MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nấm ăn là một loại thực phẩm quý, có giá trị dinh dưỡng và giá trị dược liệu cao. Từ những nguyên liệu sẵn có, rẻ tiền, với kĩ thuật nuôi trồng không quá phức tạp, chu kỳ sản xuất ngắn (trung bình từ 1-4 tháng), cho hiệu quả kinh tế cao nên nhu cầu sản xuất và tiêu thụ ngày càng lớn. Nấm ăn là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao, chứa nhiều protein (đạm thực vật ) chỉ đứng sau thịt, cá.
Các axit amin không thay thế và Vitamin (sinh tố A,B,K,D,E… ), không có chất độc tố, có thể coi nấm ăn như một "thực phẩm sạch". Ngoài giá trị dinh dưỡng, nấm còn có nhiều đặc tính của biệt dược, có khả năng phòng và chữa bệnh như: Làm hạ đường huyết, chống bệnh béo phì, chữa bệnh đường ruột… nhiều công trình nghiên cứu về y học xem nấm như là một loại thuốc chống bệnh ung thư. Công nghệ sản xuất nấm không phức tạp, nấm sinh trưởng nhanh, nguyên liệu để sản xuất chủ yếu là xenlulo và hemixenlulo, các phế thải của các ngành sản xuất công, nông, lâm nghiệp dễ kiếm, dễ sử dụng. Chính về thế mà nghề trồng nấm trên thế giới đã được hình thành và phát triển nhiều năm nay ở quy mô hộ gia đình cũng như quy mô công nghiệp hiện đại tại nhiều nước trên thế giới như: Hà Lan, Pháp, Mỹ, Đức.
Các nước khu vực châu Á như: Đài Loan, Trung Quốc, Singapore, Thái Lan.nghề trồng nấm rất phát triển, nấm trồng quanh năm và là thức ăn hằng ngày cho mỗi gia đình. Sản lượng nấm trên thế giới ngày càng tăng 25-30 triệu tấn/năm; sản phẩm tiêu thụ chủ yếu ở dạng tươi, đóng hộp, sấy khô và làm thuốc bổ. Ở Việt Nam từ thời xưa nhân dân ta đã biết thu hái nấm tự nhiên: mộc nhĩ, nấm hương… để làm thức ăn. Tuy nhiên mãi đến năm 1970 việc nghiên cứu và sản xuất chế biến nấm ăn mới được đặt ra.
Từ năm 1990 trở lại đây trồng nấm được xem như một nghề, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Một số tỉnh miền bắc như: Nam Định, Hải Dương, Ninh Bình, Hà Nội, Hà Nam… đã có nhiều trang trại sản xuất và chế biến nấm, nhiều cơ sở đang hình thành làng nghề, sản phẩm nấm tiêu thụ nội địa và xuất khẩu đều có c 2 giá trị kinh tế cao. Thái Nguyên là một tỉnh miền núi sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu. Phát triển từ năm 2000 trở lại đây nhất là sau khi triển khai dự án.
Hiện nay các huyện thành, thị đều có các mô hình sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu.Phát triển nhiều ở xã Văn Yên - Đại Từ; Hợp tác xã nấm Chùa Hang - Đồng Hỷ; Cty TNHH Phú Gia xã Hùng Sơn - Đại Từ và khu vực Túc Duyên, Thành phố Thái Nguyên.[3] Nước ta có tiềm năng lớn về sản xuất nấm ăn và nấm dược liệu do có nguồn nguyên liệu trồng nấm phong phú, nguồn lao động nông thôn dồi dào, điều kiện thời tiết thuận lợi cho phát triển nhiều chủng loại nấm và có thể trồng quanh năm. Chúng ta cơ bản đã làm chủ được công nghệ nhân giống và sản xuất nấm đối với các loại nấm chủ lực, thị trường tiêu thụ ngày càng rộng mở. Chính vì vậy ngày 16/4/2012, thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 439/QĐ-TTg, đưa nấm ăn, nấm dược liệu vào danh mục sản phẩm quốc gia năm 2012 thuộc Chương trình phát triển sản phẩm quốc gia đến năm 2020.[9] Tuy nhiên, việc sản xuất nấm hiện nay trên địa bàn xã có những hạn chế như: quy mô sản xuất nhỏ, sản lượng thấp, chủng loại nấm chưa đa dạng, chưa đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ thường xuyên, số lượng lớn, đa dạng của thị trường trong và ngoài tỉnh; nhận thức về nghề trình độ kĩ thuật và kinh nghiệm tổ chức sản xuất của người dân còn thiếu, chưa mạnh dạn đầu tư đúng mức dẫn đến nắng suất chưa cao và hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của xã; việc tổ chức hệ thống thu mua, hệ thống tiêu thụ chưa có hệ thống đồng bộ; việc định hướng tuyên truyền về hiệu quả của sản xuất nấm và cơ chế hỗ trợ của các cấp chính quyền ở địa phương vẫn ở mức độ hạn chế. Xuất phát từ thực tế trên đặt ra vấn đề cần có nghiên cứu tổng thể, sát thực để từ đó đề xuất với các cấp chính quyền từ xã đến tỉnh có cơ chế hỗ trợ, khuyến khích phát triển nghề trồng nấm.
Tuy nhiên để đáp ứng yêu cầu phát triển của nghề trồng nấm ăn và nâng cao năng suất, chất lượng nấm ăn cũng như đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất thì các cơ sở sản xuất nấm cần phải có các giải pháp để nâng cao giá trị gia tăng và quy trình sản xuất nghiêm ngặt để đạt hiệu quả sản xuất cao nhất. Để đáp ứng yêu cầu đó em đã chọn đề tài: Giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu của đề tài 1. Mục tiêu chung Từ thực trạng sản xuất nấm của các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên, đề xuất được các giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên.
Mục tiêu cụ thể - Đánh giá thực trạng sản xuất nấm của các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên - Đánh giá hiệu quả về mặt kinh tế và môi trường của các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên. - Xác định được những thuận lợi và khó khăn khi phát triển các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên. - Đề xuất một số giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ Tỉnh Thái Nguyên. Ý nghĩa của đề tài 1.
Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Quá trình thực hiện đề tài là cơ hội để củng cố, áp dụng kiến thức đã học trong nhà trường vào thực tiễn, đồng thời nâng cao kiến thức, năng lực và kỹ năng nghiên cứu khoa học cho bản thân. - Bổ sung thêm kiến thức về nấm ăn - Có được cái nhìn tổng thể về thực trạng sản xuất - tiêu thụ nấm ăn của người dân trên địa bàn nghiên cứu. - Nâng cao nhận thức, hiểu biết về nấm ăn và các yếu tố ảnh hưởng đến việc sản xuất, tiêu thụ nấm ăn. - Nghiên cứu trong đề tài sẽ là cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo, là tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến việc nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn.
- Giúp hiểu biết thêm về những quy trình kỹ thuật, công nghệ nuôi trồng nấm. Ý nghĩa trong thực tiễn - Đồng thời kết quả nghiên cứu của đề tài cũng là căn cứ, cơ sở thực tiễn gợi ý được những giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại huyện Đại Từ nói riêng và Tỉnh Thái Nguyên nói chung. - Giúp người dân nhận thức đầy đủ hơn về tầm quan trọng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn, đưa ra những giải pháp để nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở cho các cấp chính quyền địa phương, các nhà đầu tư đưa ra quyết định mới, hướng đi mới để thực hiện thành công việc sản xuất các cơ sở sản xuất nấm ăn trên địa bàn xã Bản Ngoại, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên - Nghiên cứu trong đề tài sẽ là cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo, là tài liệu tham khảo cho những người quan tâm đến việc nâng cao giá trị gia tăng cho các cơ sở sản xuất nấm ăn.
- Làm tài liệu tham khảo cho các bạn sinh viên khóa sau có cùng hướng nghiên cứu. c 5 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Những vấn đề cơ bản về giá trị gia tăng Khái niệm giá trị gia tăng Giá trị gia tăng là thuật ngữ dùng để chỉ giá trị tăng thêm được tạo ra ở mỗi giai đoạn nhất định của quá trình sản xuất thông qua hình ảnh của doanh nghiệp và marketing.
Trong kinh tế học Tân cổ điển hiện đại, đặc biệt là kinh tế vi mô, giá trị gia tăng dùng để chỉ quá trình đóng góp của các nhân tố sản xuất như đất đai, lao động, hàng hóa tư bản vào quá trình tăng thêm giá trị của một sản phẩm và tương ứng với thu nhập có được của người chủ sở hữu những nhân tố này. Các yếu tố của sản xuất cung cấp các dịch vụ làm tăng giá trên một đơn vị sản phẩm X tương ứng với chi phí trên một đơn vị của hàng hóa trung gian được sử dụng trong quá trình sản xuất ra sản phẩm X. Các nhà kinh tế học sử dụng phương pháp tính giá trị gia tăng để tránh việc tính lặp đối với 1 đơn vị đầu vào. Tổng giá trị gia tăng ở các quá trình khác nhau bằng với giá trị của sản phẩm cuối cùng.
Trong kinh tế học vi mô, giá trị gia tăng được tính đơn giản bằng cách lấy giá trị của đầu ra trừ đi giá trị của hàng hóa trung gian. Những vấn đề cơ bản của cây nấm 2. Nguồn gốc và sự phát triển của nấm ăn Theo nghiên cứu và sổ sách ghi chép lại cho ta thấy nấm ăn được trồng từ 600 năm trước công nguyên. Loại nấm được phát hiện đầu tiên là Nấm mỡ và được trồng ở Trung Quốc vào năm 1600, và sau đó một số loại nấm sò khác cũng được tìm ra tại Ấn Độ (Fakel.
Ở Pháp việc nuôi trồng nấm được nhắc tới từ thế kỷ 19. Vai trò của nấm ăn trong đời sống - Giá trị dinh dưỡng Trong đời sống hiện nay nấm ăn là một loại thực phẩm có giá trị dinh dưỡng c 6 cao. Hàm lượng protein chiếm 3.64% rất giàu chất khoáng và các aixit amin không thay thế trong đó có hai loại axit amin:lysime và methionine là hai loại axit amin mà con người và động vật rất cần nhưng lại không tổng hợp được.