TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 1 LỜI GIỚI THIỆU Để thực hiện biên soạn giáo trình đào tạo nghề Kỹ thuật lắp đặt điện và điều khiển trong công nghiệp ở trình độ TCN, giáo trình Mô đun Lắp đặt hệ thống chống sét, tiếp địa là một trong những giáo trình mô đun đào tạo chuyên ngành được biên soạn theo nội dung chương trình khung được Sở Lao động - Thương binh và Xã hội TPHCM và Trường trung cấp nghề Củ Chi ban hành dành cho hệ Trung Cấp Nghề Kỹ thuật lắp đặt điện và điều khiển trong công nghiệp.Nội dung biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu, tích hợp kiến thức và kỹ Năng chặt chẽ với nhau, logíc. Khi biên soạn, người biên soạn đã cố gắng cập nhật những kiến thức mới có liên quan đến nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế trong sản xuất đồng thời có tính thực tiễn cao.
Nội dung giáo trình được biên soạn với dung lượng thời gian đào tạo 90 giờ gồm có: Bài 1: Tạo mặt bằng tiếp địa Bài 2: Lắp đặt thiết bị thu sét. Bài 3: Lắp đặt các thiết bị tự động thu sét Bài 4: Lắp tiếp địa cho thiết bị Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiên thức mới cho phù hợp. Trong giáo trình, Tôi có đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học cũng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những khiếm khuyết.
Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để người biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn. HCM, ngày 20 tháng 06 năm 2020 Giáo viên biên soạn Nguyễn Đoan Thùy Như Hồng Ngọc Trang 2 MỤC LỤC Trang TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN .1 LỜI GIỚI THIỆU.3 BÀI 1: TẠO MẶT BẰNG TIẾP ĐỊA. Khái niệm chung về chống sét và nối đất. Tính toán nối đất.
Phương pháp lắp đặt. Chuẩn các cọc hay tấm nối đất. Đặt cọc hoặc lưới. Đặt các thanh chính và thanh nhánh nối đất.
Hàn hệ thống nối đất. Kiểm tra và sơn màu. Tạo được mặt bằng. 17 BÀI 2: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ THU SÉT.
Khái niệm chung. Cấu tạo hệ thống chống sét. Phương pháp lắp đặt. Lắp đặt hệ thống.
37 BÀI 3: LẮP ĐẶT CÁC THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG THU SÉT. Khái niệm chung. Cấu tạo các thiết bị và hệ thống chống sét tự động. Phương pháp lắp đặt.
Lắp đặt hệ thống. 55 BÀI 4: LẮP TIẾP ĐỊA CHO THIẾT BỊ. Khái niệm chung. Sơ đồ nguyên lý chung của hệ thống tiếp địa.
Phương pháp lắp đặt. Lắp đặt hệ thống. 77 Trang 3 MÔ ĐUN LẮP ĐẶT HỆ THỐNG CHỐNG SÉT, TIẾP ĐỊA Mã mô đun: MĐ 23 Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí của mô đun: + Môn học Lắp đặt hệ thống chống sét, tiếp địa là môn đun chuyên ngành trong chương trình các môn học, mô đun đào tạo bắt buộc nghề Kỹ thuật lắp đặt điện và điều khiển trong công nghiệp. + Mô đun Lắp đặt hệ thống chống sét, tiếp địa nhằm trang bị cho học sinh có kiến thức cơ bản về các cách lắp đặt các hệ thống chống sét, tiếp địa trong thực tế.
+ Học song song các môn học/ mô đun đào tạo chuyên ngành. - Tính chất của mô đun: + Là mô-đun bắt buộc + Là mô-đun tạo điều kiện cho học sinh tiếp cận những kiến thức, kỹ năng ngành liên quan góp phần nâng cao kỹ năng nghề nghiệp. - Ý nghĩa của mô đun: Mô đun giúp người học có kiến thức về cách lắp đặt các hệ thống chống sét, tiếp địa. - Vai trò của mô đun: Chương trình môn học Lắp đặt hệ thống chống sét, tiếp địa nghề kỹ thuật lắp đặt điện và điều khiển trong công nghiệp đi sâu vào việc tính toán thiết kế và lắp đặt cũng như tìm hiểu tới khái niệm, công dụng, đặc điểm, cấu tạo, nguyên lý làm việc của các thiết bị chống sét, tiếp địa điện được ứng dụng trong công nghiệp.
Mục tiêu của mô đun: * Kiến thức - Giải thích được công dụng, cấu tạo, nguyên lý làm việc của hệ thống chống sét. - Trình bày được trình tự thực hiện và yêu cầu khi lắp đặt hệ thống chống sét. - Chọn được dụng cụ, thiết bị phù hợp để thực hiện quá trình lắp đặt. - Tuân thủ đúng các qui định về an toàn điện trong lao động.
- Nhận biết và mô tả được các thiết bị điện dùng trong công nghiệp. * Kỹ năng - Vạch dấu, định vị, xác định tim cốt đúng bản vẽ thiết kế. - Lắp đặt, hiệu chỉnh và vận hành thử được hệ thống đúng yêu cầu kỹ thuật. - Đảm bảo tốt an toàn lao động và vệ sinh công nghiệp.
- Có khả năng thay thế được các thiết bị điện chống sét tiếp địa trong công nghiệp. - Lắp đặt được các thiết bị điện chống sét tiếp địa trong công nghiệp. * Năng lực tự chủ và trách nhiệm - Cẩn thận, bình tĩnh, thực hiện đúng thao tác khi tiếp xúc với điện thế cao. Trang 4 BÀI 1: TẠO MẶT BẰNG TIẾP ĐỊA Giới thiệu: Tiếp địa hay còn gọi là tiếp đất, hoặc là nối đất.
Đây là một phương pháp giải quyết vấn đề rò rỉ điện bên ngoài các thiết bị điện, điện tử. Ở các nước châu Âu, châu Mỹ, hệ thống lưới điện có cả dây trung tính, nên chui cắm nguồn của các thiết bị luôn có 3 chân. Còn ở Việt Nam các bạn có thể thực hiện việc này bằng cách cắm sâu 1 cọc tiếp địa xuống đất tối thiểu 10cm, sau đó dùng dây điện nối vào vỏ các thiết bị điện, rồi nối vào thanh sắt này. Như vậy, sẽ không bị giật khi chạm vào vỏ các thiết bị điện.
Hệ thống nối đất an toàn hay hệ thống tiếp địa là hệ thống dùng để tản dòng điện phát sinh (không mong muốn) vào trong đất nhằm đảm bảo an toàn cho người và tài sản khi tiếp xúc gián tiếp hoặc trực tiếp với các trang thiết bị điện. Tùy theo chức năng người ta phân làm hai loại hệ thống nối đất: - Nối đất bảo vệ: Nối đất an toàn là hệ thống nối đất bảo vệ tính mạng con người khi tiếp xúc trực tiếp hay gián tiếp với các trang, thiết bị điện. Nối đất chống sét là hệ thống nối đất bảo vệ các con người và tài sản trước tác động của dòng điện do tia sét tạo ra. - Nối đất làm việc: Nối đất làm việc hay nối đất chức năng nhằm đảm bảo điều kiện làm việc bình thường cho các thiết bị điện và một số bộ phận của thiết bị điện theo chế độ đã được qui định sẵn, đây là loại nối đất bắt buộc để đảm bảo các điều kiện vận hành của hệ thống.
Mục tiêu của bài: - Trình bày được yêu cầu chung khi tạo mặt bằng tiếp địa. - Giải thích được phương pháp tính toán để tạo mặt bằng tiếp địa. - Tạo được mặt bằng tiếp địa đảm bảo yêu cầu. - Cẩn thận, bình tĩnh, thực hiện đúng thao tác khi tiếp xúc với điện thế cao.
- Có ý thức bảo vệ và tiết kiệm nguyên liệu thực hành - Nâng cao lòng yêu nghề đối với học sinh Nội dung chính: 1. Khái niệm chung về chống sét và nối đất. Khái niệm về chống sét.1: Dạng phóng điện của sét. Trang 5 Hệ thống chống sét được tạo ra để bảo vệ kiến trúc một công trình xây dựng, nhằm tránh những thiệt hại bởi dòng sét gây ra (một dòng sét lên tới 200 KA).
Một hệ thống chống sét bảo vệ công trình bằng cách nó di chuyển dòng sét xuống dưới đất một cách nhanh chóng, thông qua một đường trở kháng thấp nhất (mà không đi qua một vật dẫn nào khác). Khái niệm nối đất. Cọc tiếp địa có nhiệm vụ nhận dòng điện của tia sét từ dây dẫn rồi giải phóng ra ngoài. Tùy theo diện tích nhà ở mà ta có kích thước của cọc khác nhau, nhưng thông thường mọi hay dùng cọc có đượng kính từ 14mm trở lên và dài 2m.
Tùy từng vùng mà ta có thể xác định số lượng và độ sâu của cọc để điện trở của cọc dưới 10 ohm. Số lượng cọc có thể tăng giảm tùy theo địa hình của từng vùng và điện trở phải được đảm bảo dưới 10Ω. Hệ thống tiếp đất chống sét bao gồm nhiều cọc tiếp địa được nối với nhau và cắm xuống đất để làm tiêu tan tia sét, bảo vệ an toàn tính mạng và của cải cho các công trình, cao ốc và nhà ở.2: Cấu trúc chung của hệt thống tiếp địa chống sét Dùng dây kim loại như đồng hoặc dùng các biện pháp công nghệ khác như hàn, bắt óc cho các cọc. Đường dẫn tiếp đất phải nối với hết các hệ thống điện, thiết bị điện có trong nhà.
Các cọc phải được nối với nhau bằng dây đồng và được hàn hoặc bắt bằng bulong đồng. Dây tiếp đất này sẽ được nối với vỏ kim loại của các thiết bị điện trong nhà. Để dễ dàng nhận biết dây nối đất, dây nối đất thường được chỉ thị bằng màu xanh lá cây có sọc trắng. Tính toán nối đất.
Tính toán nối đất. Nối đất ở các cột điện đường dây và các cột thu lôi gọi là nối đất chống sét. Khi set đánh vào đường dây thì dòng điện sét sẽ được tản vào đất qua bộ phận nối đất này, do đó để tránh không xảy ra phóng điện ngược từ các phần xà thân cột (được nối đất) tới dây dẫn các pha thì điện trở nối đất phải đủ bé. Tính toán về dòng điện nối đất khi tản dòng điện sét có những đặc điểm khác hẳn so với tính toán điện trở nối đất an toàn, trong trường hợp này dòng điện sét tản trong đất Trang 6 chẳng những có mật độ bé mà còn biến thiên chậm theo thời gian.
Khi tản dòng điện sét vào đất có những hiện tượng vật lý sau xảy ra: - Hiện tượng phóng điện cực nối đất. - Ảnh hưởng điện cảm của điện cực nối đất.