Giáo trình CTXH với người khuyết tật (Hệ Trung cấp - CĐ GTVT Trung ương I)

Giáo trình công tác xã hội với người khuyết tật trình độ trung cấp cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên trong lĩnh vực này.

• Trường học: Trường Cao Đẳng
• Chuyên ngành: Công Tác Xã Hội
• Đề tài: Giáo Trình Công Tác Xã Hội Với Người Khuyết Tật Nghề Công Tác Xã Hội Trình Độ Trung Cấp
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. BÀI 1: KIẾN THỨC CHUNG VỀ KHUYẾT TẬT VÀ NGƯỜI KHUYẾT TẬT
• 1.1. Khái niệm, phân dạng khuyết tật
• 1.1.1. Khái niệm khuyết tật
• 1.1.2. Người khuyết tật
• 1.1.3. Phân loại khuyết tật
• 1.2. Nguyên nhân gây khuyết tật
• 1.2.1. Các nguyên nhân chính
• 1.2.2. Một số nguyên nhân khác
• 1.3. Hậu quả của khuyết tật
• 1.3.1. Hậu quả đối với bản thân người khuyết tật
• 1.3.2. Hậu quả đối với gia đình người khuyết tật
• 1.3.3. Hậu quả đối với xã hội
• 1.4. Những khó khăn của người khuyết tật trong hòa nhập cộng đồng
• 1.4.1. Những khó khăn từ bản thân người khuyết tật
• 1.4.2. Những khó khăn của người khuyết tật khi hòa nhập cộng đồng
• 1.5. Chăm sóc người khuyết tật dựa vào cộng đồng
• 1.6. Phần thực hành Bài 1
• 1.6.1. Mẫu 1
• 1.6.2. Mẫu 2
• 2. BÀI 2: CÔNG TÁC HỖ TRỢ NGƯỜI KHUYẾT TẬT
• 2.1. Các văn bản pháp luật quốc tế về người khuyết tật
• 2.2. Các chính sách với người khuyết tật ở Việt Nam
• 2.2.1. Chính sách hỗ trợ giáo dục
• 2.2.2. Chính sách hỗ trợ việc làm
• 2.2.3. Chính sách ưu đãi về y tế
• 2.3. Các mô hình người khuyết tật làm ăn giỏi
• 3. BÀI 3: KỸ NĂNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT
• 3.1. Kỹ năng phát hiện và đánh giá khuyết tật
• 3.1.1. Kỹ năng phát hiện khuyết tật
• 3.1.2. Đánh giá tình trạng người bị khuyết tật
• 3.2. Kỹ năng giao tiếp với người khuyết tật
• 3.2.1. Một số nguyên tắc chung trong giao tiếp với thân chủ khuyết tật
• 3.2.2. Kỹ năng giao tiếp lấy con người làm trung tâm đối với thân chủ có một số dạng khuyết tật thường gặp
• 3.3. Kỹ năng lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh
• 3.3.1. Tại sao phải lập kế hoạch sản xuất kinh doanh
• 3.3.2. Các kỹ năng cần có trong lập kế hoạch sản xuất kinh doanh
• 3.3.3. Việc thành lập và xét cơ sở sản xuất kinh doanh của người khuyết tật và thương bệnh binh
• 3.4. Công tác xã hội cá nhân với người khuyết tật
• 3.4.1. Công tác xã hội cá nhân với người khuyết tật
• 3.4.2. Phương pháp giải quyết vấn đề: Tiến trình giải quyết vấn đề trong phương pháp công tác xã hội với cá nhân bao gồm 7 bước
• 3.5. Công tác xã hội nhóm với người khuyết tật
• 3.5.1. Các mục tiêu của CTXH nhóm
• 3.5.2. Các dạng nhóm trong công tác xã hội
• 3.5.3. Công tác xã hội nhóm được sử dụng trong các trường hợp
• 3.5.4. Công tác xã hội nhóm với người khuyết tật
• 3.6. Bài tập tình huống
• 3.6.1. Lập kế hoạch sản xuất kinh doanh
• 3.6.2. Tình huống 2
• 4. BÀI 4: CÁC HOẠT ĐỘNG HÒA NHẬP CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI KHUYẾT TẬT
• 4.1. Tổ chức các hoạt động giáo dục và hoạt động khác cùng với cộng tác viên cộng đồng để nâng cao nhận thức xoá bỏ kỳ thị với người khuyết tật
• 4.2. Xây dựng và thực hiện các kế hoạch chăm sóc cá nhân với sự phối hợp với gia đình và những người khác
• 4.3. Đảm bảo an toàn và tăng cường tính độc lập của người khuyết tật với sự hỗ trợ của gia đình và tổ chức cộng đồng
• 4.3.1. Mô hình sinh kế
• 4.3.2. Mô hình sống độc lập
• 4.4. Xây dựng các chương trình giáo dục cho người khuyết tật tại cộng đồng
• 4.4.1. Giáo dục chuyên biệt
• 4.4.2. Giáo dục hội nhập
• 4.4.3. Giáo dục hòa nhập
• 4.5. Cung cấp các chương trình vui chơi giải trí cho người khuyết tật
• 4.6. Điều chỉnh những hành vi chưa phù hợp
• 5. BÀI 5: CÁC TỔ CHỨC CỦA NGƯỜI KHUYẾT TẬT
• 5.1. Liên hiệp Hội về người khuyết tật (VFD)
• 5.2. Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi (ASVHO)
• 5.2.1. Tôn chỉ, mục đích của hội
• 5.2.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn
• 5.2.3. Hoạt động
• 5.2.4. Tài chính, tài sản
• 5.3. Hội người mù Việt Nam (VBA - Vietnam Blind Association)
• 5.3.1. Hoàn cảnh và sự ra đời của Hội người mù Việt Nam
• 5.3.2. Tổ chức của Hội
• 5.3.3. Nhiệm vụ của hội
• 5.3.4. Tài chính, tài sản của hội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan giáo trình công tác xã hội với người khuyết tật

Giáo trình công tác xã hội với người khuyết tật là một tài liệu công tác xã hội nền tảng dành cho chương trình đào tạo trung cấp CTXH. Tài liệu này cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên công tác xã hội để hỗ trợ người khuyết tật (NKT) một cách hiệu quả. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 10-15% dân số thế giới là người khuyết tật, và tại Việt Nam, con số này chiếm hơn 7% dân số, tương đương 6.2 triệu người. Thực tế này cho thấy tầm quan trọng của việc đào tạo đội ngũ nhân viên xã hội chuyên nghiệp có đủ năng lực để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của nhóm đối tượng này. Giáo trình tập trung vào việc nhận diện các khó khăn, đánh giá nhu cầu và áp dụng các phương pháp can thiệp nhằm thúc đẩy sự công bằng và bình đẳng. Nội dung được xây dựng không chỉ dựa trên lý thuyết mà còn gắn liền với thực tiễn tại Việt Nam, đặc biệt là các quy định trong Luật người khuyết tật Việt Nam. Mục tiêu cuối cùng là trang bị cho người học một cách tiếp cận toàn diện, từ việc hiểu các khái niệm cơ bản về khuyết tật, phân loại các dạng khuyết tật phổ biến, đến việc nắm vững các kỹ năng thực hành như tham vấn, lập kế hoạch và quản lý ca trong CTXH. Thông qua giáo trình, người học sẽ hiểu rõ hơn về những rào cản mà người khuyết tật phải đối mặt và vai trò của nhân viên xã hội trong việc tháo gỡ những rào cản đó, hướng tới một xã hội hòa nhập xã hội và không còn rào cản.

1.1. Vai trò của tài liệu công tác xã hội trong đào tạo

Các tài liệu công tác xã hội chuyên ngành, như cuốn giáo trình này, đóng vai trò cốt lõi trong việc chuẩn hóa kiến thức và kỹ năng cho sinh viên công tác xã hội. Chúng cung cấp một hệ thống lý thuyết bài bản, từ các khái niệm cơ bản, nguyên nhân, hậu quả của khuyết tật đến các mô hình công tác xã hội và phương pháp can thiệp. Việc học tập dựa trên một giáo trình thống nhất giúp đảm bảo chất lượng đầu ra của chương trình đào tạo trung cấp CTXH, trang bị cho sinh viên một nền tảng vững chắc để bước vào nghề. Hơn nữa, tài liệu còn là nguồn tham khảo quan trọng giúp giảng viên và sinh viên cập nhật các chính sách, pháp luật mới, như Luật người khuyết tật Việt Nam năm 2010, và các xu hướng tiếp cận hiện đại trên thế giới, chẳng hạn như tiếp cận dựa trên quyền.

1.2. Các dạng khuyết tật phổ biến được đề cập trong giáo trình

Giáo trình phân loại chi tiết các dạng khuyết tật phổ biến để người học có cái nhìn hệ thống. Theo đó, khuyết tật được chia thành các nhóm chính: khuyết tật vận động (khó khăn trong di chuyển, cầm nắm), khuyết tật nghe, nói (khiếm thính, khiếm thanh), khuyết tật nhìn (khiếm thị), khuyết tật thần kinh, tâm thần (động kinh, rối loạn tâm thần), và khuyết tật trí tuệ (chậm phát triển). Ngoài ra, còn có nhóm “khuyết tật khác” bao gồm các trường hợp dị dạng, dị tật hoặc nạn nhân chất độc da cam. Hiểu rõ đặc điểm của từng dạng tật là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong việc đánh giá nhu cầu người khuyết tật, từ đó lựa chọn phương pháp can thiệp xã hội cá nhân và hỗ trợ tâm lý xã hội phù hợp nhất.

1.3. Mục tiêu chương trình đào tạo trung cấp CTXH cho NKT

Mục tiêu chính của chương trình đào tạo trung cấp CTXH chuyên ngành này là đào tạo ra các nhân viên xã hội chuyên nghiệp có khả năng làm việc trực tiếp và hiệu quả với người khuyết tật. Chương trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức tổng quan về khuyết tật, hệ thống chính sách an sinh xã hội, và các kỹ năng thực hành cốt lõi. Cụ thể, sinh viên sau khi hoàn thành khóa học cần có khả năng: phát hiện và đánh giá tình trạng khuyết tật; thực hiện kỹ năng tham vấn người khuyết tật; lập kế hoạch và triển khai các hoạt động trợ giúp xã hội; và phối hợp với gia đình, cộng đồng để thúc đẩy quá trình hòa nhập xã hội cho người khuyết tật. Đồng thời, chương trình cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp công tác xã hội.

II. Phân tích các thách thức trong hòa nhập xã hội của NKT

Người khuyết tật phải đối mặt với vô số thách thức trong quá trình hòa nhập xã hội, những rào cản này không chỉ đến từ khiếm khuyết của cơ thể mà còn xuất phát từ thái độ của cộng đồng. Về mặt tâm lý, họ thường phải đương đầu với sự căng thẳng, mặc cảm về hình ảnh cơ thể, và nhận thức tiêu cực về giá trị bản thân. Theo tài liệu, những trải nghiệm bị kỳ thị, phân biệt đối xử có thể "làm thay đổi hay thậm chí bóp méo hình ảnh về cơ thể của họ". Bên cạnh đó, rào cản từ xã hội là một trong những trở ngại lớn nhất. Sự kỳ thị thể hiện qua thái độ thương hại, coi thường, hoặc thậm chí là xa lánh. Một khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển xã hội (ISDS) chỉ ra rằng có đến 56-65% người được hỏi cho rằng "người khuyết tật bị như vậy là do số phận". Những định kiến này cản trở người khuyết tật tiếp cận giáo dục, việc làm và các dịch vụ công cộng. Hậu quả của những thách thức này rất nặng nề, không chỉ ảnh hưởng đến bản thân người khuyết tật mà còn tác động sâu sắc đến gia đình và toàn xã hội, tạo ra một vòng luẩn quẩn của đói nghèo và sự cô lập. Vượt qua những rào cản này đòi hỏi nỗ lực từ chính người khuyết tật và sự thay đổi nhận thức toàn diện từ cộng đồng.

2.1. Phân tích khó khăn tâm lý và rào cản từ cộng đồng

Khó khăn tâm lý là một gánh nặng vô hình. Người khuyết tật thường xuyên đối mặt với lo lắng về sức khỏe, khả năng sống độc lập và vai trò xã hội. Sự thiếu hụt một bộ phận cơ thể có thể dẫn đến khủng hoảng, tự ti và thu hẹp các mối quan hệ xã hội. Đồng thời, rào cản từ cộng đồng, đặc biệt là sự kỳ thị và phân biệt đối xử, làm trầm trọng thêm những vấn đề này. Theo Erving Goffman (1963), kỳ thị với người khuyết tật thuộc dạng "sự ghê sợ về cơ thể". Điều này dẫn đến việc họ bị hạn chế cơ hội học tập, tìm kiếm việc làm và tham gia các hoạt động cộng đồng. Cung cấp hỗ trợ tâm lý xã hội là một nhiệm vụ quan trọng của nhân viên xã hội để giúp họ xây dựng lại sự tự tin và giá trị bản thân.

2.2. Hậu quả của khuyết tật đối với cá nhân gia đình và xã hội

Hậu quả của khuyết tật mang tính đa chiều. Đối với cá nhân, đó là tỷ lệ thất nghiệp cao, thu nhập thấp, cơ hội kết hôn giảm và ít được hưởng các dịch vụ xã hội. Giáo trình trích dẫn nghiên cứu cho thấy NKT có mức lương tháng thấp hơn đáng kể so với người không khuyết tật. Đối với gia đình, họ phải đối mặt với gánh nặng tài chính do chi phí chăm sóc sức khỏe tăng cao và sự suy sụp về tinh thần. Đối với xã hội, khuyết tật làm gia tăng chi phí cho hệ thống trợ giúp xã hội và làm giảm nguồn lực lao động. Chi phí liên quan đến khuyết tật ở Việt Nam được ước tính vào khoảng 8,8%-9,5% thu nhập hằng năm của hộ gia đình, cho thấy đây là một vấn đề kinh tế - xã hội đáng kể.

III. Khung pháp lý chính sách an sinh xã hội cho người khuyết tật

Việt Nam đã xây dựng một hệ thống pháp lý và chính sách an sinh xã hội ngày càng hoàn thiện để bảo vệ quyền và lợi ích của người khuyết tật. Cột mốc quan trọng nhất là việc ban hành Luật người khuyết tật Việt Nam vào năm 2010, có hiệu lực từ 2011. Văn bản này đã thay thế Pháp lệnh về người tàn tật năm 1998, đánh dấu một bước chuyển đổi mạnh mẽ trong nhận thức, từ cách tiếp cận mang tính từ thiện sang tiếp cận dựa trên quyền. Luật pháp Việt Nam không chỉ tương thích với các văn bản quốc tế như Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền của Người khuyết tật mà còn cụ thể hóa các chính sách hỗ trợ trên nhiều lĩnh vực. Các chính sách này bao gồm: chăm sóc sức khỏe, giáo dục hòa nhập, dạy nghề và tạo việc làm, trợ giúp xã hội thường xuyên tại cơ sở bảo trợ xã hội hoặc tại cộng đồng, và hỗ trợ tiếp cận công trình công cộng. Bên cạnh vai trò của nhà nước, các tổ chức phi chính phủ (NGO) cho NKT cũng đóng góp không nhỏ vào việc vận động chính sách và triển khai các dự án hỗ trợ trực tiếp, góp phần đưa luật pháp đi vào cuộc sống và cải thiện chất lượng sống cho người khuyết tật.

3.1. Tổng hợp các văn bản pháp luật quốc tế và trong nước

Hệ thống pháp luật về người khuyết tật được xây dựng dựa trên nền tảng quốc tế và được nội luật hóa phù hợp với điều kiện Việt Nam. Các văn bản quốc tế tiêu biểu bao gồm: Tuyên ngôn về quyền của người tàn tật (1975), Công ước quốc tế về quyền trẻ em (1989), và đặc biệt là Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật (2006). Tại Việt Nam, quyền của người khuyết tật được ghi nhận trong Hiến pháp, và được cụ thể hóa trong Luật người khuyết tật Việt Nam (2010) cùng các nghị định, thông tư hướng dẫn thi hành. Các văn bản này tạo ra hành lang pháp lý vững chắc cho việc bảo vệ, chăm sóc và thúc đẩy sự hòa nhập xã hội của người khuyết tật.

3.2. Chi tiết Luật người khuyết tật Việt Nam về trợ giúp xã hội

Điều 5 của Luật người khuyết tật Việt Nam quy định rõ các chính sách của Nhà nước, trong đó trợ giúp xã hội là một nội dung trọng tâm. Luật quy định các mức độ khuyết tật (đặc biệt nặng, nặng, nhẹ) để làm cơ sở xác định đối tượng hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng. Ngoài ra, luật còn có các chính sách hỗ trợ về y tế (cấp thẻ bảo hiểm y tế), giáo dục (miễn giảm học phí), dạy nghề và vay vốn ưu đãi để tạo việc làm. Các chính sách này thể hiện trách nhiệm của nhà nước trong việc đảm bảo an sinh, tạo điều kiện để người khuyết tật vượt qua khó khăn và sống độc lập.

3.3. Vai trò của tổ chức phi chính phủ NGO cho NKT

Các tổ chức phi chính phủ (NGO) cho NKT và các tổ chức xã hội đóng vai trò quan trọng như một cầu nối giữa người khuyết tật và các nguồn lực xã hội. Giáo trình đề cập đến các tổ chức tiêu biểu như Liên hiệp Hội về người khuyết tật (VFD) hay Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ côi (ASVHO). Các tổ chức này hoạt động trong nhiều lĩnh vực: vận động chính sách, nâng cao nhận thức cộng đồng, triển khai các dự án dạy nghề, tạo việc làm, và cung cấp các dịch vụ phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng. Sự tham gia của họ giúp lấp đầy những khoảng trống mà chính sách nhà nước chưa thể bao phủ hết, đồng thời thúc đẩy quyền tự quyết của chính người khuyết tật.

IV. Hướng dẫn phương pháp can thiệp xã hội chuyên nghiệp

Để trở thành một nhân viên xã hội chuyên nghiệp, việc nắm vững các phương pháp can thiệp là yêu cầu bắt buộc. Giáo trình cung cấp một lộ trình thực hành bài bản, bắt đầu từ việc phát hiện, đánh giá đến xây dựng và thực hiện kế hoạch hỗ trợ. Trọng tâm của quá trình này là kỹ năng tham vấn người khuyết tật, đòi hỏi sự kiên nhẫn, thấu cảm và tôn trọng. Phương pháp can thiệp xã hội cá nhân được áp dụng theo một tiến trình khoa học, thường bao gồm 7 bước: tiếp cận, thu thập thông tin, chẩn đoán, lập kế hoạch, can thiệp, lượng giá và kết thúc. Trong quá trình này, quản lý ca trong CTXH là một kỹ năng thiết yếu, giúp nhân viên xã hội điều phối các dịch vụ khác nhau (y tế, giáo dục, việc làm) để đảm bảo người khuyết tật nhận được sự hỗ trợ toàn diện và liên tục. Trên hết, mọi hoạt động can thiệp đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về đạo đức nghề nghiệp công tác xã hội, đặt lợi ích và quyền tự quyết của thân chủ lên hàng đầu. Điều này đảm bảo rằng sự trợ giúp không chỉ mang lại hiệu quả mà còn thể hiện sự tôn trọng nhân phẩm của người khuyết tật.

4.1. Hướng dẫn kỹ năng tham vấn người khuyết tật hiệu quả

Kỹ năng tham vấn người khuyết tật là nền tảng của mọi hoạt động trợ giúp. Các nguyên tắc chung bao gồm: giao tiếp lấy con người làm trung tâm, lắng nghe tích cực, không phán xét và thể hiện sự đồng cảm. Đối với từng dạng tật cụ thể, cần có kỹ năng giao tiếp phù hợp. Ví dụ, với người khiếm thính, có thể sử dụng ngôn ngữ ký hiệu hoặc giao tiếp bằng văn bản; với người khiếm thị, cần mô tả rõ ràng môi trường xung quanh. Mục tiêu của tham vấn là cung cấp hỗ trợ tâm lý xã hội, giúp người khuyết tật nhận ra tiềm năng, xây dựng sự tự tin và tự mình đưa ra quyết định cho cuộc sống.

4.2. Quy trình can thiệp xã hội cá nhân và quản lý ca trong CTXH

Can thiệp xã hội cá nhân là phương pháp làm việc một-một với người khuyết tật và gia đình họ. Tiến trình giải quyết vấn đề bao gồm 7 bước cơ bản: (1) Tiếp cận và tạo mối quan hệ; (2) Thu thập, phân tích thông tin; (3) Chẩn đoán xã hội; (4) Xây dựng kế hoạch can thiệp; (5) Thực hiện kế hoạch; (6) Lượng giá; (7) Kết thúc. Song song với đó, quản lý ca trong CTXH là quá trình điều phối các dịch vụ cần thiết cho thân chủ. Nhân viên xã hội đóng vai trò kết nối thân chủ với các nguồn lực trong cộng đồng như y tế, giáo dục, pháp lý, đảm bảo một mạng lưới hỗ trợ liền mạch và hiệu quả.

4.3. Tầm quan trọng của đạo đức nghề nghiệp công tác xã hội

Đạo đức nghề nghiệp công tác xã hội là kim chỉ nam cho mọi hành động của nhân viên xã hội. Các giá trị cốt lõi bao gồm: tôn trọng phẩm giá và giá trị con người, công bằng xã hội, năng lực chuyên môn và tính chính trực. Trong làm việc với người khuyết tật, việc bảo mật thông tin, tôn trọng quyền tự quyết, và tránh mọi hình thức phân biệt đối xử là tối quan trọng. Tuân thủ các nguyên tắc đạo đức không chỉ bảo vệ thân chủ mà còn xây dựng uy tín cho nghề công tác xã hội, khẳng định vai trò của nhân viên xã hội chuyên nghiệp trong hệ thống an sinh xã hội.

V. Các mô hình công tác xã hội và ứng dụng thực tiễn hiệu quả

Lý thuyết công tác xã hội được hiện thực hóa qua các mô hình công tác xã hội ứng dụng thực tiễn, mang lại những thay đổi tích cực và bền vững cho cuộc sống của người khuyết tật. Một trong những mô hình hiệu quả và được áp dụng rộng rãi nhất tại Việt Nam là phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng (PHCNDVCĐ). Theo Bộ Y tế, phương pháp này giúp khoảng "85% người khuyết tật được phục hồi chức năng". Thay vì tập trung điều trị tại các cơ sở y tế tập trung, mô hình này chuyển giao kỹ thuật và kiến thức cho chính gia đình và cộng đồng, tận dụng tối đa nguồn lực tại chỗ và thúc đẩy sự hòa nhập tự nhiên. Bên cạnh đó, các mô hình kinh tế cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực và sự tự chủ cho người khuyết tật. Mô hình sinh kế hỗ trợ vốn, kỹ thuật sản xuất, chăn nuôi giúp họ tạo ra thu nhập ổn định. Song song, mô hình sống độc lập, tiên phong bởi các trung tâm sống độc lập, trao quyền cho người khuyết tật nặng tự quyết định cuộc sống của mình thông qua các dịch vụ hỗ trợ cá nhân. Các mô hình này đều hướng tới một mục tiêu chung: trao quyền và tạo cơ hội để người khuyết tật trở thành những thành viên chủ động, bình đẳng trong xã hội.

5.1. Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng Phương pháp tiếp cận

Phục hồi chức năng dựa vào cộng đồng là một chiến lược phát triển cộng đồng nhằm phục hồi, bình đẳng hoá cơ hội và hoà nhập xã hội cho tất cả người khuyết tật. Ưu điểm của phương pháp này là chi phí thấp, tính xã hội hóa cao và đáp ứng nhu cầu hòa nhập xã hội của người khuyết tật ngay tại môi trường sống quen thuộc của họ. Quá trình này có sự tham gia của người khuyết tật, gia đình, chính quyền địa phương và các tình nguyện viên. Nhân viên xã hội đóng vai trò điều phối, tập huấn và kết nối các bên liên quan để tạo ra một môi trường hỗ trợ toàn diện.

5.2. Các mô hình sinh kế và sống độc lập cho người khuyết tật

Mô hình sinh kế tập trung vào việc cải thiện kinh tế. Các dự án thường hỗ trợ người khuyết tật vay vốn ưu đãi, dạy nghề phù hợp (ví dụ: may mặc, thủ công mỹ nghệ, tin học) và hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm. Mục tiêu là giúp họ tự tạo việc làm, có thu nhập và thoát nghèo bền vững. Trong khi đó, mô hình sống độc lập nhấn mạnh quyền tự quyết. Triết lý của mô hình này không phải là "tự làm mọi thứ" mà là "tự quyết định mọi thứ". Các trung tâm sống độc lập cung cấp dịch vụ hỗ trợ cá nhân (trợ lý cá nhân) và tư vấn đồng cảnh, giúp người khuyết tật nặng có thể sống trong cộng đồng thay vì phải phụ thuộc hoàn toàn vào gia đình hay các cơ sở bảo trợ xã hội.

VI. Định hướng phát triển tương lai cho sinh viên công tác xã hội

Ngành công tác xã hội với người khuyết tật đang phát triển theo hướng ngày càng chuyên nghiệp và nhân văn. Đối với sinh viên công tác xã hội, việc nắm bắt các xu hướng này là chìa khóa để đáp ứng yêu cầu của nghề nghiệp trong tương lai. Trước hết, kỹ năng đánh giá nhu cầu người khuyết tật cần được thực hiện một cách toàn diện, không chỉ tập trung vào khiếm khuyết mà còn phải nhận diện được điểm mạnh, tiềm năng và mong muốn của cá nhân. Cách tiếp cận này giúp xây dựng kế hoạch can thiệp thực sự phù hợp và hiệu quả. Quan trọng hơn, xu hướng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ sang tiếp cận dựa trên quyền. Điều này có nghĩa là nhìn nhận người khuyết tật không phải là đối tượng cần lòng thương hại, mà là những công dân có đầy đủ quyền được học tập, làm việc, và tham gia vào mọi mặt của đời sống xã hội. Nhân viên xã hội tương lai phải là người vận động cho các quyền này, đấu tranh chống lại sự kỳ thị và nỗ lực xây dựng một môi trường hòa nhập xã hội toàn diện. Đây là sứ mệnh và cũng là thách thức, đòi hỏi sự cam kết, kiến thức và kỹ năng không ngừng được cập nhật của mỗi nhân viên xã hội.

6.1. Tầm quan trọng của việc đánh giá nhu cầu người khuyết tật

Đánh giá nhu cầu người khuyết tật là bước khởi đầu thiết yếu cho mọi quá trình can thiệp. Việc đánh giá không chỉ dừng lại ở việc xác định dạng tật và mức độ khuyết tật, mà cần xem xét một cách tổng thể các yếu tố khác như: hoàn cảnh gia đình, trình độ học vấn, kỹ năng hiện có, môi trường sống và các rào cản họ đang gặp phải. Sử dụng các công cụ đánh giá chuẩn hóa kết hợp với phỏng vấn sâu, quan sát trực tiếp sẽ giúp nhân viên xã hội có một bức tranh đầy đủ. Một bản đánh giá chất lượng là cơ sở để xây dựng kế hoạch trợ giúp xã hội cá nhân hóa và hiệu quả.

6.2. Xu hướng tiếp cận dựa trên quyền và hòa nhập toàn diện

Tiếp cận dựa trên quyền thay đổi căn bản vai trò của nhân viên xã hội, từ người "ban phát" sự giúp đỡ thành người "trao quyền" và "đồng hành". Theo cách tiếp cận này, mục tiêu không chỉ là giải quyết các vấn đề trước mắt của người khuyết tật, mà là tác động để thay đổi hệ thống, chính sách và thái độ xã hội nhằm đảm bảo các quyền của họ được thực thi. Mục tiêu cuối cùng là sự hòa nhập xã hội toàn diện, nơi người khuyết tật có thể tham gia đầy đủ và hiệu quả vào xã hội trên một nền tảng bình đẳng như những người khác, đúng như tinh thần của Công ước quốc tế về quyền của người khuyết tật.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH: CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Công tác xã hội với người khuyết tật được biên soạn bởi Tổ môn Công tác xã hội thuộc Khoa Sư phạm dạy nghề, Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương I, ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 31/11/2017. Học phần giữ vị trí mô-đun chuyên môn nghiệp vụ trong chương trình đào tạo nghề Công tác xã hội trình độ trung cấp và cao đẳng, được thiết kế dựa trên chương trình khung do Tổng cục Dạy nghề ban hành.

Mục tiêu đào tạo của giáo trình tập trung vào việc hình thành hệ thống kiến thức chuyên ngành và kỹ năng thực hành nghề nghiệp cho người học. Về chuẩn đầu ra, giáo trình trang bị cho sinh viên năng lực nhận diện các dạng tật, phân tích các nguyên nhân, hậu quả kinh tế - xã hội và rào cản hòa nhập của người khuyết tật; nắm vững hệ thống pháp luật, chính sách an sinh xã hội quốc tế và Việt Nam; đồng thời thành thạo các phương pháp can thiệp công tác xã hội cá nhân, công tác xã hội nhóm và quản lý các mô hình hòa nhập cộng đồng.

Về cấu trúc, tài liệu được tổ chức thành 5 bài học chính tích hợp giữa lý thuyết và thực hành nghề nghiệp:

• Bài 1: Kiến thức chung về khuyết tật và người khuyết tật
• Bài 2: Công tác hỗ trợ người khuyết tật
• Bài 3: Kỹ năng công tác xã hội với người khuyết tật
• Bài 4: Các hoạt động hòa nhập cộng đồng cho người khuyết tật
• Bài 5: Các tổ chức của người khuyết tật

Điểm đặc trưng trong cách tiếp cận của giáo trình là sự chuyển đổi mô hình nhận thức từ "tàn tật" (tiếp cận theo mô hình y tế - từ thiện) sang "khuyết tật" (tiếp cận theo mô hình xã hội và quyền con người), dựa trên khuôn khổ Phân loại Quốc tế về Hoạt động, Tàn tật và Sức khỏe (ICF) của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Luật Người khuyết tật Việt Nam năm 2010.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Cấu trúc nội dung của giáo trình được triển khai qua 5 bài học với tiến trình logic từ nhận thức nền tảng, cơ sở pháp lý đến kỹ năng can thiệp chuyên sâu và mạng lưới hỗ trợ thể chế:

• Bài 1: Kiến thức chung về khuyết tật và người khuyết tật (14 giờ): Khái quát các định nghĩa chuẩn hóa theo WHO (ICF, 2001) và Luật Người khuyết tật năm 2010. Phân loại khuyết tật theo nguyên nhân (bẩm sinh, mắc phải), theo nhóm chức năng (đơn tật, đa tật) và theo dạng tật (vận động, nghe - nói, nhìn, thần kinh - tâm thần, trí tuệ và khuyết tật khác). Phân cấp mức độ khuyết tật thành 3 mức (đặc biệt nặng, nặng, nhẹ) cùng quy trình, thẩm quyền xác nhận mức độ khuyết tật tại cấp xã (Điều 15 đến Điều 20, Luật Người khuyết tật 2010). Phân tích hậu quả và rào cản xã hội dựa trên dữ liệu điều tra thực nghiệm.
• Bài 2: Công tác hỗ trợ người khuyết tật: Hệ thống hóa các văn bản quốc tế từ Tuyên ngôn năm 1971, Tuyên bố Salamanca 1994 đến Công ước Quốc tế về Quyền của Người khuyết tật (CRPD, 2006). Phân tích 6 nhóm chính sách hiện hành tại Việt Nam (giáo dục, y tế, lao động - dạy nghề, bảo trợ xã hội, văn hóa - thể thao, giao thông/công trình công cộng); Đề án 1019/QĐ-TTg; cùng các mô hình hỗ trợ thực địa như Mô hình Sinh kế và Mô hình Sống độc lập.
• Bài 3: Kỹ năng công tác xã hội với người khuyết tật: Cung cấp phương pháp kỹ thuật gồm kỹ năng sàng lọc, phát hiện và lượng giá; kỹ năng giao tiếp lấy con người làm trung tâm (person-centered communication); kỹ năng lập kế hoạch sản xuất kinh doanh cho cơ sở của người khuyết tật; quy trình công tác xã hội cá nhân qua tiến trình giải quyết vấn đề 7 bước; phương pháp công tác xã hội nhóm.
• Bài 4: Các hoạt động hòa nhập cộng đồng cho người khuyết tật: Hướng dẫn các can thiệp nâng cao nhận thức cộng đồng, xây dựng kế hoạch chăm sóc cá nhân phối hợp gia đình; các phương thức giáo dục (chuyên biệt, hội nhập, hòa nhập); quản lý mô hình sống độc lập và điều chỉnh hành vi.
• Bài 5: Các tổ chức của người khuyết tật: Khảo sát cơ cấu tổ chức, tôn chỉ, nhiệm vụ, cơ chế tài chính của các tổ chức đại diện tại Việt Nam: Liên hiệp Hội về người khuyết tật Việt Nam (VFD), Hội Bảo trợ Người tàn tật và Trẻ mồ côi Việt Nam (ASVHO), Hội Người mù Việt Nam (VBA).

---

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Nội dung giáo trình được thiết lập trên các nền tảng lý thuyết xã hội học, tâm lý học và pháp lý:

1. Khung phân loại ICF của WHO (2001): Mô hình hóa khuyết tật dựa trên sự tương tác giữa tình trạng sức khỏe với hai thành tố hoàn cảnh: yếu tố môi trường và yếu tố cá nhân. Đánh giá mức độ suy giảm chức năng theo thang 4 bậc (nhẹ, trung bình, nghiêm trọng, mất hoàn toàn cấu trúc/khả năng).
2. Lý thuyết xã hội học về sự kỳ thị (Erving Goffman, 1963; Parker & Aggleton, 2003): Nhận diện 3 dạng kỳ thị (biến dạng cơ thể, khuyết điểm tính cách, kỳ thị bộ lạc) và cơ chế tái sản sinh sự bất bình đẳng xã hội đối với nhóm yếu thế.
3. Lý thuyết tâm lý học thích ứng và hình ảnh cơ thể (Schilder, 1950; Livneh & Antonak, 1997): Giải thích khủng hoảng tâm lý khi mất mát bộ phận cơ thể, mối liên hệ giữa phản ứng kỳ thị của môi trường và sự biến dạng trong tự nhận thức của người khuyết tật.
4. Hệ thống phân loại trí tuệ theo chỉ số IQ: Chuẩn hóa các mức độ chậm phát triển trí tuệ để định hướng giáo dục:
   • IQ 60 - 74 (Nhẹ, chiếm 85%): Khả năng học hòa nhập tại trường phổ thông.
   • IQ 40 - 60 (Vừa, chiếm 10%): Học tại các cơ sở giáo dục chuyên biệt.
   • IQ dưới 40 (Nặng & Nghiêm trọng, chiếm 4 - 5%): Rèn luyện kỹ năng tự phục vụ sinh hoạt cá nhân cơ bản.

---

Kỹ năng phát triển

Giáo trình tập trung đào tạo 3 nhóm năng lực nghề nghiệp cốt lõi:

Nhóm kỹ năng	Nội dung và chuẩn kỹ năng cụ thể
Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn (Technical Skills)	- Thao tác quy trình sàng lọc và phát hiện khuyết tật giác quan (thị lực, thính lực) theo khoảng cách và phản xạ. - Đánh giá mức độ độc lập chức năng dựa trên công cụ định lượng chuẩn hóa (Mẫu 1 và Mẫu 2). - Vận hành quy trình xác nhận mức độ khuyết tật tại Hội đồng đánh giá cấp xã theo Điều 15-17 Luật Người khuyết tật 2010.
Kỹ năng phân tích và lượng giá (Analytical Skills)	- Phân tích gánh nặng kinh tế - y tế (dựa trên số liệu ISDS 2013: chi phí nội trú, ngoại trú và tự điều trị). - Đánh giá tương quan giữa dạng tật, rào cản xã hội và nguy cơ tổn thương tâm lý. - Nhận diện các hình thức bạo lực gia đình và định kiến xã hội đối với người khuyết tật.
Kỹ năng can thiệp thực hành (Practical Competencies)	- Thực hiện tiến trình giải quyết vấn đề cá nhân qua 7 bước chuẩn mực. - Tổ chức, điều phối các dạng nhóm hỗ trợ xã hội và tư vấn đồng cảnh (peer counseling). - Thiết lập kế hoạch sản xuất kinh doanh cho cơ sở sử dụng ≥30% lao động khuyết tật theo Nghị định 28/2012/NĐ-CP.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp (Competency-Based Training), kết hợp chặt chẽ giữa giảng dạy lý thuyết pháp lý, dữ liệu xã hội học và rèn luyện kỹ năng thao tác trên các biểu mẫu chuẩn hóa.

Hệ thống bài tập và thực hành trong giáo trình bao gồm:

• Bộ công cụ thực hành chuẩn hóa:
  • Mẫu 1 (Phiếu phỏng vấn thu thập thông tin khuyết tật): Gồm 28 chỉ mục khảo sát tiền sử bệnh lý, tình trạng chức năng, hỗ trợ y tế, hoàn cảnh gia đình và đánh giá sự quan tâm của cộng đồng.
  • Mẫu 2 (Bảng đánh giá mức độ khuyết tật qua hoạt động hàng ngày - ADL): Lượng giá 20 tiêu chí thuộc các nhóm: Ăn uống; Mặc/rửa; Vệ sinh (đại tiểu tiện); Di chuyển (sàn nhà lên giường, xe lăn lên giường); Vận động (đường phẳng, đường gồ ghề, cầu thang, bò); Hoạt động xã hội/giao tiếp. Thang điểm định lượng 3 mức: Tự làm (4 điểm), Trợ giúp ít (2 điểm), Trợ giúp nhiều (0 điểm).
• Bài tập tình huống thực địa (Case Studies): Đặt tại Bài 3, yêu cầu người học lập phương án sản xuất kinh doanh cho cơ sở sản xuất của người khuyết tật và thương bệnh binh; thiết kế tiến trình can thiệp ca cá nhân giải quyết các khủng hoảng tâm lý sau chấn thương.
• Phương pháp đánh giá: Kết hợp đánh giá kiến thức lý thuyết pháp luật (trắc nghiệm, tự luận) với đánh giá kỹ năng thực hành thông qua hồ sơ xử lý ca bệnh, bảng chấm điểm lượng giá phục hồi chức năng và báo cáo phương án sinh kế cộng đồng.
• Hướng dẫn tự học: Sinh viên được yêu cầu nghiên cứu độc lập hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Luật Người khuyết tật 2010, Nghị định 28/2012/NĐ-CP, Thông tư liên tịch 42/2013/TTLT-BGDĐT-BLĐTBXH-BTC), đồng thời khai thác các báo cáo điều tra thống kê từ Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS), Tổng cục Thống kê và UNICEF.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

1. Chuyển dịch mô hình học thuật và chuẩn hóa thuật ngữ: Giáo trình cập nhật và phân định rõ sự thay đổi từ thuật ngữ cũ "người tàn tật" (sử dụng trong Tuyên ngôn 1975, Nghị định 81/CP năm 1995, Pháp lệnh Người tàn tật 1998) sang thuật ngữ khoa học "người khuyết tật" theo Công ước CRPD 2006 và Luật Người khuyết tật 2010. Khẳng định sự chuyển biến từ góc nhìn khiếm khuyết y tế thuần túy sang góc nhìn rào cản xã hội và quyền con người.
2. Ứng dụng chuẩn phân loại quốc tế ICF (WHO, 2001): Tích hợp phân loại quốc tế thay thế chuẩn cũ ICIDH-2, phân tích cấu trúc 2 phần (Chức năng/Giảm khả năng và Yếu tố hoàn cảnh), làm cơ sở cho phương pháp can thiệp đa chiều.
3. Cập nhật dữ liệu điều tra thực nghiệm tại Việt Nam: Tích hợp số liệu Điều tra quốc gia về người khuyết tật (Tổng cục Thống kê & UNICEF, 2016 - 2017) cho thấy tỷ lệ người khuyết tật chiếm 7,06% dân số (>6,2 triệu người). Trích xuất các phát hiện thực nghiệm từ công trình "Chi phí kinh tế của sống với khuyết tật và kì thị ở Việt Nam" (Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội - ISDS, NXB Lao Động, 2013), minh chứng gánh nặng chi phí y tế (người khuyết tật nặng chi trả trung bình 13,4 triệu đồng/năm cho điều trị nội trú so với 5,2 triệu đồng ở người không khuyết tật) và rào cản kết hôn theo giới tính tại các tỉnh Thái Bình, Quảng Nam, Đà Nẵng, Đồng Nai.
4. Hệ thống hóa các mô hình can thiệp hiện đại:
   • Mô hình Hỗ trợ sinh kế: Triển khai từ năm 2008 bởi Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với Hội ASVHO theo phương châm "Dự án nhỏ, hiệu quả lớn".
   • Mô hình Sống độc lập (Independent Living): Bắt nguồn từ phong trào của Ed Roberts (1972, Hoa Kỳ) và cụ thể hóa qua hoạt động của Trung tâm Sống độc lập Hà Nội (thành lập 09/2009) theo Điều 19 Công ước CRPD, tập trung vào tư vấn đồng cảnh và quyền tự quyết của người khuyết tật.
5. Cập nhật các khung chính sách ưu đãi cụ thể: Cung cấp chi tiết các quy định về tuyển thẳng, học bổng giáo dục (Thông tư 42/2013) và chính sách ưu đãi tài chính, thuế, mặt bằng sản xuất cho doanh nghiệp sử dụng từ 30% đến 70% lao động là người khuyết tật (Điều 9, Nghị định 28/2012/NĐ-CP).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên và học viên: Tài liệu học tập bắt buộc đối với học sinh, sinh viên ngành Công tác xã hội hệ Trung cấp và Cao đẳng; đồng thời là tài liệu tham khảo cho sinh viên đại học các ngành Xã hội học, Tâm lý học, Giáo dục đặc biệt và Y tế công cộng.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần nền tảng: Nhập môn Công tác xã hội, Tâm lý học đại cương, Pháp luật đại cương và Hệ thống an sinh xã hội.
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm khung tài liệu chuẩn để thiết kế bài giảng, xây dựng tiêu chí đánh giá kỹ năng qua bảng kiểm và tổ chức các buổi thảo luận tình huống can thiệp ca, thực hành lượng giá chức năng.
• Cán bộ thực địa và cán bộ quản lý: Tài liệu tham khảo nghiệp vụ cho công chức phụ trách công tác Lao động - Thương binh và Xã hội cấp xã/phường, cán bộ trạm y tế tham gia Hội đồng xác định mức độ khuyết tật, nhân viên các cơ sở chỉnh hình - phục hồi chức năng và các tổ chức xã hội (VFD, ASVHO, VBA).

---

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

1. Giáo trình này phù hợp với trình độ đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho trình độ đào tạo nghề Trung cấp và Cao đẳng ngành Công tác xã hội theo chương trình khung của Tổng cục Dạy nghề, đồng thời đáp ứng yêu cầu tham khảo chuyên môn cho sinh viên đại học và nhân viên xã hội thực địa.

2. Người học cần trang bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận giáo trình?

Người học cần có kiến thức cơ sở về phương pháp công tác xã hội đại cương, tâm lý học hành vi, các nguyên lý phát triển con người và các khái niệm cơ bản về hệ thống an sinh xã hội, chính sách công.

3. Điểm khác biệt căn bản của giáo trình so với các tài liệu y học phục hồi chức năng là gì?

Giáo trình không thuần túy tiếp cận khuyết tật dưới góc độ bệnh lý thực thể mà tiếp cận đa chiều dựa trên khung ICF (WHO), tập trung vào phân tích các rào cản môi trường, tâm lý xã hội, khung pháp lý nhân quyền và phương pháp can thiệp công tác xã hội (cá nhân, nhóm, phát triển cộng đồng).

4. Phương pháp tự học và khai thác giáo trình đạt hiệu quả tối ưu?

Người học nên kết hợp đọc hiểu lý thuyết phân loại với việc thực hành điền trực tiếp trên hai biểu mẫu công cụ (Mẫu 1 và Mẫu 2), đối chiếu các điều khoản của Luật Người khuyết tật 2010 với các tình huống xác định mức độ khuyết tật và lập kế hoạch sinh kế thực tế.

5. Giáo trình có tích hợp các tài liệu bổ trợ nào?

Tài liệu cung cấp sẵn hệ thống phụ lục gồm Phiếu phỏng vấn thu thập thông tin khuyết tật (Mẫu 1), Bảng đánh giá chức năng sinh hoạt hàng ngày (Mẫu 2), hệ thống trích dẫn các văn bản quy phạm pháp luật (Luật 2010, Nghị định 28/2012/NĐ-CP, Thông tư 42/2013) và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành từ WHO, ISDS, UNICEF.

---

Kết luận

Giáo trình Công tác xã hội với người khuyết tật của Trường Cao đẳng Giao thông vận tải Trung ương I là tài liệu đào tạo chuyên môn cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về khuyết tật học và kỹ năng can thiệp xã hội. Giá trị cốt lõi của tài liệu thể hiện qua sự đồng bộ hóa với hệ thống pháp luật Việt Nam hiện hành và các chuẩn mực phân loại quốc tế của WHO.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học bao gồm:

1. Nắm vững khung lý thuyết ICF và hệ thống phân loại dạng tật (Bài 1).
2. Nghiên cứu hệ thống chính sách an sinh xã hội và mô hình hòa nhập (Bài 2, Bài 4).
3. Rèn luyện thành thạo kỹ năng đánh giá lượng giá và tiến trình can thiệp 7 bước (Bài 3).
4. Khai thác mạng lưới hỗ trợ của các tổ chức người khuyết tật tại Việt Nam (Bài 5).

Để mở rộng kiến thức, người học nên phối hợp tham khảo các báo cáo nghiên cứu chuyên sâu của Viện Nghiên cứu Phát triển Xã hội (ISDS), các văn kiện của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành Luật Người khuyết tật mới nhất.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO GIAO THONG VAN TAI KLƯÙNG 0A0 ĐẲNG GIA0 THÔNG VẬN TẢI TRUNG ƯƠNG I S6ra=4 a GIÁO TRÌNH MÔN HỌC ÔNG TÁC XÃ Hội VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẬT NGHỀ: CÔNG TÁC XÃ HỘI 'Ban hành theo Quyết định số 1955/QĐ-CĐGTVTTWI-ĐT ngày 31/11/2017. của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung ương l Hà Nội, 2017 BO GIAO THONG VAN TAI TRUONG CAO BANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I GIAO TRINH M6 dun: CONG TAC XA HOI VOI NGUOI KHUYET TAT NGHE: CONG TAC XA HOI TRINH DO: TRUNG CAP Hà Nội ~ 2017 MUC LUC LOI NOI DAU. chấn BAL 1: KIEN THUC CHUNG VE KHUYET TAT VA NGUOI KHUYET TAT 1. Khái niệm, phân dang khuyết tật 1.1 Khái niệm khuyết tật.2 Người khuyếi đật.Phân loại khuyết tật.1 Các nguyên nhân chính: 3.

Một số nguyên nhân khác như:. 3, Hậu quả của khuyết tật 3. Hậu quả đối với bản thân người khuyếi 3.2 Hậu quả đối với gia đình người khuyết tậi 3.3 Hậu quả đổi với xã hội. Những khó khăn của người khuyết tật trong hòa nhập cộng đồng.1 Những khó khăn từ bản thân người khuyếi tật.2 Những khó khăn của người khuyết tật khi hòa nhập cộng đồng.

Chăm sóc người khuyết tật dựa vào cộng đồng. PHÀN THỰC HÀNH BÀI I. Mẫu 1 "Mẫu 2 ' BÀI 2: CÔNG TÁC HỖ TRỢ NGƯỜI KHUYẾT TAT. Các văn bản pháp luậi quốc tế về người khuyết 2.

Các chính sách với người khuyết tật ở Việt Nam.1 Chính sách hỗ trợ giáo dục.2 Chính sách hỗ trợ việc làm. 3-3 Chỉnh sách tru đãi về y 2⁄4. Các mô hình người khuyết tật lam ăn giỏi BÀI 3: KỸ NĂNG CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI NGƯỜI KHUYẾT TẠT. Kỹ năng phát n và đánh giá khuyết tật 1.1 Kỹ năng phát hiện khuyết tật 1.

Đánh giá tình trạng người bị khuyét td 2. Kỹ năng giao tiếp với người khuyết tật.1 Một số nguyên tắc chưng trong giao tiếp với thân chủ khuyết tật.KỸ năng giao tiếp lẫy con người làm trung tâm đối với thân chủ có một số. dạng khuyếtZi tật thưởng gấp, 62 3. Kỹ năng lập kế hoạch sản xuất, kinh doanh.1 Tại sao phải lập kế hoạch sản xuất kinh doanh: 3.

Các kỹ năng cân có trong lập kế hoạch sản xuất kinh doanh: 3. Việc thành lập và xét cơ sở sản xuất kinh doanh của người khuyết tật và thương bệnh binh.5-5555:52+525settrezzeretrersrrresrrrrrreesreo TT CTXH ca nhân với người "huyệt tật 1. Công tác xã hội cá nhân với người khuyết tật.2 Phương pháp giải quyết vẫn đẻ: Tiến trình giải quyết vấn đề trong phương pháp công tác xã hội với cá nhân bao gồm 7 bức: 5. CTXH nhóm với người khuyết tật.2 Các mục tiêu của CTXH nhóm:.3 Các dạng nhóm trong công tác xãh 5.

Công tác xã hội nhôm được sử dụng trong các trường hợp: 5.5 Công tác xã hội nhóm với người khuyết tật. BAL TAP TINH HUONG 1, Lập kế hoạch sx kinh doanh: 2. is 98 BÀI 4: CAC HOAT DONG HOÀI 'NHẬP CỘNG ĐỒNG CHO NGƯỜI. Tổ chức các hoạt động giáo dục và hoạt động khác cùng với cộng tác viên cộng đồng để nâng cao nhận thức xoá bỏ kỳ thị với người khuyết tật.

Xây dựng và thực hiện các kế hoạch chăm sóc cá nhân với sự phối hợp với gia dinh và những người khác. Đảm bảo an toàn và tăng cường tính độc lập của người khuyết tật với sự hỗ trợ của gia đình và tố chức cộng đồng.1 Mô hình sinh kế. 106 312 Mô hình sống độc lập. Xây dựng các chương trình giáo dục cho người khuyết tật tại cộng đồng .1 Giáo dục "huyện biệt.

108 42 Giáo dục hội nhập 4. Giáo dục hòa nhập. Cung cấp các chương trình vui chơi giải trí cho người khuyết tật sáo ĐỒ, 6. Điều chỉnh những hành vì chưa phù hợp ở „H13 BÀI5_ CÁC TÔ CHỨC CỦA NGƯỜI KHUYET TAT.

Liên hiệp Hội về người khuyết tật (VED). Hội bảo trợ người tàn tật và trẻ mồ c‹ [ASVHO) AMS, 2.1 Tân chỉ, mục đích của hội. Chức năng, nhiệm vụ và quyêi „116 23. Té hoạt động.4 Tai chính, tài sản.

Hội người mù Việt Nam (VBA - Vietnam Blind Association) 121 3.1 Hoàn cảnh và sự ra đời của hội người mù Việt Nam.2 Tổ chức của Hội. n ba 123 3⁄3 Nhiệm vụ của hội.4 Tài chính, tài sản của lụ 125 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 126 LOI NOI DAU Theo báo cáo về khuyết tật trên thế giới của tổ chức Y tế thể giới và ngân hàng thể giới hiện nay, ước tính có khoảng 10 -15% dan số thể giới (tức là khoảng 700 triệu cho đến một tỷ người) là NKT và 80% trong số họ đang sống ở các nước. đang phát triển.

NKT chiếm 20% trong số người nghèo nhất trên thể giới và rất khó. khăn trong tiếp cận giáo dục, việc làm, chăm sóc sức khỏe và dịch vụ trợ giúp xã hội khác, Sáng 11/1/2019, tại Hà Nội, Tổng cục Thống kê (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) phối hợp với Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam (Unicef) tổ chức lễ công bố kết quả điều tra quốc gia về người khuyết tật Việt Nam trong 2 năm 2016-2017'. gần 5 triệu hộ gia đình có người khu) chiếm hơn 7% dân số, tương đương khoảng hơn 6.2 triệu người. Điều đó ở một chừng.

mực nào đỏ đã cho thấy vấn đề khuyết tật và người khuyết tật là phố biến ở Việt Nam và là vấn đề cần quan tâm trong quá trình phát triển kinh tế, xã hội quốc gia. “Theo ông Vũ Thanh Liêm, Phó tổng cục trướng Tổng cục Thống kê (Bộ loạch và. Đầu tư): “Kết quả cuộc điều tra cho thấy người khuyết tật ít có cơ hội đi học, đi làm hơn. Mặc dù người khuyết tật được hưởng BHYT cao hơn nhưng các dịch vụ phục hồi chức năng còn rất hạn chế.

Việc tiếp cận các cơ sở y tế cũng như trường học gặp khó. Người khuyết tật sống trong hộ nghèo cao hơn người không khuyết tật, đặc biệt vẫn cỏn tư tưởng kỳ thị đối với người khuyết tậ". Trong những năm tới. số lượng người khuyết tật có xu hướng gia tăng do tai nạn giao thông, tai nạn lao động, ô nhiễm môi trường ngày càng nghiêm trọng, đồng thời những nguyên nhân dẫn tới tàn tật cũng sẽ có sự biến động và khác hơn so với giai đoạn trước đây.

Công tác xã hội với người khuyết tật là một chuyên ngành quan trọng của công tác xã hội. Với kiến thức và kỹ năng chuyên môn của mình, các nhân viên công tác xã hội nhận diện các khó khăn và nhu cầu của người khuyết tật để từ đó trợ giúp họ vượt qua các khó khăn, đáp ứng các nhu cầu của họ và mang lại sự công bằng và bình đẳng cho người khuyết tật trong xã hội. Để đáp ứng yêu cầu nghiên cứu, giảng dạy và học tập của giảng viên và sinh viên nghề Công tác xã hội của Nha trường, Tổ môn Công tác xã hội - Khoa Sư phạm dạy nghề - Trường Cao đẳng Giao thông vận tải trung ương I tổ chức biên soạn cuốn Giáo trình Công tác xã hội với người khyết tật dùng cho nội bộ. Với kinh nghiệm giảng dạy còn hạn chế đã tích lũy được, cùng với sự có gắng tìm tòi, nghiên cứu của các thầy cô trong tổ môn, cuốn Giáo.

trình đã cố gắng chọn lọc trình bày những vấn đề cơ bản nhất về Công tác xã hội với người khuyết tật. Hy vọng cuỗn giáo trình an sinh xã hội sẽ kịp thời phục vụ cho giảng viên, sinh viên Nhà trưởng, đồng thời là tài liệu tham khảo có ích. “Theo bảo Điện từ của đài tiếng nói Việt Nam VOV ngày 11/1/2019. Cuốn giáo trình Công tác xã hội với người khuyết tật được trình bày dựa trên chương trình khung do Tổng cục dạy nghề ban hành gồm có 5 bài: Bài I: Kiến thức chung về khuyết tật và người khuyết tật Bài 2: Công tác hỗ trợ người khuyết tật Bài 3: Kỹ năng công tác xã hội với người khuyết tật Bài 4: Các hoạt động hòa nhập cộng đng của người khuyết tật Bài 5: Các tô chức của người khuyết tật Giáo trình Công tác xã hội với người khuyết tật nội bộ này lần đầu tiên được.

biên soạn nên không tránh khỏi thiểu sót, chúng tôi mong nhận được ý kiến đóng góp. của bạn đọc để hoàn thiện nội dung của giáo trình.! Tổ môn Công tác xã hội - Khoa Sư phạm dạy nghề BAI |: KIEN THUC CHUNG VE KHUYET TAT VA NGUOI KHUYET TAT. Thời gian: 14 giờ. Khái niệm, phân dạng khuyết tật 1.1 Khái niệm khuyết tật Trong hệ thống phân loại Quốc tế ICF (Tại Đại hội WHO lần thứ 54 ngày 22 tháng 5 năm 2001, phiên bản ICIDH — 2 chính thức được WHO phê duyệt ban hành và đối tên là ICF(International Classification on Functioning).

WHO dinh nghĩa khuyết tật như sau: “Khuyết tật là thưật ngữ chưng chỉ tình trạng khiểm khuyết, hạn chế vận động và tham gia, thể hiện những mặt tiêu cực trong quan hệ tương túc giãa cá nhân một người (vẻ mặt tình tạng sức Khóc) với hoàn cảnh của người đó (bao gôm yêu tổ môi trường và các yếu tổ cá nhân khác)” Phân loại ICE được sử dụng để đánh giá tình trạng chức năng và giảm khả năng trong mỗi quan hệ tương tác giữa diéu kiện sức khỏe và các lĩnh vực liên quan đến sức khỏe của một cá thê hay một cộng:. * Câu trúc phân loại ICF. “Thông tin phân loại ICF cho một người được cấu trúc bởi hai phần. Phần 1là thông tin về chức năng và giảm khả năng.

Phần 2 mô tả các yếu tổ hoàn cảnh bao gồm. đặc điểm cá nhân và yếu tố môi trường. ~ Phiin thứ nhất được cầu thành bởi hai thành tổ, dé I + la) Đặc điểm cơ thể về cấu trúc giải phẫu và hệ thống chức năng; + Ib) Hoạt động và sự tham gia, mô tả khả năng thực hiện được các hoạt động. của cá nhân và khả năng tham gia các hoại động xã hi ~ Phần thứ 2, mô tả mối tương tác hoàn cảnh cũng được cấu thành bởi 2 thành.

tố, đó là: + 2a) Các yếu tố môi trường. Mỗi thành tố trên lại bao hầm nhiều lĩnh vực khác nhau được phân loại chỉ tiết (ví dụ như thành tổ cấu trúc cơ thể bao gồm nhiều hệ cơ quan, hệ chức năng khác 6 nhau, tất cả đều được phân loại). Tuy nhiên yếu tố cá nhân không được phân loại chỉ tiết vì phạm vi của yếu tổ cá nhân là rất rộng trong đó nhiều yếu tố liên quan đến văn hóa, tôn giáo và xã hội ~ Với mỗi một thay đổi của một lĩnh vực cụ thể, ICF đưa ra thang phân loại 4 bậc để chỉ mức độ tác động tích cực/hay tiêu cực của trạng chức năng. Bốn mức độ gm: anh hưởng nhẹ, ảnh hưởng vừa, ảnh hưởng nhiều, và ảnh hưởng nghiêm trọng.