Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích giải pháp việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, góp phần phát triển kinh tế địa phương.

• Tác giả: Nguyễn Ngọc Minh
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Công Toàn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.5. Kết cấu của luận văn
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN Ở NƯỚC TA
• 2.1. Những lý luận về việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 2.2. Những vấn đề cơ bản về lao động và lao động nông thôn
• 2.3. Vai trò giải quyết việc làm đối với lao động nông thôn
• 2.4. Đặc điểm giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 2.5. Nội dung của giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 2.6. Các nhân tố ảnh hưởng đến giải quyết việc làm lao động nông thôn
• 2.7. Những bài học kinh nghiệm trong giải quyết việc làm cho lao động nông thôn
• 2.7.1. Kinh nghiệm của một số nước trên thế giới
• 2.7.2. Kinh nghiệm giải quyết việc làm lao động cho nông thôn tại Việt Nam
• 2.7.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện đảo Cô Tô
• 3. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN Ở HUYỆN ĐẢO CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Câu hỏi nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 3.4. Phương pháp tổng hợp xử lý, số liệu
• 3.5. Phương pháp phân tích số liệu
• 3.6. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 3.6.1. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu về quy mô lao động, việc làm
• 3.6.2. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu về chất lượng lao động, việc làm
• 4. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI HUYỆN ĐẢO CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH
• 4.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu huyện Cô Tô – tỉnh Quảng Ninh
• 4.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế xã hội
• 4.2. Thực trạng về lao động nông thôn và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô
• 4.2.1. Thực trạng về lao động nông thôn tại huyện Cô Tô
• 4.2.2. Cơ cấu lao động trong các ngành sản xuất
• 4.2.3. Thực trạng về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô - tỉnh Quảng Ninh
• 4.3. Phân tích SWOT của huyện đảo Cô Tô với vấn đề việc làm nông thôn
• 4.3.1. Điểm mạnh của huyện đảo
• 4.3.2. Điểm yếu của huyện đảo
• 4.3.3. Cơ hội tạo việc làm cho lao động nông thôn của huyện đảo
• 4.3.4. Thách thức trong tạo việc làm cho lao động nông thôn của huyện đảo
• 5. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN TẠI HUYỆN CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH
• 5.1. Quan điểm về giải pháp giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô
• 5.2. Giải quyết việc làm phải gắn với quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội của địa phương
• 5.3. Giải quyết việc làm phải gắn với phát triển bền vững
• 5.4. Giải quyết việc làm phải gắn với không ngừng nâng cao chất lượng lao động
• 5.5. Giải quyết việc làm đồng thời phải nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nông dân
• 5.6. Mục tiêu phát triển lao động
• 5.6.1. Mục tiêu tổng quát
• 5.6.2. Mục tiêu cụ thể
• 5.7. Những giải pháp về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn ở huyện
• 5.7.1. Giải pháp hỗ trợ, khuyến khích khu vực hộ gia đình và người lao động nông thôn tự giải quyết việc làm
• 5.7.2. Giải pháp tạo việc làm thông qua phát triển doanh nghiệp và các tổ chức hoạt động kinh doanh chuyên nghiệp trong nông thôn
• 5.7.3. Giải pháp đẩy mạnh phát triển thị trường lao động nông thôn
• 5.7.4. Các giải pháp khác
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô Quảng Ninh

Huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, là một khu vực có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, vấn đề việc làm cho lao động nông thôn tại đây vẫn còn nhiều thách thức. Việc tìm kiếm giải pháp việc làm hiệu quả là cần thiết để nâng cao đời sống cho người dân. Các giải pháp này không chỉ giúp tạo ra việc làm mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của huyện.

1.1. Đặc điểm lao động nông thôn tại huyện Cô Tô

Lao động nông thôn tại huyện Cô Tô chủ yếu làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản. Đặc điểm này tạo ra những thách thức trong việc tìm kiếm việc làm ổn định và bền vững cho người dân. Tỷ lệ lao động qua đào tạo còn thấp, chỉ khoảng 32,4%, điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của lao động trong thị trường.

1.2. Tình hình việc làm hiện tại tại huyện Cô Tô

Hiện nay, huyện Cô Tô có khoảng 20% lao động chưa được sử dụng hiệu quả. Số lao động được giải quyết việc làm hàng năm chỉ đạt từ 100 - 130 người. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có các giải pháp việc làm phù hợp để cải thiện tình hình.

II. Những thách thức trong việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn

Việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô gặp nhiều thách thức. Những thách thức này bao gồm sự thiếu hụt về kỹ năng, cơ sở hạ tầng kém phát triển và sự cạnh tranh từ các khu vực khác. Để vượt qua những thách thức này, cần có những chính sách và giải pháp cụ thể.

2.1. Thiếu hụt kỹ năng và đào tạo nghề

Nhiều lao động nông thôn chưa được đào tạo nghề bài bản, dẫn đến việc không đáp ứng được yêu cầu của thị trường lao động. Cần có các chương trình đào tạo nghề phù hợp để nâng cao kỹ năng cho lao động.

2.2. Cơ sở hạ tầng và điều kiện làm việc

Cơ sở hạ tầng tại huyện Cô Tô còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế. Việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển các ngành nghề và tạo việc làm cho lao động.

III. Giải pháp hỗ trợ việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô

Để giải quyết vấn đề việc làm cho lao động nông thôn, huyện Cô Tô cần triển khai các giải pháp đồng bộ. Những giải pháp này bao gồm hỗ trợ khởi nghiệp, phát triển doanh nghiệp và cải thiện môi trường đầu tư.

3.1. Hỗ trợ khởi nghiệp cho lao động nông thôn

Cần có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp cho lao động nông thôn, giúp họ có cơ hội tự tạo việc làm. Việc này không chỉ tạo ra việc làm mà còn góp phần vào phát triển kinh tế địa phương.

3.2. Phát triển doanh nghiệp và hợp tác xã

Khuyến khích phát triển doanh nghiệp và hợp tác xã trong nông nghiệp sẽ tạo ra nhiều việc làm cho lao động nông thôn. Các doanh nghiệp này cần được hỗ trợ về vốn và kỹ thuật để hoạt động hiệu quả.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về việc làm tại huyện Cô Tô

Nghiên cứu về việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô đã chỉ ra nhiều kết quả khả quan. Các giải pháp được triển khai đã giúp cải thiện tình hình việc làm và nâng cao đời sống cho người dân. Tuy nhiên, cần tiếp tục theo dõi và điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp.

4.1. Kết quả đạt được từ các giải pháp

Các giải pháp đã giúp tăng tỷ lệ lao động có việc làm và giảm tỷ lệ thất nghiệp. Sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ cũng đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho người dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Bài học kinh nghiệm từ huyện Cô Tô cho thấy rằng việc kết hợp giữa đào tạo nghề và hỗ trợ khởi nghiệp là rất quan trọng. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và cộng đồng để đạt được hiệu quả cao nhất.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho việc làm tại huyện Cô Tô

Việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện Cô Tô là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Hướng đi tương lai cần tập trung vào phát triển bền vững và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn và nhu cầu của thị trường.

5.1. Định hướng phát triển bền vững

Cần xây dựng các chính sách phát triển bền vững, đảm bảo việc làm cho lao động nông thôn gắn liền với bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.

5.2. Tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan

Hợp tác giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân là rất quan trọng trong việc giải quyết vấn đề việc làm. Sự phối hợp này sẽ giúp tối ưu hóa các nguồn lực và nâng cao hiệu quả của các giải pháp.

Nội dung chính

## Tổng quan nghiên cứu

Việt Nam hiện có khoảng 90 triệu dân, trong đó khoảng 70% dân số sinh sống tại khu vực nông thôn với khoảng 60% lực lượng lao động gắn bó với ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã làm thu hẹp diện tích đất canh tác, dẫn đến tình trạng dư thừa lao động nông thôn do mất tư liệu sản xuất. Tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, với diện tích khoảng 46,2 km², dân số gần 6.000 người, lực lượng lao động trong độ tuổi chiếm trên 60%, nhưng chỉ khoảng 32,4% lao động được đào tạo nghề. Số lao động được giải quyết việc làm hàng năm đạt khoảng 100-130 người. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết về giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn huyện đảo Cô Tô trong giai đoạn 2010-2013, phân tích các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm trong những năm tới. Phạm vi nghiên cứu tập trung tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, với dữ liệu thu thập từ các báo cáo thống kê và khảo sát thực địa.

Nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về việc làm nông thôn, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong việc hỗ trợ hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả công tác giải quyết việc làm, góp phần ổn định kinh tế - xã hội địa phương.

## Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

### Khung lý thuyết áp dụng

- **Lý thuyết về lao động và việc làm:** Lao động được hiểu là yếu tố sản xuất do con người tạo ra, việc làm là trạng thái phù hợp giữa sức lao động và điều kiện sản xuất nhằm tạo ra thu nhập. Thất nghiệp và thiếu việc làm được định nghĩa dựa trên khả năng và nhu cầu lao động nhưng không có việc làm phù hợp.
- **Lý thuyết về giải quyết việc làm nông thôn:** Giải quyết việc làm là quá trình tạo điều kiện để mọi người trong độ tuổi lao động có cơ hội làm việc với mức thu nhập phù hợp, bao gồm đào tạo nghề, hỗ trợ tín dụng, chuyển giao khoa học công nghệ.
- **Mô hình phân tích SWOT:** Phân tích điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức của huyện đảo Cô Tô trong việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn.

Các khái niệm chính bao gồm: lao động nông thôn, việc làm, thất nghiệp, thiếu việc làm, tạo việc làm mới, giải quyết việc làm, thị trường lao động.

### Phương pháp nghiên cứu

- **Nguồn dữ liệu:** Sử dụng số liệu thứ cấp từ các cơ quan thống kê Trung ương, tỉnh Quảng Ninh và huyện Cô Tô giai đoạn 2010-2013; số liệu sơ cấp thu thập qua khảo sát trực tiếp 150 hộ gia đình tại 3 xã, thị trấn (Thanh Lân, Đồng Tiến, Cô Tô).
- **Phương pháp chọn mẫu:** Mẫu ngẫu nhiên đại diện cho các nhóm hộ giàu, trung bình, nghèo, hộ thuần nông và hộ kết hợp ngành nghề khác nhau.
- **Phương pháp phân tích:** Thống kê mô tả, so sánh các chỉ tiêu lao động việc làm qua các năm; phân tích SWOT; phương pháp chuyên gia để đánh giá và đề xuất giải pháp.
- **Timeline nghiên cứu:** Thu thập và phân tích dữ liệu trong giai đoạn 2010-2013, khảo sát thực địa và phỏng vấn năm 2014, hoàn thiện luận văn năm 2015.

## Kết quả nghiên cứu và thảo luận

### Những phát hiện chính

- **Tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp:** Chỉ khoảng 32,4% lực lượng lao động tại huyện được đào tạo nghề, trong khi số lao động được đào tạo nghề hàng năm chỉ đạt 120-150 người.
- **Tỷ lệ giải quyết việc làm hàng năm:** Bình quân 100-130 lao động được giải quyết việc làm, chưa đáp ứng đủ nhu cầu lao động trong độ tuổi.
- **Cơ cấu lao động:** Lao động chủ yếu tập trung trong các ngành nông nghiệp, thủy sản, với việc làm mang tính thời vụ cao, dẫn đến tình trạng thiếu việc làm vào mùa nông nhàn.
- **Điểm mạnh và cơ hội:** Vị trí địa lý thuận lợi, tài nguyên thiên nhiên phong phú, có tiềm năng phát triển du lịch và thủy sản.
- **Điểm yếu và thách thức:** Trình độ lao động thấp, hạn chế về vốn, công nghệ và cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và thiên tai.

### Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của tình trạng trên xuất phát từ đặc điểm sản xuất nông nghiệp mang tính thời vụ, trình độ lao động thấp và hạn chế về đào tạo nghề. So với các huyện đảo khác như Vân Đồn hay Cát Bà, huyện Cô Tô còn nhiều khó khăn trong việc thu hút đầu tư và phát triển đa dạng ngành nghề. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cơ cấu lao động theo ngành nghề và bảng thống kê tỷ lệ lao động qua đào tạo qua các năm để minh họa rõ nét hơn.

Việc giải quyết việc làm không chỉ giúp nâng cao thu nhập, ổn định xã hội mà còn góp phần chuyển dịch cơ cấu lao động theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Kinh nghiệm từ các địa phương khác cho thấy cần kết hợp đồng bộ các giải pháp về đào tạo nghề, hỗ trợ tín dụng, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường lao động.

## Đề xuất và khuyến nghị

- **Tăng cường đào tạo nghề:** Phát triển các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu thị trường lao động, nâng tỷ lệ lao động qua đào tạo lên ít nhất 50% trong 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: Sở Lao động - Thương binh và Xã hội phối hợp với các trung tâm đào tạo nghề địa phương.
- **Hỗ trợ tín dụng cho lao động nông thôn:** Mở rộng các chương trình vay vốn ưu đãi thông qua ngân hàng chính sách xã hội và quỹ tín dụng nhân dân, nhằm tạo điều kiện cho lao động tự tạo việc làm. Mục tiêu tăng số lượng lao động tiếp cận vốn lên 30% trong 3 năm.
- **Chuyển giao khoa học công nghệ:** Tổ chức các lớp tập huấn, xây dựng mô hình sản xuất kiểu mẫu ứng dụng công nghệ mới, giúp tăng năng suất lao động và giảm sức lao động thủ công. Thời gian thực hiện trong 2 năm đầu.
- **Phát triển thị trường lao động nông thôn:** Xây dựng hệ thống thông tin thị trường lao động, tổ chức các phiên giao dịch việc làm định kỳ, kết nối người lao động với doanh nghiệp. Chủ thể thực hiện: UBND huyện phối hợp với các tổ chức xã hội.
- **Xây dựng chính sách hỗ trợ đa dạng ngành nghề:** Khuyến khích phát triển các ngành nghề phi nông nghiệp, dịch vụ, du lịch nhằm tạo thêm nhiều việc làm ổn định cho lao động nông thôn.

## Đối tượng nên tham khảo luận văn

- **Lãnh đạo địa phương và các phòng ban quản lý lao động:** Nhận diện thực trạng và các giải pháp phù hợp để hoạch định chính sách phát triển kinh tế - xã hội.
- **Các nhà nghiên cứu và sinh viên ngành kinh tế nông nghiệp, quản trị kinh doanh:** Tham khảo phương pháp nghiên cứu, phân tích dữ liệu và đề xuất giải pháp thực tiễn.
- **Các tổ chức đào tạo nghề và trung tâm dịch vụ việc làm:** Áp dụng các khuyến nghị về đào tạo nghề và phát triển thị trường lao động.
- **Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản và du lịch:** Hiểu rõ tiềm năng và thách thức của thị trường lao động địa phương để phát triển bền vững.

## Câu hỏi thường gặp

1. **Tại sao việc giải quyết việc làm cho lao động nông thôn lại quan trọng?**  
Việc làm giúp nâng cao thu nhập, ổn định xã hội, giảm di cư tự do và góp phần phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

2. **Lao động nông thôn có những đặc điểm gì?**  
Lao động nông thôn mang tính thời vụ, trình độ thấp, chủ yếu làm việc trong nông nghiệp và các ngành nghề phi nông nghiệp tại địa phương.

3. **Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?**  
Sử dụng phương pháp khảo sát mẫu ngẫu nhiên, phân tích thống kê mô tả, so sánh, phân tích SWOT và phương pháp chuyên gia.

4. **Các giải pháp chính để giải quyết việc làm tại huyện đảo Cô Tô là gì?**  
Đào tạo nghề, hỗ trợ tín dụng, chuyển giao công nghệ, phát triển thị trường lao động và đa dạng hóa ngành nghề.

5. **Làm thế nào để nâng cao chất lượng lao động nông thôn?**  
Thông qua đào tạo nghề, nâng cao trình độ học vấn, chuyển giao công nghệ và cải thiện điều kiện sống, làm việc.

## Kết luận

- Đề tài đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô.  
- Đánh giá thực trạng cho thấy tỷ lệ lao động qua đào tạo thấp, việc làm mang tính thời vụ và chưa đáp ứng đủ nhu cầu.  
- Phân tích các nhân tố ảnh hưởng và bài học kinh nghiệm từ các địa phương khác giúp đề xuất các giải pháp khả thi.  
- Giải pháp tập trung vào đào tạo nghề, hỗ trợ tín dụng, chuyển giao công nghệ và phát triển thị trường lao động.  
- Khuyến nghị thực hiện trong giai đoạn 5 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại huyện đảo Cô Tô.

Các cơ quan chức năng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, cập nhật dữ liệu để điều chỉnh chính sách phù hợp. Đề nghị các nhà quản lý và nghiên cứu quan tâm ứng dụng kết quả luận văn vào thực tiễn phát triển địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở l luận và thực tiễn về việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn ở nƣớc ta. Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu giải quyết việc làm cho lao động nông thôn ở huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Chương 3: Thực trạng vấn đề việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Chương 4: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho lao động nông thôn tại huyện đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 Chƣơng 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NÔNG THÔN Ở NƢỚC TA 1. Những lý luận về việc làm và giải quyết việc làm cho lao động nông thôn 1. Nông thôn Theo tôi, nông thôn đƣợc hiểu là vùng khác với thành thị ở chỗ ở đó có cộng đồng chủ yếu là nông dân sinh sống và làm việc, có mật độ dân cƣ thấp, có cơ cấu hạ tầng kém phát triển hơn, có trình độ tiếp cận thị trƣờng và sản xuất hàng hóa thấp hơn. Theo từ điển bách khoa toàn thƣ thế giới thì “Nông thôn là khu vực mà ở đó tập trung dân cư sống chủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp”.

Ở Việt Nam, theo quy định về hành chính và thống kê, thì nông thôn là những địa bàn thuộc xã (những địa bàn thuộc phƣờng hoặc thị trấn đƣợc quy định là khu vực thành thị). Cho đến nay, nông thôn ở nƣớc ta đƣợc hiểu là nơi sinh sống và làm việc của một cộng đồng bao gồm chủ yếu là nông dân, là vùng sản xuất nông nghiệp là chính. Nông thôn có cơ cấu hạ tầng, trình độ tiếp cận thị trƣờng, trình độ sản xuất hàng hóa thấp hơn so với thành thị. Hiện nay, khái niệm về nông thôn đã đƣợc nêu rõ tại Thông tƣ số 54 ngày 21/8/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn là: "Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là UBND xã".

Những vấn đề cơ bản về lao động và lao động nông thôn 1. Khái niệm lao động Trong kinh tế học, lao động đƣợc hiểu là một yếu tố sản xuất do con ngƣời tạo ra và là một dịch vụ hay hàng hóa. Ngƣời có nhu cầu về hàng hóa này là ngƣời sản xuất. C n ngƣời cung cấp hàng hóa này là ngƣời lao động.

Cũng nhƣ mọi hàng hóa và dịch vụ khác, lao động đƣợc trao đổi trên thị Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 6 trƣờng, gọi là thị trƣờng lao động. Giá cả của lao động là tiền công thực tế mà ngƣời sản xuất trả cho ngƣời lao động. Mức tiền công chính là mức giá của lao động. Hiện nay, có nhiều cách tiếp cận khác nhau về khái niệm lao động, nhƣng suy cho cùng lao động là hoạt động đặc thù của con ngƣời, phân biệt con ngƣời với con vật và xã hội loài ngƣời và xã hội loài vật.

ởi vì, khác với con vật, lao động của con ngƣời là hoạt động có mục đích, có thức tác động vào thế giới tự nhiên nhằm cải biến những vật tự nhiên thành sản phẩm phục vụ cho nhu cầu đời sống của con ngƣời.Mác “Lao động trƣớc hết là một quá trình diễn ra giữa con ngƣời và tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của chính mình, con ngƣời làm trung gian, điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên”.Ăngghen viết: “ hẳng định rằng lao động là nguồn gốc của mọi của cải. Lao động đúng là nhƣ vậy, khi đi đôi với giới tự nhiên là cung cấp những vật liệu cho lao động đem biến thành của cải. Nhƣng lao động c n là một cái gì vô cùng lớn lao hơn thế nữa, lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ đời sống loài ngƣời, và nhƣ thế đến một mức mà trên một nghĩa nào đó, chúng ta phải nói: Lao động đã sáng tạo ra bản thân loài ngƣời”. Qua những l luận trên có thể nói lao động là quá trình hoạt động của con ngƣời, bằng cách sử dụng sức lực của cơ bắp,và trí óc vào quá trình sản xuất, tác động vào tƣ liệu sản xuất để tạo ra sản phẩm có ích phục lại cho con ngƣời.

Nói cách khác, trong bất kỳ nền sản xuất xã hội nào, lao động bao giờ cũng là điều kiện để tồn tại và phát triển của xã hội. Khái niệm và đặc điểm của lao động nông thôn a. Khái niệm: Lao động nông thôn là những ngƣời thuộc lực lƣợng lao động và hoạt động trong hệ thống kinh tế nông thôn, đƣợc bố trí việc làm trong lĩnh vực nông nghiệp và ngành nghề tại nông thôn để tạo ra sản phẩm cho xã hội và thu nhập cho gia đình và bản thân. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Đặc điểm của lao động nông thôn - Do đặc điểm của sản xuất nông nghiệp có đặc điểm khác với đặc điểm của các ngành khác. Vì vậy, lao động nông thôn cũng có những đặc điểm khác với lao động ở các ngành kinh tế khác, cụ thể nó biểu hiện ở các mặt sau: - Lao động nông thôn mang tính thời vụ: Đây là đặc điểm đặc thù không thể xáo bỏ đƣợc của lao động nông thôn. Nguyên nhân của nét đặc thù trên là do: đối tƣợng của sản xuất nông nghiệp là cây trồng vật nuôi chúng là những cơ thể sống trong đó quá trình tái sản xuất tự nhiên và tái sản xuất kinh tế đan xen nhau. - Cùng một loại cây trồng vật nuôi ở những vùng khác nhau có điều kiện tự nhiên khác nhau chúng cũng có quá trình sinh trƣởng và phát triển khác nhau.

Tính thời vụ trong nông nghiệp là vĩnh cửu không thể xáo bỏ đƣợc trong quá trình sản xuất chúng ta chỉ có thể tìm cách làm giảm tính thời vụ của sản xuất nông nghiệp. Từ đó đặt ra vấn đề cho việc sử dụng các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất, đặc biệt là vấn đề sử dụng lao động nông thôn một cách hợp l có nghĩa rất quan trọng. - Nguồn lao động nông thôn tăng về số lƣợng: Dân số đƣợc coi là yếu tố cơ bản quyết định số lƣợng lao động: qui mô và cơ cấu của dân số có nghĩa quyết định đến qui mô cơ cấu của nguồn lao động.Tính đến ngày 01/07/2010, dân số nông thôn có trên 60 (triệu ngƣời), chiếm 70% dân số cả nƣớc. Do sự phát triển của quá trình đô thị hoá và sự thu hẹp dần về tốc độ tăng tự nhiên của dân số giữa nông thôn và thành thị nên tỷ lệ dân số cũng nhƣ lực lƣợng lao động so với cả nƣớc ngày càng giảm.

Mặc dù vậy, qui mô dân số và nguồn lao động ở nông thôn đến năm 2011 vẫn tiếp tục gia tăng với tốc độ khá cao. - Chất lƣợng nguồn lao động nông thôn chƣa cao: Chất lƣợng của ngƣời lao động đƣợc đánh giá qua trình độ học vấn, chuyên môn kỹ thuật và sức khoẻ. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 - Trình độ học vấn và chuyên môn kỹ thuật: Nguồn lao động của nƣớc ta đông về số lƣợng nhƣng sự phát triển của nguồn nhân lực nƣớc ta c n nhiều hạn chế, nhiều mặt chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu khắt khe trong bối cảnh đất nƣớc đang hội nhập kinh tế quốc tế đặc biệt chúng ta, mới gia nhập tổ chức WTO, trong đó nông nghiệp đƣợc xem là một trong những thế mạnh. - Riêng lao động nông thôn chiếm hơn ¾ lao động của cả nƣớc.

Tuy vậy nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn chƣa phát huy hết tiềm năng do trình độ chuyên môn của lao động thấp kỹ thuật lạc hậu. Do đó, để có một nguồn lao động với trình độ chuyên môn kỹ thuật cao thì nhà nƣớc cần phải có chính sách đào tạo bồi dƣỡng để có nguồn nhân lực đủ trình độ để phát triển đất nƣớc. - Về sức khoẻ: Sức khoẻ của ngƣời lao động nó liên quan đến lƣợng calo tối thiểu cung cấp cho cơ thể mỗi ngày, môi trƣớng sống, môi trƣờng làm việc, vv. Nhìn chung lao động nƣớc ta do thu nhập thấp nên dẫn đến các nhu cầu thiết yếu hàng ngày chƣa đáp ứng đƣợc một cách đầy đủ.

Vì vậy, sức khỏe của nguồn lao động cả nƣớc nói chung và của nông thôn nói riêng là chƣa tốt. Lực lượng lao động và năng suất lao động a. Lực lượng lao động: Trên thế giới có nhiều quan niệm khác nhau về lực lƣợng lao động: Từ điển thuật ngữ trong lĩnh vực lao động của Liên Xô (cũ) (Matxcơva 1977, tiếng nga) lực lƣợng lao động là khái niệm định lƣợng của nguồn lao động. Từ điển thuật ngữ Pháp (1977 - 1985) lực lƣợng lao động là số lƣợng và chất lƣợng những ngƣời lao động đƣợc quy đổi theo các tiêu chuẩn trung bình về khả năng lao động có thể sử dụng.

Nhà kinh tế học David egg cho rằng: Lực lƣợng lao động có đăng k bao gồm số ngƣời có việc làm cộng với số ngƣời thất nghiệp có đăng k. Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN http://www.vn LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Theo quan niệm của tổ chức lao động quốc tế (ILO): Lực lƣợng lao động là một bộ phận dân số trong độ tuổi quy định thực tế đang có việc làm và những ngƣời thất nghiệp. Từ các khái niệm trên lực lƣợng lao động có thể đƣợc hiểu nhƣ sau: Lực lƣợng lao động bao gồm toàn bộ những ngƣời từ 15 tuổi trở lên đang có việc làm hoặc không có việc làm nhƣng có nhu cầu làm việc và sẵn sàng làm việc. Năng suất lao động: Năng suất lao động là hiệu quả hoạt động có ích của con ngƣời trong một đơn vị thời gian.

Năng suất lao động đƣợc đo bằng sản phẩm sản xuất ra trong một đơn vị thời gian hoặc lƣợng thời gian lao động hao phí để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm.Mác “Năng suất lao động thƣờng đƣợc dùng đồng nghĩa với hiệu quả của sức lao động” và “ hả năng của sức lao động”, C.