Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý côn trùng và động vật hại cây dẻ gai yên thế castanopsis boisii hickel et a camus 1992 tại thị xã chí linh tỉnh hải dương

Luận văn thạc sĩ phân tích lâm nghiệp nghiên cứu đề xuất giải pháp quản lý côn trùng và động vật hại cây dẻ gai yên thế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Nguyễn Văn Nghiên
• Người hướng dẫn: GS TS. Nguyễn Thế Nhã
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên rừng
• Đề tài: Giải Pháp Quản Lý Côn Trùng Và Động Vật Hại Cây Dẻ Gai Tại Chí Linh, Hải Dương
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Chí Linh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tình hình nghiên cứu về côn trùng và động vật hại trên thế giới
• 1.2. Tình hình nghiên cứu về sâu hại ở Việt Nam
• 1.3. Các nghiên cứu về sâu hại cây trồng lâm nghiệp
• 1.4. Các nghiên cứu về cây Dẻ gai yên thế (Castanopsis boisii)
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp kế thừa
• 2.4.2. Phương pháp phỏng vấn
• 2.4.3. Phương pháp điều tra thực địa
• 2.4.4. Phương pháp điều tra theo tuyến
• 2.4.5. Phương pháp điều tra côn trùng bằng bẫy đèn
• 2.4.6. Xác định đặc điểm sinh học, sinh thái các loài gây hại Dẻ
• 2.4.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Thổ nhưỡng
• 3.1.3. Khí hậu, thủy văn
• 3.1.4. Tài nguyên thực vật
• 3.1.5. Tài nguyên động vật
• 3.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 3.2.1. Dân số và lao động
• 3.2.2. Giáo dục, đào tạo
• 3.2.3. Nhận xét chung
• 3.2.4. Thế mạnh và tiềm năng
• 3.2.5. Khó khăn
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Hiện trạng các loài côn trùng và động vật hại
• 4.1.1. Côn trùng và côn trùng gây hại. Động vật và động vật gây hại
• 4.1.2. Phân bố côn trùng và côn trùng gây hại
• 4.1.2.1. Phân bố theo khu vực
• 4.1.2.2. Phân bố côn trùng theo độ cao
• 4.1.2.3. Các loại côn trùng và động vật hại Dẻ chủ yếu. Mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài côn trùng và động vật chính hại Dẻ
• 4.1.3. Các loài côn trùng hại tiêu biểu
• 4.1.3.1. Dế mèn nâu nhỏ, Xén tóc vằn hình sao
• 4.1.3.2. Bọ hung nâu lớn
• 4.1.3.3. Bọ hung nâu nhỏ, Bọ hung nâu xám, Bọ xít dài
• 4.1.3.4. Sóc chuột hải nam
• 4.2. Đề xuất một số giải pháp quản lý côn trùng và động vật hại rừng Dẻ tại Chí Linh, Hải Dương
• 4.2.1. Thực trạng các giải pháp quản lý sử dụng tài nguyên rừng Dẻ ở khu vực nghiên cứu
• 4.2.2. Đề xuất các giải pháp quản lý côn trùng và động vật hại rừng Dẻ
• 4.2.2.1. Biện pháp sinh học. Biện pháp cơ giới
• 4.2.2.2. Biện pháp hóa học. Phòng trừ cụ thể cho các loài sâu hại chủ yếu
• 4.2.2.2.1. Đối với loài bọ que hại lá
• 4.2.2.2.2. Đối với các loài rệp
• 4.2.2.2.3. Đối với các loài Bọ xít và sâu cuốn lá hại Dẻ
• 4.2.2.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu hại
• 4.2.2.4. Mô hình quản lý tổng hợp sâu và động vật hại Dẻ
• 4.2.2.4.1. Chuẩn bị nhân lực, phương tiện, vật tư, kinh phí
• 4.2.2.4.2. Xây dựng mạng lưới điều tra, dự tính, dự báo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu chung về cây Dẻ gai và tình hình gây hại

Cây Dẻ gai yên thế (Castanopsis boisii) là một trong những loài cây có giá trị kinh tế và sinh thái cao tại thị xã Chí Linh, Hải Dương. Tuy nhiên, hiện nay cây Dẻ gai đang phải đối mặt với nguy cơ bị tàn phá nghiêm trọng do các loài côn trùng và động vật hại cây. Tình hình này đã dẫn đến việc cần thiết phải thực hiện các biện pháp quản lý côn trùng và động vật gây hại. Theo một số nghiên cứu, sự bùng phát của các loài sâu hại như bọ que và rệp đã gây thiệt hại nặng nề cho diện tích rừng Dẻ gai, ảnh hưởng đến khả năng phục hồi và sinh thái của khu vực.

II. Các biện pháp quản lý côn trùng và động vật hại cây

Để bảo vệ cây Dẻ gai, một số giải pháp bảo vệ cây trồng đã được đề xuất. Các biện pháp này bao gồm phòng ngừa sâu bệnh, sử dụng thuốc trừ sâu một cách hợp lý và áp dụng các biện pháp sinh học để kiểm soát sự phát triển của côn trùng gây hại. Việc áp dụng biện pháp sinh học không chỉ giúp bảo vệ cây trồng mà còn duy trì sự cân bằng sinh thái trong khu vực. Một nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng côn trùng thiên địch có thể giảm thiểu đáng kể số lượng côn trùng gây hại mà không làm ảnh hưởng đến các loài có ích khác.

2.1. Biện pháp sinh học

Biện pháp sinh học là một trong những cách hiệu quả nhất để quản lý côn trùng và động vật gây hại. Sử dụng các loài thiên địch như bọ rùa và các loài côn trùng ký sinh có thể giúp kiểm soát số lượng sâu hại mà không cần đến hóa chất độc hại. Theo nghiên cứu, việc áp dụng biện pháp này không chỉ hiệu quả trong việc giảm thiệt hại mà còn bảo tồn đa dạng sinh học trong khu vực rừng Dẻ gai.

2.2. Biện pháp hóa học

Mặc dù biện pháp hóa học thường được sử dụng để kiểm soát côn trùng gây hại, nhưng việc lạm dụng thuốc trừ sâu có thể gây ra nhiều hậu quả nghiêm trọng cho môi trường và sức khỏe con người. Do đó, cần phải áp dụng các biện pháp hóa học một cách có trách nhiệm, lựa chọn đúng loại thuốc và thời điểm phun để giảm thiểu tác động tiêu cực. Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc kết hợp giữa biện pháp hóa học và sinh học có thể mang lại hiệu quả cao nhất trong việc bảo vệ cây Dẻ gai.

III. Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý

Đánh giá hiệu quả của các biện pháp quản lý côn trùng và động vật gây hại là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của rừng Dẻ gai. Việc theo dõi và đánh giá thường xuyên tình hình sâu bệnh sẽ giúp các nhà quản lý đưa ra các quyết định kịp thời và chính xác. Nghiên cứu cho thấy rằng sự kết hợp giữa kỹ thuật canh tác và quản lý sinh thái có thể tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển của cây Dẻ gai, đồng thời giảm thiểu thiệt hại từ côn trùng và động vật gây hại.

3.1. Theo dõi và đánh giá

Việc theo dõi tình hình sinh thái và sự phát triển của các loài côn trùng là cần thiết để có thể đưa ra những quyết định quản lý đúng đắn. Các phương pháp như điều tra thực địa, sử dụng bẫy côn trùng và phân tích mẫu có thể giúp xác định mức độ gây hại và từ đó có những biện pháp can thiệp kịp thời.

3.2. Kết hợp các phương pháp quản lý

Kết hợp giữa các phương pháp quản lý sinh học và hóa học sẽ tạo ra một chiến lược hiệu quả hơn trong việc bảo vệ cây Dẻ gai. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại từ côn trùng mà còn bảo vệ các loài có ích trong hệ sinh thái. Sự phối hợp này cần được thực hiện một cách linh hoạt và phù hợp với điều kiện thực tế tại từng khu vực.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Rừng Dé gai Yên Thế (Castanopsis boisii Hickel et A. Camus, 1922) tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương là một trong những khu rừng đặc sản có diện tích lớn nhất của tỉnh, với các vạt rừng thuần loài tập trung tại xã Hoàng Hoa Thám và Bắc An, diện tích lên đến khoảng 54 ha. Rừng Dé không chỉ giữ vai trò quan trọng trong duy trì cân bằng sinh thái mà còn là nguồn thu nhập kinh tế thiết yếu cho cộng đồng địa phương thông qua sản phẩm hạt Dé thơm ngon. Tuy nhiên, hiện trạng rừng Dé đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi các loài côn trùng và động vật gây hại, đặc biệt là sâu hại và bọ que, dẫn đến hiện tượng trụi lá, suy giảm năng suất và nguy cơ biến mất diện tích rừng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá hiện trạng các loài côn trùng và động vật gây hại rừng Dé tại Chí Linh, mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài chính hại, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý tổng hợp, góp phần bảo tồn và phát triển bền vững rừng Dé. Nghiên cứu được tiến hành trong khoảng thời gian từ tháng 8/2013 đến tháng 3/2014, tập trung khảo sát thực địa tại các khu vực rừng Dé thuần loài và hỗn giao trong thị xã Chí Linh.

Việc quản lý hiệu quả các loài gây hại không chỉ giúp duy trì giá trị sinh thái mà còn bảo vệ nguồn lợi kinh tế từ rừng Dé, đồng thời góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển nông thôn mới tại địa phương. Nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách quản lý tài nguyên rừng đặc sản trong bối cảnh biến đổi môi trường và áp lực khai thác ngày càng gia tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý sâu bệnh hại tổng hợp (Integrated Pest Management - IPM), nhấn mạnh sự cân bằng sinh thái giữa các loài côn trùng gây hại và thiên địch trong hệ sinh thái rừng. Lý thuyết IPM đề cao việc sử dụng các biện pháp sinh học, cơ giới và hóa học một cách hợp lý, nhằm hạn chế tối đa tác động tiêu cực đến các loài có ích và môi trường.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các khái niệm về đa dạng sinh học, phân bố sinh thái và đặc điểm sinh học của côn trùng và động vật gây hại, bao gồm:

• Đa dạng loài côn trùng và động vật gây hại: xác định thành phần loài, mật độ và mức độ gây hại.
• Đặc điểm sinh học và sinh thái học: vòng đời, tập tính ăn hại, phân bố theo không gian và thời gian.
• Mô hình phân bố và tác động sinh thái: ảnh hưởng của các yếu tố tự nhiên và nhân sinh đến sự phát triển quần thể gây hại.
• Ngưỡng kinh tế thiệt hại: mức độ gây hại tối đa cho phép trước khi áp dụng biện pháp phòng trừ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa điều tra thực địa, phỏng vấn và phân tích tài liệu kế thừa. Cỡ mẫu gồm 12 ô tiêu chuẩn (mỗi ô 300 m²) được thiết lập tại các khu vực rừng Dé thuần loài và hỗn giao, cùng 4 tuyến điều tra đi qua nhiều dạng sinh cảnh khác nhau. Tổng cộng ba đợt điều tra thực địa được tiến hành từ tháng 9 đến tháng 12 năm 2013.

Phương pháp thu thập dữ liệu bao gồm:

• Điều tra nhanh trên ô tiêu chuẩn (OTC): ghi nhận số lượng, thành phần loài côn trùng và động vật gây hại trên các bộ phận cây Dé như lá, cành, thân và rễ.
• Điều tra theo tuyến: khảo sát phân bố và mật độ loài trên diện rộng.
• Bẫy đèn ban đêm: thu bắt côn trùng có tính xu quang nhằm phát hiện các loài hoạt động về đêm.
• Phỏng vấn người dân địa phương: thu thập thông tin về các loài gây hại, mức độ thiệt hại và các biện pháp phòng trừ hiện có.

Phân tích số liệu sử dụng các chỉ số thống kê như mật độ trung bình, tỷ lệ có sâu, phương sai, hệ số biến động và kiểm định thống kê U hoặc T để so sánh sự khác biệt giữa các ô tiêu chuẩn. Việc lựa chọn phương pháp phân tích dựa trên tính chất dữ liệu và mục tiêu đánh giá mức độ gây hại.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đa dạng loài côn trùng và động vật gây hại: Tổng cộng ghi nhận 102 loài côn trùng thuộc 35 họ và 10 bộ, trong đó Bộ cánh vẩy (Lepidoptera) và Bộ cánh cứng (Coleoptera) chiếm ưu thế với 67 loài (65,68%). Có 72 loài côn trùng được xác định là gây hại cho thực vật rừng, trong đó 30 loài có khả năng gây hại trực tiếp cho cây Dé gai yên thế. Mật độ các loài gây hại như bọ que nhỏ (Sipyloidea sipylus), sâu tơ lớn màu xám (Dendrolimus sp.) và sâu cuốn lá (Pandemis sp.) được đánh giá ở mức cao, chiếm tỷ lệ mật độ trung bình đến lớn.

2. Động vật gây hại: Ghi nhận 57 loài động vật gồm 15 loài thú và 42 loài chim, trong đó 17 loài được xác định là gây hại cho rừng Dé, chủ yếu thuộc bộ gặm nhấm (Rodentia) và bộ dơi (Chiroptera). Các loài như sóc đen (Ratufa bicolor), sóc chuột Hải Nam (Tamiops maritimus) và chuột nhà (Rattus flavipectus) có mật độ quần thể lớn, gây thiệt hại qua việc ăn quả và khoét đục thân cây.

3. Phân bố sinh thái: Các xã Hoàng Hoa Thám và Bắc An là vùng có mật độ và đa dạng loài côn trùng gây hại cao nhất, đồng thời cũng là trọng điểm cần tập trung quản lý. Phân bố côn trùng theo độ cao không có sự khác biệt rõ rệt, với mật độ cao hơn ở vùng chân đồi do nguồn thức ăn phong phú từ các cây bụi và cây nông nghiệp lân cận.

4. Mức độ gây hại và ảnh hưởng kinh tế: Trên 70% số loài côn trùng ghi nhận có khả năng gây hại cho thực vật, đặc biệt là các loài ăn lá non, đục thân và hút dịch cây, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và phát triển của rừng Dé. Mức độ thiệt hại được đánh giá qua tỷ lệ có sâu và mật độ sâu trung bình, cho thấy nguy cơ bùng phát dịch sâu hại nếu không kiểm soát kịp thời.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đa dạng và mật độ cao của các loài côn trùng và động vật gây hại tại rừng Dé Chí Linh, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về sâu bệnh hại rừng đặc sản ở miền Bắc Việt Nam. Việc phát hiện 30 loài côn trùng gây hại chính và 17 loài động vật gây hại phản ánh mức độ phức tạp trong quản lý sinh thái rừng Dé.

Nguyên nhân chính của sự bùng phát dịch hại được cho là do điều kiện khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa mưa kéo dài, tạo môi trường thuận lợi cho sinh sản và phát triển của sâu bệnh. Bên cạnh đó, hoạt động khai thác và sử dụng tài nguyên rừng chưa đồng bộ cũng làm suy giảm khả năng tự điều tiết của hệ sinh thái.

So sánh với các mô hình IPM trên thế giới, việc áp dụng các biện pháp quản lý tổng hợp, kết hợp sinh học, cơ giới và hóa học một cách hợp lý sẽ giúp kiểm soát hiệu quả các loài gây hại mà không làm mất cân bằng sinh thái. Dữ liệu thu thập có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố mật độ loài theo khu vực và bảng tổng hợp mức độ gây hại, giúp minh họa rõ ràng cho các nhà quản lý và cộng đồng địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng mạng lưới điều tra, dự báo sâu bệnh hại: Thiết lập hệ thống giám sát thường xuyên tại các khu vực trọng điểm như xã Hoàng Hoa Thám và Bắc An, nhằm phát hiện sớm và dự báo chính xác sự bùng phát dịch hại. Thời gian thực hiện: ngay trong năm đầu tiên, chủ thể thực hiện là Ban quản lý rừng và các cơ quan chuyên môn.

2. Áp dụng biện pháp sinh học và cơ giới: Sử dụng thiên địch tự nhiên như bọ ngựa, ong ký sinh để kiểm soát sâu hại, kết hợp với thu gom và tiêu hủy ổ trứng, sâu non bằng phương pháp thủ công. Mục tiêu giảm mật độ sâu hại ít nhất 30% trong vòng 2 năm. Chủ thể: cán bộ kỹ thuật và người dân địa phương.

3. Sử dụng thuốc hóa học có chọn lọc và an toàn: Khi cần thiết, áp dụng thuốc trừ sâu sinh học hoặc thuốc hóa học có độ độc thấp, đúng liều lượng và thời điểm để hạn chế ảnh hưởng đến các loài có ích và môi trường. Thời gian áp dụng linh hoạt theo mùa sâu bệnh, do các cơ quan bảo vệ thực vật phối hợp thực hiện.

4. Tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng: Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về quản lý sâu bệnh tổng hợp, vai trò của côn trùng có ích và tác hại của việc lạm dụng thuốc hóa học. Mục tiêu nâng cao nhận thức cho ít nhất 70% người dân trong khu vực trong vòng 1 năm. Chủ thể: chính quyền địa phương, các tổ chức phi chính phủ.

5. Phát triển mô hình quản lý tổng hợp (IPM) rừng Dé: Xây dựng và nhân rộng mô hình quản lý tổng hợp sâu bệnh hại rừng Dé dựa trên kết quả nghiên cứu, kết hợp các biện pháp kỹ thuật và quản lý cộng đồng. Mục tiêu áp dụng trên diện tích 150 ha trong 3 năm tới. Chủ thể: các viện nghiên cứu, trường đại học và Ban quản lý rừng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài nguyên rừng và bảo vệ môi trường: Luận văn cung cấp dữ liệu khoa học và giải pháp thực tiễn giúp họ xây dựng chính sách quản lý sâu bệnh hại rừng đặc sản hiệu quả, bảo vệ đa dạng sinh học và phát triển bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành lâm nghiệp, sinh thái học: Tài liệu chi tiết về đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài côn trùng và động vật gây hại, phương pháp điều tra và phân tích số liệu là nguồn tham khảo quý giá cho các nghiên cứu tiếp theo.

3. Người dân và cộng đồng địa phương sống gần rừng Dé: Hiểu biết về các loài gây hại và biện pháp phòng trừ giúp họ bảo vệ nguồn thu nhập từ rừng, đồng thời tham gia tích cực vào công tác bảo vệ và phát triển rừng.

4. Các tổ chức phi chính phủ và cơ quan hỗ trợ phát triển nông thôn: Luận văn cung cấp cơ sở để thiết kế các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo và phát triển mô hình quản lý sâu bệnh tổng hợp phù hợp với điều kiện địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao rừng Dé gai Yên Thế lại quan trọng đối với địa phương?
   Rừng Dé không chỉ duy trì cân bằng sinh thái mà còn cung cấp nguồn thu nhập từ hạt Dé đặc sản, góp phần phát triển kinh tế và sinh kế cho người dân tại Chí Linh.

2. Loài côn trùng nào gây hại nghiêm trọng nhất cho rừng Dé?
   Bọ que nhỏ (Sipyloidea sipylus) và sâu tơ lớn màu xám (Dendrolimus sp.) là những loài có mật độ cao và mức độ gây hại nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng của cây Dé.

3. Phương pháp điều tra côn trùng và động vật gây hại được thực hiện như thế nào?
   Nghiên cứu sử dụng kết hợp điều tra trên ô tiêu chuẩn, điều tra theo tuyến, bẫy đèn ban đêm và phỏng vấn người dân để thu thập dữ liệu đa dạng và chính xác.

4. Biện pháp quản lý sâu bệnh tổng hợp (IPM) có ưu điểm gì?
   IPM giúp kiểm soát sâu bệnh hiệu quả bằng cách kết hợp các biện pháp sinh học, cơ giới và hóa học, giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và các loài có ích.

5. Làm thế nào để cộng đồng địa phương tham gia bảo vệ rừng Dé?
   Thông qua tuyên truyền, đào tạo và xây dựng mô hình quản lý cộng đồng, người dân được nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng trừ sâu bệnh, góp phần bảo vệ và phát triển rừng bền vững.

Kết luận

• Đã xác định được 102 loài côn trùng và 57 loài động vật tại rừng Dé Chí Linh, trong đó 72 loài côn trùng và 17 loài động vật gây hại chính.
• Xã Hoàng Hoa Thám và Bắc An là vùng trọng điểm cần tập trung quản lý sâu bệnh hại.
• Mật độ và mức độ gây hại của các loài như bọ que nhỏ và sâu tơ lớn có nguy cơ làm suy giảm nghiêm trọng rừng Dé nếu không kiểm soát kịp thời.
• Đề xuất các giải pháp quản lý tổng hợp, bao gồm xây dựng mạng lưới giám sát, áp dụng biện pháp sinh học, cơ giới và hóa học an toàn, cùng với nâng cao nhận thức cộng đồng.
• Khuyến nghị triển khai mô hình IPM trên diện tích 150 ha trong 3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các biện pháp quản lý phù hợp với điều kiện địa phương.

Luận văn là cơ sở khoa học quan trọng để các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng địa phương phối hợp bảo vệ và phát triển bền vững rừng Dé gai Yên Thế tại thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TONG QUAN VAN ĐÈ NGHIÊN COU 1. Tình hình nghiên cứu về côn trùng và động vat hai trên thé gi¢ 1. Tình hình nghiên cứu về sâu hại ở Việt Nam. Các nghiên cứu về sâu hại cây tring lâm nghiệp.

Các nghiên cứu về cây Dé gai yên thể (Castanopsis boisii). 8 Chương 2: MỤC TIÊU, DOL TƯỢNG, PHAM VI, NỘI DUNG VÀ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU, „10 2. Mục tiêu nghiên cứu 10 2.

Mục tiêu tổng quát.2, Mục tiêu cụ thể 10 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 10 2. Đối tượng nghiền cứu 10 2.2, Phạm vi nghiên cửM,. Nội dung nghiên cứu.4, Phương pháp tiếp ci 3.

Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp kế thừa. Phương pháp phỏng vẫn 2 3. Phương pháp diéu tra thực địa.1, Điều tra nhanh trên 6 tiêu chuẩn, : « ca 1B 2.

Phương pháp điều tra theo tuyển 16 2. Phương pháp điều tra côn trùng bằng bẫy đèn : 19 2.4, Xác định đặc diém sinh học, sinh thái các loài gây hại Dé.5, Phương pháp xửlý số liệu 20 2. Xác định phân bé và các loài côn trùng gây hại chủ yếu 21 2. Phương pháp xác định mật độ và mức độ tác động của côn trùng và động vật hại cây Dé _- 2l Chương 3: DIEU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TE XÃ HỌI KHU VUC NGHIÊN CỨU.

Điều kiện tự nhiên. Vị trí dia lý 24 3. Thổ nhưỡng 25 3. Khí hậu, thủy văn -25 3.

Tài nguyên thực vật.6, Tai nguyên động vật 26 3. Điều kiện kinh tế, xã hội. Dân số và lao dong. Giáo dục, đảo tao.

Nhậ xét chung 3. Thể mạnh và tiém năng 3. Khó khăn 28 Chương 4: KET QUA NGHIÊN CỨU VA THẢO LUẬN. Hiện trang các loài côn trùng và động vật hi 4.

Thành phẩm loài.1, Côn trùng và côn trùng gây hại. Động vật và động vật gây hại 36 4. Phân bồ côn tring và côn tring gây hại 39 4.1, Phan bố theo khu vực. Phân bố côn trùng theo dai cao.

Các loại côn trùng và động vật hại Dé chủ yếu. Mô tả đặc điểm sinh học, sinh thái của các loài côn trùng và động. vật chính hại Đẽ.2, Dé mén nâu nhỏ,. Xén túc vẫn hình sao 45 4.

Bo hung nâu lớn : _ „46 4. Bọ hung nâu nhỏ.6, Bọ hưng nâu Xắm. Bọ xit dài 4g 4.9, Sóc chuột hải nam 50 4. Đề xuất một số giải pháp quản W côn trùng và động vật hại rừng Dé tại Chí Linh, Hải Dương 1 4.

Thực trạng các giải pháp quản lý sử dung tai nguyễn rừng Dé & Ku vực nghiên cứu : : ¬ SL 4. Đề xuất các giải pháp quản {ý côn trùng và động vật hại rừng Dé % 43.1, Biên pháp sinh học. Biện pháp cơ giới 56 4. Biện pháp hóa học.

Phòng trừ cu thé cho các loài sâu hại chủ yéu 5 4. Đối với loài bọ que hại lá 31 4. Đồi với các loài rệp, 58 4. Đối với các loài Bọ xit và sâu cuốn lá hai Dé 58 4.

Giải pháp nâng cao hiệu quả phòng trừ sâu hại 59 4. Mô hình quản lý tổng hợp sâu và động vật hai Dé.1, Chuẩn bị nhân lực, phương tiện, vật tư, kinh ph 61 dựng mạng lưới điều tra, dự tính, dự báo 61 KET LUẬN, TON TẠI VÀ KHUYEN NGHỊ 3. Khuyến nghị TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẰNG: TT 'Các mục bảng biểu ‘Trang 2.1 _| Điều tra thành phin côn trùng trên H, cành non và qua 15 22_| Điều tra sâu hoi than, cảnh, gốc 15 2ã. [Biểu ta sâu dưới đất 16 2a _| Thông tin huyền điều tra côn trùng và động vật bại rừng DE 7 25 _| Didu ưa côn trùng và động vật gây hại trên các tuyển điều ta | "T8 26 Ï anh sich các loi côn trùng bị thu hút tới bẫy 30 -%1.- Tong hop số lượng côn tring được ghi nhận trong đợtđiều ưa | 27 42_| Tong hợp cúc loài côn tring theo phương thức sống w 43 _| Danh lục các loài côn trùng gây hại thực vit ở Khu vực 2 4 _| Dah mục các loài côn trùng hại rừng Dé Chí Linh 3 43 [ Tong hợp các loài động vật ghi nhận tong đợi điều ra 3 46 | Danh mục ede loài động vật gây hại cho Dé tại Chi Linh 35 “47.

| Cie loài côn trùng và động vật gây hại cho rừng Dé ChiLinh | 39 S| Think phần các loài côn trùng thiên địch sâu hai Đề 3 DANH MỤC CÁC HÌNH. TT Các mục hình ảnh. | Bàn đỗ OTC điều ưa côn trùng và động vật hại DE ig 2:2. Ì Sơ đồ các uyễn dig tra côn trùng và động vật gây hai img DE | 17 23 _| Bay côn tring bằng bóng đòn ø “11.5 | Dễ mén nâu nhỏ (Gryllus testaceus) 42 4:6.

[ Ken túc vin hình sao (Anoplophora chinensis 4ã 47 [Bọ hung nâu lớn (olobiehiasauten) + 48 | Sâu non Bo hung nâu nhỏ 4 49 [Bohmgnânxim 1 DANH MỤC CÁC TỪ VIET TAT Ký hiệu Nội dung BQL | Ban quản ly CHXHCN Công hòa xã hội chủ nghĩa CHDCND. Ý Cộng hòa dân chủ nhân din ĐTQH Điễu tra quy hoạch Gs Giáo sư TUCN “Tổ chức bảo tôn thiên nhiên thé giới KBTTN Khu bảo ton thiên nhiên LSNG I 1S KH MV Mẫu vật ND Nghị định NXB “Nhã xuất bản ore © tiêu chuẩn Pv Phong vin wD Quyết định Qs 7 Quan sat R Rừng SC Sinh cảnh SĐVN Sách đỏ Việt Nam SIT Số thứ tự TT “Thứ tự. TL Tài liệu TS (Tigh sĩ Ths “Thạc st UBND Uy ban nhân dân VQG "Vườn quốc gia DAT VẤN DE TI xã Chí Linh là khu vực có diện tích rừng Dé lớn nhất của tỉnh Hải Dương, tập trung chủ yếu trên các xã Hoàng Hoa Thám và Bắc An. Rừng Dẻ ở các khu vực này là Dé gai yên thé (Castanopsis boisii) thuần loài phân bố nhiều nhất ở Hồ Séu (34 ha), Da Cóc (20ha).

Với đặc điềm tái sinh choi mạnh nên Dé gai yên thé trở thành loài ưu thé va tạo nên các vạt rừng Dé rộng khắp. Các khu rừng Dé này có vai trở to lớn trong việc duy trì sinh thái môi trường. Bên cạnh đó, chúng cỏn là các khu rừng cây đặc sản có chất lượng hạt thơm ngon và trở thành một nguồn lâm sản ngoài gỗ có giá trị kinh ế đối với công đồng địa phương. Do vậy, việc bảo vệ và phát triển rừng Dé ở “Chí Linh không những duy tri các giá trị cơ bản của rừng mà còn đáp ứng nhu cầu về sinh kế cho cộng đồng va góp phan thực hiện sự nghiệp phát triển nông thôn mới ở địa phương.

Tuy nhiên, hiện trạng rừng Dé ở Chi Linh đang đứng trước nguy cơ bị tần phá tắt lớn không chỉ do con người mà còn do côn trùng và động vật gây hại. Theo các thông tin gin đây cho thấy, diện tích rừng Dé đang bj Ray và Bọ que phá hoại mạnh, nhiều diện tích rừng Dẻ đã biến mắt. Sự bùng phát dịch sâu hại gây thiệt hại nhanh chóng có nguy cơ phá hủy hệ sinh thái của cả khu vực. Qua điều tra phỏng vấn về sinh kế của người dân khu vực gần rừng thì rừng Dé tự nhiên là một nguồn thu nhập đáng kể cho cuộc sống của họ Với sự bùng phát của sâu bệnh hại và nhiều loài động vật gây hại sẽ làm cho các khu rừng Dẻ trụi lá và không có khả năng phục hồi ảnh hưởng đến cảnh quan, sinh thái và kinh té của con người.

Vi vậy, việc quản lý côn trùng và động vật gây hại cho các khu rừng Dé là một trong những nội dung đang được. {quan tâm ở Chí Linh hiện nay. Côn trùng có mặt ở khắp mọi nơi nhưng không phải toàn bộ côn trùng. đều gây hai cho cây Dé ma cũng có rất nhiều loài có lợi.

Như chúng ta đã biết, côn trùng có số lượng loài và số lượng cá thé lớn nên chúng đóng vai trò là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái tham gia vào chu h tuần hoàn vật chất. Ngoài ra côn trùng còn tham gia vào thụ phắn cho các loài thực vật, làm. tăng năng suất cây trồng và góp phi lâm tăng tính đa dạng của thực vật Nhiều loài côn tring ký sinh tham gia vào việc tiêu diệt sâu hại, một số cung cấp những sản phẩm công nghiệp quý hiểm như kiến, tơ tằm, mật ong.Mac dù vậy, trong ý nghĩ của con người khi nói đến côn trùng thường nghĩ ngay đến loài có hại mà không nghĩ đến vai trò to lớn của chúng trong hệ sinh thái Khi nói đến sâu nhiều người nghĩ ngay đến việc tiêu diệt, làm sao tiêu diệt cảng nhiều càng tốt và không ngần ngại sử dụng thuốc hóa học dé diệt sâu. Trong khi dùng thuốc họ không nghĩ đến hậu quả do thuốc hóa học gây ra làm.

cho các loài côn trùng có ích bị tiêu diệt, hệ sinh thái nhanh chóng bị phá vỡ, ‘dy 6 nhiễm môi trường làm ảnh hưởng đến sức khỏe và đời sống con người. Do đó, việc bảo vệ khu rừng Dé ở Chi Linh cin dựa trên quan điểm tiêu diệt côn trùng hiệu quả, đúng phương pháp, thời điểm, đúng đối tượng gây hại và không ảnh hưởng đền các loài côn trùng khác. Xuất phát từ thực tiễn trên, chúng tôi đã thực hiện đề tài: “Nghién cứ: đề xuất giải pháp quản lý: côn trùng và động vật hại cay Dé gai yên thé Castanopsis boisit (Hiekel et A. Camus, 1922) tai thị xã Chi Linh, tinh Hải Duong”.

ĐỀ tài được thực hiện nhằm xác định được các loài côn trùng và động vật gây hại cho cây Dé gai yên thé tir đó có các biện pháp quản lý và bao vệ rừng Dễ hiệu quả và an toàn. Trén thé giới những nghiên cứu về sâu bệnh hai nói chung, sã hại cây lâm nghiệp nói riêng rất phong phú. Đó là các nghiên cứu cơ bản về sinh học, sinh thái học của các loài sâu, bệnh hại và các biện pháp phòng trir trong đó có những nghiên cứu về côn trùng có ích, biện pháp sử dụng côn trùng và vi sinh vat có ích theo hướng quản lý sâu bệnh hại tổng hợp. Người ta dự đoán số loài côn trùng chưa được biết đến trong rừng nhiệt đới ước tính tir 5 - 30 triệu (May, 1992).

Nếu con số 10 triệu loài côn trùng được chấp nhận có nghĩa là số lượng côn trùng tim thấy tại các vùng nhiệt đới chiếm đến trên 90% số loài sinh vật trên trái đất. Vai trở của côn trùng trong tự nhiên có 2 mặt cơ bản là tích cực và tiêu cực. ‘Theo Watson, More (1975) trong “Sé tay chi dẫn về thực tiễn quản lý. sâu bệnh hại tổng hợp (IPM)” đã đưa ra hướng dẫn sử dụng kỹ thuật sẵn có để hạn chế thiệt hại về mặt kinh tế cho hệ sinh thái nông nghiệp.