ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp, nông thôn giữ một vị trí quan trọng. Năm 2017, giá trị sản phẩm nông nghiệp chiếm 15,34% GDP, tốc độ tăng trưởng bình quân đạt 2,9% năm (Tổng cục thống kê, 2017). Trước mắt và lâu dài nông nghiệp, nông thôn chiếm vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế đất nước.
Do vậy việc xây dựng và phát triển nông thôn theo hướng giải quyết công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân là việc làm rất cần thiết và cấp bách. Xuất phát từ vị trí quan trọng của nông nghiệp nông thôn, trong thời gian qua Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chương trình, chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển của nông nghiệp, nông thôn nói chung và xây dựng mô hình nông thôn mới (NTM) nói riêng. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng xác định “Xây dựng NTM ngày càng giàu đẹp, dân chủ, công bằng, văn minh, có cơ cấu kinh tế hợp lý, quan hệ sản xuất phù hợp, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội phát triển ngày càng hiện đại”. Thái Nguyên là một tỉnh nằm trong vùng Kinh tế trọng điểm của Trung du miền núi phía Bắc.
Hiện nay nông nghiệp, nông thôn đóng vai trò quan trọng; giá trị sản xuất nông nghiệp chiếm trên 20% GDP toàn tỉnh, tốc độ tăng trưởng đạt bình quân 3,5%/năm. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh khóa XVII xác định nhiệm vụ xây dựng NTM, đến năm 2017 toàn tỉnh có 50% số xã đạt chuẩn NTM. Để đạt được mục tiêu đó, công tác nâng cao năng lực cán bộ cơ sở phụ trách NTM cho xây dựng NTM được đặt lên hàng đầu. Chương trình MTQG xây dựng NTM đã được tỉnh Thái Nguyên triển khai thực hiện trên phạm vi rộng khắp và toàn diện từ tỉnh đến cơ sở và khắp mọi người dân ở nông thôn.
Với sự nỗ lực cố gắng của cán bộ và nhân dân, chương trình xây dựng NTM bước đầu đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, bộ mặt nông thôn có nhiều đổi thay như hệ thống đường, trường, trại, các dịch vụ, văn hóa, h 2 xã hội, giáo dục, y tế, đời sống tinh thần người dân từng bước được cải thiện và nâng cao. Đạt được những kết quả nói trên, bên cạnh vai trò tham gia tích cực của quần chúng nhân dân, chúng ta cũng thấy rằng nhân tố quan trọng và hết sức cần thiết góp phần cho sự thực hiện thắng lợi chương trình xây dựng NTM đó là đội ngũ cán bộ cơ sở, đặc biệt là các cán bộ tập huấn trong xây dựng NTM. Với chức năng nhiệm vụ của mình là giúp việc tham mưu cho cán bộ xây dựng đề án quy hoạch, đội ngũ cán bộ này đã phát huy vai trò tích cực trong công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cơ sở triển khai thực hiện có hiệu quả, một cách đồng bộ các biện pháp để từng bước xây dựng và hoàn thành các tiêu chí xây dựng NTM đồng thời trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ đã đề ra. Tuy nhiên, trong thực tiễn quá trình xây dựng nông thôn mới, bên cạnh sự tham gia tích cực, có hiệu quả thì vai trò và năng lực của cán bộ tập huấn NTM còn bộc lộ một số vấn đề, hạn chế ảnh hưởng tới kết quả xây dựng NTM như tham mưu xây dựng quy hoạch chỉ mang tính chất tổng thể và thiếu tính chi tiết và lâu dài.
Vấn đề này xét thấy cần thiết phải được nghiên cứu kỹ lưỡng về cơ sở lý luận, thực tiễn, đồng thời đề ra các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao năng lực và vai trò của cán bộ trong xây dựng nông thôn mới, góp phần thực hiện thành công mục tiêu xây dựng NTM của huyện Đồng Hỷ nói riêng và tỉnh Thái Nguyên nói chung. Xuất phát từ những lý do trên chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu thực trạng, đề xuất giải phát nâng cao hiệu quả của công tác tập huấn trong xây dựng nông thôn mới, tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích của đề tài Trên cơ sở đánh giá thực trạng năng lực cán bộ BQL XDNTM tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cán bộ BQLXDNTM tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên nhằm góp phần thực hiện thành công chương trình MTQG xây dựng NTM tại tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu của đề tài - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận, thực tiễn về năng lực cán bộ BQLxây dựng nông thôn mới; - Đánh giá thực trạng năng lực cán bộ BQLxây dựng nông thôn mới tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên - Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực cán bộ BQL xây dựng nông thôn mới tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên trong thời gian tới.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa học tập và nghiên cứu khoa học - Nâng cao nhận thức, sự hiểu biết về phát triển nông thôn mới và những chính sách liên quan đến phát triển nông thôn trong giai đoạn hiện nay. - Quá trình thực hiện đề tài thực tập sẽ nâng cao năng lực cũng như rèn luyện kỹ năng, phương pháp nghiên cứu khoa học cho bản thân sinh viên. - Góp phần hoàn thiện những lý luận và phương pháp nhằm đẩy mạnh và phát triển và xây dựng điều kiện kinh tế xã hội ở nông thôn trong giai đoạn công nghiệp hoá hiện đại hoá nông thôn hiện nay.
- Đề tài cũng được coi là một tài liệu tham khảo cho Trường, Khoa, các cơ quan trong ngành và sinh viên các khóa tiếp theo. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở để các nhà quản lý, các cấp lãnh đạo của huyện, xã đưa ra những chính sách phát triển mô hình xây dựng nông thôn mới tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên và các địa phương khác có điều kiện tương đồng. h 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.
Khái niệm về nông thôn và phát triển nông thôn * Nông thôn: theoSổ tay hướng dẫn xây dựng NTM của Bộ Nông nghiệp và PTNT: Nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn được quản lý bởi cấp hành chính cơ sở là Uỷ ban nhân dân xã. * Nông thôn mới: Là khu vực nông thôn được tổ chức thực hiện các hoạt động về kinh tế, văn hóa xã hội, y tế, cơ sở hạ tầng, môi trường, hệ thống chính trị theo một mục tiêu của một chu trình nhất định. Nông thôn mới có các đặc trưng là: Nông thôn phát triển theo quy hoạch, có kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội hiện đại, môi trường sinh thái được bảo vệ; Kinh tế phát triển, đời sống vật chất và tinh thần của cư dân nông thôn được nâng cao; Dân trí được nâng cao, bản sắc văn hoá dân tộc được giữ gìn và phát huy; An ninh tốt, quản lý dân chủ; Chất lượng hệ thống chính trị được nâng cao. * Cán bộ BQLchương trình xây dựng nông thôn mới (XDNTM): Là những người trực tiếp tham gia công tác chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện chương trình xây dựng NTM tại địa phương, cơ sở.
* Năng lực: Năng lực là sự tổng hợp những thuộc tính của cá nhân con người, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động đạt được những kết quả cao Trong bất cứ hoạt động nào của con người, để thực hiện có hiệu quả, con người cần phải có một số phẩm chất tâm lý cần thiết và tổ hợp những phẩm chất này được gọi là năng lực. Theo quan điểm của Tâm lý học mác xít, năng lực của con người luôn gắn liền với hoạt động của chính họ, như vậy mỗi một hoạt động khác nhau, với tính chất và mức độ khác nhau sẽ đòi hỏi ở cá nhân những thuộc tính tâm lý (điều kiện cho hoạt động có hiệu quả) nhất định phù hợp với nó. h 5 Năng lực nghề nghiệp có thể được định nghĩa là sự tương ứng giữa những thuộc tính tâm, sinh lý của con người với những yêu cầu do nghề nghiệp đặt ra. Ở mỗi một nghề nghiệp khác nhau sẽ có những yêu cầu cụ thể khác nhau, nhưng tựu trung lại theo tác giả Mạc Văn Trang (2000), năng lực nghề nghiệp được cấu thành bởi 3 yếu tố: tri thức chuyên môn, kỹ năng hành nghề, và thái độ đối với nghề.
Giới thiệu chương trình xây dựng và chủ thể tham gia nông thôn mới Theo thông tư liên tịch Số: 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHĐT-BTC hướng dẫn một số nội dung thực hiện quyết định số 800/QĐ - TTG ngày 04 tháng 06 năm 2010 của Thủ tướng chính phủ về phê duyệt chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng NTM giai đoạn 2010-2020 có quy định như sau: * Mục tiêu chung: Xây dựng nông thôn mới có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại; cơ cấu kinh tế và các hình thức tổ chức sản xuất hợp lý, gắn nông nghiệp với phát triển nhanh công nghiệp, dịch vụ; gắn phát triển nông thôn với đô thị theo quy hoạch; xã hội nông thôn dân chủ, ổn định, giàu bản sắc văn hóa dân tộc; môi trường sinh thái được bảo vệ; an ninh trật tự được giữ vững; đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao; theo định hướng xã hội chủ nghĩa. * Mục tiêu cụ thể: Đến năm 2015: 20% số xã đạt tiêu chuẩn Nông thôn mới (theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới); Đến năm 2020: 50% số xã đạt tiêu chuẩn Nông thôn mới (theo Bộ tiêu chí quốc gia về nông thôn mới). * Thời gian, phạm vi thực hiện chương trình: Thời gian thực hiện: từ năm 2010 đến năm 2020; Phạm vi: thực hiện trên địa bàn nông thôn của toàn quốc. * Nội dung chương trình: Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới là một chương trình tổng thể về phát triển kinh tế - xã hội, chính trị và an ninh quốc phòng, gồm 11 nội dung sau: Một là: Quy hoạch xây dựng nông thôn mới Mục tiêu: đạt yêu cầu tiêu chí số 01 của Bộ tiêu chí quốc gia nông thôn mới.