo so sánh, bán hàng đa cấp bất chính); đồng thời nắm vững thẩm quyền, trình tự và thủ tục tố tụng cạnh tranh tại các cơ quan quản lý chuyên trách.

Cấu trúc giáo trình được thiết kế logic theo hướng tiếp cận liên ngành giữa Kinh tế học thể chế và Khoa học Luật học. Nội dung giáo trình dẫn dắt từ các học thuyết kinh tế kinh điển về thị trường đến kỹ thuật lập pháp thực định. Điểm đặc sắc của tài liệu là phương pháp đối chiếu luật học so sánh, trích dẫn chuẩn mực các nguồn luật quốc tế như Luật mẫu của Tổ chức Thương mại và Phát triển Liên Hợp Quốc (UNCTAD), Đạo luật Sherman và Đạo luật Clayton của Hoa Kỳ, pháp luật cạnh tranh của Pháp, Đức, Liên minh châu Âu (EU), Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc; kết hợp với việc bám sát toàn diện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam, trọng tâm là Luật Cạnh tranh năm 2004 cùng các nghị định hướng dẫn thi hành.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung học thuật của tài liệu được kết cấu chặt chẽ qua các khối chủ đề trọng tâm sau:

1. Khái quát về cạnh tranh và pháp luật cạnh tranh: Phân tích các khái niệm cạnh tranh theo Black's Law Dictionary, Từ điển Cornu (Pháp), Từ điển kinh doanh Anh (1992) và Từ điển tiếng Việt. Phân loại cạnh tranh theo ba căn cứ: căn cứ vào vai trò điều tiết của Nhà nước (cạnh tranh tự do theo học thuyết Adam Smith đối chiếu với cạnh tranh có sự điều tiết theo trường phái Keynes); căn cứ vào tính chất và mức độ biểu hiện (cạnh tranh hoàn hảo, cạnh tranh không hoàn hảo gồm độc quyền nhóm, cạnh tranh mang tính độc quyền, độc quyền); căn cứ vào tính lành mạnh của hành vi (cạnh tranh lành mạnh, cạnh tranh không lành mạnh và hạn chế cạnh tranh). Lược sử pháp luật cạnh tranh thế giới và Việt Nam qua các mốc Hiến pháp 1992, Luật Thương mại 1997 đến Luật Cạnh tranh 2004.
2. Pháp luật về kiểm soát hành vi hạn chế cạnh tranh: Xác định 04 đặc điểm bản chất của hành vi hạn chế cạnh tranh theo Khoản 3 Điều 3 Luật Cạnh tranh. Phân tích 08 dạng thỏa thuận hạn chế cạnh tranh tại Điều 8; cơ chế xử lý thỏa thuận theo nguyên tắc cấm tuyệt đối và cấm theo ngưỡng thị phần kết hợp từ 30% trở lên (Điều 9) gắn với điều kiện miễn trừ có thời hạn (Điều 10). Phân tích tiêu chí xác định vị trí thống lĩnh thị trường (thị phần đơn lẻ 30% hoặc khả năng hạn chế cạnh tranh đáng kể; nhóm 2 doanh nghiệp nắm 50%, 3 doanh nghiệp nắm 65%, 4 doanh nghiệp nắm 75% thị phần) và vị trí độc quyền (Điều 11, Điều 12, Nghị định số 116/2005/NĐ-CP); nhận diện các hành vi lạm dụng bị cấm theo Điều 13 (bán dưới giá thành, áp đặt giá bất hợp lý, ngăn cản gia nhập thị trường).
3. Pháp luật về chống cạnh tranh không lành mạnh: Hệ thống hóa các hành vi bị cấm theo Điều 10 Bis Công ước Paris 1883 và Luật Cạnh tranh Việt Nam: gièm pha doanh nghiệp khác (Điều 43); gây rối hoạt động kinh doanh (Điều 44); quảng cáo so sánh trực tiếp, bắt chước hoặc gây nhầm lẫn (Điều 45); khuyến mại gian dối, ép buộc đổi hàng (Điều 46); phân biệt đối xử của hiệp hội ngành nghề (Điều 47); bán hàng đa cấp bất chính theo mô hình kim tự tháp (Điều 48, Khoản 11 Điều 3); và điều khoản mở đối với các hành vi do Chính phủ quy định.
4. Pháp luật về tố tụng cạnh tranh: Xác định thẩm quyền kép giữa Cục Quản lý cạnh tranh (thuộc Bộ Thương mại) và Hội đồng cạnh tranh; tiêu chuẩn của điều tra viên và thành viên hội đồng xử lý vụ việc; quy trình xử lý vụ việc cạnh tranh từ tiếp nhận khiếu nại (thời hiệu 02 năm), điều tra sơ bộ (30 ngày), điều tra chính thức (90 ngày đối với hành vi không lành mạnh, 180 ngày đối với hành vi hạn chế cạnh tranh) đến mở phiên điều trần và ban hành quyết định xử lý.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình hình thành nền tảng lý luận vững chắc dựa trên sự giao thoa giữa các học thuyết kinh tế và khoa học pháp lý:

• Lý thuyết thị trường và kinh tế chính trị: Phân tích nguyên lý "bàn tay vô hình" của Adam Smith về cơ chế tự điều tiết của giá cả và cung cầu; lý luận của J.M. Keynes về sự can thiệp của Nhà nước nhằm khắc phục các khuyết tật thị trường (suy thoái, thất nghiệp, độc quyền lũng đoạn).
• Khung phân tích thị trường liên quan: Phương pháp luận xác định thị trường sản phẩm liên quan (tính chất thay thế về đặc tính, mục đích sử dụng, giá cả) và thị trường địa lý liên quan theo quy định của Luật Cạnh tranh và Nghị định số 116/2005/NĐ-CP.
• Hệ thống nguyên tắc pháp lý điều chỉnh hành vi thị trường: Phân định rõ nguyên tắc cấm mặc nhiên (per se illegal) áp dụng cho các thỏa thuận ngăn cản thị trường, thông đồng đấu thầu và nguyên tắc xem xét hợp lý (rule of reason) căn cứ theo ngưỡng thị phần kết hợp hoặc điều kiện miễn trừ kinh tế.

Kỹ năng phát triển

Thông qua việc nghiên cứu toàn diện giáo trình, người học được rèn luyện các nhóm kỹ năng thực tiễn:

• Kỹ năng định lượng và phân tích kinh tế - luật: Kỹ năng xác định ranh giới thị trường liên quan; tính toán thị phần của từng doanh nghiệp và thị phần kết hợp của nhóm doanh nghiệp để kết luận về vị trí thống lĩnh hoặc tình trạng độc quyền nhóm.
• Kỹ năng định danh và xử lý hành vi vi phạm: Bóc tách các yếu tố cấu thành pháp lý của từng dạng hành vi cạnh tranh không lành mạnh (nhận diện mô hình đa cấp bất chính, hành vi quảng cáo so sánh trực tiếp, khuyến mại phân biệt đối xử) và hành vi lạm dụng sức mạnh thị trường.
• Kỹ năng nghiệp vụ tố tụng cạnh tranh: Soạn thảo hồ sơ khiếu nại vụ việc cạnh tranh; tính toán thời hiệu khiếu nại và thời hạn tố tụng; phân định chính xác thẩm quyền điều tra của Cục Quản lý cạnh tranh và thẩm quyền xét xử tại phiên điều trần của Hội đồng cạnh tranh.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình Luật Cạnh tranh được biên soạn nhằm phục vụ phương pháp giảng dạy tích cực, tích hợp phương pháp phân tích quy phạm với phương pháp nghiên cứu tình huống thực tế (Case-based Learning) và luật học so sánh (Comparative Law).

Trong quá trình giảng dạy, giảng viên sử dụng các án lệ và vụ việc thực tiễn được trích dẫn trong giáo trình để tổ chức thảo luận:

• Bài tập và Case Studies: Phân tích các tình huống thỏa thuận phân chia thị trường theo địa lý, khách hàng; vụ việc thông đồng trong đấu thầu mua sắm hàng hóa; tình huống xác định hành vi bán phá giá dưới giá thành nhằm tiêu diệt đối thủ; nghiên cứu các biểu hiện lừa đảo theo mô hình "kim tự tháp" trong hoạt động bán hàng đa cấp căn cứ theo quy định của Điều 48 Luật Cạnh tranh và luận văn thạc sĩ của tác giả Đoàn Văn Bình (Đại học Luật Hà Nội, 2006).
• Thực hành tố tụng giả định: Tổ chức phiên điều trần giả định của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh theo đúng quy định tại Nghị định số 116/2005/NĐ-CP và Nghị định số 05/2006/NĐ-CP, phân vai đầy đủ các chủ thể: Điều tra viên Cục Quản lý cạnh tranh, Thành viên Hội đồng cạnh tranh, bên khiếu nại, bên bị điều tra, luật sư bảo vệ quyền lợi.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá thường xuyên qua việc phân tích các quy định pháp luật thực định đối chiếu với điều ước quốc tế (như Điều 10 Bis Công ước Paris 1883) và đánh giá kết thúc học phần thông qua bài thi tự luận giải quyết tình huống pháp lý phức tạp về kiểm soát hạn chế cạnh tranh.
• Hướng dẫn tự học: Người học cần nghiên cứu song song văn bản luật thực định, đối chiếu các định nghĩa giữa các trường phái luật học trong giáo trình (sử dụng trích dẫn từ các công trình nghiên cứu của TS. Đặng Vũ Huân, PGS.TS. Bùi Ngọc Cường, TS. Lê Danh Vĩnh, PGS.TS. Nguyễn Như Phát) nhằm củng cố năng lực tư duy pháp lý độc lập.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Giáo trình phản ánh bước chuyển biến mang tính lịch sử của hệ thống pháp luật kinh tế Việt Nam, chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung bao cấp trước năm 1986 sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có sự quản lý của Nhà nước.

Những điểm cập nhật và giá trị khoa học cốt lõi của tài liệu bao gồm:

• Hệ thống hóa toàn diện khung pháp lý sau Đổi mới: Giáo trình phân tích quá trình lập pháp từ Hiến pháp năm 1992, Bộ luật Dân sự năm 1995, Luật Thương mại năm 1997 đến việc ban hành Luật Cạnh tranh năm 2004 (có hiệu lực từ 01/07/2005), chỉ ra sự cần thiết phải có một đạo luật thống nhất thay thế cho các quy định phân tán trước đây trong Pháp lệnh Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (1999), Pháp lệnh Quảng cáo (2001), Pháp lệnh Giá (2002) và Pháp lệnh Chống bán phá giá (2004).
• Tích hợp các chuẩn mực và kinh nghiệm lập pháp quốc tế: Giáo trình cập nhật các số liệu thống kê của UNCTAD (năm 2003 có khoảng 100 quốc gia ban hành luật cạnh tranh); phân tích mô hình cơ quan cạnh tranh độc lập hoặc trực thuộc chính phủ của các nước; đối chiếu ngưỡng thị phần kiểm soát thống lĩnh của Croatia (30%), Bungari (35%), Ba Lan (40%), Pháp (80%), Nhật Bản, Hàn Quốc (50-75%).
• Gắn kết với bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu: Phân tích trực tiếp các thách thức pháp lý khi Việt Nam tham gia AFTA, APEC, ASEM và gia nhập WTO; cung cấp công cụ pháp lý để kiểm soát nguy cơ lũng đoạn thị trường từ các công ty đa quốc gia nhằm bảo vệ doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nước.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình Luật Cạnh tranh phục vụ trực tiếp cho các nhóm đối tượng cụ thể trong môi trường học thuật và thực tiễn pháp lý:

• Sinh viên đại học: Dành cho sinh viên năm thứ ba và năm thứ tư chuyên ngành Luật Kinh tế, Luật Thương mại quốc tế, Luật Dân sự, Quản trị kinh doanh và Kinh tế đối ngoại.
• Học viên cao học và nghiên cứu sinh: Tài liệu cung cấp cơ sở dữ liệu tham khảo chuyên sâu, hệ thống chú thích phong phú (các công trình nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật, Trường Đại học Luật Hà Nội, Bộ Thương mại) phục vụ cho việc thực hiện luận văn thạc sĩ và luận án tiến sĩ về pháp luật kinh tế.
• Giảng viên và cán bộ nghiên cứu: Làm tài liệu giảng dạy chuẩn mực cho môn học Luật Thương mại - Tập 2 (Phần Pháp luật Cạnh tranh), làm cơ sở xây dựng đề cương môn học và ngân hàng đề thi.
• Chuyên viên pháp lý và cán bộ thực thi: Cung cấp tài liệu tra cứu nghiệp vụ cho thẩm phán, hội đồng cạnh tranh, điều tra viên cạnh tranh, luật sư tư vấn doanh nghiệp và cán bộ quản lý thị trường trong việc thụ lý, điều tra và giải quyết các vụ việc cạnh tranh thực tế.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn mực cho sinh viên chuyên ngành Luật, Kinh tế từ năm thứ ba trở lên, học viên cao học, giảng viên luật thương mại và các luật sư, chuyên viên pháp chế thực hiện công tác kiểm soát rủi ro pháp lý về cạnh tranh cho doanh nghiệp.

2. Cần chuẩn bị những kiến thức nền tảng nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần hoàn thành các học phần tiên quyết bao gồm: Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, Luật Dân sự (phần Pháp nhân, Hợp đồng và Bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng), Kinh tế học vi mô (nguyên lý cung cầu, cấu trúc thị trường) và phần chung của Luật Thương mại.

3. Điểm khác biệt căn bản giữa hành vi hạn chế cạnh tranh và hành vi cạnh tranh không lành mạnh là gì?

Hành vi hạn chế cạnh tranh (Điều 3, Điều 8, Điều 13) làm giảm, sai lệch hoặc triệt tiêu cấu trúc cạnh tranh trên thị trường liên quan do các doanh nghiệp có sức mạnh thị trường thực hiện; trong khi hành vi cạnh tranh không lành mạnh (Điều 39 đến Điều 48) là hành vi trái chuẩn mực đạo đức kinh doanh, trực tiếp gây tổn hại đến đối thủ cụ thể hoặc người tiêu dùng mà không nhất thiết làm thay đổi cấu trúc thị trường.

4. Làm thế nào để nghiên cứu và nắm vững trình tự tố tụng cạnh tranh?

Người học cần lập bảng đối chiếu thẩm quyền giữa Cục Quản lý cạnh tranh (điều tra, xử lý hành vi cạnh tranh không lành mạnh) và Hội đồng cạnh tranh (xử lý hành vi hạn chế cạnh tranh); ghi nhớ các mốc thời hạn tố tụng: thời hiệu khiếu nại (02 năm), điều tra sơ bộ (30 ngày), điều tra chính thức (90 đến 180 ngày) và thủ tục tổ chức phiên điều trần theo Nghị định số 116/2005/NĐ-CP.

5. Những văn bản quy phạm pháp luật và tài liệu tham khảo chính yếu nào đi kèm với giáo trình?

Các văn bản pháp luật then chốt gồm: Luật Cạnh tranh năm 2004, Nghị định số 116/2005/NĐ-CP, Nghị định số 05/2006/NĐ-CP, Nghị định số 06/2006/NĐ-CP; các công trình chuyên khảo của TS. Đặng Vũ Huân, PGS.TS. Bùi Ngọc Cường, TS. Lê Danh Vĩnh và Luật mẫu về cạnh tranh của UNCTAD.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Luật Cạnh tranh (Luật Thương mại Tập 2) là tài liệu học thuật cơ bản, cung cấp hệ thống tri thức khoa học toàn diện về pháp luật điều tiết kinh tế thị trường tại Việt Nam. Giá trị của giáo trình thể hiện qua việc phân định rõ ràng các chế định nội dung (chống thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, kiểm soát lạm dụng vị trí thống lĩnh/độc quyền, ngăn ngừa cạnh tranh không lành mạnh) và chế định hình thức (thủ tục tố tụng cạnh tranh).

Lộ trình tiếp cận kiến thức khoa học đề xuất cho người học là nghiên cứu tuần tự từ nguồn gốc học thuyết kinh tế, phân tích cấu thành pháp lý của từng nhóm hành vi, đến vận dụng thành thạo các bước điều tra và xử lý vụ việc cạnh tranh. Để nâng cao hiệu quả nghiên cứu, người học cần kết hợp giáo trình với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành và các báo cáo chuyên đề của cơ quan quản lý cạnh tranh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương VII Puap LUAT VE CANH TRANH | — KHAI QUAT VE CANH TRANH VA PHAP LUAT VE CANH TRANH 1. Khai quat vé canh tranh a) Khái niệm cạnh tranh Theo cuốn Black ”law dictionary, cạnh tranh được diễn tả là: “sự nổ lực hoặc hành vì của hai hay nhiều thương nhân nhằm tranh giành những lợi ích giống nhau từ chủ thể thứ ba” °°. Theo Từ điển Comu của Pháp, cạnh tranh được hiểu là: “hành ví của các doanh nghiệp độc lập với nhan và là đối th của nhau cung ứng hàng hóa, dịch vụ, nhằm làm thỏa mãn nh cầu giống nhau, với sự may rủi của mỗi bên, thể hiện qua việc lôi kéo được hoặc để bị mất di một lương khách hàng thường xuyên ” `”. Theo Từ điển kinh doanh của Vương quốc Anh, xuất bản nam 1992, cạnh tranh được định nghĩa là: “+ øa2h đua, sự kình địch giữa những nhà kinh doanh trên thị trường nhằm tranh giành cùng một loại tài nguyên sản xuất hoặc cùng mỖi loại khách hàng vé phia minh” ™.

Theo Từ điển tiếng Việt, cạnh tranh được hiểu là: “cố gắng dành phần hơn, phần thắng về mình giữa những người, những tổ chức hoại động nhằm mhưững lợi ích như nhau ” ?9 Qua việc khảo cứu các khái niệm trên cho thấy, không có khái niệm nào phản ánh được đầy đủ các khía cạnh pháp lý, kinh tế, xã hội của cạnh tranh. Nhưng có điềm tương đồng là các khái niệm trên đều phản ánh dấu hiệu đặc trưng của cạnh tranh là phải có sự ganh đua của ít nhất hai hay nhiều người * Brian A.Ganer: Black’ law dicnonary, ST. *” Neuven Hite Huyén’ Ludt Canh tranh cia Phap va Lién minh chau Âm, Nxb. Eh * Dang Va Hudn Pháp luật về kiểm xoát độc quyền và chong cạnh tranh không lành mạnh ở Việt Nam, Nịcb.

Chính trị quốc gia. ?" Viện ngôn ngữ: Từ điển néng Việt, Nxb: Đà Nang, 2004, tr. 59 là đối thủ của nhau trong cùng một lĩnh vực nhất định. Tiếp cận theo hướng này, cạnh tranh trong kinh doanh được hiểu là sự ganh đua, kình địch giữa các chủ thể kinh doanh cùng loại hàng hoá, địch vụ hoặc những hàng hoá, dịch vụ có thể thay thế cho nhau nhằm mua hoặc bán hàng hoá, dịch vụ đó trên cùng mội thị trường.

Theo cách hiếu như trên, cạnh tranh có những đấu hiệu đặc trưng như sau: — Về chủ thể, cạnh tranh là một hiện tượng xã hội diễn ra giữa các chủ thể kinh doanh với nhau trên cùng một thị trường; - Về hình thức biểu hiện, cạnh tranh là sự ganh đua, sự kình địch giữa các chủ thể kinh doanh với nhau; — Về mục đích, cạnh tranh nhằm tranh giành thị trường mua hoặc bán hàng hoá, dịch vụ. b) Phán loại cạnh tranh Cạnh tranh là một hành vi có nhận thức và có chủ ý của các chủ thể cạnh tranh. Mục đích của cạnh tranh nhằm tranh giành thị trường mua hoặc bán hàng hoá, địch vụ và suy cho cùng là nhằm mục tiêu tối đa hoá lợi nhuận. Mục đích của cạnh tranh về cơ bản là giống nhau nhưng hình thức biểu hiện của cạnh tranh thì lại muôn mầu, muôn vẻ.

Mỗi chủ thể kinh doanh có những thủ pháp, phương pháp cạnh tranh khác nhau và việc sử dụng thủ pháp, phương pháp cạnh tranh nào là phụ thuộc vào sự sáng tạo và chiến lược kinh doanh của họ. Cho nên việc phân loại cạnh tranh có ý nghĩa quan trọng trong việc chỉ ra các phương thức cạnh tranh điển hình đồng thời qua đó giúp nhà nước xây dựng được các chính sách cạnh tranh phù hợp.