UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG THÁP TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ ĐỒNG THÁP GIÁO TRÌNH MÔN HỌC/MÔ ĐUN: ĐO LƯỜNG ĐIỆN NGÀNH, NGHỀ: ĐIỆN CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG, TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định Số: 257 /QĐ-TCĐN-ĐT ngày 13 tháng 7 năm 2017 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Đồng Tháp) Đồng Tháp, năm 2017 Môc lôc tt Néi dung Trang 1 Lêi tùa. 5 4 S¬ ®å quan hÖ theo tr×nh tù häc nghÒ. 6 5 C¸c h×nh thøc ho¹t ®éng häc tËp chÝnh trong m«n häc. 9 7 Bµi 2: C¸c lo¹i c¬ cÊu ®o th«ng dông.
31 9 Bµi 4: Sö dông c¸c lo¹i m¸y ®o th«ng dông. 165 12 ThuËt ng÷ chuyªn m«n. 172 13 Tµi liÖu tham kh¶o. 173 Giíi thiÖu vÒ m«n häc VÞ trÝ, ý nghÜa, vai trß m«n häc: §o lêng ®iÖn lµ m¶ng kiÕn thøc vµ kü n¨ng kh«ng thÓ thiÕu ®èi víi bÊt kú ngêi thî ®iÖn nµo, ®Æc biÖt ®èi víi nh÷ng ngêi phô tr¸ch phÇn ®iÖn trong c¸c xÝ nghiÖp, nhµ m¸y, thêng ®îc gäi lµ ®iÖn c«ng nghiÖp.
Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ ®o lêng kü thuËt cã liªn quan trùc tiÕp tíi chÊt lîng, ®é tin cËy vµ tuæi thä cña thiÕt bÞ vµ hÖ thèng ®iÖn khi lµm viÖc. V× vËy, ®ßi hái ngêi thî lµnh nghÒ ph¶i tinh th«ng c¸c c¬ së ®o lêng kü thuËt, ph¶i hiÓu râ vÒ c¸c ®¬n vÞ ®o, c¸c mÉu chuÈn ban ®Çu cña ®¬n vÞ ®o vµ tæ chøc kiÓm tra c¸c dông cô ®o; hiÓu râ nguån gèc vµ nguyªn nh©n cña c¸c sai sè trong qu¸ tr×nh ®o vµ ph¬ng ph¸p x¸c ®Þnh chóng. Khi biªn so¹n gi¸o tr×nh nµy, ngêi biªn so¹n ®· xem xÐt, c©n nh¾c ®Õn ®Æc ®iÓm riªng biÖt cña nghÒ ®iÖn vµ thêi gian ®µo t¹o. M«n häc ®o lêng ®iÖn kh«ng nh÷ng ®îc d¹y cho häc viªn c¸ch sö dông tÊt c¶ c¸c dông cô ®o ®iÖn ®· miªu t¶ mµ cßn t¹o cho häc viªn n¨ng lùc vËn dông c¸c kÕt qu¶ ®o vµo viÖc ph©n tÝch, x¸c ®Þnh c¸c sai lçi cña c¸c thiÕt bÞ vµ hÖ thèng ®iÖn.
M«n häc §o lêng ®iÖn cÇn sö dông c¸c kiÕn thøc cña m«n häc KÜ thuËt ®iÖn vµ ®îc häc tríc c¸c m« ®un chuyªn m«n, nh m« ®un M¸y ®iÖn, Cung cÊp ®iÖn. Môc tiªu cña m«n häc: Häc xong m«n häc nµy, häc viªn cã n¨ng lùc ®o c¸c th«ng sè vµ c¸c ®¹i lîng c¬ b¶n cña m¹ch ®iÖn b»ng c¸c lo¹i dông cô vµ m¸y ®o ®iÖn th«ng dông; kiÓm tra, ph¸t hiÖn h háng cña c¸c thiÕt bÞ vµ hÖ thèng ®iÖn. Môc tiªu thùc hiÖn cña m«n häc: Häc xong m«n häc nµy, häc viªn cã n¨ng lùc: Ph©n tÝch ®îc cÊu t¹o, ph¹m vi øng dông cña c¸c lo¹i c¬ cÊu ®o: ®iÖn tõ, tõ ®iÖn, ®iÖn ®éng vµ c¬ cÊu ®o c¶m øng. Lùa chän c¸c lo¹i m¸y vµ thiÕt bÞ ®o thÝch hîp cho tõng trêng hîp ®o cô thÓ.
Sö dông ®îc c¸c lo¹i m¸y vµ thiÕt bÞ ®o ®Ó ®o c¸c th«ng sè vµ ®¹i lîng ®iÖn: R, L, C, U, I, c«ng suÊt vµ ®iÖn n¨ng b»ng ph¬ng ph¸p ®o trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp. H¹n chÕ sai sè cña phÐp ®o trong ph¹m vi 5%. Néi dung chÝnh cña m«n häc: Bµi 1: Bµi më ®Çu. Bµi 2: C¸c läi c¬ cÊu ®o th«ng dông.
Bµi 4: Sö dông c¸c lo¹i m¸y ®o th«ng dông. 2 S¬ ®å quan hÖ theo tr×nh tù häc nghÒ m¸y ®IÖn -17 cung cÊp ®IÖn 1 - 19 vÏ kt c¬ khÝ- 10 q -d©y m¸y ®IÖn -18 trang bÞ ®Ön 2 - 26 kü thuËt nguéi - 12 trang bÞ ®IÖn 1 - 21 ®Çu ra §ÇU VµO Plc c¬ b¶n -27 kü thuËt ®IÖn - 08 kü thuËt sè - 25 vËt liÖu ®IÖn -13 k-thuËt c¶m biÕn - 24 Thùc tËp s¶n suÊt C¸c m«n häc chung khÝ cô ®IÖn - 14 ChÝnh trÞ - 01 ®IÖn tö øng dông - 23 PH¸P LUËT - 02 ®o lêng ®IÖn 1 - 16 kt l¾p ®Æt ®IÖn - 20 THÓ CHÊT - 03 vÏ ®IÖn - 11 t-h trang bÞ ®IÖn 1 - 22 Q. phßNG - 04 ®IÖn tö c¬ b¶n - 09 TIN HäC - 05 thiÕt bÞ ®IÖn gd - 15 ANH V¡N - 06 Mét m«-®un bæ trî Ghi chó: M«n häc §o lêng ®iÖn häc sau c¸c m«n häc An toµn lao ®éng; Kü thuËt ®iÖn. Mäi häc viªn ph¶i häc vµ ®¹t kÕt qu¶ chÊp nhËn ®îc ®èi víi c¸c bµi kiÓm tra ®¸nh gi¸ vµ thi kÕt thóc nh ®· ®Æt ra trong ch¬ng tr×nh ®µo t¹o.
Nh÷ng häc viªn qua kiÓm tra vµ thi mµ kh«ng ®¹t ph¶i thu xÕp cho häc l¹i nh÷ng phÇn cha ®¹t ngay vµ ph¶i ®¹t ®iÓm chuÈn míi ®îc phÐp häc tiÕp c¸c m« ®un/ m«n häc tiÕp theo. Häc viªn, khi chuyÓn trêng, chuyÓn ngµnh, nÕu ®· häc ë mét c¬ së ®µo t¹o kh¸c råi th× ph¶i xuÊt tr×nh giÊy chøng nhËn; Trong mét sè trêng hîp cã thÓ vÉn ph¶i qua s¸t h¹ch l¹i. 3 C¸c h×nh thøc häc tËp chÝnh trong m«n häc Ho¹t ®éng 1: Häc trªn líp: C¸c kh¸i niÖm vÒ ®o lêng, sè ®o, dông cô ®o, c¸c ph¬ng ph¸p ®o, ph¬ng ph¸p h¹n chÕ sai sè. Nguyªn lý lµm viÖc, ®Æc ®iÓm vµ ph¹m vi øng dông cña mét sè c¬ cÊu ®o chØ thÞ kim.
Ph¬ng ph¸p ®o c¸c ®¹i lîng vµ th«ng sè ®iÖn c¬ b¶n R, L, C, U, I, P vµ ®iÖn n¨ng. C¸ch sö dông c¸c lo¹i m¸y ®o ®iÖn th«ng dông: VOM, OSC. Ho¹t ®éng 2: Tù häc: - ¤n tËp nh÷ng kiÕn thøc ®· häc: c¸c kh¸i niÖm vÒ ®o lêng, sè ®o, dông cô ®o; c¸c ph¬ng ph¸p ®o; sai sè vµ c¸ch tÝnh sai sè; c¸ch biÓu diÔn sè ®o. - §äc tµi liÖu "Kü thuËt ®o" cña T¸c gi¶: NguyÔn Ngäc T©n, Ng« TÊn Nh¬n, Ng« V¨n Ky (trang 3 ®Õn trang 18) Ho¹t ®éng 3: Thùc hµnh t¹i xëng ®iÖn: NhËn biÕt cÊu t¹o, ®Æc ®iÓm cña c¸c lo¹i c¬ cÊu ®o cã trong xëng thùc hµnh.
Lùa chän ®îc c¬ cÊu ®o øng dông cho tõng trêng hîp cô thÓ mµ gi¸o viªn yªu cÇu. §o c¸c ®¹i lîng vµ th«ng sè ®iÖn c¬ b¶n R, L, C, U, I, P vµ ®iÖn n¨ng. Ho¹t ®éng 4: Tham quan thùc tÕ: Tham quan vÒ trang thiÕt bÞ ®o lêng trong c¸c hÖ thèng ®iÖn t¹i mét doanh nghiÖp vÒ ®iÖn ë ®Þa ph¬ng. Yªu cÇu vÒ ®¸nh gi¸ hoµn thµnh m«n häc kiÕn thøc: - N¾m v÷ng kh¸i niÖm ®o lêng ®iÖn.
- Ph©n biÖt vµ chØ ra ®îc cÊu t¹o vµ ph¹m vi øng dông cña tõng lo¹i c¬ cÊu ®o. - N¾m v÷ng ph¬ng ph¸p ®o c¸c th«ng sè vµ ®¹i lîng ®iÖn c¬ b¶n. - N¾m v÷ng ph¬ng ph¸p sö dông vµ b¶o qu¶n dông cô ®o. kü n¨ng: - §o thµnh th¹o c¸c th«ng sè vµ ®¹i lîng ®iÖn c¬ b¶n b»ng c¸c thiÕt bÞ ®o th«ng dông.
- L¾p ®Æt, b¶o qu¶n dông cô ®o ®óng kü thuËt. th¸i ®é: - CÈn thËn, chÝnh x¸c trong viÖc sö dông c¸c thiÕt bÞ ®o th«ng dông ®Ó ®o c¸c th«ng sè vµ ®¹i lîng ®iÖn c¬ b¶n. - Kh¸ch quan, chuÈn x¸c khi ®o c¸c th«ng sè ®iÖn víi môc ®Ých kiÓm tra, ®¸nh gi¸ chÊt lîng thiÕt bÞ hoÆc hÖ thèng ®iÖn. Bµi kiÓm tra tríc khi häc: §¸nh gi¸ s¬ bé vÒ kiÕn thøc sö dông dông cô ®o ®iÖn cña häc viªn (bµi nµy kh«ng lÊy ®iÓm) Bµi kiÓm tra 1: Thêi lîng 30 phót: kiÓm tra tr¾c nghiÖm, ®¸nh gi¸ møc ®é tiÕp thu cña häc viªn vÒ c¸c kh¸i niÖm, ph¬ng ph¸p ®o, sai sè, c¸c ph¬ng ph¸p h¹n chÕ sai sè vµ c¸c lo¹i c¬ cÊu ®o.
Bµi kiÓm tra 2: Thêi lîng 45 phót: kiÓm tra tr¾c nghiÖm, ®¸nh gi¸ møc ®é tiÕp thu cña häc viªn vÒ ph¬ng ph¸p ®o c¸c ®¹i lîng ®iÖn c¬ b¶n vµ c¸ch sö dông c¸c lo¹i m¸y ®o ®iÖn. Bµi kiÓm tra 3: (thùc hµnh, thêi gian kiÓm tra lµ 30 phót): kiÓm tra thêng xuyªn trong c¸c buæi thùc hµnh: ®¸nh gi¸ kü n¨ng cña häc viªn vÒ: - C¸c ph¬ng ph¸p ®Ó h¹n chÕ sai sè. Thùc hµnh c¸c ph¬ng ph¸p ®o. - C¸ch sö dông c¸c lo¹i c¬ cÊu ®o.
X¸c ®Þnh chøc n¨ng cña tõng lo¹i. Bµi kiÓm tra 4: (thùc hµnh, thêi gian kiÓm tra lµ 60 phót): kiÓm tra thêng xuyªn trong c¸c buæi thùc hµnh, ®¸nh gi¸ kü n¨ng cña häc viªn vÒ: - Sö dông c¸c m¸y ®o/thiÕt bÞ ®o ®Ó ®o c¸c ®¹i lîng ®iÖn trªn b¶ng thùc hµnh. - Sö dông c¸c m¸y ®o/thiÕt bÞ ®o ®Ó kiÓm tra c¸c th«ng sè cña c¸c thiÕt bÞ ®iÖn cô thÓ cã t¹i xëng. KÕt qu¶ cña phÐp ®o cã sai sè ph¶i nhá h¬n 5%.
Bµi kiÓm tra 5: kiÓm tra kÕt thóc m«n häc: 90 phót, gåm 2 phÇn: - Lý thuyÕt: ®¸nh gi¸ kiÕn thøc tæng hîp cña toµn m«n häc víi nh÷ng môc tiªu träng t©m cña tõng bµi. - Thùc hµnh: ngoµi h×nh thøc t¬ng tù nh kiÓm tra thêng xuyªn, gi¸o viªn cã thÓ cho häc viªn l¾p r¸p c¸c c¬ cÊu ®o lêng cho nh÷ng m¹ch m¸y s¶n xuÊt cô thÓ, ®Ó rÌn luyÖn tÝnh tù tin, quyÕt ®o¸n cho häc viªn. 5 Bµi 1 Bµi më ®Çu M· bµi: Cie 01 16 01 Giíi thiÖu: §o lêng lµ sù so s¸nh ®¹i lîng cha biÕt (®¹i lîng ®o) víi ®¹i lîng ®· ®îc chuÈn hãa (®¹i lîng mÉu hoÆc ®¹i lîng chuÈn). Nh vËy c«ng viÖc ®o lêng lµ nèi thiÕt bÞ ®o vµo hÖ thèng ®îc kh¶o s¸t vµ quan s¸t kÕt qu¶ ®o ®îc c¸c ®¹i lîng cÇn thiÕt trªn thiÕt bÞ ®o.
Trong thùc tÕ rÊt khã x¸c ®Þnh ‘’ trÞ sè thùc’’ cña ®¹i lîng ®o. V× vËy, trÞ sè ®o ®îc cho bëi thiÕt bÞ ®o gäi lµ trÞ sè tin c©y ®îc (expected value). BÊt kú ®¹i lîng ®o nµo còng bÞ ¶nh hëng bëi nhiÒu th«ng sè. Do ®ã, kÕt qu¶ ®o Ýt khi ph¶n ¸nh ®óng trÞ sè tin cËy ®îc.
Cho nªn cã nhiÒu hÖ sè ¶nh hëng trong ®o lêng liªn quan ®Õn thiÕt bÞ ®o. Ngoµi ra, cã nh÷ng hÖ sè kh¸c liªn quan ®Õn con ngêi sö dông thiÕt bÞ ®o. Nh vËy, ®é chÝnh x¸c cña thiÕt bÞ ®o ®îc diÔn t¶ díi hinh thøc sai sè. Môc tiªu thùc hiÖn: Häc xong bµi häc nµy, häc viªn cã n¨ng lùc: TÝnh to¸n sai sè cña phÐp ®o, chÝnh x¸c 90% theo c¸c tiªu chuÈn do gi¸o viªn ®a ra.
H¹n chÕ sai sè cña phÐp ®o ®Õn nhá h¬n 5%. §o c¸c ®¹i lîng ®iÖn b»ng ph¬ng ph¸p ®o trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp, chÝnh x¸c 100% theo c¸c tiªu chuÈn do gi¸o viªn ®a ra. §¶m b¶o an toµn cho ngêi vµ thiÕt bÞ, chÝnh x¸c 90% theo c¸c qui tr×nh do gi¸o viªn ®a ra. Néi dung chÝnh: C¸c ®Þnh nghÜa vÒ ®o lêng.
C¸c ph¬ng ph¸p ®o. Sai sè vµ ph¬ng ph¸p h¹n chÕ sai sè C¸c h×nh thøc häc tËp: Häc trªn líp bµi ®¹i c¬ng vÒ ®o lêng ®iÖn, Häc viªn tù ®äc tµi liÖu liªn quan ®Õn bµi gi¶ng, Häc viªn tr¶ lêi c¸c c©u hái vµ lµm c¸c bµi tËp.