Luận văn thạc sĩ về bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hoạt động bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam, phân tích thực trạng và giải pháp.

• Tác giả: Lê Sỹ Đạt
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Ngọc Thanh
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DNNVV
• 1.1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
• 1.1.1. Khái niệm DNNVV
• 1.1.2. Đặc điểm DNNVV
• 1.1.3. Vai trò của DNNVV trong sự phát triển kinh tế xã hội
• 1.2. Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các DNNVV
• 1.2.1. Khái niệm bảo lãnh tín dụng
• 1.2.2. Quy trình thực hiện bảo lãnh
• 1.2.3. Sự cần thiết phải thực hiện bảo lãnh tín dụng DNNVV
• 1.2.4. Những nhân tố tác động tới hoạt động bảo lãnh tín dụng
• 1.2.5. Kinh nghiệm một số nước trong hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV và bài học rút ra đối với Việt Nam
• 1.2.5.1. Hoạt động bảo lãnh tín dụng một số quốc gia trên thế giới
• 1.2.5.2. Bài học kinh nghiệm rút ra với Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DNNVV HIỆN NAY
• 2.1. Tổng quan quá trình hình thành và phát triển DNNVV Việt Nam
• 2.2. Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV ở Việt Nam
• 2.3. Cơ sở pháp lý của hoạt động bảo lãnh tín dụng
• 2.4. Thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các DNNVV ở Việt Nam hiện nay
• 2.5. Đánh giá hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các DNNVV Việt Nam
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DNNVV VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2020
• 3.1. Định hướng thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 3.2. Dự báo tình hình phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam trong thời gian tới
• 3.3. Một số định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV Việt Nam
• 3.4. Một số giải pháp thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa ở Việt Nam
• 3.4.1. Giải pháp đối với tổ chức bảo lãnh
• 3.4.2. Giải pháp đối với tổ chức nhận bảo lãnh - NHTM
• 3.4.3. Giải pháp đối với tổ chức được bảo lãnh - DNNVV
• 3.4.4. Một số kiến nghị đối với cơ quan nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Doanh nghiệp nhỏ và vừa

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam. Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, DNNVV được định nghĩa dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động. DNNVV có đặc điểm là quy mô vốn thấp và số lượng lao động ít, điều này ảnh hưởng đến khả năng huy động vốn và phát triển sản xuất kinh doanh. DNNVV thường hoạt động trong các lĩnh vực thương mại, dịch vụ và sản xuất nhỏ. Đặc điểm này giúp DNNVV linh hoạt và dễ thích ứng với thay đổi của thị trường. Tuy nhiên, họ cũng gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn và công nghệ hiện đại. Theo số liệu, DNNVV chiếm khoảng 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng góp đáng kể vào GDP và tạo ra nhiều việc làm cho người lao động.

1.1 Khái niệm DNNVV

Khái niệm về DNNVV đã được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp lý của Việt Nam. Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, DNNVV được phân loại thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ và vừa, dựa trên quy mô vốn và số lượng lao động. Điều này giúp xác định rõ ràng các tiêu chí hỗ trợ phát triển cho DNNVV. DNNVV không chỉ là một phần quan trọng trong nền kinh tế mà còn là động lực thúc đẩy sự phát triển bền vững. Chính phủ đã có nhiều chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển, từ đó góp phần vào sự tăng trưởng kinh tế chung của đất nước.

1.2 Đặc điểm DNNVV

DNNVV có những đặc điểm nổi bật như quy mô vốn nhỏ, tính linh hoạt cao và tổ chức bộ máy đơn giản. Đặc điểm này giúp DNNVV dễ dàng thích ứng với sự thay đổi của thị trường. Tuy nhiên, họ cũng gặp phải những thách thức lớn như trình độ công nghệ thấp và khả năng quản lý hạn chế. Nhiều DNNVV sử dụng công nghệ lạc hậu, điều này ảnh hưởng đến năng suất lao động và chất lượng sản phẩm. Hơn nữa, trình độ tay nghề của lao động trong DNNVV thường thấp, dẫn đến việc khó khăn trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh. Do đó, việc cải thiện công nghệ và nâng cao trình độ quản lý là rất cần thiết để DNNVV phát triển bền vững.

II. Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV

Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách và quy định để thúc đẩy hoạt động này, trong đó có Nghị định 90/NĐ-CP năm 2001. Hoạt động bảo lãnh tín dụng giúp giảm thiểu rủi ro cho các ngân hàng thương mại khi cho DNNVV vay vốn. Điều này không chỉ tạo điều kiện cho DNNVV tiếp cận nguồn vốn mà còn góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh của họ trên thị trường. Tuy nhiên, thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế, cần có những giải pháp cụ thể để nâng cao hiệu quả hoạt động này.

2.1 Khái niệm bảo lãnh tín dụng

Bảo lãnh tín dụng là hình thức cam kết của một tổ chức bảo lãnh, thường là ngân hàng, nhằm đảm bảo cho khoản vay của DNNVV. Khi DNNVV không có khả năng thanh toán, tổ chức bảo lãnh sẽ chịu trách nhiệm thanh toán cho ngân hàng. Hình thức này giúp DNNVV giảm bớt áp lực tài chính và tăng khả năng tiếp cận vốn vay. Bảo lãnh tín dụng không chỉ giúp DNNVV có thêm nguồn lực để phát triển mà còn tạo niềm tin cho các ngân hàng trong việc cho vay. Tuy nhiên, để hoạt động bảo lãnh tín dụng hiệu quả, cần có một quy trình thực hiện rõ ràng và minh bạch.

2.2 Quy trình thực hiện bảo lãnh tín dụng

Quy trình thực hiện bảo lãnh tín dụng cho DNNVV bao gồm nhiều bước, từ việc đánh giá hồ sơ vay vốn đến việc ký kết hợp đồng bảo lãnh. Đầu tiên, DNNVV cần chuẩn bị hồ sơ vay vốn đầy đủ và hợp lệ. Sau đó, tổ chức bảo lãnh sẽ tiến hành thẩm định hồ sơ và đánh giá khả năng trả nợ của DNNVV. Nếu hồ sơ được chấp thuận, hai bên sẽ ký kết hợp đồng bảo lãnh. Quy trình này cần được thực hiện một cách nghiêm ngặt để đảm bảo quyền lợi cho cả DNNVV và tổ chức bảo lãnh. Việc cải thiện quy trình này sẽ giúp tăng cường hiệu quả hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV.

III. Thực trạng và giải pháp thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng

Thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít khó khăn. Mặc dù đã có nhiều chính sách hỗ trợ, nhưng số lượng DNNVV tiếp cận được bảo lãnh tín dụng vẫn còn hạn chế. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu thông tin, quy trình phức tạp và sự thiếu tin tưởng từ phía ngân hàng. Để thúc đẩy hoạt động này, cần có những giải pháp cụ thể như cải thiện quy trình bảo lãnh, tăng cường truyền thông về chính sách bảo lãnh tín dụng và nâng cao năng lực cho các tổ chức bảo lãnh.

3.1 Đánh giá thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng

Hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV đã có những bước tiến nhất định trong thời gian qua. Tuy nhiên, thực trạng cho thấy rằng số lượng DNNVV được hưởng lợi từ chính sách này còn thấp. Nhiều DNNVV vẫn chưa hiểu rõ về quy trình và lợi ích của bảo lãnh tín dụng. Hơn nữa, các ngân hàng thương mại cũng còn e ngại trong việc cho vay DNNVV do rủi ro cao. Điều này dẫn đến việc nhiều DNNVV không thể tiếp cận được nguồn vốn cần thiết để phát triển. Cần có những biện pháp cụ thể để khắc phục tình trạng này.

3.2 Giải pháp thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng

Để thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV, cần thực hiện một số giải pháp như cải thiện quy trình bảo lãnh, tăng cường truyền thông về chính sách bảo lãnh tín dụng và nâng cao năng lực cho các tổ chức bảo lãnh. Cần có các chương trình đào tạo cho cán bộ ngân hàng và DNNVV về quy trình bảo lãnh tín dụng. Đồng thời, cần xây dựng một hệ thống thông tin minh bạch để DNNVV dễ dàng tiếp cận thông tin về bảo lãnh tín dụng. Những giải pháp này sẽ giúp tăng cường hiệu quả hoạt động bảo lãnh tín dụng, từ đó hỗ trợ DNNVV phát triển bền vững.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) chiếm tới 97% tổng số doanh nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò then chốt trong phát triển kinh tế xã hội. Năm 2010, khu vực này đóng góp khoảng 30% GDP và tạo việc làm cho hơn 6,6 triệu lao động, tương đương 50,2% tổng việc làm cả nước. Tuy nhiên, DNNVV vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn do thiếu tài sản thế chấp và năng lực tài chính hạn chế. Hoạt động bảo lãnh tín dụng được xem là giải pháp quan trọng giúp DNNVV tiếp cận vốn vay ngân hàng thương mại (NHTM), góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh và phát triển bền vững.

Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV tại Việt Nam trong giai đoạn 2009-2013, đánh giá kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy hoạt động này đến năm 2020. Nghiên cứu có phạm vi bao gồm các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương và Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB). Mục tiêu nhằm nâng cao hiệu quả bảo lãnh tín dụng, tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV tiếp cận vốn, góp phần phát triển kinh tế quốc gia.

Việc nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh Việt Nam hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới, đồng thời giúp hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV, góp phần tăng trưởng GDP và giải quyết việc làm ổn định cho xã hội.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình sau:

• Lý thuyết tài chính doanh nghiệp: Giải thích vai trò của vốn và tín dụng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV, đặc biệt là các rào cản về tài sản thế chấp và chi phí giao dịch.
• Mô hình bảo lãnh tín dụng (Credit Guarantee Scheme - CGS): Mô hình tổ chức bảo lãnh tín dụng giúp giảm rủi ro cho ngân hàng, tạo điều kiện cho DNNVV vay vốn khi thiếu tài sản đảm bảo.
• Khái niệm DNNVV: Theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP, DNNVV được phân loại theo quy mô vốn và số lao động, gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ và vừa.
• Khái niệm bảo lãnh tín dụng: Theo Bộ luật Dân sự, bảo lãnh là cam kết của bên thứ ba thực hiện nghĩa vụ thay cho bên được bảo lãnh khi bên này không thực hiện đúng cam kết.

Các khái niệm chính bao gồm: bảo lãnh tín dụng, DNNVV, quỹ bảo lãnh tín dụng, Ngân hàng Phát triển, rủi ro tín dụng, phí bảo lãnh.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp:

• Phương pháp thống kê: Thu thập và phân tích số liệu từ các báo cáo của Tổng cục Thống kê, Cục Phát triển DNNVV, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước, Ngân hàng Phát triển Việt Nam.
• Phân tích tổng hợp: Đánh giá thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng dựa trên số liệu về vốn điều lệ quỹ, số lượng doanh nghiệp được bảo lãnh, giá trị bảo lãnh, tỷ lệ đáp ứng nhu cầu vốn.
• Đối chiếu so sánh: So sánh kinh nghiệm bảo lãnh tín dụng của các quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản để rút ra bài học phù hợp cho Việt Nam.
• Phân tích định tính: Đánh giá các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động bảo lãnh tín dụng như nguồn vốn, trình độ cán bộ, quy trình thực hiện, điều kiện bảo lãnh, thái độ ngân hàng và năng lực doanh nghiệp.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 9 quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương hoạt động từ 2009-2013 và dữ liệu bảo lãnh tín dụng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam trong cùng giai đoạn. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và khả năng thu thập số liệu đầy đủ. Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2013 nhằm đánh giá hiệu quả hoạt động bảo lãnh tín dụng trong bối cảnh chính sách mới được ban hành.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương phát triển nhưng quy mô còn nhỏ
   Tính đến cuối năm 2011, có 9 quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương với tổng vốn điều lệ khoảng 630 tỷ đồng, trong đó quỹ hoạt động độc lập chiếm 449,85 tỷ đồng. Tỷ lệ bảo lãnh tín dụng đáp ứng nhu cầu vay vốn của DNNVV tăng từ 65,99% năm 2009 lên 71,04% năm 2011, cho thấy hiệu quả ngày càng được nâng cao.

2. Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) là cầu nối quan trọng nhưng hoạt động giảm sút
   Từ 2009 đến 2011, VDB đã xem xét bảo lãnh cho 1.951 lượt doanh nghiệp với giá trị vốn vay trên 15.536 tỷ đồng, chiếm 50,6% nhu cầu vốn thực hiện dự án. Tuy nhiên, số lượng chứng thư bảo lãnh và giá trị bảo lãnh có xu hướng giảm mạnh qua các năm, năm 2011 giảm gần 99% so với năm 2009 về giá trị thông báo phát hành.

3. Tỷ lệ trả nợ thay của VDB tăng, gây áp lực tài chính
   Nợ trả thay phát sinh từ năm 2010 với số tiền 34,6 tỷ đồng, đến năm 2013 tăng lên 264 tỷ đồng, làm giảm nguồn vốn dự phòng rủi ro và buộc VDB thắt chặt cơ chế bảo lãnh, ảnh hưởng đến khả năng mở rộng bảo lãnh.

4. Hạn chế về nguồn vốn, quy trình và phối hợp giữa các bên
   Nguồn vốn của các quỹ bảo lãnh còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu lớn của DNNVV. Quy trình bảo lãnh còn phức tạp, thủ tục hành chính rườm rà, thiếu sự phối hợp chặt chẽ giữa quỹ, ngân hàng và doanh nghiệp. Một số ngân hàng thương mại còn e ngại rủi ro, hạn chế cho vay dù có bảo lãnh.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy hoạt động bảo lãnh tín dụng đã góp phần quan trọng giúp DNNVV tiếp cận vốn vay, thúc đẩy sản xuất kinh doanh và tạo việc làm. Tỷ lệ bảo lãnh tín dụng đáp ứng nhu cầu trên 70% là tín hiệu tích cực, thể hiện sự phát triển của hệ thống quỹ bảo lãnh địa phương. Tuy nhiên, sự giảm sút hoạt động bảo lãnh của VDB phản ánh áp lực tài chính và rủi ro gia tăng, cần có cơ chế hỗ trợ và tái cơ cấu quỹ dự phòng rủi ro.

So với kinh nghiệm quốc tế như Hàn Quốc và Nhật Bản, Việt Nam còn thiếu hệ thống quản lý bảo lãnh tín dụng chuyên nghiệp, chưa có cơ chế chia sẻ rủi ro hiệu quả và mức phí bảo lãnh chưa tối ưu. Việc thắt chặt điều kiện bảo lãnh và hạn chế phạm vi bảo lãnh làm giảm tính hấp dẫn của dịch vụ bảo lãnh đối với DNNVV và ngân hàng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện xu hướng số lượng chứng thư bảo lãnh và giá trị bảo lãnh qua các năm, bảng so sánh tỷ lệ đáp ứng nhu cầu vốn của các quỹ bảo lãnh địa phương, cũng như biểu đồ nợ trả thay của VDB theo năm để minh họa áp lực tài chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường nguồn vốn cho các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương
   Nhà nước và các tổ chức tài chính cần tăng vốn điều lệ cho quỹ bảo lãnh, ưu tiên bổ sung quỹ dự phòng rủi ro nhằm nâng cao khả năng bảo lãnh, đáp ứng ít nhất 80% nhu cầu vốn của DNNVV trong vòng 3 năm tới.

2. Đơn giản hóa quy trình bảo lãnh và nâng cao năng lực cán bộ
   Rút ngắn thủ tục xét duyệt hồ sơ, áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý hồ sơ bảo lãnh. Tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ quỹ và ngân hàng về thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro trong 12 tháng tới.

3. Xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và tái bảo hiểm hiệu quả
   Thiết lập quỹ tái bảo hiểm quốc gia hoặc hợp tác với các tổ chức bảo hiểm tín dụng quốc tế để giảm thiểu rủi ro cho quỹ bảo lãnh và ngân hàng, đảm bảo tính bền vững của hệ thống bảo lãnh trong 5 năm tới.

4. Khuyến khích ngân hàng thương mại mở rộng cho vay qua bảo lãnh tín dụng
   Ban hành chính sách ưu đãi về thuế, lãi suất cho các NHTM tích cực tham gia bảo lãnh tín dụng, đồng thời tăng cường giám sát và đánh giá hiệu quả cho vay qua bảo lãnh hàng năm.

5. Hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý và lập kế hoạch kinh doanh cho DNNVV
   Tổ chức các chương trình tư vấn, đào tạo kỹ năng quản lý tài chính, lập kế hoạch sản xuất kinh doanh cho DNNVV nhằm nâng cao khả năng tiếp cận vốn và giảm rủi ro tín dụng trong vòng 2 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan hoạch định chính sách nhà nước
   Giúp xây dựng và hoàn thiện chính sách hỗ trợ tài chính cho DNNVV, đặc biệt là các chính sách liên quan đến bảo lãnh tín dụng và phát triển quỹ bảo lãnh tín dụng.

2. Các tổ chức tài chính và ngân hàng thương mại
   Cung cấp cơ sở dữ liệu và phân tích để cải thiện quy trình thẩm định, quản lý rủi ro và mở rộng hoạt động cho vay qua bảo lãnh tín dụng.

3. Quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương và Ngân hàng Phát triển Việt Nam
   Hỗ trợ đánh giá hiệu quả hoạt động, xác định điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực bảo lãnh tín dụng.

4. Doanh nghiệp nhỏ và vừa
   Hiểu rõ về cơ chế bảo lãnh tín dụng, điều kiện và quy trình vay vốn qua bảo lãnh, từ đó chủ động chuẩn bị hồ sơ và nâng cao năng lực tài chính để tiếp cận nguồn vốn hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Bảo lãnh tín dụng là gì và có vai trò như thế nào đối với DNNVV?
   Bảo lãnh tín dụng là cam kết của tổ chức bảo lãnh trả nợ thay cho doanh nghiệp khi doanh nghiệp không thực hiện nghĩa vụ vay vốn. Đây là công cụ giúp DNNVV thiếu tài sản thế chấp có thể tiếp cận vốn vay ngân hàng, giảm rủi ro cho ngân hàng và thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh.

2. Điều kiện để DNNVV được bảo lãnh tín dụng tại Việt Nam là gì?
   Doanh nghiệp cần có dự án đầu tư hoặc phương án sản xuất kinh doanh khả thi, vốn chủ sở hữu tham gia tối thiểu 10%, không có nợ quá hạn tại tổ chức tín dụng, và sử dụng vốn vay đúng mục đích. Ngoài ra, doanh nghiệp phải đáp ứng các tiêu chí về quy mô và năng lực tài chính theo quy định của quỹ bảo lãnh hoặc ngân hàng phát triển.

3. Tại sao hoạt động bảo lãnh tín dụng của Ngân hàng Phát triển Việt Nam giảm sút trong những năm gần đây?
   Nguyên nhân chính là do áp lực tài chính từ việc trả nợ thay cho doanh nghiệp, quỹ dự phòng rủi ro chưa được bổ sung kịp thời, cùng với việc thắt chặt điều kiện bảo lãnh và hạn chế phạm vi bảo lãnh nhằm giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng.

4. Phí bảo lãnh tín dụng được tính như thế nào và có ảnh hưởng ra sao đến doanh nghiệp?
   Phí bảo lãnh thường tính theo tỷ lệ phần trăm trên số tiền được bảo lãnh, dao động từ 0,5% đến 2,2% tùy mức độ rủi ro của doanh nghiệp. Mức phí phù hợp giúp doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận vốn mà không bị gánh nặng chi phí quá cao, đồng thời đảm bảo hoạt động bền vững của quỹ bảo lãnh.

5. Việt Nam có thể học hỏi gì từ kinh nghiệm bảo lãnh tín dụng của các nước như Hàn Quốc và Nhật Bản?
   Việt Nam cần xây dựng hệ thống bảo lãnh tín dụng độc lập, có cơ chế chia sẻ rủi ro hiệu quả, đội ngũ quản lý chuyên nghiệp và hệ thống phí hợp lý. Ngoài ra, việc tái bảo hiểm và hỗ trợ đào tạo doanh nghiệp cũng là bài học quan trọng để nâng cao hiệu quả bảo lãnh tín dụng.

Kết luận

• Hoạt động bảo lãnh tín dụng đã góp phần quan trọng giúp DNNVV Việt Nam tiếp cận vốn vay, thúc đẩy phát triển kinh tế và tạo việc làm.
• Các quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương đã phát triển với tỷ lệ đáp ứng nhu cầu vốn trên 70%, tuy nhiên quy mô còn nhỏ và chưa đồng đều.
• Ngân hàng Phát triển Việt Nam đóng vai trò cầu nối nhưng hoạt động bảo lãnh có xu hướng giảm do áp lực tài chính và rủi ro tăng.
• Cần tăng cường nguồn vốn, đơn giản hóa quy trình, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro và nâng cao năng lực quản lý để phát triển bền vững hệ thống bảo lãnh tín dụng.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV đến năm 2020, góp phần nâng cao hiệu quả hỗ trợ tài chính cho khu vực doanh nghiệp này.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan và tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi bảo lãnh tín dụng.

Các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để phát huy tối đa hiệu quả của hoạt động bảo lãnh tín dụng, góp phần phát triển kinh tế bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn bao gồm 3 chƣơng sau: Chƣơng 1: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV ở Việt Nam Chƣơng 3: Định hƣớng và giải pháp thúc đẩy hoạt động bảo lãnh tín dụng cho DNNVV ở Việt Nam đến năm 2020. 5 z CHƢƠNG 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀLÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TÍN DỤNG CHO DNNVV 1. Doanh nghiệp nhỏ và vừa 1. Khái niệm DNNVV Đối với mỗi trình độ phát triển kinh tế khác nhau lại có những quan điểm về DNNVV là khác nhau.

Theo tiêu chí đánh giá là ngành nghề kinh doanh và số lƣợng lao động, các nƣớc thuộc EC định nghĩa các doanh nghiệp có dƣới 9 lao động gọi là doanh nghiệp siêu nhỏ, từ 10 đến 99 lao động là doanh nghiệp nhỏ, từ 100 đến 499 lao động là doanh nghiệp vừa và các doanh nghiệp trên 500 lao động là doanh nghiệp lớn. Theo tiêu chí về đặc điểm ngành,vốn và số lƣợng nhân công bộ luật cơ bản về luật doanh nghiệp ở Nhật Bản qui định: Trong lĩnh vực công nghiệp và chế biến khai thác, các DNVVN là những doanh nghiệp thu hút vốn kinh doanh dƣới 100 triệu Yên ( tƣơng đƣơng với khoảng 1triệu USD). Theo thời gian , quan điể m của Viê ̣t Nam về DNNVV có sƣ̣ thay đổ i. Ngày 20-6-1998, Chính phủ đã xác định tiêu chí DNNVV theo Công văn số 681/CP-KTN, trong đó quy định DNNVV là những doanh nghiệp có vốn dƣới 5 tỷ đồng và có số lao động dƣới 200 ngƣời, không phân biệt ngành công nghiệp hoặc dịch vụ.

Ngày 23/11/2001 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 90/2001/NĐ-CP về trợ giúp phát triển DNNV, trong đó định nghĩa: "Doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở sản xuất kinh doanh độc lập, đã đăng ký kinh doanh theo pháp luật hiện hành, có vốn đăng ký không quá 10 tỷ VND hoặc số lao động trung bình hàng năm không quá 300 ngƣời". 6 z Để phù hợp với điều kiện phát triển của nền kinh tế cả nƣớc nói chung và từng địa phƣơng nói riêng, chính phủ đã ban hành Nghị định 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 về trợ giúp phát triển DNNVV thay thế nghị định 90/2001/NĐ- CP. Trong đó chỉ rõ khái niệm về DNNVV: “DNNVV là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, đƣợc chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tƣơng đƣơng tổng tài sản đƣợc xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (tổng nguồn vốn là tiêu chí ƣu tiên)”. Theo đó các DNNVV sẽ đƣợc phân loại dựa trên các tiêu chí về quy mô vốn, số lƣợng lao động và khu vực nhƣ bảng phân loại sau: Bảng 1.1:Phân loại DNNVV Quy mô Doanh Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa nghiệp siêu nhỏ Số lao Tổng Số lao Tổng Số lao Khu vực động nguồn động nguồn vốn động vốn I.

Nông, lâm 10 ngƣời 20tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên nghiệp và thủy trở xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến 200 ngƣời sản 200 ngƣời 100 tỷ đồng đến 300 ngƣời II. Công nghiệp 10 ngƣời 20tỷ đồng từ trên 10 từ trên 20 tỷ từ trên và xây dựng trở xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến 200 ngƣời 200 ngƣời 100 tỷ đồng đến 300 ngƣời III. Thƣơng mại 10 ngƣời 10 tỷ đồng từ trên 10 từ trên 10 tỷ từ trên 50 và dịch vụ trở xuống trở xuống ngƣời đến đồng đến 50 ngƣời đến 50 ngƣời tỷ đồng 100 ngƣời Nguồn: Nghị định 56/NĐ-CP ngày 30/06/2009. 7 z Nghị định cũng quy định rõ đối với các điều kiện trên có thể đƣợc áp dụng một cách linh hoạt tùy theo điều kiện của từng địa phƣơng.Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, chúng tôi xin đi sâu nghiên cứu về DNNVV theo định nghĩa của nghị định 56/NĐ-CPngày 30/06/2009.

Đặc điểm DNNVV Phần lớn các DNNVV hoạt động trong các lĩnh vực thƣơng mại,dịch vụ và sản xuất kinh doanh nhỏ. DNNVV có những đặc điểm chủ yếu sau: Thứ nhất,DNNVV có quy mô vốn thấp, lao động ít. Đặc trƣng cơ bản nhất của DNNVV là quy mô vốn SXKD nhỏ. Đặc trƣng này quyết định những đặc trƣng khác của DNNVV.

Tất cả các quốc gia trên thế giới dù phân chia DNNVV đều có đặc trƣng này. Đặc điểm này cho thấy rõ năng suất lao động của các DNNVV thƣờng không cao, mặt khác các DNNVV cũng gặp rất nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất kinh doanh, rõ nét nhất là trong hoạt động huy động vốn trên thị trƣờng. Thứ hai,DNNVV có tính linh hoạt cao, dễ thích ứng với các thay đổi của thị trƣờng. Với ƣu thế quy mô nhỏ, gọn, năng động, dễ quản lý, các DNNVV dễ cơ động, dễ thích ứng với sự thay đổi của nhu cầu thị trƣờng về khả năng thay đổi phƣơng án SXKD, thay đổi mặt hàng nhanh, phù hợp với xu hƣớng thay đổi tập quán tiêu dùng của dân cƣ.

Theo số liệu của các nƣớc thành viên OECD, DNNVV là khu vực doanh nghiệp có sự linh hoạt, năng động cao hơn hẳn so với các DN quy mô lớn. "Số lƣợng các DN thành lập mới và đóng cửa hàng năm ở tất cả các nền kinh tế là rất lớn. Số liệu từ 9 nƣớc Châu Âu thành viên chỉ ra rằng hàng năm có từ khoảng 12% đến 19% DN phi nông nghiệp gia nhập và rút khỏi thị trƣờng. 8 z Thứ ba, tổ chức bộ máy linh hoạt.

DNNVV đƣợc xây dựng chủ yếu trên nền tảng của mối quan hệ gia đình, bạn bè, số lao động sử dụng trong DN không nhiều nên không có khoảng cách lớn giữa ngƣời sử dụng lao động và ngƣời lao động.Giữa các bộ phận trong nội bộ DN dễ dàng trao đổi thảo luận công việc trực tiếp với nhau, điều này cho phép tránh đƣợc sai lệch thông tin trong DN thông tin không phải truyền qua các kênh chính thức và quan liêu thƣờng thấy trong những DN có quy mô lớn. Thứ tư, trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ thấp. Tại các quốc gia đang phát triển, phần lớn công nghệ các DNNVV đang sử dụng đã lạc hậu hàng chục năm, có khi vài chục năm; nhiều DNNVV sử dụng thiết bị thải loại của các DN lớn, thiết bị tự chế tạo với trình độ thiết kế và gia công thấp, hoặc bị sử dụng những thiết bị không đồng bộ. Hậu quả là sản phẩm của nhiều DNNVV làm ra không đáp ứng đƣợc yêu cầu về mẫu mã, chất lƣợng, năng suất lao động thấp,… làm giảm sức cạnh tranh trên thị trƣờng.

Thứ năm, trình độ quản lý, trình độ tay nghề của lao động thấp. Lao động trong các DNNVV chủ yếu là lao động phổ thông, ít đƣợc đào tạo cơ bản. Bên cạnh đó, trình độ của đội ngũ cán bộ quản lý cũng còn yếu kém. Không ít các chủ DN không đƣợc đào tạo một cách chính quy và cơ bản nên thiếu những kỹ năng cần thiết về quản lý và điều hành, luật pháp, cơ chế chính sách.

Vai trò của DNNVV trong sự phát triển kinh tế xã hội Sự phát triển của DNNVV đã góp phần quan trọng giải quyết những mục tiêu kinh tế - xã hội, đƣợc thể hiện thông qua các vai trò sau: 9 z Thứ nhấ t, DNNVV có đóng góp quan trọng cho sự tăng trưởng của nền kinh tế quốc gia. Khu vực doanh nghiệp này đóng góp phần lớn vào GDP. Theo Báo cáo tại hội nghị của OECD về DNNVV, Istanbul năm 2004 thì các DNNVV đóng góp trên 55% GDP ở các nƣớc có thu nhập cao, trên 60% GDP của các quốc gia có thu nhập thấp và khoảng 70% GDP cho các quốc gia có thu nhập trung bình. Năm 2010, ở Viê ̣t Nam có khoảng trên 500.000 DNNVV với mƣ́c đóng góp hàng năm khoảng 30% GDP, 30% giá trị tổng sản lƣợng công nghiệp, gần 80% tổng mức bán lẻ, 64% tổng lƣợng vận chuyển hàng hóa.

Thứ hai , DNNVV giữ vai trò quan trọng trong việc tạo công ăn việc làm, tạo nguồn thu nhập ổn định và thường xuyên cho một bộ phận lớn dân cư góp phần ổn định chính trị xã hội. Do đặc điểm của DNNVV nhu cầu về lao động nhiều, yêu cầu về trình độ của ngƣời lao động không cao, phù hợp với trình độ của lao động phổ thông. Do vậy, khu vực doanh nghiệp này giải quyết vấn đề lao động rất hiệu quả, thƣờng thu hút khoảng hai phần ba lực lƣợng lao động xã hội tạo nguồn thu nhập ổn định và thƣờng xuyên cho một bộ phận lớn dân cƣ. Theo Báo cáo tại hội nghị của OECD về DNNVV, Istanbul năm 2004 thì các DNNVV tạo trên 65% công ăn việc làm ở các nƣớc có thu nhập cao, trên 70% tổng lao động của các quốc gia có thu nhập thấp và tạo trên 95% công việc cho các quốc gia có thu nhập trung bình.

Ở Việt Nam ƣớc tính năm 2010, tổng số lao động trong khu vực này đạt hơn 6,6 triệu. Với đặc tính phân bố rải rác, các doanh nghiệp này thƣờng phân tán nên có thể đảm bảo cơ hội việc làm cho nhiều vùng địa lý và nhiều đối tƣợng lao động, góp phần giảm bớt chênh lệch về thu nhập và mức sống giữa các bộ phần dân cƣ, giữa các vùng, các địa phƣơng; đồng thời tạo ra sự phát triển tƣơng đối đồng đều giữa các vùng 10 z Thứ ba, DNNVV góp phần quan trọng trong khai thác và sử dụng các nguồn lực, phát huy các tiềm năng còn tiềm ẩn trong xã hội. Dựa trên những ƣu thế của DNNVV với số lƣợng lớn, lại đƣợc phân bố tƣơng đối rộng khắp các vùng, các địa phƣơng nên các DNNVV đặc biệt có lợi thế trong huy động và sử dụng các nguồn tài chính phân tán và nhỏ lẻ trong dân cƣ. Bên cạnh đó, các DNNVV có khả năng tập trung vốn, trí tuệ vào các ngành kinh tế có khả năng phát triển hay những ngành kinh tế đòi hỏi hàm lƣợng tri thức cao cũng nhƣ có khả năng lấp đầy những khoảng trống trong các lĩnh vực sản xuất kinh doanh không cần nhiều vốn và có mức lợi nhuận thấp, thƣờng phổ biến sử dụng các công nghệ trung gian, từng bƣớc hiện đại hóa, là cầu nối giữa công nghệ truyền thống với công nghệ hiện đại.

Ngoài ra, DNNVV còn có nhiều thuận lợi trong khai thác các tiềm năng về trí tuệ, tay nghề tinh xảo, bí quyết nghề nghiệp. Thứ tư, DNNVV là một “mắt xích” quan trọng trong dây chuyền công nghệ của các tập đoàn sản xuất lớn trên thế giới.