Chương I. Lịch sử hình thành và phát triển môn Karate; Chương II. Vai trò, ý nghĩa và đặc điểm môn Karate; Chương III. Kỹ thuật Karate cơ bản; Chương IV.
Quyền pháp (Kata); Chương V. Đấu luyện và tự vệ trong Karate với nhiều hình ảnh minh họa thực tế sinh động; Chương VI. Luật thi đấu môn Karate và các Phụ lục. Thuật ngữ môn Karate.
Giáo trình này là tài liệu phục vụ cho công tác giảng dạy chính khóa của học phần tự chọn thuộc chương trình môn học giáo dục thể chất tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP HCM và là tài liệu tham khảo cho các giảng viên quan tâm. Trong quá trình biên soạn không thể tránh khỏi thiếu sót, chúng tôi rất mong quý độc giả, các chuyên gia, quý giảng viên, các đồng nghiệp và các bạn sinh viên góp ý để giáo trình này được hoàn thiện. Xin chân thành cảm ơn! Chủ biên: PGS. Nguyễn Đức Thành 3 4 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU.
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN KARATE. Sự ra đời Karate tại Nhật Bản. Sự hình thành và phát triển Karate trên thế giới. Khái quát sự phát triển Karate ở Việt Nam.
Xu thế phát triển của Karate. Các Liên đoàn châu lục và các hoạt động của Liên đoàn Karate thế giới.29 CHƯƠNG II. VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC ĐIỂM MÔN KARATE NỘI DUNG. Vị trí, vai trò của môn võ Karate.
Tác dụng của quá trình tập luyện và thi đấu Karate. Đặc điểm hoạt động của môn võ Karate. Cơ sở khoa học của môn võ Karate. Những nghi thức và đẳng cấp, màu đai và danh hiệu trong môn võ Karate.63 CHƯƠNG III.
KỸ THUẬT KARATE CƠ BẢN. Các tư thế tấn cơ bản trong Karate (Dachi Waza). Phương pháp di chuyển trong Karate. Hệ thống kỹ thuật đánh tay (Uchi Wara).
Hệ thống kỹ thuật đấm (Zuki Zawa). Hệ thống kỹ thuật đỡ (Uke Wara). Hệ thống kỹ thuật đá (Geri Wara).117 CHƯƠNG IV. Khái niệm chung.
Phân loại bài quyền. HỆ THỐNG ĐẤU LUYỆN VÀ TỰ VỆ TRONG KARATE. Hệ thống đấu luyện có quy ước. Giới thiệu một số hệ thống đối luyện cơ bản 1 bước (KIHON IPPON KUMITE).
Đấu luyện tự do (Juyu Kumite).205 CHƯƠNG VI. LUẬT THI ĐẤU MÔN KARATE. LUẬT THI ĐẤU KUMITE. LUẬT THI ĐẤU KATA.
THUẬT NGỮ CHUYÊN MÔN. HIỆU LỆNH VÀ CỜ LỆNH. HƯỚNG DẪN ĐIỀU HÀNH CHO TTC VÀ TTP. CÁCH GHI ĐIỂM CỦA TRỌNG TÀI GHI ĐIỂM.
SƠ ĐỒ THẢM THI ĐẤU KUMITE. SƠ ĐỒ THẢM THI ĐẤU. GIẢI VÔ ĐỊCH THẾ GIỚI - ĐIỀU KIỆN VÀ NỘI DUNG. CHỈ DẪN VỀ MÀU QUẦN CỦA TTC VÀ TTP.
GIẢI VÔ ĐỊCH KARATE LỨA TUỔI DƯỚI 14. XEM LẠI VIDEO. MẪU ĐƠN KHIẾU NẠI CHÍNH THỨC. THỦ TỤC CÂN ĐO.
THỂ THỨC ĐẤU VÒNG TRÒN (KUMITE). TỔ CHỨC THI ĐẤU KATA OLYMPIC. THI ĐẤU KATA PREMIER LEAGUE. TỔNG HỢP THUẬT NGỮ KARATE.358 TÀI LIỆU THAM KHẢO.
LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN MÔN KARATE MỤC TIÊU Kiến thức: Trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về sự ra đời Karate tại Nhật Bản, sự hình thành và phát triển Karate trên thế giới và ở Việt Nam, cũng như xu thế phát triển của Karate… Kỹ năng: Sinh viên am hiểu kiến thức nền tảng về triết lý các hệ phái Karate và có cách nhìn tích cực để ứng dụng vào các lĩnh vực khác trong cuộc sống. Sự ra đời Karate tại Nhật Bản 1. Nguồn gốc Karate (hay còn gọi là Karate-do) là một môn võ thuật truyền thống của vùng Okinawa (Nhật Bản). Karate có tiếng là nghệ thuật chiến đấu với các đòn đặc trưng như đấm, đá, cú đánh cùi chỏ, đầu gối và các kỹ thuật đánh bằng bàn tay mở.
Trong Karate còn có các kỹ thuật đấm móc, các kỹ thuật đấm đá liên hoàn, các đòn khóa, chặn, né, quật ngã và những miếng đánh vào chỗ hiểm. Để tăng sức cho các động tác tấn đỡ, Karate sử dụng kỹ thuật xoay hông hay kỹ thuật kime, để tập trung lực năng lượng toàn cơ thể vào thời điểm tác động của cú đánh. Lâu đài Shuri của Okinawa (Mô hình triển lãm) (Nguồn: https://www.com/book/show/7964706-the-secret-karate-techniques) 7 Trước đây, Karate chỉ giới hạn ở Okinawa, môn võ này được gọi là Totei theo ngôn ngữ ở đây. Vào thời kỳ Minh Trị, môn võ này bắt đầu được truyền từ Trung Hoa vào lãnh thổ chính của Nhật Bản, thì được phát âm theo tiếng Nhật là Karate và giữ nguyên cách viết này.
Tên gọi Karate bắt đầu như vậy từ thập niên 1960. Giống như nhiều môn khác ở Nhật Bản (Trà đạo, Thư đạo, Cung đạo, Kiếm đạo, Côn đạo, Hoa đạo.), Karate được gắn thêm vĩ tố “Đạo”, phát âm trong tiếng Nhật là “Do”. Vì thế, có tên Karate-do. Vị trí đảo Okinawa (Nhật Bản) (Nguồn: http://citeseerx.edu/viewdoc/download?doi=10.7113&rep=rep1&type=pdf) Theo nghiên cứu gần đây, người ta chỉ có thể đưa ra được những giả thiết về nguồn gốc của Karate là do tập đoàn người Hoa từ Phúc Kiến di cư theo con đường thương mại tới Okinawa và định cư tại thôn Kuninda ở Naha.
Họ bắt đầu truyền các môn võ thuật Trung Quốc tại đây. Về sau, người dân địa phương kết hợp những kỹ thuật, đòn thế tinh hoa của các 8 môn võ Trung Hoa cùng các điệu múa dân gian của vùng Okinawa tạo nên phương thức chiến đấu nhằm chống lại ách đô hộ hà khắc mà giới cai trị Nhật Bản áp đặt lên dân bản xứ bấy giờ. Tuy nhiên, xuất xứ chính xác của môn võ này còn chưa được xác định, bởi không tìm được thư tịch cổ nào ghi chép về môn võ này. Ngày nay, môn Karate được phát triển khá mạnh trên toàn thế giới và được chia ra rất nhiều nhánh hệ phái khác nhau như: Shotokan Ryu, Shito Ryu, Shorin Ryu, Wado Ryu, Goju Ryu, Kyokushinkai,… Tuy nhiên, hiện tại chỉ có 4 hệ phái được chính thức sáp nhập thành hệ thống Karate trên toàn thế giới đó là: Shotokan Ryu, Shito Ryu, Wado Ryu và Goju Ryu.
Bốn hệ phái Karate tại Nhật Bản Hiện nay, Karate có trên một trăm hệ phái, mặc dù có rất nhiều hệ phái khác nhau nhưng tất cả đều theo một hệ thống võ thuật thế giới. Đến năm 1940, Karate được tôn vinh ở Nhật Bản, trở thành bộ môn tiêu biểu nhất trong làng võ thuật nước này, rất nhiều trường trung học, đại học đã thành lập Câu lạc bộ riêng. Karate không những được giới trẻ yêu thích để phát triển thân thể cường tráng, giáo dục tinh thần và thể chất mà còn đến với giới trung niên, các em thiếu niên như một phương cách gìn giữ sức khỏe. Mặc dù nó đã phát triển qua nhiều năm nhưng Karate Okinawa truyền thống đôi khi cũng sử dụng một vài vũ khí - khiến chúng ta khó hiểu, vì vậy nên hình thành bốn hệ phái Karate chính ở Nhật Bản, đó là: Wado-ryu ,Goju-ryu, Shito-ryu và Shotokan.
Hệ phái Wado-ryu Được sáng lập bởi Hienori Otsuka vào năm 1939, hệ phái này còn tương đối mới. Nó bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi Gichin Funakoshi Jiu-jitsu và kỹ thuật Karate truyền thống của Okinawa. Cái tên của nó cũng có thể dịch thành “cách hài hòa”, Wado-ryu mô tả các chuyển động cơ bản liên quan đến Jiu-jitsu và tập trung vào việc có thể tránh các đòn tấn công hơn là chống lại nó. Kỹ thuật di chuyển và chuyển động tập trung vào việc sử dụng ít lực nhất có thể, tránh việc va chạm mạnh, có thể mô tả Wado- ryu như một môn võ tinh thần hơn là chiến đấu.
Việc sử dụng Taisabaki (chuyển động cơ thể) giúp giảm thiểu đòn tấn công của đối thủ, và Wado- ryu cũng sử dụng thế thấp hơn so với những hệ phái khác. Hệ phái này với nội dung chủ đạo là: “Đòn đỡ cũng là điều kiện để tấn công”. Đòn đỡ luôn là động tác dự bị tấn công, nó sẽ không thực hiện 9 nếu không nhằm mục đích tấn công. Đòn đỡ muốn có hiệu quả phải trên cơ sở đòn tấn công của đối phương nương theo chiều tấn công, không cản lại bằng những kỹ thuật Nagashi (dòng chảy), Inashi (đã qua) và Nori (cưỡi) để làm giảm lực tấn công của đối phương.
Khi đỡ đòn, kỹ thuật rất đa dạng, nhiều bộ vị trên cơ thể được sử dụng triệt để, tiến thoái xoay chuyển được chia đều cho toàn thân để nương một cực nhỏ chống đối lại cực lớn với phương pháp “Tam vị nhất thể” (3 trong 1). Chojun Miyagi - người sáng lập Hệ phái Wado-ryu (Nguồn: http://droitwichohkukai.php) Ví dụ: đối phương tấn công một đòn đấm vào mặt, bạn sẽ nương theo đòn ấy chia đều khoảng cách cho các kỹ pháp: chuyển vị tức là thay đổi vị trí chân, chuyển thể tức là xoay chuyển toàn thân bằng hông và chuyển kỹ tức là làm biến đổi kỹ pháp. Nếu được vậy, bạn sẽ không chỉ vận dụng nhiều kỹ thuật ở đôi tay mà là của kỹ thuật toàn thân. Trong tập luyện, cần phải luôn ý thức “Phòng ngự là tấn công và tấn công cũng là phòng ngự”, không sử dụng kỹ thuật đơn điệu mà phải sáng tạo.
Hệ phái Goju-ryu Được sáng lập vào năm 1930 bởi Chojun Miyagi, hệ phái này đã trở thành một trong những trường phái chính ngày nay. Miyagi nghĩ rằng việc tạo ra một trường phái mới là cần thiết và tập trung vào những kỹ thuật 10 đánh mạnh hơn. Kết quả là, ông quyết định đặt tên cho môn võ mới của mình Goju-ryu Karate, có nghĩa là “cứng và mềm”, lấy cảm hứng từ các quy luật của Kempo truyền thống Trung Quốc. Hệ phái thực hiện các kỹ thuật phòng thủ mềm mại kết hợp hoàn hảo với các đòn tấn công, phản công mạnh mẽ.
Miyagi là đệ tử của huyền thoại Sensei, Kanryo Higaonna, người nổi tiếng với việc đưa 8 môn võ cụ thể mà ông đã học được từ võ thuật Trung Quốc vào Karate và ông đã dạy cho học trò của mình. Chojun Miyagi - người sáng lập Okinawan Goju Ryu Karate (Nguồn: http://japan-karate.html) Quan niệm của hệ phái này là “Chuyển động tròn” tức ứng dụng trong phòng ngự hoặc tấn công muốn có hiệu quả tốt, phải xoay chuyển liên động của các thành phần thân thể: hông, vai, cánh tay, chân … Để hóa giải, bạn ứng dụng quán tính Moment (↑↔↓M=F. d ) vào kỹ thuật để lực mạnh nhất phát sinh vào giai đoạn giữa, khi lực va chạm đến sẽ bị triệt tiêu. Trong Goju Ryu, kỹ thuật được ước lượng tốc độ và sức mạnh, những sức mạnh không có lợi sẽ bị loại bỏ dần, kết hợp với các kỹ thuật nhu để cương nhu được nhuần nhuyễn tạo ra sức mạnh tối đa.
Hệ phái này chú trọng những điểm nhấn về các động tác nhanh-chậm-thả 11 lỏng kết hợp sự điều khí hít thở cơ bụng, các kỹ thuật ngắn gọn, chặt chẽ. Phương pháp tập luyện có 3 cách: - Luyện kỹ thuật Hachisabaki (Tám tám): Cánh tay xoay chuyển theo hình số 8 tạo sự linh hoạt cho chân và hông. Phương pháp di chuyển 4 phương hướng chính 900 và 4 hướng chếch 450.