Chương 1. Một số vân dé chung về hoàn trả chi phí dao tạo và pháp luật về giải quyết tranh chấp hoàn trả chi phi đào tạo Chương 2. Giải quyết tranh chap về hoàn trả chi phí đào tạo theo phép luật Việt Nam và Nhật Bản. Một sô kiên nghi hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực liện phép luật Việt Nam về gidi quyết tranh chấp hoàn trả chi phi dao tao từ việc tham khảo pháp luật Nhật Bản.MOT S6 VAN DE CHUNG VỀ HOÀN TRẢ CHI PHÍ ĐÀO TẠO VA PHÁP LUAT VỀ GIẢI QUYÉT TRANH CHÁP HOÀN TRA CHI PHÍ ĐÀO TẠO 1.
Hoàn trả chip hí đào tạo trong lĩnh vực lao động 1. Khái niệm và đặc diem của hoàn trả chip hí đào tạo 1. Khái niệm Theo khoa học pháp lý, khái tiệm “chi phi đào tạo trong lĩnh vực lao động” 1à nguồn kinh phí được NSDLD chỉ trả trong việc hoc tap, đảo tạo và bai đưỡng nâng cao tay nghề cho NLĐ của doanh nghiệp. Đây là nguồn kinh phí quan trong giúp các bên tham gia vào QHLĐ đạt được một số mục đích nhất định Trong đó, NSDLĐ mong muốn có được đội ngũ lao động lành nghệ, con NLD được néng cao trình độ, chuyên môn, nghiệp vụ đáp ứng được yêu câu tùng vị trí công việc của minh Theo BLLD nam 2019, chi phi dao tạo bao gồm các khoản chỉ có chứng từ hợp lệ về chi phi trả cho người day, tài liệu học tấp, trường lớp, may, tắt bị, vất liệu thực hành, các chỉ phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm that nghiệp cho người học trong thời gian di hoc.
Trường hợp NLD được gindi đào tao ở nước ngoài thi chi phi đào tao còn bao gồm chi phi di lại chi phi sinh hoạt trong thời gian đào tạo” VỆ khái niệm “hoàn tra’, đây là thuật ngữ được sử dụng tương đối phổ biển. và xuất hiện ở nhiều lĩnh vực khác nhau trong thực tiễn đời sống xã hồi. Tiếp cân dưới góc độ từ vung theo tir dién Tiếng Việt, “hoàn ira” được biểu là “trả lại cái da muon, đã ld"? Thê nhưng, trong Khoa hoc phép lý, cụ thể 1a trong lĩnh vực lao động, pháp luật lại chưa có quy định cu thể nào về khái niệm “hoàn ira”. Theo Tử điển Luật học, hoàn trả được định nghia trong cụm từ “hoàn frả tài sản” là “việc trả lại tài sản cho chit sở hữn hoặc người chiếm hữu, sử dung, quản li tài sản”.
Chi phí dao tao, như dinh nghĩa ở trên cũng được coi như một loại tai sản", nên có thé hiểu “hoàn trđ" trong “hoàn trả chi phí đào tao” có ý nghĩa tương tự với “hoàn tra” trong “hoàn trả tài sản”. Mặt khác, Luật Trách nhiém bôi thường của Nhà ' Khoản 3 Điều 62 BLLĐrăm 2019 _—_- ` * Vnngmnngfthoc (2018), Tí điểu Tiếng Nét, Ned. 567 Viên Khoa hoc pluip lý — Bộ Terphip (2006), Tir điển Inat hoc, Néb. Teephip, Ha Nội.
: +Tiựo Khoan 1 Đều 105 BLDS năm 2015 tủ “Tai sản la vặt ti, giết to có gi via quyến tả sản”. Chú phí đáo tạo đhợc đi ndõa & các khointên chat, ho trợ cho ngời học - NLD trong qui trr cho tạo nghệ nên dy dor bế met tài sản. nước định nghĩa hoàn trả là “rách nhiệm của người thi hành cổng vu gay thiệt hai phải trả lại một khoản tién cho ngân sách nhà nước theo quy đình của Luật này”. Như vậy, mac dù pháp luật lao động không đưa ra khái niém về “hodn trđ” nhưng thông qua cách định ngiấa “hoàn ird” trong Từ điển Luật học hay trong Luật Trách niệm bôi thưởng của Nhà nước, thi “hoàn tra” được hiểu là “việc frả lại cho người khác tài sản (có thé bằng tiền) tương xứng với thiệt hại mà mình gây ra".
Trong BLDS 2015 không tôn tai chế định về hoàn trả ma thay vào đó có chế định về bôi thường thiệt hei, ma theo tác giả, ý nghĩa của ché định nay gần như tương đương với hoàn trả. Xét về mat ngữ nghĩa, bôi thường thiệt hại là trách nhiệm dan sự do hanh vi gây ra thiệt hại phát sinh giữa các chủ thé và bên có hành vi trái pháp luật phải bôi thường cho bên bị thiệt hại". Khoản 1 Điều 584 BLDS năm 2015 quy định “Người nào có hành vì xâm phạm tính mang sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyên. lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hai thì phải bồi thường trừ trường hợp Bộ luật nay, luật khác có liên quan quy định khác”.
Từ quy định này, có thé thay, về nguyên tắc, khi một cả nhân, tổ chức có năng lực hành vi dân sự khi có hành vi xâm phạm va gây ra thiét hại cho chủ thé khác thì phải có nghĩa vụ khắc phục hậu quả do minh gây ra, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác. Nghia vu này nhềm loại bỏ sự tuyệt doi hóa quyên tu do cá nhân, đông thời xác lập trách nhiệm của một chủ thé đổi với hành vi của chính minh trước quyền và loi ich hợp pháp của chủ thé khác trong x4 hôi. Như vậy, hoàn trả cũng là một loại trách nhiệm pháp lý lam phát sinh một quan hệ phát luật nhật định khi một bên trong quan hệ nay có hành vi xâm phạm và gây thuật hại cho bên kia. Với một hợp đông thông thường, phương thức đơn giản nhất dé cham đút ngiĩa vụ hợp đông là thực hiện đúng va day đủ hợp đồng.
Va HĐLĐ cũng không là ngoai lê, nêu như sau khi giao kết hợp đông, các bên thiết lập quyên, ngiữa vụ dé ràng buộc lần nhau va đem lại lợi ích cho cả hai bên cùng mong muôn thi cham đút HĐLĐ lại là sự kiện pháp lý cuối cùng đề các bên di dén châm đút QHLD bang chính hợp * Khoin $ Điều 3 Luật Tríchriuệm bôi tường của Nhà rước năm 2017, ? Bhan Thi Chính Lý'—Lê —| Thi Minh Khôi, ` Trao đốivề xác dinh các khoïn hoàntrã chỉ phư đáo tạo theo phip hit ho ding Việt Nam") Giáo dục.bại 18/8/2022, https ouch isi ter aerazac-đxb-cac-XhoTthonytr- "Lê Tăng Lựa G815) Vea ES ATRL din tao đo phip bật lào động Vide Mow, Luận văn Thạc siLait học, Trường Bọc Lait TPH Chỉ Mù: tr. 10 + NGhyên Ngọc Đào (1994), Tuất Za Mi, Khoa Luật Đạihọc Tổng hợp, tr 105. đông đã cùng thiết lập”. Tuy nhiên, trong quá trình thực biên hop đồng, vì nhiều lý do khác nhau ma NLD có thê có tinh hoặc vô tinh vi phạm hop đông và gây thiệt hai cho NSDLD.
Khi đó, pháp luật trao cho NSDLĐ quyền được yêu cầu NLĐ chịu phạt do vi phem hop đông bôi thường thiệt hai do hành vi đơn phương châm dứt hợp đông. Đặc biệt là hoàn trả chi phí dao tao trong trường hợp đơn phương cham đút HDLD trai phát luật!9. Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có đính ngiĩa cu thể nao về “hoàn trả chi phi dao tạo”. Song, thiết nghi đây là một chê dinh cân thiệt, có ý nghĩa quan trong nhằm bảo vệ quyên và lợi ích của NLD trong mối tương quan với quyên và lợi ích chính đáng của NSDLĐ.
Bởi một trong những nguyên tắc cơ bản và quan trong nhật của luật lao đông, lí do chủ yêu cho sư ra đời và tôn tại của luật lao động là bảo vệ NLD" Như vậy, theo quan điểm tác giả, có thể hiểu hoản trả chi phí đào tạo trong Tinh vue lao động là trách nhiệm pháp lý phát sinh trong QHLĐ, quy dinh ngiĩa vụ của NLD phải hoàn trả những lợi ich vật chất nhất đình cho NSDLD khi đơn phương chấm đứt HDLD trải pháp luật và gay ra thiệt hại về vật chất cho NSDLD sau khi được đào tạo, nâng cao trình độ, lẽ năng nghề. Trach nhiệm hoàn trả chi phi đào tạo được xác định là trách nhiém hoàn trả những chi phí do NSDLĐ chi trả để NLD được đào tạo nâng cao trình độ do NLD đã có hành vi vi phạm những thỏa thuận trước đó trong hợp đông dao tạo nghệ. Cụ thể là, sau khi được NSDLĐ bỏ kinh phí đào tạo với cam kết là NLĐ sẽ làm việc cho NSDLD trong một khoản thời gian nhật định, nlumg NLD đã không thực hién hoặc thực hiện không day đủ nghia vụ của minh nên bi buộc phải gánh chiu trách nhiệm hoàn trả chi phi dao tạo. Việc xác định trách nhiém hoàn trả chỉ phí đào tạo do vi phạm hợp đông dao tạo nghề trong pháp luật lao động trước hét có vai trò đảm bảo quyên và lợi ích hợp pháp của NSDLD.
Trong quan hệ nay, NSDLD là người bỏ tiên của, “đầu tư” cho NLD được dao tạo nâng cao trình độ cho chính bản thân ho nên sau qua trình dao tạo, NSDLD có quyên được yêu câu NLĐ lam việc trong một thời gian nhật định tại doanh: ” Nguyễn Thủ Hos Tiss (2011) "Một số kến nghị hoàn thiền quy dich phíp hột về đơn phnong chứa: dit hop đồng ho *Tap chỉ Nii nước và FÄáp Mật, (số 3). ° Kếoăn 3 Đều40 BLED năm 2019 '! Trường Đại học Luật Hà Nội (2021), Giáo trình Lndt lao đồng Vist Nam (tap J), Neb. Công mrbân din, Hà Nội tr. 30, nghiệp theo thỏa thuận của hai bên dé bu đắp vào khoản chi phi mà NSDLD đã bé ra trước đó.
Khi NLD có hành wi vi phạm những thöa thuận đó, NLD phải có trách nhiệm bu dap những thiệt hại đã gây ra với NSDLĐ. Như vây, NSDLD đương nhiên có quyền được hoàn trả chi phi đào tạo tương ứng với mức thiệt hại thực tế và mức độ lỗi của NLD. Day là quy định thé biện tinh công bằng của pháp luật lao động trong việc bảo vệ quyên và lợi ích chinh đáng của các bên trong QHLĐ. Bên canh đó, quy định này còn có ý nghĩa vừa giúp cho NSDLD có quyên tự chủ trong việc đào tao lao động phù hợp với yêu cầu của hoạt đông sản xuất kinh doanh tại doanh nghiệp, vừa bảo vệ doanh nghiệp khỏi sự thiét thỏi khi các doanh nghiệp khác muôn thu hút lao động có tay nghệ, trình đô chuyên mén bằng việc trả lương cao ma không phải mat chi phí dao tạo lao động, 1.
Đặc điểm Trách nhiém pháp lý là sự bắt buộc phải gánh chịu hậu quả pháp ly bat lợi do vi pham pháp luật. Hau quả phép lý nay được thê hiện bằng việc Nhà nước buộc chủ thé vi pham pháp luật phải gánh chiu những thiệt hai nhật định về quyên, tự do, tài sản, tỉnh thân, sức khöe, vv.