UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: ĐO LƯỜNG ĐIỆN TỬ NGÀNH, NGHỀ: ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định Số:257 /QĐ-TCĐNĐT ngày13 tháng 7 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU TÊN MÔ ĐUN ĐO LƯỜNG ĐIỆN – ĐIỆN TỬ Mã mô đun: I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: mô đun được bố trí dạy ngay từ đầu khóa học, trước khi học các môn MĐ15, MĐ16, MĐ18…… và có thể học song song với môn cơ bản khác như MH09, MH10, MH11, - Tính chất: Là mô đun bắt buộc II.
Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày khái niệm sai số trong đo lường, các loại sai số và biện pháp phòng tránh. + Trình bày các loại cơ cấu đo dùng trong kỹ thuật điện, điện tử. Các loại máy đo thông dụng trong kỹ thuật: VOM, DVOM, máy hiện sóng. - Kỹ năng: + Sử dụng được VOM, máy hiện sóng, đo đạt các tín hiệu theo yêu cầu - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện cho học sinh thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác trong học tập và trong thực hiện công việc.
Nội dung của môn học/mô đun: 1. Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Thời gian Thực hành, Kiểm tra Số Tên bài trong mô đun Tổng Lý thí nghiệm, thường TT số thuyết thảo luận, xuyên, định bài tập kỳ) 1 Bài 1: Đơn vị kích thước và các 4 4 tiêu chuẩn 1.Các đơn vị cơ hệ SI 2. Các đơn vị điện hệ SI 2 Bài 2: Đo lường và sai số trong 4 4 đo lường 1. Sai số trong đo lường 3.
Thị sai 3 Bài 3: Thiết bị cơ điện 16 2 13 1 1. Thiết bị đo kiểu nam châm vĩnh cửu với cuộn dây quay 2. Ampe kế đo điện 1 chiều 3. Vôn kế 1 chiều.
VOM/DVOM vạn năng 5. Hướng dẫn sử dụng VOM/DVOM vạn năng Kiểm tra 4 Bài 4: Đo độ tự cảm và điện dung 4 4 1. Lý thuyết cầu xoay chiều. Cầu điện dung.
Cầu điện cảm 5 Bài 5: Đo lường bằng máy hiện 14 1 13 sóng 1. Đo thời gian và tần số 3. Kiểm tra 1 1 6 Thi hết môn 2 2 Cộng 45 15 26 4 Đồng Tháp, ngày…. năm 2017 Tham gia biên soạn Th.S Nguyễn Thanh Cường MỤC LỤC BÀI 1: ĐƠN VỊ KÍCH THƯỚC VÀ CÁC TIÊU CHUẨN 3 1.
Các đơn vị cơ hệ SI 2.4 Đơn vị công suất 2.2 Đơn vị điện hệ SI BÀI 2: ĐO LƯỜNG VÀ AI Ố TRONG ĐO LƯỜNG 1 1. Nội dung bài 2. 2 Sai số trong đo lường 11 2.3 Bài tập ứng dụng 14 BÀI 3: THIẾT BỊ CƠ ĐIỆN 16 1. Nội dung bài 2.Thiết bị đo kiểu nam châm vĩnh cửu với cuộn dây quay 2.
Ampe đo điện một chiều 19 2. Votl kế một chiều 27 2. VOM/DVOM vạn năng 32 2.5 Hướng dẫn sử dụng VOM/DVOM vạn năng 33 2.6 Thực hành 44 BÀI 4: ĐO ĐỘ TỰ CẢM VÀ ĐIỆN DUNG 51 1. Nội dung bài 2.
Lý thuyết cầu xoay chiều 51 2.Cầu điện dung BÀI 5: ĐO LƯỜNG BẰNG MÁY HIỆN SỐNG 60 1. Nội dung bài 2. Đo điện áp xoay chiều AC ) 2.2 Đo chu kỳ T) và tần số f) của tín hiệu 62 2.3 Thực hành sử dụng Oscilloscop 63 1 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: ĐO LƯỜNG ĐIỆN – ĐIỆN TỬ Mã mô đun:MH1o Thời gian thực hiện mô đun: 75 giờ; Lý thuyết: 15 giờ; Thực hành/ thực tập/ thí nghiệm/bài tập/ thảo luận: 52 giờ; Kiểm tra: 4giờ; Ôn thi: 0 giờ; Thi/ kiểm tra kết thúc môn học: 4 giờ, hình thức: Thực hành) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: mô đun được bố trí dạy ngay từ đầu khóa học, trước khi học các môn MĐ15, MĐ16, MĐ18…… và có thể học song song với môn cơ bản khác như MH09, MH10, MH11, - Tính chất: Là mô đun bắt buộc II.
Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày khái niệm sai số trong đo lường, các loại sai số và biện pháp phòng tránh. + Trình bày các loại cơ cấu đo dùng trong kỹ thuật điện, điện tử. Các loại máy đo thông dụng trong kỹ thuật: VOM, DVOM, máy hiện sóng. - Kỹ năng: + Sử dụng được VOM, máy hiện sóng, đo đạt các tín hiệu theo yêu cầu - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Rèn luyện cho học sinh thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác trong học tập và trong thực hiện công việc.
2 BÀI 1: ĐƠN VỊ KÍCH THƯỚC VÀ CÁC TIÊU CHUẨN Mã mô đun:MĐ 13 -01 2. Giới thiệu Trong cuộc sống hường xuyên tiếp xúc với các đơn vị đo, tính toán cũng dựa trên các đơn vị mà chúng ta không thể ước lượng nó. Mục tiêu : - Trình bày các đơn vị cơ bản của hệ thống cơ và hệ thống điện thông dụng quốc tế SI) - Thực hiện chuyển đổi các đơn vị đo cơ bản trong hệ thống SI. - Rèn luyện tính kỷ luật, cẩn thận, tỉ mỉ của học viên.1 Các đơn vị đo lường cơ bản: Ký Đại Tên Định nghĩa hiệu lượng Đơn vị đo chiều dài tương đương với chiều dài quãng đường đi được của một tia sáng trong chân không trong khoảng thời gian 1 / Chiều Mét m 299 792 458 giây (CGPM lần thứ 17 1983) dài Nghị quyết số 1, CR 97).
Con số này là chính xác và mét được định nghĩa theo cách này. Đơn vị đo khối lượng bằng khối lượng của kilôgam tiêu chuẩn quốc tế quả cân hình trụ bằng hợp kim platin-iriđi) được giữ tại Viện đo lường quốc tế viết tắt tiếng Pháp: Khối BIPM), Sèvres, Pari CGPM lần thứ 1 Kilôgam kg lượng (1889), CR 34-38). Cũng lưu ý rằng kilôgam là đơn vị đo cơ bản có tiền tố duy nhất; gam được định nghĩa như là đơn vị suy ra, bằng 1 / 1 000 của kilôgam; các tiền tố như mêga được áp dụng đối với gam, không phải kg; ví 3 dụ Gg, không phải Mkg. Nó cũng là đơn vị đo lường cơ bản duy nhất còn được định nghĩa bằng nguyên mẫu vật cụ thể thay vì được đo lường bằng các hiện tượng tự nhiên Xem thêm bài về kilôgam để có các định nghĩa khác).
Đơn vị đo thời gian bằng chính xác 9 192 631 770 chu kỳ của bức xạ ứng với sự Thời chuyển tiếp giữa hai mức trạng thái cơ bản Giây s gian siêu tinh tế của nguyên tử xêzi-133 tại nhiệt độ 0 K CGPM lần thứ 13 1967-1968) Nghị quyết 1, CR 103). Đơn vị đo nhiệt độ nhiệt động học hay nhiệt Nhiệt độ độ tuyệt đối) là 1 / 273,16 chính xác) của Kelvin K nhiệt nhiệt độ nhiệt động học tại điểm cân bằng ba động học trạng thái của nước (CGPM lần thứ 13 1967) Nghị quyết 4, CR 104). Đơn vị đo lượng vật chất là lượng vật chất chứa các thực thể cơ bản bằng với số nguyên tử trong 0,012 kilôgam cacbon-12 nguyên Lượng chất CGPM lần thứ 14 1971) Nghị quyết 3, Mol mol vật chất CR 78). Các thực thể cơ bản có thể là các nguyên tử, phân tử, ion, điện tử (êlectron) hay hạt.) Nó xấp xỉ tương đương với 6,022 141 99 × 1023 đơn vị.
Đơn vị đo cường độ chiếu sáng là cường độ chiếu sáng theo một hướng cho trước của Cường một nguồn phát ra bức xạ đơn sắc với tần số Candela cd độ chiếu 540×1012 héc và cường độ bức xạ theo sáng hướng đó là 1/683 oát trên một sterađian CGPM lần thứ 16 1979) Nghị quyết 3, CR 100). Đơn vị lực Niutơn N Lực kg m s -2 2. Đơn vị công Jun J Công N m = kg m2 s-2 2. Đơn vị công suất Oát W Công suất J/s = kg m2 s-3 2.
Các đơn vị điện hệ I Các đơn vị đo lường của SI được suy ra từ các đơn vị đo cơ bản. Đại Ký Tên lượng Định nghĩa hiệu đo Đơn vị đo cường độ dòng điện là dòng điện cố định, nếu nó chạy trong hai dây dẫn song Cường song dài vô hạn có tiết diện không đáng kể, Ampe A độ dòng đặt cách nhau 1 mét trong chân không, thì điện sinh ra một lực giữa hai dây này bằng 2×10−7 niutơn trên một mét chiều dài CGPM lần thứ 9 1948), Nghị quyết 7, CR 70). Hiệu Vôn V J/C = kg m2 A-1 s-3 điện thế 5 Ohm Ω Điện trở V/A = kg m2 A-2 s-3 Từ weber Wb kg m2 s-2 A-1 thông Cường Henry H độ tự Ω s = kg m2 A-2 s-2 cảm Điện Farad F Ω-1 s = A2 s4 kg-1 m-2 dung Đơn vị đo góc khối là góc khối trương tại Góc tâm của một hình cầu có bán kính r theo một sterađian sr khối phần trên bề mặt của hình cầu có diện tích r². Như vậy ta có 4π sterađian trong hình cầu.
Các đơn vị đo cơ bản có thể ghép với nhau để suy ra những đơn vị đo khác cho các đại lượng khác. Một số có tên theo bảng dưới đây. Các đơn vị dẫn xuất của SI với tên đặc biệt: Ký Tên Đại lượng đo Chuyển sang đơn vị cơ bản hiệu Héc Hz Tần số s-1 pascal Pa Áp suất N/m2 = kg m-1 s-2 Thông lượng Lumen lm chiếu sáng cd (quang thông) 6 Lux lx Độ rọi cd m-2 Culông C Tĩnh điện As Cường độ cảm Tesla T Wb/m2 = kg s-2 A-1 ứng từ Siemens S Độ dẫn điện Ω-1 = kg-1 m-2 A² s³ Cường độ phóng xạ (phân -1 Becơren Bq s rã trên đơn vị thời gian) Lượng hấp thụ Gray Gy của bức xạ ion J/kg = m2 s-2 hóa) Lượng tương Sievert Sv đương của J/kg = m² s-2 bức xạ ion hóa) Độ hoạt hóa Katal kat mol/s = mol s-1 xúc tác Độ C °C nhiệt độ nhiệt độ nhiệt động học K - 273,15 Đơn vị đo góc là góc trương tại tâm của một hình tròn theo một cung có Rađian rad Góc chiều dài bằng chiều dài bán kính của đường tròn. Như vậy ta có 2π rađian trong hình tròn.
7 BÀI 2: ĐO LƯỜNG VÀ AI Ố TRONG ĐO LƯỜNG Mã mô đun:MĐ 13 -02 1. Giới thiệu Trong thực tế khi chúng ta thực hiện quá trình đo đạ sẽ xảy ra những lỗi trong quá trình đo như: sai về cách đo, sử dụng dụng cụ đo, đọc sai số….như vậy những nguyên nhân đó do đâu thì trong bài sẽ cho ta hiểu rõ hơn.