Chương 1 GIỚI THIỆU VỀ MẠNG XÃ HỘI 1.1 Giới thiệu chung về mạng xã hội Mạng xã hội, hay gọi là mạng xã hội ảo (tiếng Anh: Social network) là dịch vụ nối kết các thành viên cùng sở thích trên Internet lại với nhau với nhiều mục đích khác nhau không phân biệt không gian và thời gian. Những người tham gia vào mạng xã hội còn được gọi là cư dân mạng. Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của Internet, các mạng xã hội đã phát triển một cách nhanh chóng. Người dùng trên mạng có thể giao tiếp với nhau bất chấp khoảng cách địa lý, nhờ đó sự liên kết và tương tác giữa con người với nhau trở nên thường xuyên và nhanh chóng.
Các học giả cho rằng thuật ngữ "xã hội" giải thích cho các tính năng giống như một xã hội thực của mạng. Một mạng xã hội thông thường có những tính năng như: chat, e-mail, phim ảnh, voice chat, chia sẻ file, blog và xã luận. Có nhiều cách để các thành viên tìm kiếm bạn bè, đối tác đó là: dựa theo các nhóm (ví dụ như tên trường hoặc tên thành phố), dựa trên thông tin cá nhân (như địa chỉ e-mail hoặc screen name), hoặc dựa trên sở thích cá nhân (như thể thao, phim ảnh, sách báo, hoặc ca nhạc), lĩnh vực quan tâm: kinh doanh, mua bán. Nhờ vào các tính năng này, mạng xã hội có thể kết nối mọi người, chia sẻ sở thích và hoạt động không phân biệt chế độ chính trị, kinh tế và khoảng cách.
Qua e-mail và tin nhắn tức thời, các cộng đồng trực tuyến được tạo ra khi mọi người có thể dễ dàng trao đổi thông tin với nhau. Ngoài ra, mạng xã hội còn xây dựng nhiều môi trường nền tảng cho nhiều tiện ích, ứng dụng cho người dùng. Chính vì vậy, ngoài việc sử dụng mạng xã hội cho việc trao đổi thông tin thì người dùng còn có thể tiến hành nhiều hoạt động khác tùy theo các tiện tích đối với trang mạng xã hội cung cấp. Số lượng người dùng mạng xã hội trên toàn cầu tăng nhanh chóng trong những năm gần đây, theo thống kê của các nhà khoa học, mỗi ngày có hàng tỷ người trên 6 thế giới sử dụng tất cả các mạng xã hội [1].
Đối với mạng xã hội Facebook 1 , tính trung bình mỗi người dùng dành 7 giờ và 45 phút mỗi tháng [3]; 32 triệu lượt like và comment mỗi ngày trên Facebook [2]. Những số liệu này cho thấy càng ngày càng có nhiều người dùng sử dụng mạng xã hội và mạng xã hội đã trở thành một xu hướng lớn với tất cả người dùng trên Internet. Cũng theo xu hướng này, các mạng xã hội mới được lập để khai thác các khía cạnh khác nhau đáp ứng toàn diện nhu cầu người dùng. Trong việc giám sát và phân tích hành vi của con người, các công ty đã sử dụng mạng xã hội để tìm hiểu về tính cách và hành vi của nhân viên, đặc biệt là những nhân viên tiềm năng.
Facebook và các mạng xã hội khác đang ngày càng trở thành đối tượng của nghiên cứu học thuật. Các học giả ở nhiều lĩnh vực đã bắt đầu điều tra về tác động của các trang mạng xã hội. Những vấn đề này bao gồm: tính chất, sự riêng tư của người dùng, tính xã hội, văn hóa giới trẻ và giáo dục. Nhiều nghiên cứu cho thấy rằng các cá nhân có xu hướng tăng cường tính ẩn danh trong việc kết bạn trên Facebook để duy trì liên lạc và thường này làm mờ đi ranh giới giữa công việc và cuộc sống gia đình.
Mạng xã hội có nhiều ảnh hưởng tới các hoạt động trong thế giới thực. Theo một nghiên cứu vào năm 2015, 63% số người sử dụng Facebook hay Twitter ở Mỹ xem các mạng này là nguồn thông tin chính thức. Trong đó, những tin tức về giải trí được quan tâm nhất. Khi người dùng đọc các tin tứ mà họ quan tâm, họ có nhiều khả năng sẽ duy trì trò cuộc trò chuyện đó.
Ngoài ra, khi nội dung cuộc trò chuyện liên quan đến các vấn đề chính trị, người dùng có nhiều khả năng nói lên ý kiến của mình về quan điểm chính trị. Trong năm 2011, công ty HCL Technologies đã tiến hành nghiên cứu cho thấy rằng 50% các nhà tuyển dụng Anh đã cấm việc sử dụng các trang mạng xã hội hoặc dịch vụ trong giờ làm việc. Nghiên cứu này cũng cho thấy rằng người dùng cũng có ảnh hưởng về cảm xúc khi tham gia vào mạng xã hội. Mạng xã hội có nhiều ảnh hưởng đến các mối quan hệ trong thế giới thực.
Có một số công ty khuyến khích người lao động của mình sử dụng mạng xã hội để tạo ra các kết nối trong nội bộ. Giáo viên cũng thường xuyên sử dụng mạng xã hội để giữ kết nối với các sinh viên của họ hoặc đăng tải tài liệu, thông tin về bài học. Những cá nhân được hưởng lợi từ mạng xã hội muốn giữ kết nối với đối tác của họ. Ngoài ra, người dùng có thể tạo thành các nhóm có cùng sở thích hay 1 https://www.com 7 đam mê về một lĩnh vực nhất định.1 Lịch sử phát triển của mạng xã hội Mạng xã hội xuất hiện lần đầu tiên năm 1995 với sự ra đời của trang Class- mate2 với mục đích kết nối bạn học với nhau.
Tiếp theo là sự xuất hiện của SixDegrees3 vào năm 1997 với mục đích giao lưu kết bạn dựa theo sở thích. Năm 2002, mạng xã hội Friendster4 ra đời và trở thành một trào lưu mới tại Hoa Kỳ với hàng triệu người dùng đăng ký. Tuy nhiên, với sự phát triển quá nhanh về số người dùng cũng như nhu cầu tương tác giữa họ trên mạng xã hội này ngày càng lớn dẫn đến hệ thống máy chủ của Friendster thường bị quá tải mỗi ngày, gây thất vọng cho người dùng. Kế thừa các bước phát triển của các mạng xã hội đi trước, năm 2004 mạng xã hội MySpace5 ra đời với nhiều tính năng mới cho phép người dùng tải các hình ảnh video nhanh chóng thu hút hàng chục ngàn thành viên mới mỗi ngày.
Không những vậy, các thành viên cũ của Friendster cũng chuyển qua MySpace chỉ trong vòng một năm. Điều này cũng phản ánh rõ nhu cầu của người dùng đối với một mạng xã hội càng ngày càng lớn. Mạng xã hội giờ không chỉ là một không gian Hình 1.1: Doanh thu của mạng xã hội Facebook (đơn vị Triệu USD) để người dùng trao đổi, tương tác, kết bạn với nhau mà còn là nơi thể hiện quan điểm, ý kiến, sở thích. của người dùng.
Nắm được các nhu cầu của này của người dùng, MySpace trở thành mạng xã hội đầu tiên có nhiều lượt xem hơn cả Google và được tập đoàn News Corporation mua lại với giá 580 triệu USD.com 3 https://www.org 4 https://www.org 5 https://www.2: Sự phân bố của MXH trên toàn thế giới [45] Năm 2006, sự ra đời của mạng xã hội Facebook đánh dấu bước ngoặt mới cho hệ thống mạng xã hội trực tuyến. Với nền tảng nền tảng Facebook Platform hỗ trợ mạng mẽ cho các ứng dụng, người dùng có thể tạo ra những ứng dụng mới cho cá nhân mình cũng như các thành viên khác. Facebook nhanh chóng gặt hái được thành công vược bậc, mang lại hàng trăm tính năng mới cho Facebook và đóng góp không nhỏ cho con số trung bình 19 phút mà các thành viên bỏ ra trên trang này mỗi ngày [3]. Đến đây khái niệm về mạng xã hội mới thực sự được hình thành và đầy đủ giống như hiện nay.
Ngày nay có hàng trăm mạng xã hội trên toàn thế giới, nhìn chung MySpace và Facebook là những mạng xã hội nổi tiếng nhất. Ngoài ra, còn số một số mạng xã hội lớn khác như Orkut và Hi5 tại Nam Mỹ; Friendster tại châu Á và các đảo quốc Thái Bình Dương. Một số mạng xã hội gặt hái được nhiều công đáng kể như Bebo tại Anh, CyWorld tại Hàn Quốc, Mixi tại Nhật Bản. Ở Việt Nam hiện nay có một số mạng xã hội như: Zing Me, YuMe, Tamtay cũng đã thu hút được nhiều người dùng nhiều mục đích khác nhau.2 Những đặc điểm chung của mạng xã hội Một mạng xã hội giống như một xã hội ảo, trong đó mỗi tài khoản là một cá nhân trong xã hội.
Tuy nhiên, khác với thế giới thực, mỗi mạng xã hội bao gồm một số đặc điểm nổi bật: khả năng truyền tài thông tin nhanh và lưu trữ lượng thông tin khổng lồ, tính tương tác, tính liên kết cộng đồng. Khả năng truyền tài và lưu trữ thông tin: Một đặc điểm quan trọng trên mạng xã hội là những thông tin, xu hướng trên mạng xã hội được lan truyền rộng rãi trong thời gian ngắn. Những thành viên trong mạng xã hội là một mắt xích để tạo ra mạng lưới truyền tải thông tin đó. 9 Người dùng trong mạng xã hội có thể tương tác với nhau bất kể khoảng cách về địa lý, ngôn ngữ, giới tính, tôn giáo.
Nếu như trong thế giới thực, chúng ta phải gặp nhau để trao đổi, trò chuyện, hay cùng hợp tác thì ngày nay việc đó thật đơn giản và thuận tiện hơn rất nhiều. Mỗi mạng xã hộ đều có những chức năng tương tự nhau như: đăng trạng thái, đăng tải nhạc, hình ảnh, video clip, tạo thông điệp vv.nhưng được phân bổ dung lượng khác nhau. Các trang mạng xã hội lưu trữ thông tin nhóm và sắp xếp chúng theo những trình tự thời gian, nhờ đó người sử dụng có thể truy cập và tìm lại những thông tin đã đăng tải. Là những website mở, nội dung được xây dựng hoàn toàn dựa trên các thành viên tham gia.
Người dùng cũng có thể chia sẻ các quan đểm cá nhân của mình với những người xung quanh. Đây là một đặc điểm quan trọng trong mạng xã hội, nó giúp mỗi người dùng có nơi thể hiện quan điểm, ý kiến riêng của mình về một vấn đề nào đó. Tính đa phương tiện: Hoạt động theo nguyên lý của web 2.0, mạng xã hội có rất nhiều tiện ích nhờ sự kết hợp các yêu tố văn bản, âm thanh, hình ảnh. Một trang mạng xã hội giống có thể cung cấp nhiều ứng dụng khác nhau cho người dùng.
Sau khi đăng ký mở tài khoản, người dùng có thể tự do xây dựng một không gian riêng cho bản thân. Nhờ các tiện ích và dịch vụ mà mạng xã hội cung cấp, người dùng có thể chia sẻ đường dẫn, tệp tin, hình ảnh, video.Không những vậy, họ còn có thể tham gia vào các trò chơi trực tuyến đòi hỏi có nhiều người cùng tham gia, gửi tin nhắn, chat với bạn vè, từ đó tạo dựng các mối quan hệ trong xã hội ảo.
