MỞ ĐẦU MÃ BÀI: MĐ19-1 GIỚI THIỆU: Giới thiệu vệ vị trí, vai trò, đặc điện và yêu cầu của nghề lắp đặt điện. và các nội quy, quy định về xưởng thực hành, nguyên tắc làm việc MỤC TIÊU CỦA BÀI: - Biết được vai trò đặc điểm và yêu cầu của môn học lắp đặt điện. - Định hình được các nội dung chính của môn học. - Nắm được nội quy, quy định của xưởng thực hành và tiêu chuẩn 5S.
- Ý thức, trách nhiệm trong học tập cũng như công việc. NỘI DUNG CHÍNH: 1. Giới thiệu về môn lắp đặt điện. Vai trò, vị trí của lắp đặt điện.
Vai trò - Một công trình muốn có điện sử dụng trƣớc hết phải lắp đặt mạng điện. - Nghề lắp đặt điện rất đa dạng bao gồm tất cả các công việc lắp đặt các thiết bị về điện. - Nghề lắp đặt điện rất quan trọng: điện năng phục vụ cho đời sống sinh hoạt và lao động sản xuất. Góp phần đẩy nhanh tốc độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
- Ngừời thợ lắp đặt điện có mặt hầu hết ở các cơ quan, xí nghiệp, nhà máy, trường học, bệnh viện, công trường.để làm công tác về lắp đặt các thiết bị về điện. Vị trí - Làm những công việc về điện ở các hộ tiêu dùng điện, các xí nghiệp, cơ quan, đơn vị kinh doanh - Tự tổ chức và làm chủ những cơ sở lắp đặt, sản xuất, sửa chữa về điện - Hợp tác với nước ngoài, lắp đặt những công trình về điện - Những công việc của nghề điện ở các hộ gia đình, trong các cơ quan, xí nghiệp, bệnh viện, trường học, nông nghiệp, giao thông vận tải, điều khiển tự động. Đặc điểm và yêu cầu. Đặc điểm: Đối tượng lao động của nghề: - Các công trình lắp đặt về điện.
- Thiết bị, khí cụ điện bảo vệ đóng cắt và lấy điện. - Nguồn điện một chiều và xoay chiều. - Thiết bị đo lường điện, đường dây, mạch điện. - Vật liệu và dụng cụ làm việc của nghề điện.
- Các loại đồ dùng điện. Nội dung lao động của nghề điện dân dụng. - Lắp đặt, sữa chữa, bảo dƣỡng thiết bị, thiết bị, đồ dùng điện và mạng điện. - Phán đoán, phát hiện những hiện tượng hư hỏng của mạng điện, khí cụ điện, đồ dùng điện, thiết bị điện. - Kiểm tra, xác định nguyên nhân hư hỏng về điện và cơ.
- Tiến hành sửa chữa, khôi phục chức năng của mạch điện và thiết bị điện, đảm bảo sự cung cấp liên tục điện năng và sử dụng tốt điện năng. - Bảo dưỡng và điều chỉnh thiết bị điện, bảo dưỡng mạng điện. Điều kiện làm việc của nghề. - Thường được tiến hành trong nhà, tĩnh tại, trong môi trường thông thường, đôi khi nặng nhọc. - Có những công việc cần vận động, di chuyển, leo cao như lắp đặt mạng điện hoặc di chuyển nhiều nơi như đi theo các công trình.
Yêu cầu: Yêu cầu của nghề đối với người lao động: - Kiến thức: Tiếp thu được các kiến thức về kỹ thuật điện. Hiểu biết những kiến thức cơ bản về kỹ thuật điện và quy trình kĩ thuật trong nghề điện. - Kỹ năng: Thao tác nhanh, chắc chắn và chính xác, có kỹ năng đo lƣờng, sử dụng, bảo dưỡng, sữa chữa, lắp đặt những thiết bị điện và mạng điện. - Thái độ: yêu thích công việc, có óc quan sát và chịu tìm hiểu, có ý thức bảo vệ môi trường và an toàn lao động.
Làm việc khoa học, kiên trì, thận trọng và chính xác. - Sức khỏe: có sức khỏe trung bình, không mắc bệnh tim mạch, huyết áp và 17 thấp khớp, thần kinh, loạn thị, điếc, run tay…Những người sợ độ cao không nên làm nghề lắp đặt điện. Công cụ lao động: - Đồ dùng bảo hộ lao động: mũ, quần áo, giầy… - Dụng cụ cơ khí: búa, kìm, tuốc-nơ-vít, khoan… - Thiết bị chuyên dùng: mỏ hàn, đồng hồ vạn năng - Tài liệu tham khảo về kỹ thuật điện. Triển vọng của nghề: - Cần phát triển để phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
- Tương lai của nghề điện gắn liền với sự phát triển điện năng, công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước. - Có nhiều điều kiện để phát triển không những ở khu công nghiệp, thành phố mà kể cả nông thôn, miền núi. - Do sự phát triển của cách mạng khoa học kĩ thuật nên thiết bị điện mới có nhiều tính năng hiện đại. Người thợ điện phải luôn cập nhật, nâng cao kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp.
Giới thiệu nội dung chính của môn học. Giáo trình lăp đặt điện 1 sẽ trang bị cho học sinh, sinh viên những kiến thức và kỹ năng cơ bản, cần thiết về lắp đặt điện dân dụng. Gồm các nội dung chính sau: 1 Sử dụng dụng cụ, thiết bị lắp đặt điện. 2 Nối dây – hàn mối nối.
18 3 Lắp đặt khí cụ điện trong chiếu sáng. 4 Lắp đặt mạch điện đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang và đèn trang trí 5 Lắp đặt chuông điện, quạt trần. 6 Hệ thống chiếu sáng và phƣơng thức lắp đặt Lắp đặt hệ thống chiếu sáng đi nổi bằng nẹp vuông , ống tròn mềm và 7 ống tròn cứng. 8 Lắp đặt hệ thống chiếu sáng đi âm bằng ống ruột gà và ống tròn cứng 9 Sửa chữa bếp điện, bàn là điện, nồi cơm điện và lắp đặt bình nƣớc nóng 2.
H ớng dẫn các quy định ởng thực hành. Hướng dẫn các nội quy xưởng thực hành: - Chấp hành đúng giờ thực tập, quần áo, tóc gọn gàng, bảo hộ lao động đủ trước khi vào xưởng. Tuân thủ theo sự hướng dẫn của giáo viên. - Tuân thụ các quy tắc an toàn của giáo viên hướng dẫn đề ra.
- Không tự ý sử dụng các dụng cụ, thiết bị trong xưởng khi chưa có sự đồng ý của giáo viên. - Không gây mất trật tự trong xưởng, khi vào xưởng không có mùi bia rượu, không hút thuốc lá trong xưởng. - Tổ chức hợp lý nơi làm việc. - Có ý thức trách nhiệm bảo quản với dụng cụ, thiết bị thực tập, nếu mất, hỏng phải đền bù.
- Đầu buổi phân công nhận dụng cụ, thiết bị, cuối buổi kiểm tra trả lại đúng số lƣợng, tình trạng và phân công trực nhật cuối buổi 2. H ớng dẫn nội quy an toàn lao động, an toàn điện. Nội quy an toàn lao động: - Học sinh phải được huấn luyện an toàn lao động trước khi sử dụng máy móc, thiết bị và tuyệt đối tuân theo sự hướng dẫn của giáo viên phụ trách. - Máy móc, thiết bị, dụng cụ phải được kiểm tra đạm bảo an toàn trước khi sử dụng, nếu thấy không an toàn thì không sự dụng.
Khi sử dụng nếu thấy có triệu chứng bất thường phải dừng lại và báo cáo cho giáo viên hướng dẫn kiểm tra và sữa chữa. 19 - Khu vực làm việc phải được giữ sạch sẽ, gọn gàng. Không đễ bừa bãi các vật dụng nơi làm việc và trong xưởng. - Khi thực hiện công việc lắp đặt điện, người thợ điện phải tuân theo các quy định về an toàn lao động.
- Khi vào các công trường người công nhân phải bắt buộc phải mang các bảo hộ lao động theo quy định của công trường. - Các trang bị bảo hộ lao động thường dùng gồm những loại sau: b) c) a) d) e) Hình 1.1: Một số đồ bảo hộ lao động a) Dày bảo hộ lao động b) Mũ bảo hiểm c) Găng tay d) Kính bảo hộ e) Dây bảo hiểm 2. Nội quy an toàn điện. - Không tự ý sử dụng các đồ điện trong xưởng khi chưa được sự cho phép của giáo viên hướng dẫn, nếu tự ý sử dụng mà xẩy ra hư hỏng thì học viên phải chịu trách nhiệm theo quy định của nhà trường.
- Trước khi cấp nguồn phải kiểm tra nguội mạch điện và kiểm tra điện áp nguồn phải phù hợp với điện áp định mức của thiết bị. 20 - Khi xẩy ra sự cố về điện, hoặc tai nạn điện, lập tức tìm cách cắt nguồn điện ngay (cúp CB, cầu dao hoặc rút phích cắm gần vị trí nguồn sự cố nhất). - Tuân thụ các quy tắc an toàn điện (đã học ở môn an toàn điện) - Một số đồ bảo hộ lao động cho nghề điện.2: Một số đồ bảo hộ khi làm việc với điện a) Găng tay cách điện b) Ủng cách điện c) Thảm cách điện d) Sào cách điện 2. Học tiêu chuẩn 5S.
5S là một phương pháp quản lý nhà nhằm mục đích cải tiến môi trường làm việc, một chƣơng trình hoạt động thường trực trong một doanh nghiệp hoặc ở một đơn vị hành chính. 5S là một phương pháp cải tiến rất đơn giản nhưng lại rất hiệu quả trong thực tế. Từ văn phòng, nhà kho cho đến công trường xây dựng, hay nhà xƣởng công nghiệp hoặc nông nghiệp. Nơi nào có hoạt động thì nơi đó cần sắp xếp, cần phân loại, cần sạch sẽ.
Không có hoạt động 5S thì không thể bàn đến việc quản lý và cải tiến. 5S ngăn chặn sự xuống cấp của nhà xưởng, tạo sự thông thoáng cho nơi làm việc, đỡ mất thời gian cho việc tìm kiếm vật tư, hồ sơ cũng như tránh sự nhầm lẫn. Người làm việc cảm thấy thoải mái, làm việc có năng suất cao và 21 tránh được sai sót. Các thiết bị sản xuất hoạt động trong môi trường phù hợp với tiêu chuẩn chất lượng an toàn.
1: Nguyên tắc 5S 5 S là 5 chữ cái đầu của các từ: Sàng lọc (Seiri - Sorting out) Ý nghĩa: Sàng lọc, phân loại và loại bỏ các vật dụng không cần thiết khỏi nơi làm việc. Sắp ếp (Seiton - Storage) Ý nghĩa: Sắp xếp các vật dụng cần thiết theo một trật tự tối ƣu sao cho dễ sử dụng. Sạch sẽ (Seiso - Shining the workplace) Ý nghĩa: Giữ sạch sẽ, vệ sinh, quét dọn, lau chùi mọi thứ gây bẩn tại nơi làm việc. Săn sóc, giữ gìn (Seiletsu - Setting standards) Ý nghĩa: Duy trì nơi làm việc thật tiện nghi, hiệu quả bằng cách lập lại thƣờng xuyên, liên tục 3S trên.
Sẵn sàng, kỷ luật (Shitsuke - Sticking to the rule) Ý nghĩa: Huấn luyện mọi ngƣời có ý thức, thói quen tự giác thực hiện các qui định 5S ở nơi làm việc để mọi thứ luôn sẵn sàng cho công việc. 22 Có doanh nghiệp đã áp dụng 5S vào công tác nhân sự; sàng lọc đội ngũ nhân viên để lựa chọn nhân tài; sắp xếp lại bộ máy để nâng cao tính hiệu quả; vệ sinh tức là cải thiện bầu không khí trong cơ quan trở nên thân thiện, cởi mở, đoàn kết hơn, v. cho nên 5S chính là nền tảng của năng suất và chất lƣợng. Tại sao phải thực hiện?