Giáo trình dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật nghề công nghệ ô tô cao đẳng trường cao đẳng nghề đồng tháp

Giáo trình dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật cho nghề công nghệ ô tô tại trường cao đẳng nghề Đồng Tháp, cung cấp kiến thức chuyên sâu và thực tiễn.

• Tác giả: Thạc Sĩ Đỗ Thế Nghiệp
• Trường học: Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp
• Chuyên ngành: Công nghệ ô tô
• Đề tài: Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật
• Loại tài liệu: Giáo trình môn học
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Đồng Tháp

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DUNG SAI LẮP GHÉP
• 2. CHƯƠNG 2: HỆ THỐNG DUNG SAI LẮP GHÉP
• 3. CHƯƠNG 3: DỤNG CỤ ĐO THÔNG DỤNG TRONG CƠ KHÍ

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật

Giáo trình Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật là một phần quan trọng trong chương trình đào tạo nghề công nghệ ô tô tại Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp. Môn học này cung cấp kiến thức cơ bản về các khái niệm liên quan đến dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các tiêu chuẩn và quy định hiện hành, nhằm đảm bảo sinh viên có thể áp dụng vào thực tiễn trong ngành cơ khí chế tạo máy.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Mục tiêu của giáo trình là giúp sinh viên hiểu rõ các khái niệm về dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật. Điều này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn phát triển kỹ năng thực hành cần thiết trong ngành công nghiệp ô tô.

1.2. Cấu trúc và nội dung chính của giáo trình

Giáo trình được chia thành nhiều chương, mỗi chương tập trung vào một khía cạnh cụ thể của đo lường kỹ thuật và dung sai lắp ghép. Các chương bao gồm các khái niệm cơ bản, hệ thống dung sai, và dụng cụ đo thông dụng trong cơ khí.

II. Vấn đề và thách thức trong Dung sai lắp ghép

Trong quá trình thiết kế và sản xuất, việc xác định dung sai lắp ghép là rất quan trọng. Các vấn đề thường gặp bao gồm sai số trong gia công, lắp ráp và ảnh hưởng của các yếu tố môi trường. Những thách thức này có thể dẫn đến việc giảm chất lượng sản phẩm và tăng chi phí sản xuất.

2.1. Sai số trong quá trình gia công

Sai số gia công có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như máy móc không chính xác, dụng cụ cắt bị mòn, hoặc điều kiện làm việc không ổn định. Việc hiểu rõ các nguyên nhân này giúp cải thiện quy trình sản xuất.

2.2. Ảnh hưởng của môi trường đến dung sai

Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm có thể ảnh hưởng đến kích thước và hình dạng của chi tiết máy. Việc kiểm soát các yếu tố này là cần thiết để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

III. Phương pháp đo lường trong Dung sai lắp ghép

Đo lường chính xác là yếu tố quyết định trong việc đảm bảo chất lượng sản phẩm. Các phương pháp đo lường hiện đại giúp xác định kích thước và hình dạng của chi tiết máy một cách chính xác. Việc sử dụng các dụng cụ đo lường phù hợp là rất quan trọng trong quá trình sản xuất.

3.1. Các dụng cụ đo lường thông dụng

Các dụng cụ đo lường như thước kẹp, đồng hồ so, và máy đo 3D là những công cụ không thể thiếu trong ngành cơ khí. Mỗi dụng cụ có những ưu điểm và hạn chế riêng, cần được lựa chọn phù hợp với từng loại công việc.

3.2. Quy trình đo lường chính xác

Quy trình đo lường cần được thực hiện theo các bước cụ thể để đảm bảo độ chính xác. Việc kiểm tra và hiệu chuẩn dụng cụ đo lường định kỳ là rất quan trọng để duy trì chất lượng sản phẩm.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Dung sai lắp ghép

Các kiến thức về dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật được áp dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp ô tô. Việc hiểu rõ về các tiêu chuẩn và quy định giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm thiểu chi phí sản xuất.

4.1. Ứng dụng trong sản xuất ô tô

Trong sản xuất ô tô, việc áp dụng các tiêu chuẩn về dung sai lắp ghép giúp đảm bảo các chi tiết máy có thể lắp ghép với nhau một cách chính xác, từ đó nâng cao hiệu suất và độ bền của sản phẩm.

4.2. Kết quả nghiên cứu và thực tiễn

Nghiên cứu cho thấy việc áp dụng đúng các quy trình đo lường và dung sai lắp ghép có thể giảm thiểu đáng kể tỷ lệ lỗi trong sản xuất, từ đó tiết kiệm chi phí và thời gian.

V. Kết luận và tương lai của Dung sai lắp ghép

Giáo trình Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn trang bị cho sinh viên những kỹ năng thực tiễn cần thiết. Tương lai của ngành công nghiệp ô tô sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình sản xuất.

5.1. Tầm quan trọng của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình này đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành công nghiệp ô tô, giúp sinh viên nắm vững các kiến thức và kỹ năng cần thiết.

5.2. Xu hướng phát triển trong ngành công nghiệp

Ngành công nghiệp ô tô đang chuyển mình với sự phát triển của công nghệ mới. Việc áp dụng các công nghệ đo lường hiện đại sẽ giúp nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường.

Nội dung chính

## Tổng quan về giáo trình

Giáo trình *Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật* (Mã mô đun: CMH 11) do Thạc sĩ Đỗ Thế Nghiệp biên soạn, được ban hành theo quyết định của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp vào năm 2017. Tài liệu được thiết kế làm học liệu chính thức cho sinh viên trình độ Cao đẳng thuộc ngành Công nghệ Ô tô, trực thuộc quản lý chuyên môn của Khoa Cơ khí – Xây dựng.

Trong cấu trúc khung chương trình đào tạo, môn học mang tính chất là học phần kỹ thuật cơ sở bắt buộc. Học phần này được xếp lịch sau mô đun CMH 12 và đóng vai trò làm điều kiện tiên quyết trước khi người học tiếp cận các mô đun chuyên môn nghề chuyên sâu, bao gồm CMĐ 20, CMĐ 21 và CMĐ 22.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định rõ trên ba phương diện chuẩn đầu ra:
- **Về kiến thức:** Cung cấp hệ thống lý thuyết về dung sai, tính đổi lẫn chức năng, bản chất của hệ thống dung sai lắp ghép theo Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN), quy tắc ghi/đọc ký hiệu sai lệch trên bản vẽ kỹ thuật, đồng thời phân tích nguyên lý hoạt động của các thiết bị đo cơ khí.
- **Về kỹ năng:** Hình thành năng lực tra cứu, chuyển đổi các ký hiệu dung sai thành trị số giới hạn phục vụ gia công, đồng thời lựa chọn và thao tác chính xác các dụng cụ đo lường trong kiểm tra, bảo dưỡng chi tiết ô tô.
- **Về mức độ tự chủ và trách nhiệm:** Rèn luyện ý thức chấp hành quy chuẩn an toàn lao động, phòng chống cháy nổ và khả năng phối hợp làm việc nhóm trong môi trường sản xuất.

Cấu trúc giáo trình gồm 3 chương bài học, tiếp cận theo trình tự logic từ nguyên lý dung sai hình học cơ bản, quy định dung sai cho các mối ghép tiêu chuẩn, đến kỹ thuật sử dụng dụng cụ đo chuyên dụng. Điểm đặc thù của giáo trình là sự kết hợp giữa các kiến thức tiêu chuẩn hóa TCVN với tài liệu kỹ thuật sửa chữa thực tế từ các nhà sản xuất ô tô như Toyota, Hyundai, Honda.

---

## Nội dung kiến thức cốt lõi

### Các chương/chủ đề chính

Giáo trình phân chia nội dung giảng dạy thành 3 chương chuyên đề:

1. **Chương 1: Các khái niệm cơ bản về dung sai lắp ghép (Mã bài: 11-01)**
   - *Tính đổi lẫn chức năng và tiêu chuẩn hóa:* Xác định nguyên tắc thay thế lẫn nhau giữa các chi tiết máy cùng loại không qua sửa chữa bổ sung, biểu diễn thông qua hàm quan hệ $A = f(A_1, A_2, ..., A_n)$ và điều kiện dung sai $T \le \sum_{i=1}^{n} |\frac{\partial f}{\partial A_i}| T_i$.
   - *Kích thước, sai lệch và dung sai:* Phân biệt kích thước danh nghĩa ($d_N, D_N$), kích thước thực ($d_{th}, D_{th}$), kích thước giới hạn ($d_{max}, d_{min}$); công thức tính sai lệch giới hạn trên ($ES = D_{max} - D_N$, $es = d_{max} - d_N$), sai lệch giới hạn dưới ($EI = D_{min} - D_N$, $ei = d_{min} - d_N$), và dung sai kích thước ($T_D = ES - EI$, $T_d = es - ei$).
   - *Các loại lắp ghép:* Lắp lỏng với độ hở $S$ ($S_{max} = D_{max} - d_{min}$, $S_{min} = D_{min} - d_{max}$); lắp chặt với độ dôi $N$ ($N_{max} = d_{max} - D_{min}$, $N_{min} = d_{min} - D_{max}$); lắp trung gian với dung sai $T_{NS} = S_{max} + N_{max} = T_D + T_d$.
   - *Hệ thống dung sai bề mặt trụ trơn:* Quy định 20 cấp chính xác (IT01, IT0, IT1 đến IT18); công thức đơn vị dung sai $i = 0,45\sqrt[3]{D} + 0,001D$ ($D \le 500\text{ mm}$); hai quy luật lắp ghép theo hệ thống lỗ cơ bản ($H$, $EI = 0$) và hệ thống trục cơ bản ($h$, $es = 0$).
   - *Sai lệch hình dạng, vị trí và nhám bề mặt:* Sai lệch độ tròn, độ trụ, độ phẳng, độ thẳng, độ song song, độ vuông góc; chỉ tiêu đánh giá độ nhám theo sai lệch trung bình cộng $Ra$ và chiều cao nhấp nhô tế vi $Rz$ (chia thành 14 cấp độ nhám).

2. **Chương 2: Hệ thống dung sai lắp ghép (Mã bài: 11-02)**
   - *Dung sai lắp ghép ổ lăn:* 5 cấp chính xác theo TCVN (0, 6, 5, 4, 2); quy tắc giải mã 2 số cuối của ổ lăn để xác định đường kính trong ($d = \text{số hiệu} \times 5$ đối với các mã từ 04 trở lên; các trường hợp đặc biệt $00 = 10\text{ mm}$, $01 = 12\text{ mm}$, $02 = 15\text{ mm}$, $03 = 17\text{ mm}$); lựa chọn miền dung sai trục và vỏ hộp theo dạng tải trọng (cục bộ, chu kỳ, dao động) theo TCVN 1482-85.
   - *Dung sai mối ghép then và then hoa:* Mối ghép then bằng, then bán nguyệt theo TCVN 4216–4218-86 với miền dung sai then cơ bản $h9$; dung sai then hoa răng chữ nhật theo TCVN 2324-78 với 3 phương pháp định tâm: theo đường kính ngoài ($D$), theo đường kính trong ($d$), và theo bề mặt bên ($b$).
   - *Chuỗi kích thước:* Phân loại chuỗi kích thước chi tiết, chuỗi lắp ghép, chuỗi đường thẳng, chuỗi mặt phẳng, chuỗi không gian; phân biệt khâu thành phần tăng, khâu thành phần giảm và khâu khép kín; phương pháp giải bài toán thuận xác định dung sai và sai lệch khâu khép kín $A_\Sigma$.

3. **Chương 3: Dụng cụ đo thông dụng trong cơ khí (Mã bài: 11-03)**
   - *Cơ sở đo lường:* Khái niệm đo lường, đơn vị đo hệ SI, phân loại phép đo (tiếp xúc, không tiếp xúc, tuyệt đối, tương đối).
   - *Mẫu đo và thiết bị kiểm tra:* Cấu tạo và nguyên lý của Calip trục nút ($d_{Go} = D_{min}$, $d_{NotGo} = D_{max}$) và Calip hàm; quy trình kiểm tra 6 bước; bảng ghi nhận kết quả đánh giá chất lượng chi tiết gia công hàng loạt.
   - *Dụng cụ đo vạch chia:* Cấu tạo thước cặp cơ khí (các cấp chính xác $1/10 = 0,1\text{ mm}$, $1/20 = 0,05\text{ mm}$, $1/50 = 0,02\text{ mm}$), thước cặp điện tử ($0,01\text{ mm}$); công thức xác định kích thước đo $L = m + k \cdot (\frac{a}{n})$; tổng quan panme và đồng hồ so.


### Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng cơ sở lý thuyết về việc kiểm soát sai số chế tạo máy thông qua hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN). Các nguyên lý trọng tâm gồm:
- **Nguyên lý tính đổi lẫn chức năng:** Cơ sở để sản xuất hàng loạt, giảm chi phí chế tạo và thuận lợi hóa việc thay thế phụ tùng bảo dưỡng.
- **Quy luật hình thành miền dung sai:** Cố định vị trí miền dung sai của chi tiết cơ sở (lỗ $H$ hoặc trục $h$) kết hợp với 28 dãy sai lệch cơ bản ($A$ đến $ZC$ cho lỗ, $a$ đến $zc$ cho trục) để tạo nên các chế độ lắp ghép tiêu chuẩn.
- **Mối quan hệ hình học và bề mặt:** Tương quan giữa độ nhẵn bóng bề mặt ($Ra, Rz$) với cấp dung sai kích thước và yêu cầu làm việc chống mài mòn của mối ghép.

### Kỹ năng phát triển

- **Kỹ năng phân tích kỹ thuật:** Tra cứu các bảng tiêu chuẩn TCVN để xác định trị số sai lệch trên, sai lệch dưới, tính toán trị số độ hở/độ dôi lớn nhất và nhỏ nhất của mối ghép.
- **Kỹ năng đọc bản vẽ:** Nhận diện và giải thích đúng các ký hiệu dung sai kích thước, dung sai hình học (độ trụ, độ phẳng, độ vuông góc) và ký hiệu nhám bề mặt ($Ra, Rz$) trên bản vẽ chi tiết và bản vẽ lắp.
- **Kỹ năng thao tác đo kiểm:** Thực hiện quy trình đo tiếp xúc bằng thước cặp cơ khí, thước cặp điện tử; kiểm tra nhanh kích thước giới hạn chi tiết trục và lỗ trong sản xuất hàng loạt bằng Calip theo phương pháp Go/Not-Go; bảo quản thiết bị đo theo quy chuẩn cơ khí.

---

## Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình được cấu trúc nhằm phục vụ phương pháp giảng dạy tích hợp giữa lý thuyết cơ sở và thực hành ứng dụng tại xưởng:

- **Tiếp cận sư phạm theo mô đun:** Mỗi bài học đều mở đầu bằng bảng mục tiêu chi tiết (Kiến thức, Kỹ năng, Thái độ), tiếp nối bằng phần nội dung giải thích bản chất toán học - vật lý, và kết thúc bằng hệ thống câu hỏi ôn tập, bài toán mẫu.
- **Phương pháp giải bài toán kỹ thuật:** Giáo trình hướng dẫn từng bước quy trình giải chuỗi kích thước đường thẳng dạng bài toán thuận: từ bước phân tích sơ đồ chuỗi, phân định khâu tăng/khâu giảm, tính kích thước danh nghĩa khâu khép kín $A_\Sigma = \sum A_{tăng} - \sum A_{giảm}$, đến xác định sai lệch giới hạn $ES_\Sigma, EI_\Sigma$ và dung sai $T_\Sigma$.
- **Thực hành quy trình kiểm tra:** Đối với nội dung đo lường, tài liệu cung cấp quy trình thao tác cụ thể 6 bước khi sử dụng Calip (từ vệ sinh chi tiết, định vị đầu đo, kiểm tra lần lượt đầu qua/không qua đến lập bảng phân loại sản phẩm Đạt/Không đạt).
- **Phương pháp đánh giá:** 
  - Đánh giá lý thuyết: Kiểm tra khả năng giải mã ký hiệu ổ lăn (ví dụ: giải thích ý nghĩa ký hiệu `6205`, `306`), tính toán thông số mối ghép then theo TCVN.
  - Đánh giá kỹ năng: Kiểm tra thực hành thao tác đo trực tiếp trên phôi gia công/chi tiết máy, đọc đúng chỉ số trên thước chính và du xích theo công thức $L = m + k \cdot (\frac{a}{n})$.

---

## Điểm nổi bật và cập nhật

- **Gắn liền với thực tiễn ngành Công nghệ Ô tô:** Giáo trình được xây dựng dựa trên nguồn tài liệu sửa chữa, bảo dưỡng của các hãng xe phổ biến (Toyota, Hyundai, Honda), phục vụ trực tiếp cho thao tác tháo lắp, kiểm tra độ mòn trục khuỷu, piston, xilanh và hộp số ô tô.
- **Kế thừa chương trình đào tạo chuyên ngành Động lực:** Giáo trình tiếp thu cấu trúc học thuật từ các tài liệu ngành Động lực của Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM và Dự án Giáo dục kỹ thuật và dạy nghề.
- **Tích hợp tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành:** Cập nhật đầy đủ các hệ thống tiêu chuẩn:
  - TCVN 1482-85 về dung sai lắp ghép ổ lăn.
  - TCVN 4216–4218-86 về kích thước và dung sai then bằng, then bán nguyệt.
  - TCVN 2324-78 về dung sai kích thước lắp ghép then hoa răng chữ nhật.
- **Phù hợp với trang thiết bị xưởng:** Nội dung các bài đo lường được biên soạn tương thích trực tiếp với các thiết bị đo kiểm hiện có tại Khoa Cơ khí – Xây dựng, Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp (thước cặp các độ chia 0.1, 0.05, 0.02 mm, thước cặp điện tử, calip mẫu, panme, đồng hồ so).

---

## Đối tượng sử dụng giáo trình

- **Sinh viên hệ Cao đẳng nghề Công nghệ Ô tô:** Học viên sử dụng tài liệu làm giáo trình chính khóa cho học phần CMH 11 nhằm trang bị kiến thức nền tảng trước khi thực hành các mô đun sửa chữa động cơ, gầm và điện thân xe.
- **Học viên các ngành Cơ khí – Chế tạo:** Sinh viên các ngành cơ khí, cắt gọt kim loại, bảo trì thiết bị có thể sử dụng làm tài liệu học tập về dung sai kích thước và kỹ thuật đo kiểm chi tiết máy.
- **Giảng viên chuyên ngành:** Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn để biên soạn bài giảng, xây dựng đề thi lý thuyết và thiết kế phiếu bài tập thực hành đo lường tại xưởng trường.
- **Kỹ thuật viên, thợ sửa chữa xưởng ô tô:** Dùng làm sổ tay tra cứu nhanh các thông số lắp ghép tiêu chuẩn của ổ lăn, then hoa, dung sai trục và phương pháp kiểm tra sai lệch hình học chi tiết máy trong quá trình đại tu động cơ.

---

## Câu hỏi thường gặp

### 1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Giáo trình được biên soạn phục vụ trực tiếp sinh viên trình độ Cao đẳng nghề Công nghệ Ô tô, đồng thời phù hợp làm tài liệu học tập cho học viên các ngành kỹ thuật cơ khí thuộc hệ thống giáo dục nghề nghiệp.

### 2. Cần kiến thức nền nào để học giáo trình này?
Người học cần hoàn thành mô đun CMH 12, đồng thời nắm vững kiến thức toán học cơ bản, hình học họa hình và kỹ năng đọc bản vẽ kỹ thuật cơ khí.

### 3. Điểm khác biệt của giáo trình so với các tài liệu thuần lý thuyết khác là gì?
Tài liệu được tinh giản hóa để phục vụ thực hành nghề, tập trung giải quyết các bài toán lắp ghép chi tiết cơ khí điển hình (ổ lăn, then, then hoa, chuỗi kích thước) và chuẩn hóa quy trình đo lường thực tế trên thiết bị xưởng cơ khí ô tô.

### 4. Làm sao để tự học hiệu quả với giáo trình?
Người học nên kết hợp việc đọc hiểu lý thuyết với việc giải các bài tập tính toán dung sai lắp ghép, luyện tập tra các bảng phụ lục tiêu chuẩn TCVN và thực hành đo trực tiếp trên các dụng cụ đo vạch chia (thước cặp, panme).

### 5. Giáo trình có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo?
Tài liệu tích hợp sẵn hệ thống bảng tra cấp chính xác TCVN, bảng tính trị số dung sai $Ra, Rz$, bảng chọn sơ bộ miền dung sai ổ lăn, bảng dung sai then/then hoa và biểu mẫu phiếu kết quả kiểm tra kích thước bằng Calip.

---

## Kết luận

Giáo trình *Dung sai lắp ghép và Đo lường Kỹ thuật* (CMH 11) của ThS. Đỗ Thế Nghiệp là tài liệu học thuật cơ sở chuẩn hóa, kết hợp chặt chẽ giữa hệ thống lý thuyết Tiêu chuẩn Việt Nam (TCVN) và ứng dụng thực tế trong bảo dưỡng, sửa chữa ô tô. Giáo trình thiết lập nền tảng kỹ thuật vững chắc để người học tiếp tục hoàn thành các mô đun chuyên môn nâng cao (CMĐ 20, CMĐ 21, CMĐ 22) tại các cơ sở đào tạo nghề.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP KHOA CƠ KHÍ – XÂY DỰNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: DUNG SAI LẮP GHÉP VÀ ĐO LƢỜNG KỸ THUẬT NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ:CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định Số: ngày tháng năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Nghề công nghệ ôtô dạy tại trƣờng Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp đào tạocác kiến thức cơ bản về động cơ xăng, động cơ dầu, gầm ôtô, điện động cơ, điện thân xe, điện điều khiển động cơ. Giáo trình đƣợc biên soạn dựa trên các kiến thức chẩn đoán, sửa chữa của các Hãng xe nổi tiếng nhƣ: Toyota, Hyundai, Honda…và các giáo trình ngành Động lực của trƣờng ĐH Sƣ Phạm Kỹ Thuật TP HCM, giáo trình dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề.

Ngoài ra, giáo trình còn đƣợc biên soạn với tiêu chí dựa trên những thiết bị dạy học sẵn có tại Khoa Cơ khí-Xây dựng – Trƣờng Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp. Cuốn giáo trình thực hành này đƣợc viết thành 3 bài, trang bị những kiến thức, kỹ năng cơ bản về dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật để tiến hành đo , kiểm tra các chi tiết máy trong quá trình bảo dƣỡng , sửa chữa ô tô Đây là lần đầu tiên giáo trình dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật đƣợc đƣa vào giảng dạy nên không tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong đƣợc sự đóng góp quý báu từ Quý Thầy cô và bạn đọc …. năm…… Ngƣời biên soạn Thạc sĩ Đỗ Thế Nghiệp iii MỤC LỤC 1.

LỜI GIỚI THIỆU iii 2. MỤC LỤC iv 3. CÁC KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ DUNG SAI LẮP GHÉP 2 4. Chƣơng 2 : HỆ THỐNG DUNG SAI LẮP GHÉP 26 5.

Chƣơng 3 : DỤNG CỤ ĐO THÔNG DỤNG TRONG CƠ KHÍ 38 iv GIÁO TRÌNH MÔN HỌC Tên mô học: Dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật Mã mô đun: CMH 11. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của môn học: - Vị trí: Môn học Dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật đƣợc bố trí học sau CMH 12, trƣớc các môn học, mô đun chuyên môn nghề: CMĐ 20 ; CMĐ 21; CMĐ 22;. - Tính chất: Là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc. - Ý nghĩa và vai trò của môn học: Dung sai lắp ghép và đo lƣờng kỹ thuật có vai trò cơ bản trong nghề bảo dƣỡng và sửa chữa ô tô , nhất là khi tháo, lắp ; kiểm tra cần phải có dụng cụ đo kiểm tra, bên cạnh đó cũng cần phải biết đƣợc mối ghép nhƣ thế nào mới đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.Vì thế công việc hiểu về dung sai lắp ghép và kỹ năng đo kiểm chi tiết góp phần làm tốt công tác bảo dƣỡng và sữa chữa ô tô.

Mục tiêu của môn học: - Về kiến thức: + Trình bày đƣợc các khái niệm về dung sai và ý nghĩa của hệ thống dung sai lắp ghép TCVN ( Tiêu chuẩn việt Nam) + Trình bày đƣợc các đặc điểm, và ký hiệu của mối ghép; + Phát biểu đƣợc công dụng, nguyên lý và phƣơng pháp đo của các dụng cụ đo thông dụng trong ngành cơ khí.