BỘ XÂY DỰNG TRƯỜNG CAO ĐĂNG NGHỀ XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: HÀN ĐẮP NGÀNH/NGHỀ: HÀN TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo quyết định số: …. /QĐ … ngày … tháng … năm … của Hiệu trưởng) Quảng Ninh, năm 2021 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nội bộ nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI NÓI ĐẦU Hiện nay cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và nghề Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển mạnh mẽ cả về số lượng và chất lượng đóng góp cho sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Việc biên soạn giáo trình hàn nhằm đáp ứng nhu cầu giảng dạy của đội ngũ giáo viên cũng như học tập của học sinh nghề hàn tạo sự thống nhất trong quá trình đào tạo nghề hàn, đáp ứng nhu cầu thực tế sản xuất của các doanh nghiệp, của mọi thành phần kinh tế là vấn đề cấp thiết cần thực hiện. Xuất phát từ những nhu cầu đào tạo và thực tế sản xuất, khoa Cơ khí Xây dựng trường Cao đẳng nghề Xây dựng đã tiến hành biên soạn bộ giáo trình nghề Hàn. Nội dung biên soạn theo hình thức tích hợp giữa lý thuyết và thực hành với những kiến thức, kỹ năng nghề được bố trí kết hợp khoa học nhằm đảm bảo tốt nhất mục tiêu đề ra của từng môn học, mô đun. Trong quá trình biên soạn tác giả đã tham khảo nhiều tài liệu liên quan cũng như tiếp xúc trao đổi với các chuyên gia đào tạo nghề Hàn, các công nhân bậc cao tại các cơ sở sản xuất để cố gắng đưa những kiến thức và kỹ năng cơ bản nhất, phù hợp với thực tế sản xuất, đặc biệt dễ nhớ, dễ hiểu không ngoài mục đích nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng tốt yêu cầu sản xuất hiện nay.
Đề cương bài giảng “Hàn đắp” được biên soạn bởi nhóm tác giả trong tổ bộ môn Hàn là một trong những giáo trình trong bộ giáo trình nghề Hàn. Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã có nhiều cố gắng xong không thể tránh khỏi những thiết sót, hạn chế. Đồng thời để giáo trình ngày càng hoàn thiện, phục vụ tốt hơn cho công tác giảng dạy và học tập chúng tôi rất mong nhận được những góp ý của bạn đọc! …ngày…tháng…năm… Nhóm biên soạn 2 MỤC LỤC LỜI NÓI ĐẦU. 2 BÀI 1: HÀN ĐẮP MẶT PHẲNG BẰNG MÁY HÀN HỒ QUANG TAY.
Chuẩn bị chi tiết hàn đắp. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp. TÝnh to¸n chế độ hàn đắp. Kỹ thuật hàn đắp mặt phẳng.
Kiểm tra sửa chữa sản phẩm sau khi hàn. An toàn lao động - vệ sinh phân xưởng. 15 BÀI 2: HÀN ĐẮP TRỤC BẰNG MÁY HÀN HỒ QUANG TAY. Chuẩn bị chi tiết hàn đắp.
Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp. Tính chế độ hàn đắp. Kỹ thuật hàn đắp trục. Kiểm tra sửa chữa sản phẩm sau khi hàn.
An toàn lao động - vệ sinh phân xưởng. 26 BÀI 3: HÀN ĐẮP MẶT PHẲNG BẰNG MÁY HÀN MIG/MAG. Chuẩn bị chi tiết hàn đắp. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp.
TÝnh to¸n chế độ hàn đắp. Kü thuËt hµn đắp mặt phẳng. Kiểm tra sửa chữa sản phẩm sau khi hàn. An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng.
33 BÀI 4: HÀN ĐẮP TRỤC BẰNG MÁY HÀN MIG/MAG. Chuẩn bị chi tiết hàn đắp. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp. TÝnh to¸n chế độ hàn đắp.
Kü thuËt hµn đắp trục. Kiểm tra sửa chữa sản phẩm sau khi hàn. An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng. 41 BÀI 5: HÀN ĐẮP BẰNG MÁY HÀN HỒ TIG.
Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp. TÝnh to¸n chế độ hàn đắp. Kỹ thuật hàn đắp. Kiểm tra sửa chữa sản phẩm sau khi hàn.
An toàn lao động và vệ sinh phân xưởng. 48 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 50 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 23: HÀN ĐẮP Thời gian mô đun: 60 giờ; ( Lý thuyết: 20 giờ, Thực hành: 36 giờ; kiểm tra: 4 giờ) I. MỤC TIÊU Sau khi học xong bài này người học sẽ có khả năng: + Tính toán chế độ hàn phù hợp với từng vị trí hàn, máy hàn.
+ Trình bày được kỹ thuật hàn đắp ở các vị trí hàn và máy hàn khác nhau + Hàn phục hồi các chi tiết dạng trục, bánh răng, bạc lót bị mòn đúng kích thước bản vẽ, đủ lượng dư gia công. + Sửa chữa các sai hỏng của vật đúc bằng thép các bon, thép hợp kim, gang và hợp kim đồng. + Thực hiện hàn đắp trục, hàn đắp mặt phẳng bằng các thiết bị máy hàn hồ quang tay, máy hàn MIG, MAG đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. + Có ý thức tự giác, tính kỷ luật cao, tinh thần trách nhiệm trong công việc, tinh thần hợp tác giúp đỡ nhau.
Cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác trong công việc. * NỘI DUNG Số Tên các bài trong mô đun Thời gian TT Tổng Lý Thực Kiểm số thuyết hành tra* Hàn đắp trục bằng máy hàn hồ 1 12 3 9 quang tay Hàn đắp mặt phẳng bằng máy hàn hồ 2 12 3 7 2 quang tay Hàn đắp trục bằng máy hàn MIG, 3 12 3 9 MAG Hàn đắp mặt phằng bằng máy hàn 4 12 3 9 MAG, MIG 5 Hàn đắp (TIG) 12 3 7 2 Cộng 60 15 41 4 5 ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN MÔ ĐUN: 1. Vật liệu: - Phôi hàn thép tròn ∅20÷∅30, thép tấm S=8÷10 - Que hàn: ∅1,5 ÷∅5. - Dây hàn trần.
- Khí bảo vệ - Thuốc hàn. Dụng cụ và trang thiết bị: - Máy hàn hồ quang tay. - Máy hàn bán tự động MIG, MAG. - Thiết bị gia nhiệt.
- Bàn hàn, đồ gá hàn. Học liệu: - Giáo trình. - Tài liệu hướng dẫn người học. Nguồn lực khác: - Phòng học, xưởng thực tập - Các cơ sở sản xuất cơ khí.
- Các cửa hàng kinh doanh vật liệu hàn. 6 BÀI 1: HÀN ĐẮP MẶT PHẲNG BẰNG MÁY HÀN HỒ QUANG TAY I. MỤC TIÊU Sau khi học xong bài học này người học sẽ có khả năng: - Tính toán vật liệu hàn đắp. - Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ hàn, vật liệu hàn đầy đủ an toàn.
- Chuẩn bị chi tiết đắp đảm bảo sạch, xử lý hết các vết nứt đảm bảo yêu cầu kỹ thuật. - Chọn điện áp hàn, cường độ dòng điện và tốc độ hàn, phương pháp chuyển động que hàn phù hợp với kích thước của chi tiết đắp và tính chất của vật liệu. - Thực hiện hàn đắp mặt phẳng, bằng phương pháp hàn hồ quang tay đảm bảo đúng kích thước, đủ lượng dư gia công cơ, ít biến dạng. - Sửa chữa được các sai hỏng về kích thước, hình dáng, rỗ, khuyết cạnh đạt yêu cầu kỹ thuật.
- Thực hiện tốt công tác an toàn và vệ sinh phân xưởng. NỘI DUNG BÀI HỌC 2. Chuẩn bị chi tiết hàn đắp. 50 150 - ThÐp tÊm (150 x 50 x 6)mm.
- Lµm s¹ch bÒ mÆt chi tiÕt hµn vµ g¸ ®Æt trªn bµn hµn. - §iÒu chØnh cho chi tiÕt hµn ®¶m b¶o c¸c ®êng hµn theo ®êng sinh song song víi vÞ trÝ ngåi hµn. Chuẩn bị thiết bị, dụng cụ, vật liệu hàn đắp. ThiÕt bÞ, dông cô hµn ®¾p b»ng m¸y hµn hå quang tay.
ThiÕt bÞ hµn hå quang tay. 1 - Bu l«ng vßng. 2 - V¹ch ®iÒu chØnh dßng ®iÖn hµn Ih 3 - Gi¸ trÞ cÇn ®Æt. 4 - Tay quay ®iÒu chØnh Ih.
C¸c dông cô cÇm tay trong hµn hå quang tay bao gåm: S¬ ®å cÊu t¹o m¸y hµn ®iÖn hå quang Bóa nguéi V¹ch dÊu Giòa K×m nguéi Thíc l¸ Bµn ch¶i s¾t 2. B¶o hé §ôc lao ®éng. a - MÆt n¹ hµn d - Gang tay da. c - KÝnh b¶o hé f - èng tay b¶o hé 8 2.
VËt liÖu hµn ®¾p mÆt ph¼ng. 20 - 5 1,5 D d L CÊu t¹o - Que hµn xoay chiÒu J421, ®êng que kÝnh hµnmm. Φ3,2 - §¶m b¶o ®îc sÊy kh« tríc khi hµn. TÝnh to¸n chế độ hàn đắp.
- Sö dông que hµn xoay chiÒu J421, ®êng kÝnh Φ3,2 mm nªn ta chän dßng ®iÖn hµn ®¾p theo c«ng thøc: Ih = ( β + αd )d VËt liÖu hµn ®¾p lµ thÐp CT3 ta chän β = 20, α = 6 suy ra Ih = ( 20 + 6x3. - §iÖn thÕ cña hå quang do chiÒu dµi cét hå quang quyÕt ®Þnh. + Khi hå quang dµi ⇒ ®iÖn thÕ cao + Khi hå quang ng¾n ⇒ ®iÖn thÕ thÊp - Tuy nhiªn trong qu¸ tr×nh hµn hå quang kh«ng nªn qu¸ dµi, v× nÕu qu¸ dµi sÏ xÈy ra hiÖn tîng kh«ng tèt sau: 9 + Hå quang ch¸y kh«ng æn ®Þnh dÔ bÞ l¾c, søc nãng cña hå quang bÞ ph©n t¸n, kim lo¹i bÞ b¸m ra nhiÒu, l·ng phÝ kim lo¹i vµ ®iÖn. + §é s©u nãng ch¶y Ýt, dÔ bÞ khuyÕt tËt ch¸y c¹nh vµ mét sè khuyÕt tËt kh¸c.
+ Nh÷ng khÝ cã h¹i nh N2, O2 trong kh«ng khÝ dÔ thÊm vµo bªn trong mèi hµn, lµm cho mèi hµn dÔ bÞ rç h¬i. ⇒ Tõ nh÷ng ¶nh hëng trªn mµ khi chän LHQ ta nªn chän LHQ ng¾n võa ®ñ ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh hµn, vµ t«t nhÊt chiÒu dµi hå quang kh«ng nªn vît qu¸ ®êng kÝnh que hµn. - Lµ tèc ®é di chuyÓn vÒ phÝa tríc cña que hµn. - §Ó ®¶m b¶o chÊt lîng mèi hµn, sö dông que hµn cã ®êng kÝnh lín, dßng ®iÖn hµn lín ®Ó t¨ng tèc ®é hµn.
- Ngoµi ra trong qu¸ tr×nh hµn nªn c¨n cø vµo t×nh h×nh cô thÓ ®Ó ®iÒu chØnh tèc ®é hµn, nh»m ®¶m b¶o cho mèi hµn cao, thÊp, réng, hÑp ®Òu nhau. - T¨ng tèc ®é hµn, t¨ng chiÒu s©u ngÊu song nÕu t¨ng qu¸ th× chiÒu s©u ngÊu gi¶m, do n¨ng lîng ®êng gi¶m. - ChiÒu réng mèi hµn cã quan hÖ nghÞch ®¶o víi tèc ®é hµn. Kỹ thuật hàn đắp mặt phẳng.
- Ngåi hµn ë t thÕ ch¾c ch¾n. - Cói nghiªng ngêi vÒ phÝa tríc vµ më réng hai ch©n. - CÇm ch¾c k×m hµn vµ gi÷ c¸nh tay ë vÞ trÝ ngang. - Bè trÝ c¸c ®êng hµn ngîc nhau h×nh vÏ.
10 b 1 2 3 4 b/3 - §êng hµn sau chång lªn ®êng hµn tríc kho¶ng 1/3 chiÒu réng mèi hµn. - Tríc khi g©y hå quang que hµn ph¶i ®îc l¾p vµo k×m hµn, ph¶i ®¶m b¶o sù tiÕp xóc tèt gi÷a que hµn vµ k×m hµn, ch¾c ch¾n. - L¾p que hµn vu«ng gãc vµo k×m hµn. - §a que hµn ®Õn vÞ trÝ g©y hå quang.
- G©y hå quang c¸ch ®Çu mèi hµn 10 - 20 mm.