Luận văn thạc sĩ về giải pháp nâng cao hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng thương mại Việt Nam

Chuyên đề nghiên cứu Giải pháp nâng cao hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng thương mại tại Việt Nam, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao

• Tác giả: Phan Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Hoàng Ngân
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Kinh Tế - Tài Chính Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hoạt Động Sáp Nhập Và Mua Lại Ngân Hàng Thương Mại Tại Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI (M&A) NGÂN HÀNG
• 1.1. Tổng quan về M&A
• 1.1.1. Khái niệm
• 1.1.2. Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động M&A NH
• 1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động M&A
• 1.3. Phân biệt khái niệm sáp nhập và mua lại
• 1.4. Các hình thức sáp nhập và mua lại
• 1.4.1. Dựa trên mức độ liên hệ giữa các bên tiến hành M&A
• 1.4.1.1. Sáp nhập cùng ngành (hay còn gọi là sáp nhập chiều ngang)
• 1.4.1.2. Sáp nhập dọc
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ HOẠT ĐỘNG M&A CỦA HỆ THỐNG NHTM VIỆT NAM
• 2.1. Tổng quan về hoạt động của các NHTM Việt Nam
• 2.1.1. Thực trạng hoạt động của các NHTM Việt Nam hiện nay
• 2.1.2. Phân tích SWOT (Strengths – Weaknesses – Opportunities - Threats)
• 2.1.2.1. Thách thức (Opportunities)
• 2.2. Thực trạng hoạt động M&A NHTM tại Việt Nam
• 2.2.1. Tình hình hoạt động M&A Ngân hàng tại Việt Nam trước năm 2005
• 2.2.2. Tình hình hoạt động M&A NH tại Việt Nam từ sau năm 2005 đến nay
• 2.2.2.1. Hoạt động mua cổ phần giữa nhà ĐTNN và NHTMCP Việt Nam
• 2.2.2.2. Hoạt động mua cổ phần giữa các NHTM tại Việt Nam
• 2.2.2.3. Hoạt động sáp nhập giữa các NHTMCP Việt Nam
• 2.2.3. Phân tích đánh giá hoạt động M&A trong ngành NH tại Việt Nam
• 2.2.3.1. Đặc điểm của hoạt động M&A trong thời gian vừa qua
• 2.2.3.2. Hoạt động M&A của NHTM VN với hoạt động M&A của NHTMCP
• 2.2.3.3. Những nhân tố thúc đẩy hoạt động M&A ngành NH tại Việt Nam
• 2.2.3.4. Những kết quả đạt được
• 2.2.3.5. Những mặt hạn chế và nguyên nhân
• 2.2.3.5.1. Những mặt hạn chế
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HOẠT ĐỘNG SÁP NHẬP VÀ MUA LẠI CÁC NHTM VN
• 3.1. Mục tiêu và định hướng phát triển ngành ngân hàng VN
• 3.1.1. Mục tiêu cơ cấu lại hệ thống các TCTD
• 3.1.2. Quan điểm cơ cấu lại hệ thống các TCTD
• 3.2. Giải pháp vĩ mô góp phần nâng cao hoạt động M&A các NHTM Việt Nam
• 3.2.1. Đối với Quốc hội và Chính phủ
• 3.2.2. Đối với NHNN
• 3.3. Giải pháp vi mô đối với các NHTM Việt Nam để nâng cao hoạt động M&A
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về hoạt động sáp nhập và mua lại ngân hàng

Hoạt động sáp nhập ngân hàng và mua lại ngân hàng (M&A) đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của các ngân hàng thương mại tại Việt Nam. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu hóa, các ngân hàng cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa hoạt động của mình. Việc thực hiện các thương vụ M&A không chỉ giúp các ngân hàng mở rộng quy mô mà còn tăng cường hiệu quả hoạt động. Theo thống kê, từ năm 2005 đến nay, hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể, với nhiều thương vụ lớn được thực hiện. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua để tối ưu hóa hoạt động này.

1.1. Tầm quan trọng của hoạt động M A trong ngành ngân hàng

Hoạt động M&A trong ngành ngân hàng không chỉ giúp tăng cường tính thanh khoản ngân hàng mà còn tạo ra cơ hội để các ngân hàng mở rộng thị trường và cải thiện dịch vụ. Việc hợp nhất ngân hàng giúp giảm thiểu chi phí hoạt động, tối ưu hóa quy trình và nâng cao khả năng cạnh tranh. Theo một nghiên cứu gần đây, các ngân hàng sau khi thực hiện M&A thường có hiệu suất tài chính tốt hơn so với trước khi sáp nhập. Điều này cho thấy rằng, việc thực hiện M&A là một giải pháp hiệu quả để nâng cao hiệu quả ngân hàng và đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng.

II. Thực trạng hoạt động M A ngân hàng tại Việt Nam

Thực trạng hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam cho thấy sự phát triển mạnh mẽ trong những năm gần đây. Nhiều ngân hàng đã thực hiện mua lại ngân hàng khác để tăng cường quy mô và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại, như sự thiếu minh bạch trong quy trình M&A và những rủi ro liên quan đến việc quản lý rủi ro ngân hàng. Các ngân hàng cần phải có chiến lược rõ ràng và hiệu quả để thực hiện các thương vụ M&A thành công. Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, số lượng các thương vụ M&A trong ngành ngân hàng đã tăng lên đáng kể, nhưng vẫn cần có những chính sách hỗ trợ từ phía chính phủ để thúc đẩy hoạt động này.

2.1. Những thách thức trong hoạt động M A ngân hàng

Một trong những thách thức lớn nhất trong hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam là vấn đề định giá ngân hàng. Việc định giá chính xác các tài sản và nợ phải trả của ngân hàng là rất khó khăn, đặc biệt là trong bối cảnh thị trường biến động. Hơn nữa, các ngân hàng cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài, điều này càng làm tăng áp lực trong việc thực hiện các thương vụ M&A. Để vượt qua những thách thức này, các ngân hàng cần phải có chiến lược rõ ràng và thực hiện các biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả.

III. Giải pháp nâng cao hoạt động M A ngân hàng tại Việt Nam

Để nâng cao hoạt động sáp nhập ngân hàng và mua lại ngân hàng, cần có những giải pháp đồng bộ từ cả phía ngân hàng và chính phủ. Các ngân hàng cần phải xây dựng chiến lược M&A rõ ràng, bao gồm việc xác định mục tiêu, định giá chính xác và thực hiện các bước cần thiết để đảm bảo thành công. Bên cạnh đó, chính phủ cũng cần có những chính sách hỗ trợ, như giảm thiểu thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các thương vụ M&A. Việc này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động của các ngân hàng mà còn góp phần ổn định hệ thống tài chính quốc gia.

3.1. Các chính sách hỗ trợ từ chính phủ

Chính phủ cần có những chính sách hỗ trợ cụ thể để thúc đẩy hoạt động M&A trong ngành ngân hàng. Điều này bao gồm việc cải cách các quy định pháp lý liên quan đến M&A, tạo điều kiện thuận lợi cho các ngân hàng thực hiện các thương vụ này. Hơn nữa, cần có các chương trình đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật cho các ngân hàng trong việc thực hiện M&A, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh và hiệu quả hoạt động của hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hoạt động sáp nhập và mua lại (M&A) trong lĩnh vực ngân hàng thương mại (NHTM) tại Việt Nam đã trở thành một chủ đề nghiên cứu cấp thiết trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và sự phát triển nhanh chóng của thị trường tài chính. Tính đến giữa năm 2012, hệ thống ngân hàng Việt Nam gồm 99 ngân hàng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trong đó có 5 ngân hàng thương mại quốc doanh, 35 ngân hàng thương mại cổ phần và 55 ngân hàng 100% vốn nước ngoài. Quy mô vốn của các ngân hàng Việt Nam còn nhỏ so với các nước trong khu vực, ví dụ Vietinbank có vốn điều lệ khoảng 577 triệu USD, trong khi các ngân hàng lớn ở Malaysia như Maybank đạt trên 4 tỷ USD.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ cơ sở lý luận, thực trạng hoạt động M&A trong hệ thống NHTM Việt Nam, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động này nhằm tăng năng lực tài chính và khả năng cạnh tranh của các ngân hàng nội địa. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động M&A các ngân hàng thương mại Việt Nam trong giai đoạn từ năm 2005 đến 2012, với trọng tâm là các chính sách quản lý vĩ mô và các giải pháp vi mô cho các ngân hàng. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc hỗ trợ quá trình cơ cấu lại hệ thống tổ chức tín dụng, góp phần ổn định thị trường tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động ngân hàng trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng, bao gồm:

• Khái niệm M&A: Sáp nhập (Merger) là sự hợp nhất hai hoặc nhiều ngân hàng thành một thực thể mới, trong khi mua lại (Acquisition) là việc một ngân hàng mua lại quyền kiểm soát ngân hàng khác mà không hình thành thực thể mới. Theo Thông tư số 04/2010/TT-NHNN, sáp nhập, hợp nhất và mua lại tổ chức tín dụng được quy định rõ ràng về hình thức và quyền lợi các bên.

• Các hình thức M&A: Dựa trên mức độ liên hệ giữa các bên (sáp nhập ngang, dọc, mở rộng thị trường, mở rộng sản phẩm, kiểu tập đoàn), cách thức cơ cấu tài chính (mua lại, hợp nhất), phạm vi lãnh thổ (trong nước, xuyên biên giới).

• Lợi ích và hạn chế của M&A ngân hàng: Lợi ích bao gồm tăng quy mô vốn, tận dụng hệ thống khách hàng, giảm chi phí huy động, thu hút nhân sự giỏi và gia tăng giá trị doanh nghiệp. Hạn chế gồm ảnh hưởng quyền lợi cổ đông thiểu số, xung đột cổ đông lớn, pha trộn văn hóa doanh nghiệp và chuyển dịch nguồn nhân sự.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp và dự báo dựa trên nền tảng lý luận kinh tế học, tài chính-ngân hàng. Dữ liệu thu thập từ các báo cáo thường niên của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại, các báo chí chuyên ngành và các trang web uy tín. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ các ngân hàng thương mại Việt Nam hoạt động trong giai đoạn 2005-2012, với trọng tâm phân tích các thương vụ M&A tiêu biểu và các chỉ số tài chính liên quan.

Phương pháp phân tích chủ yếu là phân tích định tính kết hợp với phân tích định lượng các chỉ tiêu tài chính như vốn điều lệ, tỷ lệ nợ xấu, tăng trưởng tín dụng, ROA, ROE. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2005 đến năm 2012, giai đoạn có nhiều biến động và chính sách thúc đẩy M&A trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Quy mô vốn ngân hàng còn nhỏ và phân tán: Tính đến năm 2012, chỉ có 11/35 ngân hàng thương mại cổ phần có vốn điều lệ trên 5.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 31,4%. So sánh với các ngân hàng trong khu vực, vốn điều lệ của các ngân hàng Việt Nam thấp hơn đáng kể, ví dụ Vietinbank 577 triệu USD so với Maybank 4,1 tỷ USD.

2. Tỷ lệ nợ xấu gia tăng: Nợ xấu của ngành ngân hàng tăng từ 2,91% năm 2010 lên 3,46% năm 2011, và đến quý 1/2012 đạt khoảng 8,6% tổng dư nợ, trong đó 40% là nợ nhóm 5. Tỷ lệ nợ xấu thực tế có thể cao hơn do việc phân loại nợ chủ yếu dựa trên định lượng, thiếu phân loại định tính.

3. Tăng trưởng tín dụng không đồng đều và rủi ro thanh khoản: Tăng trưởng tín dụng năm 2011 chỉ đạt 12%, thấp hơn nhiều so với các năm trước đó có mức tăng trên 30-50%. Thanh khoản nhiều ngân hàng yếu kém, dẫn đến các cuộc đua lãi suất huy động gay gắt, với lãi suất tiền gửi ngắn hạn vượt trần 9% và dài hạn lên tới 12%.

4. Hoạt động M&A còn hạn chế nhưng có xu hướng tăng: Các thương vụ M&A ngân hàng tại Việt Nam chủ yếu diễn ra từ năm 2005 trở đi, với một số ngân hàng nhỏ sáp nhập vào các ngân hàng lớn nhằm tăng quy mô vốn và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, hoạt động này còn gặp nhiều khó khăn do hạn chế về quản trị, văn hóa doanh nghiệp và sự phức tạp trong định giá tài sản ngân hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của quy mô vốn nhỏ và phân tán là do chính sách cấp phép ngân hàng còn dễ dãi, dẫn đến số lượng ngân hàng nhiều nhưng quy mô nhỏ, gây khó khăn trong việc cạnh tranh và kiểm soát rủi ro. Tỷ lệ nợ xấu tăng cao phản ánh chất lượng tín dụng kém và quản lý rủi ro chưa hiệu quả, làm giảm sức khỏe tài chính của hệ thống.

Rủi ro thanh khoản và đua lãi suất huy động cho thấy sự mất cân đối trong cơ cấu nguồn vốn và tín dụng, ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả hoạt động ngân hàng. Hoạt động M&A được xem là giải pháp quan trọng để tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, tăng quy mô vốn, giảm chi phí và nâng cao năng lực quản trị. Tuy nhiên, các hạn chế về văn hóa doanh nghiệp, quyền lợi cổ đông và chuyển dịch nhân sự cần được giải quyết để đảm bảo thành công của các thương vụ M&A.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ so sánh quy mô vốn ngân hàng trong khu vực, tỷ lệ nợ xấu theo năm, và biểu đồ tăng trưởng tín dụng so với huy động vốn để minh họa rõ nét các vấn đề nêu trên.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường chính sách quản lý và giám sát hoạt động M&A

   • Chủ thể thực hiện: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN)
   • Mục tiêu: Đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong các thương vụ M&A
   • Timeline: Triển khai ngay trong giai đoạn 2013-2015
   • Hành động: Ban hành các quy định chi tiết về định giá, công bố thông tin và bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số.

2. Khuyến khích hợp nhất các ngân hàng nhỏ để tăng quy mô và năng lực tài chính

   • Chủ thể thực hiện: Các ngân hàng thương mại cổ phần nhỏ và vừa
   • Mục tiêu: Tăng vốn điều lệ tối thiểu lên mức 5.000 tỷ đồng theo lộ trình
   • Timeline: Thực hiện trong giai đoạn 2013-2015
   • Hành động: Tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục, hỗ trợ kỹ thuật và tài chính cho các thương vụ hợp nhất.

3. Nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro sau M&A

   • Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo các ngân hàng sau sáp nhập
   • Mục tiêu: Cải thiện chất lượng tín dụng, giảm tỷ lệ nợ xấu dưới 3% trong 3 năm tới
   • Timeline: 2013-2016
   • Hành động: Đào tạo nhân sự, áp dụng hệ thống quản trị rủi ro hiện đại, xây dựng văn hóa doanh nghiệp thống nhất.

4. Xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp và giữ chân nhân sự chủ chốt

   • Chủ thể thực hiện: Các ngân hàng sau M&A, phối hợp với NHNN
   • Mục tiêu: Giảm thiểu rủi ro mất nhân sự và xung đột nội bộ
   • Timeline: Ngay sau khi hoàn tất thương vụ M&A
   • Hành động: Tổ chức các chương trình đào tạo, giao tiếp nội bộ, chính sách đãi ngộ phù hợp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại

   • Lợi ích: Hiểu rõ cơ sở lý luận và thực trạng M&A, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.
   • Use case: Lập kế hoạch sáp nhập, mua lại để tăng quy mô và năng lực cạnh tranh.

2. Cơ quan quản lý nhà nước về ngân hàng và tài chính

   • Lợi ích: Nắm bắt các vấn đề thực tiễn và đề xuất chính sách hỗ trợ tái cấu trúc hệ thống ngân hàng.
   • Use case: Xây dựng khung pháp lý và giám sát hoạt động M&A hiệu quả.

3. Các nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng

   • Lợi ích: Hiểu rõ quyền lợi và rủi ro liên quan đến các thương vụ M&A, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.
   • Use case: Đánh giá tác động của M&A đến giá trị cổ phiếu và quyền lợi cổ đông.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính-ngân hàng

   • Lợi ích: Có tài liệu tham khảo toàn diện về hoạt động M&A trong lĩnh vực ngân hàng tại Việt Nam.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, hoặc bài báo khoa học liên quan.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động M&A ngân hàng có vai trò gì trong phát triển hệ thống tài chính?
   M&A giúp tăng quy mô vốn, nâng cao năng lực quản trị, giảm chi phí hoạt động và tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng, góp phần ổn định và phát triển hệ thống tài chính quốc gia.

2. Tại sao tỷ lệ nợ xấu lại là vấn đề lớn trong các thương vụ M&A ngân hàng?
   Nợ xấu cao làm giảm giá trị thực của ngân hàng mục tiêu, gây khó khăn trong định giá và đàm phán, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động sau sáp nhập.

3. Các ngân hàng nhỏ nên làm gì để thích ứng với xu hướng M&A?
   Các ngân hàng nhỏ cần chủ động tìm kiếm đối tác phù hợp để hợp nhất hoặc được mua lại, đồng thời nâng cao năng lực quản trị và tuân thủ quy định của NHNN.

4. Làm thế nào để bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số trong các thương vụ M&A?
   Cần có quy định pháp lý rõ ràng về công bố thông tin, quyền biểu quyết và các biện pháp bảo vệ quyền lợi cổ đông thiểu số, đồng thời đảm bảo sự minh bạch và công bằng trong quá trình đàm phán.

5. Những khó khăn phổ biến khi thực hiện M&A ngân hàng là gì?
   Bao gồm định giá tài sản phức tạp, xung đột văn hóa doanh nghiệp, chuyển dịch nhân sự, và sự khác biệt trong quản trị, cũng như các rào cản pháp lý và chính sách.

Kết luận

• Hoạt động M&A ngân hàng tại Việt Nam là giải pháp quan trọng để tái cấu trúc hệ thống ngân hàng, nâng cao năng lực tài chính và cạnh tranh.
• Quy mô vốn ngân hàng còn nhỏ và tỷ lệ nợ xấu cao là những thách thức lớn cần được giải quyết.
• Các chính sách quản lý và hỗ trợ từ NHNN đóng vai trò then chốt trong thúc đẩy hoạt động M&A hiệu quả.
• Việc nâng cao năng lực quản trị, kiểm soát rủi ro và xây dựng văn hóa doanh nghiệp thống nhất là yếu tố quyết định thành công sau M&A.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường quản lý, khuyến khích hợp nhất ngân hàng nhỏ, nâng cao năng lực quản trị và hỗ trợ chuyển đổi văn hóa doanh nghiệp.

Next steps: Các ngân hàng và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất trong giai đoạn 2013-2015 để tạo nền tảng phát triển bền vững cho hệ thống ngân hàng Việt Nam.

Các bên liên quan nên tăng cường hợp tác, chia sẻ thông tin và kinh nghiệm để thúc đẩy hoạt động M&A hiệu quả, góp phần nâng cao sức mạnh tài chính và vị thế cạnh tranh của ngân hàng Việt Nam trên thị trường khu vực và quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho sự phát triển của ngành công nghệ truyền thông. Hoạt động M&A trong giai đoạn này có xu hướng kết hợp giữa các doanh nghiệp nằm trên cùng một chuỗi giá trị, giúp họ kiểm soát tốt các kênh phân phối. Điều này làm cho việc mở rộng mạng lưới kinh doanh được phát triển thông qua hệ thống công nghệ truyền thông. Giai đoạn 1965 – 1970: đây là giai đoạn mà nền kinh tế thế giới góp mặt với sự xuất hiện phổ biến của các tập đoàn, công ty đa quốc gia.

Nhiều công ty Mỹ bắt đầu đầu tư ra nước ngoài do các chính sách khuyến khích về thuế, giảm bớt các rào cản thương mại, giảm chi phí vận chuyển. Làn sóng hoạt động M&A chấm dứt vào đầu những năm 1970 khi chỉ số chứng khoán Dow Jones giảm, đồng thời là cuộc khủng hoảng năng lượng thế giới nổ ra. Giai đoạn 1980 – 1990: đây là thời kỳ mà hình thức thâu tóm diễn ra khá mạnh mẽ. Bất kỳ công ty nào nếu không phát huy hết khả năng của mình đều có nguy cơ bị thâu tóm.

Vào những năm 1980, các cuộc thâu tóm trên thế giới diễn ra chậm lại và chấm dứt khi thị trường trái phiếu sụp đổ, các Ngân hàng thương mại ở Mỹ gặp khó khăn với các khoản nợ, tính thanh khoản về vốn thấp. Giai đoạn 1992 – 2001: làn sóng hoạt động M&A xuất hiện sau cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á năm 1997. Hoạt động M&A diễn ra thành lập các tập đoàn tài chính lớn mạnh trên thế giới. Giai đoạn 2002- nay: làn sóng hoạt động M&A phát triển trên phạm vi trên toàn thế giới hay còn gọi là làn sóng toàn cầu hóa.

Nhìn vào 6 chu kỳ này, chúng ta nhận thấy hầu hết các chu kỳ hoạt động M&A đều rơi vào những giai đoạn kinh tế phát triển, nhất là giai đoạn thị trường chứng khoán tăng trưởng mạnh, phát triển càng mạnh thì dẫn đến làn sóng hoạt động M&A càng cao 123doc 5 1.3 Phân biệt khái niệm sáp nhập và mua lại Sáp nhập Mua lại Không dùng tiền mặt, thường được thực Giao dịch mua lại thường được hiện bằng cách chia sẻ cổ phiếu thanh toán bằng tiền mặt hoặc bằng ngân phiếu Định giá: bằng cách xác định cổ phiếu Định giá: không quy giá trị của công ty bị sáp nhập bằng bao nhiêu cổ công ty bị mua lại thành cổ phiếu phiếu công ty nhận sáp nhập mà xác định giá trị của nó bằng tiền mặt Hội đồng quản trị của công ty bị sáp nhập Hội đồng quản trị của công ty bị sau khi sáp nhập không có vai trò vị trí mua lại không có vai trò và quyền bằng công ty nhận sáp nhập hạn gì trong việc tái tổ chức công ty mới Sau sáp nhập, công ty bị sáp nhập thường Sau mua lại, công ty bị mua lại có mất đi. Trên đây là những điểm khác biệt giữa sáp nhập và mua lại. Tuy nhiên việc phân biệt chúng đôi khi còn phụ thuộc vào mục tiêu truyền thông của các bên liên quan. Chẳng hạn, một công ty mua lại một công ty khác, giành quyền kiểm soát toàn bộ và xóa sổ công ty bị thâu tóm nhưng vẫn có thể thông tin ra bên ngoài là sự sáp nhập.

Một thương vụ M&A được coi là mua lại hay sáp nhập tùy thuộc vào thái độ của các bên tham gia: khi ban giám đốc điều hành của cả hai phía bị sáp nhập và đi sáp nhập có thái độ hợp tác, lạc quan đối với thương vụ đó thì là sáp nhập, ngược lại khi bên bị sáp nhập không hợp tác thì được coi là vụ mua lại.4 Các hình thức sáp nhập và mua lại: 1.1 Dựa trên mức độ liên hệ giữa các bên tiến hành M&A  Sáp nhập cùng ngành (hay còn gọi là sáp nhập chiều ngang) Các NH tiến hành sáp nhập với những NH cùng cạnh trạnh trực tiếp về một dòng sản phẩm, dịch vụ và thị trường. Thông qua phương thức sáp nhập các NH đạt được những lợi ích: mở rộng thị trường, kết hợp thương hiệu, giảm thiểu chi phí cố định, tăng cường hiệu quả của hệ thống phân phối, bớt đối thủ cạnh tranh, tận dùng nguồn lực về con người, tạo nên sức mạnh lớn hơn để cạnh tranh với các đối thủ còn lại.  Sáp nhập dọc: Diễn ra đối với các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng như các NH sáp nhập với những doanh nghiệp trong cùng một chuỗi cung ứng sản phẩm hay dịch vụ nào đó. Thường là NH với doanh nghiệp là khách hàng của NH đó.

Ví dụ như: NH thâu tóm một công ty chứng khoán là khách hàng của mình để triển khai hoạt động chính như tín dụng, tiền gửi sang lĩnh vực chứng khoán. Bằng cách sáp nhập dọc như vậy, các NH có thể đạt được những lợi ích như: kiểm soát được rủi ro khi cấp tín dụng cho các khách hàng, giảm các chi phí trung gian phát sinh trong quá trình đưa dịch vụ đến với khách hàng.  Sáp nhập mở rộng thị trường: Diễn ra đối với các NH có cùng sản phẩm dịch vụ nhưng hoạt động ở các thị trường, các khu vực khác nhau. Phương thức sáp nhập này có tác dụng mở rộng thị trường, tăng thị phần cho các NH sáp nhập.

Ví dụ: một NH có thị trường chính ở Tp.HCM sáp nhập với một NH có thị trường chính ở Hà Nội.  Sáp nhập mở rộng sản phẩm: Diễn ra đối với các NH bán những sản phẩm dịch vụ khác nhau, nhưng có liên quan với nhau trong cùng một thị trường. 123doc 7  Sáp nhập kiểu tập đoàn: Diễn ra khi một NH sáp nhập với doanh nghiệp không cùng lĩnh vực kinh doanh của mình để đa dạng hóa hoạt động kinh doanh đa ngành đa nghề. Phương thức sáp nhập này thường tăng quy mô của NH nhận sáp nhập thông qua đó tăng sự ảnh hưởng của nó với thị trường, đa dạng ngành nghề kinh doanh để phân tán những rủi ro có thể xảy ra.

Thông thường các tập đoàn NH lớn trên thế giới đều nắm giữ cùng lúc nhiều mảng kinh doanh như: dịch vụ NH, cầm cố thế chấp, chứng khoán, bất động sản… 1.2: Dựa vào các cách thức cơ cấu tài chính:  Sáp nhập mua Loại hình này xảy ra khi một NH mua lại một NH khác. Việc mua lại NH được tiến hành bằng tiền mặt hoặc thông qua một số công cụ tài chính như phát hành các loại chứng từ ghi nợ (cổ phiếu hay trái phiếu).  Sáp nhập hợp nhất: Hai hay nhiều NH hợp nhất thành một NH mới có tư cách pháp nhân mới và một thương hiệu NH mới được hình thành. Tài chính của các NH hợp nhất đó sẽ được hợp nhất trong NH mới.3 Dựa trên phạm vi lãnh thổ:  Sáp nhập và mua lại trong nước Đây là những thương vụ sáp nhập, mua lại giữa các NH trong cùng lãnh thổ một quốc gia.

 Sáp nhập và mua lại xuyên biên Sáp nhập và mua lại xuyên biên được thực hiện giữa các NH thuộc hai quốc gia khác nhau, là một trong những hình thức đầu tư trực tiếp phổ biến nhất hiện nay.5 Các phương thức thực hiện M&A 1.1 Chào thầu (tender offer) Khi một doanh nghiệp, NH hay cá nhân nào đó muốn mua lại một NH mục tiêu, họ sẽ chính thức đưa ra giá để mua cổ phiếu của đối tượng đó. Mức giá đưa ra phải cao hơn giá thị trường tại cùng thời điểm, thậm chí là cao hơn khá nhiều để tạo sự quan tâm của cổ đông NH mục tiêu. Khi dùng phương pháp này, phía đi thâu tóm thường tốn mức chi phí khá cao. Thông thường giá đưa ra chào thầu cao hơn thị trường rất nhiều.

Sau khi có thông báo chào mua đó, NH mục tiêu có thể tổ chức đại hội cổ đông để đi đến quyết định bán hay không. Nếu các cổ đông đồng ý, NH sẽ được bán cho bên mua. Trong rất nhiều trường hợp, cổ đông đứng trước sự hấp dẫn của mức giá mà bên thâu tóm đưa ra đã quyết bán cổ phiếu dù ban quản trị không mong muốn. Sau khi tiếp quản NH mục tiêu, phía thâu tóm sẽ thực hiện những kế hoạch cải tổ ban quản trị hay bất cứ mụa tiêu gì mà họ đã dự định.

Đây là phương thức mua lại mang tính chất “thôn tính thù nghịch”. Hình thức này xem ra khá gọn nhẹ và thường được các NH hay các doanh nghiệp lớn áp dụng để mua lại các đối thủ có quy mô nhỏ hơn. Tuy nhiên trong thực tế, phương thức này cũng được áp dụng để triệt hạ những đối thủ cạnh tranh lớn, đe dọa trực tiếp hoạt động của NH hay doanh nghiệp thâu tóm. Trường hợp này bên đi thâu tóm sẽ phải huy động một lượng tiền lớn để đáp ứng mức chào thầu mà họ định đưa ra.

Để tạo áp lực buộc cổ đông NH mục tiêu phải bán cổ phiếu, thường bên đi thâu tóm sẽ đưa ra một tỷ lệ cao (ví dụ như 80%), nếu mua đủ số đó thì mới mua còn không đủ sẽ hủy không mua. Nếu các cổ đông này cảm thấy hấp dẫn bởi mức giá mua lại của bên thâu tóm đưa ra, họ sẽ quyết định bán lại cổ phiếu. Trong thương vụ “chào thầu”, ban quản trị NH mục tiêu bị mất quyền định đoạt, bởi vì đây là sự trao đổi trực tiếp giữa NH thôn tính và cổ đông của NH mục tiêu, trong khi ban quản trị (thường chỉ là người đại diện do đó trực tiếp không nắm đủ số lượng cổ phần chi phối) bị gạt ra bên ngoài. 123doc 9 Thông thường, ban quản trị và các vị trí quản lý chủ chốt của NH mục tiêu sẽ bị thay thế, mặc dù thương hiệu và cơ cấu tổ chức của nó vẫn có thể được giữ lại mà không nhất thiết bị sáp nhập hoàn toàn vào NH thôn tính.

Để chống lại vụ sáp nhập bất lợi cho mình, nhiều trường hợp ban quản trị NH bị thâu tóm sẽ phản kháng lại bằng cách đi tìm một đối tác tốt hơn, đưa ra giá mua cao hơn để đối chọi với bên thâu tóm. Hẳn nhiên đây là cách không dễ dàng vì rất khó để tìm được một đối tác như thế. Ban quản trị này cũng có thể đi vay để mua lại cổ phiếu của mình và sau đó rút khỏi thị trường chứng khoán. Họ cũng có thể dùng số tiền đi vay để trả cổ tức thật cao và thuyết phục cổ đông không bán cổ phiếu đi.

Cũng có khi ban quản trị lại tìm đến cách giải quyết tiêu cực hơn là poison pill – viên thuốc độc.