PHẦN MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong những năm vừa qua, nền kinh tế Việt Nam đã có những bƣớc chuyển mình đáng kể cùng với nền kinh tế thế giới. Cùng với sự tăng trƣởng và phát triển không ngừng của nền kinh tế, nhu cầu vốn, đặc biệt là vốn trung-dài hạn đã và đang là một nhu cầu vô cùng cấp thiết cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị cũng nhƣ chuyển dịch cơ cấu kinh tế. Tín dụng trung- dài hạn là công cụ đắc lực để đáp ứng nhu cầu đó.
Việc phát triển tín dụng trung-dài hạn không những mang lại lợi ích cho toàn bộ nền kinh tế mà còn trực tiếp mang lại lợi ích thiết thực cho ngành ngân hàng. Các ngân hàng thƣơng mại đang triển khai nhiều biện pháp để có những bƣớc chuyển dịch về cơ cấu tín dụng, đẩy mạnh cho vay trung- dài hạn song song với kiểm soát tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung-dài hạn theo quy định của Ngân hàng Nhà Nƣớc. Tuy nhiên, thực tế hoạt động tín dụng trung-dài hạn còn gặp nhiều khó khăn, nổi cộm là vấn đề hiệu quả tín dụng trung- dài hạn còn thấp, rủi ro cao. Điều đó nói lên rằng vốn đầu tƣ cho chiều sâu chƣa đáp ứng đƣợc đòi hỏi bức thiết ngày càng tăng của nền kinh tế.
Ngoài ra, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao cho vay ra nhƣng không thu hồi đƣợc cả gốc và lãi nên đã ảnh hƣởng không nhỏ tới sự phát triển kinh tế nói chung và của hệ thống ngân hàng nói riêng. Vì vậy, nâng cao hiệu quả tín dụng trung- dài hạn là đề tài nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn hiện nay. Xuất phát từ nhận thức về tầm quan trọng của tín dụng trung-dài hạn, qua quá trình làm việc tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam, tác giả đã chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao hiệu quả tín dụng trung và dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam” làm đề tài nghiên cứu. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài Tín dụng trung-dài hạn đóng vai trò quan trọng, ảnh hƣởng quyết định đến kết quả hoạt động kinh doanh của ngân hàng và khả năng cung ứng vốn cho nền kinh tế đang trên đà tăng trƣởng, cho nên nó là đề tài đƣợc khá nhiều tác giả tham gia nghiên cứu, tìm hiểu.
Ở Việt Nam đã có nhiều tác giả thực hiện các công trình 2 nghiên cứu về hoạt động tín dụng mà cụ thể là tín dụng trung-dài hạn, theo nhiều góc độ khác nhau. Một vài đề tài về tín dụng trung- dài hạn đã đƣợc một số tác giả nghiên cứu trong thời gian gần đây nhƣ: - Đề tài: “Một số giải pháp nhằm mở rộng hoạt động cho vay trung và dài hạn đối với DNVVN tại Chi nhánh NHNo&PTNT Láng Hạ” năm 2007 của tác giả Đặng Thu Nga, Trƣờng Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội. - Đề tài: “Giải pháp nhằm phát triển cho vay trung và dài hạn đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại chi nhánh Ngân hàng Công thương Cầu Giấy” năm 2008 của tác giả Trần Đình Bảo, Trƣờng Đại học Kinh Tế quốc dân Hà Nội. - Đề tài: “Thực trạng tín dụng trung-dài hạn tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn chi nhánh Chợ Lớn” năm 2010 của tác giả Đinh Thị Thanh Huyền, Trƣờng Đại Học Kỹ Thuật Công Nghệ TPHCM.
Đề tài của các tác giả trên trình bày một cách tổng quan về hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại ngân hàng, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển hoạt động cho vay trung- dài hạn tại các ngân hàng nơi tác giả nghiên cứu. Trong đề tài này, tác giả cũng nghiên cứu một cách tổng quát về hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam, các tiêu chí đánh giá hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại ngân hàng. Bên cạnh đó, khác với những đề tài trƣớc đã công bố, đề tài của tác giả bổ sung thêm cơ sở lý luận về tín dụng trung- dài hạn, hiệu quả tín dụng trung- dài hạn, các nhân tố ảnh hƣởng và đƣa ra giải pháp để nâng cao hiệu quả tín dụng trung- dài hạn trên cơ sở phát triển- an toàn – bền vững. Để có những đánh giá tổng quan và chính xác về thực trạng hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam, ngoài những phân tích thông qua kết quả hoạt động và công tác tín dụng trung- dài hạn của ngân hàng, tác giả đã tiến hành khảo sát chất lƣợng tín dụng trung- dài hạn tại ngân hàng trong thời gian vừa qua.
Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng trung- dài hạn, phù hợp với hoạt động của Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam trong thời gian hiện nay. Mục đích nghiên cứu - Nghiên cứu, tìm hiểu những vấn đề lý luận về tín dụng trung-dài hạn, hiệu quả tín dụng trung-dài hạn. Qua đó thấy đƣợc sự cần thiết của việc nâng cao hiệu quả tín dụng trung- dài hạn đối với sự phát triển của Ngân hàng thƣơng mại - Khảo sát và đánh giá thực trạng hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. Xác định đƣợc những thành tựu Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam đã đạt đƣợc và chỉ ra những tồn tại và phân tích nguyên nhân dẫn đến tồn tại để có giải pháp đúng đắn - Đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả tín dụng trung-dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động tín dụng trung-dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. - Phạm vi nghiên cứu: Tập trung đánh giá thực trạng, hiệu quả của hoạt động tín dụng trung- dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam giai đoạn 2013 - 2017 5. Phƣơng pháp nghiên cứu Để phản ánh thực trạng hoạt động tín dụng trung-dài hạn và đánh giá hiệu quả của hoạt động này tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam, ngƣời viết sử dụng các phƣơng pháp nghiên cứu sau: - Phƣơng pháp tiếp cận vĩ mô và vi mô, có chú trọng hơn các phƣơng pháp vĩ mô, phƣơng pháp duy vật biện chứng, phƣơng pháp thống kê toán học xử lý số liệu - Phƣơng pháp phân tích thống kê: Dựa trên số liệu sẵn có trên các báo cáo, tài liệu để tiến hành so sánh, đối chiếu, đánh giá. - Phƣơng pháp nghiên cứu lịch sử: Tìm kiếm tƣ liệu phản ánh trung thực thực trạng hoạt động tín dụng trung-dài hạn theo trình tự thời gian và không gian nghiên cứu.
- Phƣơng pháp so sánh lịch sử: Đối chiếu các chỉ tiêu về hiệu quả tín dụng trung-dài hạn đã đƣợc lƣợng hóa qua các thời kỳ phân tích để biết đƣợc sự biến 4 động của chỉ tiêu phân tích, từ đó nghiên cứu sâu hơn để tìm đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến việc nâng cao hiệu quả tín dụng trung-dài hạn. - Phƣơng pháp thu thập thông tin: Nghiên cứu tài liệu: tìm hiểu những vấn đề liên quan đến đề tài nghiên cứu bằng cách thu thập: Báo cáo thƣờng niên, các báo cáo về quản trị rủi ro và tín dụng năm 2013-2017; Các số liệu, tài liệu của Ngân hàng Nhà Nƣớc; một số tổ chức trong và ngoài nƣớc; Tham khảo một số chuyên đề, tài liệu khác và các thông tin mang tính thực tiễn trên các website, internet. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài - Về lý thuyết: Là cơ sở để nghiên cứu, xây dựng các cơ chế, chính sách và tổ chức thực hiện tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam. - Ý nghĩa thực tế: Xây dựng và áp dụng giải pháp của đề tài sẽ đẩy mạnh hoạt động và nâng cao hiệu quả tín dụng trung-dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam.
Đồng thời, là tài liệu tham khảo cho các ngân hàng khác có điều kiện tƣơng tự có thể nghiên cứu, áp dụng. Kết cấu của đề tài Kết cấu luận văn bao gồm 3 chƣơng sau: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về tín dụng và hiệu quả tín dụng trung - dài hạn của ngân hàng hợp tác xã Chƣơng 2: Thực trạng tín dụng trung - dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam Chƣơng 3: Giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả tín dụng trung-dài hạn tại Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam 5 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÍN DỤNG VÀ HIỆU QUẢ TÍN DỤNG TRUNG - DÀI HẠN CỦA NGÂN HÀNG HỢP TÁC XÃ 1. Những vấn đề cơ bản về Ngân hàng Hợp tác xã 1. Khái niệm và mục tiêu hoạt động Tổ chức tín dụng là doanh nghiệp thực hiện một, một số hoặc tất cả các hoạt động ngân hàng.
Tổ chức tín dụng bao gồm ngân hàng, tổ chức tín dụng phi ngân hàng, tổ chức tài chính vi mô và quỹ tín dụng nhân dân. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, có các loại hình ngân hàng: ngân hàng thƣơng mại, ngân hàng chính sách và ngân hàng hợp tác xã. Theo khoản 7, Điều 4, Luật các TCTD năm 2010 định nghĩa: “Ngân hàng hợp tác xã là ngân hàng của tất cả các quỹ tín dụng nhân dân do các quỹ tín dụng nhân dân và một số pháp nhân góp vốn thành lập theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu chủ yếu là liên kết hệ thống, hỗ trợ tài chính, điều hòa vốn trong hệ thống các quỹ tín dụng nhân dân”. Trong khi đó, “Ngân hàng thương mại là loại hình ngân hàng được thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác theo quy định của Luật này nhằm mục tiêu lợi nhuận”.
Nhƣ vậy, có thể nhận thấy tính chất và mục tiêu hoạt động của NHHTX và NHTM là hoàn toàn khác biệt, giữa một bên hoạt động không đƣa mục tiêu lợi nhuận lên làm mục tiêu chủ yếu, và một bên hoạt động nhằm mục tiêu lợi nhuận. Hoạt động của Ngân hàng Hợp tác xã Điểm khác biệt lớn nhất trong hoạt động giữa Ngân hàng Hợp tác xã và Ngân hàng Thƣơng mại là ở hoạt động chủ yếu của Ngân hàng Hợp tác xã. Theo quy định, “Hoạt động chủ yếu của ngân hàng hợp tác xã là điều hòa vốn và thực hiện các hoạt động ngân hàng đối với thành viên là các quỹ tín dụng nhân dân” (Điều 117, mục 5, Luật các TCTD 2010).