Luận văn thạc sĩ kỹ thuật tài nguyên nước nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển tổ chức hợp tác dùng nước quản lý hiệu quả và bền vững công trình thủy lợi vùng bắc trung bộ phần 1

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích kỹ thuật tài nguyên nước nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển tổ chức hợp tác dùng nước quản lý, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề

• Tác giả: Võ Thị Kim Dung
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trịnh Chi Trung
• Trường học: Trường Đại học Thủy lợi
• Chuyên ngành: Quản lý tài nguyên nước
• Đề tài: Giải pháp phát triển tổ chức hợp tác quản lý nước bền vững cho công trình thủy lợi Bắc Trung Bộ
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VỀ CÁC MÔ HÌNH TỔ CHỨC HỢP TÁC DÙNG NƯỚC Ở VIỆT NAM
• 1.1. Hệ thống thể chế quản lý công trình thủy lợi ở Việt Nam
• 1.2. Các chính sách về quản lý khai thác công trình thủy lợi
• 1.3. Hệ thống tổ chức quản lý khai thác công trình thủy lợi ở Việt Nam
• 1.4. Kết quả nghiên cứu về các mô hình Tổ chức HTDN ở Việt Nam
• 1.5. Các kết quả nghiên cứu hoàn thiện thể chế phát triển tổ chức HTDN
• 1.6. Các kết quả nghiên cứu về các mô hình Tổ chức HTDN hiệu quả
• 1.7. Các kết quả nghiên cứu đánh giá hiệu quả các Tổ chức HTDN
• 1.8. Kết luận chương 1
• 2. CHƯƠNG II: ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC QUẢN LÝ THỦY NÔNG VÙNG BẮC TRUNG BỘ
• 2.1. Giới thiệu chung về vùng Bắc Trung Bộ
• 2.2. Hệ thống tổ chức quản lý khai thác công trình thủy lợi vùng Bắc Trung Bộ
• 2.3. Tình hình triển khai thực hiện các chính sách quản lý, khai thác công trình thủy lợi vùng Bắc Trung Bộ
• 2.4. Đặc điểm về tổ chức và hoạt động của tổ chức hợp tác dùng nước
• 2.5. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động của các Tổ chức HTDN
• 2.6. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả Tổ chức HTDN
• 2.7. Đánh giá thực trạng hiệu quả hoạt động các Tổ chức HTDN
• 2.8. Kết luận chương 2
• 3. CHƯƠNG III: ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TỔ CHỨC DÙNG NƯỚC VÙNG BẮC TRUNG BỘ
• 3.1. Đề xuất hoàn thiện, bổ sung các chính sách thúc đẩy phát triển Tổ chức hợp tác dùng nước
• 3.2. Chính sách hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của các Tổ chức HTDN
• 3.3. Chính sách hướng dẫn về phân cấp quản lý khai thác công trình thủy lợi
• 3.4. Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan trong hỗ trợ, phát triển Tổ chức HTDN
• 3.5. Xác định các bên liên quan đến phát triển Tổ chức HTDN
• 3.6. Đánh giá vai trò quan trọng của các tổ chức hỗ trợ phát triển Tổ chức HTDN
• 3.7. Xây dựng mối quan hệ của các bên liên quan đến phát triển Tổ chức HTDN
• 3.8. Cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan
• 3.9. Các mô hình Tổ chức HTDN phù hợp cho vùng Bắc Trung Bộ
• 3.10. Khái niệm về Tổ chức HTDN
• 3.11. Mô hình Tổ chức HTDN phù hợp cho vùng Bắc Trung Bộ
• 3.12. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu tổng quan về tổ chức hợp tác quản lý nước

Tổ chức hợp tác quản lý nước (HTDN) đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý và khai thác công trình thủy lợi (CTL) tại vùng Bắc Trung Bộ. Việc phát triển các mô hình HTDN không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên nước mà còn góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Theo nghiên cứu, quản lý nước có sự tham gia của cộng đồng là một trong những yếu tố quyết định đến thành công của các mô hình HTDN. Điều này được thể hiện qua việc người dân tham gia vào quá trình quản lý, từ đó tạo ra sự đồng thuận và nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ tài nguyên nước.

1.1. Vai trò của tổ chức HTDN trong quản lý nước

Tổ chức HTDN có vai trò quan trọng trong việc quản lý và khai thác CTL, giúp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên nước, giảm thiểu rủi ro và đảm bảo tính bền vững trong phát triển nông nghiệp. Theo các tài liệu nghiên cứu, phát triển bền vững của tổ chức HTDN không chỉ phụ thuộc vào cơ chế chính sách mà còn vào sự tham gia tích cực của người dân. Việc xây dựng các mô hình tổ chức HTDN phù hợp với đặc điểm địa phương là cần thiết để đảm bảo hiệu quả và tính bền vững trong quản lý nước.

II. Đánh giá thực trạng tổ chức HTDN tại Bắc Trung Bộ

Thực trạng hoạt động của các tổ chức HTDN tại Bắc Trung Bộ cho thấy nhiều mô hình chưa phát huy được hiệu quả tối đa. Nhiều tổ chức hoạt động không hiệu quả do thiếu nguồn lực và cơ chế hỗ trợ. Theo khảo sát, tỷ lệ các xã đạt tiêu chí thủy lợi trong xây dựng nông thôn mới chỉ đạt 42,15%. Điều này cho thấy cần thiết phải có các giải pháp quản lý tài nguyên nước hiệu quả hơn để phát triển các tổ chức HTDN. Đặc biệt, sự tham gia của các bên liên quan như chính quyền địa phương, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động của các tổ chức này.

2.1. Thực trạng và những thách thức

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ từ Nhà nước, nhưng thực tế cho thấy nhiều tổ chức HTDN vẫn gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động. Các vấn đề như thiếu kinh phí, cơ chế quản lý còn nặng tính bao cấp, và thiên tai thường xuyên xảy ra đã ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của các tổ chức này. Đặc biệt, nhiều tổ chức HTDN không đủ điều kiện để nhận kinh phí hỗ trợ từ Nhà nước, dẫn đến việc không thể duy trì hoạt động bền vững. Do đó, việc đánh giá thực trạng và tìm kiếm giải pháp phù hợp là rất cần thiết để nâng cao hiệu quả quản lý và phát triển tổ chức HTDN.

III. Đề xuất giải pháp phát triển tổ chức HTDN

Để phát triển bền vững tổ chức HTDN tại Bắc Trung Bộ, cần có những giải pháp đồng bộ và cụ thể. Đầu tiên, cần hoàn thiện cơ chế chính sách để thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng vào quản lý nước. Việc xây dựng các mô hình HTDN phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương là rất quan trọng. Ngoài ra, cần thiết phải có cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan, từ chính quyền địa phương đến các tổ chức xã hội, nhằm hỗ trợ và phát triển các tổ chức HTDN. Điều này sẽ giúp nâng cao năng lực quản lý và sử dụng tài nguyên nước một cách hiệu quả.

3.1. Cơ chế chính sách và hỗ trợ

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ rõ ràng và cụ thể cho các tổ chức HTDN, bao gồm việc cấp bù thủy lợi phí và hỗ trợ kỹ thuật. Chính phủ và các cơ quan chức năng cần có những hướng dẫn cụ thể về việc thành lập và hoạt động của tổ chức HTDN, nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững. Hơn nữa, việc tổ chức các khóa đào tạo về quản lý tài nguyên nước cho các thành viên trong tổ chức HTDN cũng là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của các tổ chức này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam với diện tích tự nhiên khoảng 53.000 km² và dân số trên 10 triệu người, là khu vực có điều kiện địa hình phức tạp, khí hậu khắc nghiệt và thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai như bão, lũ, hạn hán. Hệ thống công trình thủy lợi (CTTL) tại đây đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tưới tiêu cho khoảng 371.000 ha đất nông nghiệp, góp phần nâng cao năng suất và phát triển kinh tế nông thôn bền vững. Tuy nhiên, hiệu quả quản lý và khai thác các công trình này còn nhiều hạn chế, đặc biệt là ở cấp cơ sở do tổ chức quản lý chưa đồng bộ, thiếu sự phối hợp và nguồn lực tài chính hạn chế.

Nghiên cứu tập trung đánh giá thực trạng hoạt động của các Tổ chức hợp tác dùng nước (HTDN) tại vùng Bắc Trung Bộ, bao gồm 45 xã thuộc 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Thừa Thiên - Huế. Mục tiêu chính là phân tích hiệu quả quản lý, vận hành và bảo dưỡng CTTL, từ đó đề xuất các giải pháp phát triển tổ chức HTDN nhằm nâng cao hiệu quả và tính bền vững trong điều kiện thực hiện chính sách miễn giảm thủy lợi phí. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông nghiệp tại vùng, đồng thời góp phần hoàn thiện khung pháp lý và chính sách quản lý thủy lợi ở Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên ba quan điểm lý thuyết chính:

1. Phân tích hệ thống: Hiệu quả và tính bền vững của tổ chức HTDN chịu ảnh hưởng bởi các yếu tố thể chế, tài chính, kỹ thuật và xã hội. Mô hình này giúp nhận diện các thành phần và mối quan hệ trong hệ thống quản lý thủy lợi.

2. Phân tích nguyên nhân và kết quả: Đánh giá khách quan hiệu quả quản lý tưới tiêu thông qua các chỉ tiêu định lượng và định tính, nhằm xác định các nguyên nhân gây ra hiệu quả thấp hoặc không bền vững.

3. Quan điểm bền vững: Nhấn mạnh vai trò của sự tham gia của người dùng nước trong quản lý, vận hành và bảo dưỡng công trình thủy lợi, coi đây là yếu tố quyết định sự thành công của tổ chức HTDN.

Các khái niệm chính bao gồm: Tổ chức hợp tác dùng nước (HTDN), quản lý thủy lợi có sự tham gia của cộng đồng (PIM), hiệu quả quản lý thủy lợi, miễn giảm thủy lợi phí, và mô hình tổ chức HTDN phù hợp với đặc điểm vùng Bắc Trung Bộ.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Thu thập dữ liệu sơ cấp qua điều tra thực địa tại 45 xã thuộc 3 tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh và Thừa Thiên - Huế; phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm với các bên liên quan như Sở NN&PTNT, UBND xã, các tổ chức HTDN và người dùng nước. Dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ báo cáo của Tổng cục Thủy lợi, các văn bản pháp luật và các nghiên cứu trước đây.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của cộng đồng (PRA) để thu thập và phân tích thông tin thực trạng; phân tích thống kê mô tả các chỉ tiêu về quy mô, tài chính, hiệu quả hoạt động của tổ chức HTDN; phân tích căn nguyên để xác định các tồn tại, vướng mắc; tập hợp ý kiến chuyên gia và thảo luận nhóm tập trung để đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong năm 2015, với giai đoạn thu thập dữ liệu thực địa kéo dài khoảng 6 tháng, tiếp theo là phân tích và hoàn thiện luận văn trong 3 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô và loại hình tổ chức HTDN: Vùng Bắc Trung Bộ có 2.042 tổ chức HTDN, trong đó 76,9% là hợp tác xã, 22,8% là tổ hợp tác, còn lại là ban quản lý thủy nông và các loại hình khác. Phần lớn tổ chức có quy mô phục vụ diện tích tưới từ 50 đến 200 ha, với 40% phục vụ 50-100 ha và 50% phục vụ 100-200 ha.

2. Tài chính và thu phí thủy lợi nội đồng: 16% tổ chức HTDN không thu được phí thủy lợi nội đồng, chủ yếu do phụ thuộc vào nguồn cấp bù thủy lợi phí của Nhà nước. Mức thu phí trung bình là 429.000 đồng/ha/vụ, tuy nhiên có nơi thu vượt mức quy định (tỷ lệ vượt quy định ở Thừa Thiên - Huế lên tới 93%). Tỷ lệ chi phí vận hành và bảo dưỡng công trình chiếm trung bình 80% tổng thu nhập từ dịch vụ thủy lợi.

3. Hiệu quả cung cấp dịch vụ tưới: Tỷ lệ diện tích thực tế được tưới so với kế hoạch đạt khoảng 80% ở Nghệ An và Hà Tĩnh, thấp hơn ở Thừa Thiên - Huế với 74%. Nguyên nhân chính là do điều kiện địa hình phức tạp, nguồn nước hạn chế và năng lực quản lý còn yếu.

4. Hiệu quả hoạt động của tổ chức HTDN: Qua đánh giá 93 tổ chức tại 45 xã, chỉ có 84% tổ chức đảm bảo tư cách pháp lý, 78% tổ chức có mức chi phí vận hành và bảo dưỡng trên 80% tổng thu nhập, và tỷ lệ phân phối nước theo kế hoạch đạt 90%. Tuy nhiên, sự phối hợp giữa các bên liên quan còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động chung.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy tổ chức HTDN tại Bắc Trung Bộ đang hoạt động với nhiều khó khăn về tài chính, năng lực quản lý và sự phối hợp giữa các bên liên quan. Việc không thu đủ phí thủy lợi nội đồng làm giảm khả năng tự chủ tài chính, ảnh hưởng đến công tác duy tu, bảo dưỡng công trình. So với các nghiên cứu trước đây tại đồng bằng sông Hồng và miền Nam, vùng Bắc Trung Bộ có điều kiện địa hình và khí hậu khắc nghiệt hơn, đòi hỏi mô hình tổ chức và chính sách phù hợp hơn.

Biểu đồ phân phối diện tích tưới thực tế so với kế hoạch và bảng thống kê tỷ lệ thu phí thủy lợi nội đồng vượt quy định sẽ minh họa rõ nét các vấn đề tài chính và hiệu quả cung cấp dịch vụ. So sánh với các mô hình PIM thành công ở miền Trung và đồng bằng sông Hồng cho thấy sự cần thiết của việc nâng cao năng lực tổ chức và hoàn thiện chính sách hỗ trợ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý và chính sách hỗ trợ: Ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể về phân cấp quản lý, xác định cổng đầu kênh, mức trần phí thủy lợi nội đồng phù hợp với đặc điểm vùng Bắc Trung Bộ. Thời gian thực hiện: 1-2 năm; Chủ thể: Bộ NN&PTNT phối hợp UBND các tỉnh.

2. Nâng cao năng lực tổ chức HTDN: Tổ chức đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ quản lý và nhân viên vận hành, đồng thời xây dựng quy chế hoạt động minh bạch, dân chủ. Thời gian: liên tục hàng năm; Chủ thể: Trung tâm tư vấn PIM, Sở NN&PTNT.

3. Tăng cường nguồn lực tài chính và cơ chế thu phí: Xây dựng cơ chế thu phí thủy lợi nội đồng hiệu quả, đảm bảo tổ chức HTDN có nguồn thu ổn định để duy trì hoạt động. Khuyến khích sự tham gia của cộng đồng trong giám sát thu phí. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: UBND xã, tổ chức HTDN.

4. Phát triển mô hình liên hiệp tổ chức HTDN: Khuyến khích liên kết các tổ chức HTDN quy mô nhỏ thành liên hiệp để tăng hiệu quả quản lý, vận hành và huy động nguồn lực. Thời gian: 2-4 năm; Chủ thể: UBND huyện, Sở NN&PTNT.

5. Tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan: Xây dựng cơ chế phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp khai thác CTTL và tổ chức HTDN nhằm nâng cao hiệu quả quản lý và vận hành hệ thống thủy lợi. Thời gian: ngay lập tức và duy trì; Chủ thể: UBND tỉnh, Sở NN&PTNT.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý thủy lợi các cấp: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy định và nâng cao hiệu quả quản lý công trình thủy lợi.

2. Các tổ chức HTDN và hợp tác xã nông nghiệp: Hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý, vận hành và phát triển mô hình tổ chức phù hợp với điều kiện địa phương.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành thủy lợi, nông nghiệp: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp đánh giá và phân tích hiệu quả tổ chức quản lý thủy lợi.

4. Các cơ quan tài trợ và tổ chức phát triển nông thôn: Là tài liệu tham khảo để thiết kế các dự án hỗ trợ phát triển tổ chức HTDN và quản lý thủy lợi bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Tổ chức HTDN là gì và vai trò của nó trong quản lý thủy lợi?
   Tổ chức HTDN là các hợp tác xã, tổ hợp tác hoặc ban quản lý thủy nông do người dân thành lập để quản lý, vận hành và bảo dưỡng công trình thủy lợi nội đồng. Vai trò chính là đảm bảo phân phối nước tưới công bằng, hiệu quả và duy trì hoạt động bền vững của hệ thống thủy lợi.

2. Tại sao việc thu phí thủy lợi nội đồng lại quan trọng?
   Thu phí thủy lợi nội đồng là nguồn tài chính chủ yếu để tổ chức HTDN duy trì hoạt động vận hành, bảo dưỡng công trình. Thiếu nguồn thu này sẽ làm giảm khả năng tự chủ tài chính, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và hiệu quả quản lý.

3. Những khó khăn chính của tổ chức HTDN tại Bắc Trung Bộ là gì?
   Khó khăn bao gồm năng lực quản lý hạn chế, thiếu nguồn lực tài chính do không thu đủ phí, sự phối hợp yếu giữa các bên liên quan, điều kiện địa hình và khí hậu phức tạp, cũng như chính sách chưa đồng bộ và phù hợp.

4. Các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức HTDN là gì?
   Bao gồm hoàn thiện chính sách pháp luật, nâng cao năng lực tổ chức, tăng cường thu phí và nguồn lực tài chính, phát triển mô hình liên hiệp tổ chức HTDN, và tăng cường phối hợp giữa các bên liên quan.

5. Làm thế nào để nhân rộng mô hình tổ chức HTDN hiệu quả?
   Cần có sự hỗ trợ về chính sách, đào tạo nâng cao năng lực, đầu tư hạ tầng thủy lợi nội đồng, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng người dùng nước để đảm bảo tính bền vững và hiệu quả lâu dài.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng cho thấy tổ chức HTDN vùng Bắc Trung Bộ hoạt động với nhiều khó khăn về tài chính, năng lực và sự phối hợp, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý công trình thủy lợi.
• Tỷ lệ diện tích tưới thực tế đạt khoảng 80% so với kế hoạch, thấp hơn so với yêu cầu phát triển nông nghiệp bền vững.
• Các tổ chức HTDN chủ yếu là hợp tác xã và tổ hợp tác với quy mô nhỏ, phân tán, gây khó khăn trong quản lý và vận hành.
• Chính sách miễn giảm thủy lợi phí đã tạo nguồn lực tài chính nhưng còn nhiều bất cập trong thực thi và thu phí nội đồng.
• Đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao năng lực, tăng cường tài chính và phối hợp nhằm phát triển tổ chức HTDN hiệu quả, bền vững.

Next steps: Triển khai các đề xuất chính sách, tổ chức đào tạo nâng cao năng lực, xây dựng mô hình liên hiệp tổ chức HTDN và tăng cường phối hợp liên ngành trong vòng 1-3 năm tới.

Call to action: Các cơ quan quản lý, tổ chức HTDN và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để áp dụng các giải pháp này, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thủy lợi, phát triển nông nghiệp bền vững và xây dựng nông thôn mới tại vùng Bắc Trung Bộ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của để tài Quản lý tới có sự tham gia của người dân (PIM) là việc người hưởng lợi và những người liên quan đóng vai trò ở mọi khía cạnh và ở mọi cấp độ trong quản lý tưới tiêu. Vấn để nây được nhìn nhận là giải pháp phù hợp nhằm cãi thiện hiệu qua hoạt động của các hệ thống công tình thủy lợi (CTTL), dip ứng yêu cầu quản lý tông hợp tải nguyên nước, phục vụ đa mục tiêu, phát triển bền vững. Chính vi vay, tăng cường thúc đây PIM được nhiều nước trên th giới rất coi trong, như một trong những xu thé tắt yéu trong công tác quản lý, khai thác CTTL, nhằm tăng cường xã hội hóa, giảm bao cấp tir Nhà nước, Trong nhiều năm gần đây, các dự án thuỷ lợi, nhất là các dự án đầu tư CTTL từ các tổ chức nước ngoài vào Việt Nam đều gắn liền với việc phát triển các Tổ chức hợp tác ding nước (HTDN), là một trong số những nội dung quan trọng khi thực hiện PIM, Dae biệt, một số tổ chức như ngân hing Châu A (ADB), ngân bàng thé giới (WB).coi PIM là điều kiện n quyết để đầu tơ vẫn xây dưng, ning cp, khối phục L.

Vi vậy, nhiễu mô hình Tổ chức HTDN đã được thành lập và bước. đầu đi vào hoạt động đạt được một số kết quả khả quan. Tuy nhiên, cũng có một số mô hình trở về điểm xuất phát Chính phủ Việt Nam cũng đã và dang quan tâm đến PIM, nhiễu chủ trương, chính sách iên quan đến PIM đã được ban hành. Thông tư số 41/2013/TT - BNNPTNT của Bộ NN&PTNT đã được ban hành để hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chi quốc gia vỀ nông thôn mới, quy định một nội dung quan trong trong việc thực hiện tí chí thủy lợi là hệ thống thủy lợi trong phạm vi xã, do xã quản lý phải có “Tổ chức HTDN quản lý khai thác và bảo vệ công trình, đảm bảo kênh mương, cổng, kẻ, đập, bo bao được vận hành có hiệu quả vũng, phục vụ cho sản xuất, dân sinh, được đa số người dan hướng lợi đồng thuận.

Để nâng cao hiệu quả quản lý khai thác CTTL cũng như thực hiện chủ trương. của chính phủ và Bộ NN&PTNT, mộtsố địa phương da tiền hành chuyển giao công trình cũng như hình thành ác tổ chức của người dân, cộng đồng để tếp nhận quản lý CTTL. Kết quả là một số mô hình có thé được nhân rộng trên địa bản địa phương. những với không ít hổ khăn, còn hầu hết các nơi khác không nhân rộng được, thâm chí mộtsố tổ chức hoạt động không hiệu quả, bị an rã Đặc biệt, nhiêu Tổ chức HTDN hiện nay không đủ điều kiện tgp nhận kinh phí cấp bù thủy lợi phí của nhà nước, lại không thu được phí thủy lợi nội đồng hoặc.

thu thấp nên không đảm bảo ải chính để duy tì các hoạt động, dẫn đến công tinh ngày cing xuống cấp.Bên cạnh đó, nhiễu TS chức HTDN nhận được nguồn thủy lợi phí cắp bù thì lại chi sai mục đích, phạm vi miễn giảm thủy lợi phí, thiểu khả năng thanh quyết toán. Thiên tai lũ lụt thường xuyên, mức độ đối nghèo cao, tiểm năng kinh tẾ hạn chế luôn làm hạn chế hiệu quả và tinh bÈn vững của CTL, là những trở ngại cho việc huy động nguồn lực của địa phương vào vi thực hiện các tiêu chí nông thôn. mới nói chung và tiêu chí thủy lợi nói riêng trong vùng Bắc Trung Bộ. Đến nay tỷ lệ các xã đạt tiêu chí thủy lợi về xây dựng nông thôn mới chỉ đạt 42,15, Ngoài nguyên nhân về công trình như hệ thống thủy lợi nội đồng còn chưa hoàn chỉnh, sông tác quy hoạch, xây dựng hệ thống thuỷ lợi nội đồng còn nhiễu bắt cập, thiểu khoa học, kênh tưới tiêu kết hợp là phổ biển, quy mô mộng đắt khu tưới manh min con có nguyên nhân hết sức quan trọng là tổ chức quản lý hệ thống thuỷ lợi nội đồng cồn nhiều bắt cập, một số tổ chúc hình thành theo kiểu tự phát hoặc áp đặt, thiểu đồng bộ, cơ chế quản lý vẫn nặng tính bao cấp, nhiều công tinh thủy lợi chưa có chủ quản lý đích thực nên hiệu quả tưới tiêu thấp, Phân tích ở trên cho thấy công tác quản lý vận hành và bảo dưỡng CTTL là một quá trình phức tạp, chịu sự tác động của nhiều về thể chế, tài chính, kỹ thuật, xã h trong đó sự tham gia của người dùng nước là một trong những yếu tố quyết định4 su thành công của quản lý khai thác CTL.

Vì vậy, nghiên cứu đánh giá thực trang hoạt động của tổ chức quản ý, từ đồ đỀ xuất giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của TỔ chức HTDN là cin thiết, phục vụ ĐỀ án năng cao hiệu quả quản lý khai thác CTTL hiện có g: án với xây dụng nông thôn mới cho vùng Bắc Trung Bộ. Me dich của để tài Đánh giá thực trang các tổ chức quản lý thủy nông cơ sở, từ đó đề xuất các giả pháp phát triển Tổ chức HTDN để quản lý hiệu qua và bên vững CTTL trong điều kiện thực hiện chính sich miễn giảm thủy lợi phí ở vàng Bắc Trung Bộ, 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cí ~_ Đổi tượng nghiên cứu: Các tổ chức thủy nông cơ sở quản lý công tình thay lợi trong phạm vi xã. ~ Phạm vĩ nghiên cứu: Thực hiện điều tra, đánh gi các tổ chức quản lý thủy nông cơ sở tại 3 tinh Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên - Huế, Mỗi tỉnh chọn 15 xã ở 3 huyện để điều tra 4.

Cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu 4. Cách tếp cận = ‘Theo quan điểm phân tích hệ thống: Hiệu quả và tính bền vững của các Tổ chức HTDN liên quan đến sự tắc động của nhiễu yếu tổ về thể chế, tài chính, kỹ thuật,xã hội = Theo quan điểm phân tích nguyên nhân va kết quả: Đánh giá khách quan hiệu quả quản lý tưới + ‘Theo quan điễm bén vững: Phát huy sự tham gia của người ding nước quyết định đến hiệu quả, bin vững của các tổ chức quản ý công tinh thủy lợi 42. Phương pháp nghiên cứu = Phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia của cộng đồng (Participatory Rural Assessmen-PRA): Sử dụng các phiếu đi trả, phóng „ điều tra thực địa, hop dan để thu thập thông tin Š thực trang Tổ chức HTDN, lấyý đánh giá về sự hit lòng của người dùng nước với chất lượng dịch vụ thủy lợi và thio luận về iêu chí đánh giá hiệu quả hoại động của các Tổ chức HTDN. ~_ Phương pháp thống kê: Phân tích thông kê các số liệu, tài liệu v thực trạng Tổ chức HTDN ở các tỉnh điều trụ ~ _ Phương pháp phân tich căn nguyên: Phân tích, đánh các tổn tại, vướng mắc trong quá trình hoại động của Tổ chức HTDN, tìm ra các nguyên nhân để đưa ra các giải pháp phát triển Tổ chức HTDN phù hợp vùng Bắc Trung bộ.

- Phương pháp tập hợp ý kiến chuyên gia: Tham khảoý kiến các chuyên gia đầu. ngành, nhiều kinh ng êm về quản lý tưới có sự tham gia dé lựa chọn tiêu chí và thang điểm đánh giá hiệu quả Tổ chức HTDN, đề xuất giải pháp phát triển Tổ chức HTDN vùng Bắc Trung Bộ, = _ Phương pháp thảo luận nhóm tập rung: Thảo luận nhóm tập trung với sự tham sia của các bên ở dia phương (Sở NN&PTNT, Ban quản lý dự án, Công ty khai thác CTTL, Lãnh đạo UBND xã, lãnh đạo các Tổ chức HTDN để thảo Tận xác định vai rd của các bên liên quan đến phát tiễn TS chức HTDN (Phương pháp của GTZ). Các đóng gúp của luận văn: = Đánh giả thực trạng hoạt động của các Tổ chức HTDN vùng Bắc Trung Bộ trên cơ sở kết quả điều tr tại 45 xã ở 3 tinh Nghệ An, Hà Tĩnh và Thừa Thiên- Huế, ~_ Đề xuất giải pháp phát tiển Tổ chức hợp tác đăng nước vùng Bắc Trung Bộ, bao gầm giải pháp hoàn thiện cơ chế, chính sich để thúc diy phát tiên Tổ chức HTDN trong điều kiện miễn giảm thủy lợi phí: Vai td các bên liên quan trong việc phối hợp, hỗ trợ các tổ chức hop tác dùng nước và các mô hình T chức HTDN phù hợp cho vùng Bắc Trung Bộ CHUONG 1: TONG QUAN KET QUÁ NGHIÊN CỨU VE CÁC MO HINH TO CHỨC HỢP TAC DUNG NƯỚC Ở VIỆT NAM 1. Hệ thống thé chế quan lý công trình thủy lợi ở lật Nam.

Các chính sách về quản lý khai thác công trình thủy lợi Trong những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách về quản lý khai thác CTTL, trong đỏ có các chính sách về phân cấp quản lý, chuyển giao CTTL, phát tiển các Tổ chức HTDN., tạo hành lang pháp lý và cơ hội thuận lợi cho phát triển Tỏ chức HTDN. ‘V8 nâng cao hiệu quả quản lý, khai thác va bảo vệ CTL, trong đó có các Tổ chức HTDN, chính phủ đã ban hành các chính sách như: Pháp lệnh khi thác và bảo vệ công tình thủy lợi (2001): Nghị định 143/2003/NĐ-CP quy định chi iết thi hành một số điều của Pháp lệnh khai thác công trình thủy lợi: Nghị định số 1402005/NĐ-CP ngày 11/11/2005 của Chính phủ quy định về xử phạt hành chính trong lĩnh vực quản lý, kha thác công tình thu lợi:Nghị định 67/2012/NĐ-CP quy định về chính sách miễn giảm thủy lợi phí: Thông tr 56/2010/TT-BNNPTNT quy định một số nội dung rong hoạt động của ác tổ chức quản lý, khai thác công trình thủy lợi; Thông tư 652009/TT-BNNPTNT về Hướng dã tổ chức hoạt động và phân cấp quản lý, khai thác công trình thủy lợi. Về tổ chức và hoạt động của các Tổ chức HTDN, ty theo loại hình có thể căn cứ vào Luật số 23/2012/QH13 của Quốc hội quy định về vige thành lập, tổ chức và hoạt động của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã; Nghị định 151/2007/NĐ-CP của Chính phủ tổ chức và hoạt động của tổ hợp tác; Thông tr 40201UTT- BNNPTNT của Bộ NN&PTNT quy định vé năng lực của tổ chức, cá nhân tham gia ‘quan lý, khai thác các công tinh thủy lợi Bộ NN&PTNT cũng đã ban hành một hủ trương, chính s ich nhằm phát triển Tổ chức HTDN. Diễn hình phải kể đến Khung chiến lược phát triển PIM (2004), Thông tự 75/2004/TT-BNNPTNT về Hướng dẫn thành lập, củng cố và phát triển tổ chức hợp tác dùng nước.

Gần đây, việc phát tiễn các mô hình Tỏ chức HTDN cũng được Bộ lồng ghép trong một số chính sich như Thông tư 41/2013/TT- BNNPTNT về Hướng dẫn thực hiện bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới, Đề án Nang cao hiệu quả quản lý Khai thác các công tình thủy lợi hiện có.