MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài Trong những năm qua, hoạt động ngân hàng tại Việt Nam đã có những chuyển biến sâu sắc. Quy mô kinh doanh và các loại hình kinh doanh ngân hàng ngày càng mở rộng và đa dạng hơn. Số lƣợng các ngân hàng đƣợc thành lập ngày càng nhiều, dƣới sức ép cạnh tranh gia tăng nhanh chóng, các ngân hàng phải tìm cách thỏa mãn nhu cầu của khách hàng tốt hơn các đối thủ cạnh tranh trong khi vẫn phải duy trì các nguồn lợi nhuận của mình.
Hơn thế nữa, sự bùng nổ của công nghệ thông tin và truyền thông, khách hàng ngày càng đƣợc tiếp cận nhiều thông tin hơn, thông minh hơn trong các đánh giá và trở nên khó tính và thực dụng hơn trong cách lựa chọn sản phẩm dịch vụ. Chính vì vậy, một trong những hoạt động cần thiết mà các NHTM Việt Nam phải lựa chọn là tăng cƣờng hoạt động Marketing trong hoạt động kinh doanh nhằm tăng sức cạnh tranh cho ngân hàng. Vietcombank Quảng Nam mặc dù ra đời sau các TCTD lớn nhƣ Agribank, BIDV, Vietinbank nhƣng về thị phần dƣ nợ cho vay cũng nhƣ huy động vốn luôn là đơn vị thuộc hàng đầu trên địa bàn chỉ sau Agribank. Tuy nhiên, thời gian gần đây các NHTM cổ phần khác đặc biệt là BIDV và Vietinbank đã không ngừng gia tăng thị phần bằng các chính sách marketing hợp lý và hiệu quả.
Vì vậy, để tiếp tục giữ vững thị phần hiện tại đồng thời không ngừng gia tăng thị phần khách hàng mới, Vietcombank Quảng Nam phải có các chiến lƣợc marketing hợp lý và hiệu quả hơn đối thủ nhằm nâng cao sức cạnh tranh trên địa bàn. Tiếp tục khẳng định vị thế và thƣơng hiệu Vietcombank “Chung niềm tin vững tƣơng lai”. Xuất phát từ thực tiễn trên, cùng với những kiến thức đã đƣợc Quý thầy cô truyền đạt trong khoảng thời gian theo học tại Trƣờng Đại học kinh tế Đà Nẵng, sự hƣớng dẫn nhiệt tình và tận tâm của thầy Lê Thế Giới cùng với kinh 2 nghiệm làm việc thực tế hơn 10 năm tại Vietcombank Quảng Nam, tác giả chọn đề tài "Giải pháp Marketing đối với dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam" làm luận văn tốt nghiệp thạc sĩ ngành Quản trị kinh doanh. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá thực trạng và chính sách marketing trong công tác cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của Vietcombank Quảng Nam trong thời gian qua.
Đề xuất giải pháp cho những hạn chế và rào cản trong hoạt động marketing đối với dịch vụ của khách hàng doanh nghiệp nói chung và dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp nói riêng tại Vietcombank Quảng Nam. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu: - Đối tƣợng nghiên cứu: Hoạt động cho vay của Khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank Quảng Nam. - Phạm vi nghiên cứu: +Về nội dung: Tập trung nghiên cứu về hoạt động marketing đối với dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Vietcombank Quảng Nam. + Về không gian: Những vấn đề nghiên cứu đƣợc giới hạn tại hệ thống Vietcombank và Vietcombank Quảng Nam.
+Về thời gian: Các số liệu kinh doanh sử dụng phân tích và xử lý trong bài đƣợc thu thập chủ yếu từ báo cáo thƣờng niên các năm 2015- 2017 của Vietcombank Quảng Nam. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng các phƣơng pháp: Thống kê, so sánh, phân tích và đánh giá. 3 + Phƣơng pháp thống kê và so sánh: Luận văn sử dụng phƣơng pháp thống kê và so sánh số liệu hoạt động kinh doanh của Vietcombank Quảng Nam giai đoạn 2015 - 2017. + Phƣơng pháp phân tích và đánh giá: Phân tích số liệu thực tế hoạt động kinh doanh nói chung và chi tiết về hoạt động cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp nói riêng để đánh giá và đƣa ra thực trạng hoạt động kinh doanh của Vietcombank Quảng Nam giai đoạn 2015 – 2017.
Bố cục của luận văn Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp và Marketing dịch vụ ngân hàng. Chƣơng 2: Thực trạng hoạt động marketing đối với dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam. Chƣơng 3: Giải pháp marketing đối với dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam. Tổng quan tài liệu nghiên cứu Giáo trình, sách tham khảo: - Quản trị marketing định hƣớng giá trị, PGS-TS Lê Thế Giới, TS Nguyễn Xuân Lãn, ThS Võ Quang Trí, ThS Đinh Thị Lệ Trâm, ThS Phạm Ngọc Ái, NXB Tài Chính.
- Giáo trình marketing thƣơng mại, PGS.TS Nguyễn Xuân Quang (2006), NXB Lao động xã hội. - Marketing ngân hàng, TS Trịnh Quốc Trung (2011), NXB Lao động xã hội. - Giáo trình marketing ngân hàng, PGS.TS Trƣơng Quang Thông (2012), NXB Kinh tế TP. 4 - Giáo trình marketing căn bản, TS.
Nguyễn Thƣợng Thái (2007), NXB Thông tin và Truyền Thông. - Giáo trình marketing dịch vụ tài chính, PGS.TS Nguyễn Thị Mùi (2009), NXB Tài chính. - Tín dụng và thẩm định tín dụng ngân hàng, TS Nguyễn Minh Kiều (2006), NXB Tài chính. - Marketing dịch vụ, TS Lƣu Văn Nghiêm (2008), NXB Đại học kinh tế Quốc dân.
- Giáo trình marketing ngân hàng, Nguyễn Thị Minh Hiền (2003), NXB Thống kê. - Giáo trình quản trị marketing, PGS.TS Trƣơng Đình Chiến (2010), NXB Đại học Kinh tế Quốc dân. Luận văn thạc sĩ: Trƣớc đây đã có nhiều công trình nghiên cứu về chính sách marketing đối với dịch vụ ngân hàng nói chung. Tuy nhiên, vẫn chƣa có nhiều công trình nghiên cứu về marketing đối với dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp nói riêng.
Chính vì vậy, tác giả của luận văn đã tham khảo một số đề tài có liên quan đến marketing đối với dịch vụ ngân hàng nói chung để có thể hoàn thiện bài luận văn với đề tài về marketing dịch vụ cho vay khách hàng doanh nghiệp. Một số đề tài tác giả đã nghiên cứu cụ thể nhƣ sau: - Đề tài: “Hoàn thiện chính sách marketing tại Ngân hàng TMCP Ngoại thƣơng Việt Nam – Chi nhánh Quảng Nam” của tác giả Võ Văn Đức, luận văn thạc sĩ, trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng (2011). Tác giả tập trung nghiên cứu những lý luận cơ bản về marketing ngân hàng. Trong đó, đƣa ra một số khái niệm cơ bản về marketing, marketing dịch vụ và marketing dịch vụ ngân hàng.
Đồng thời tác giả đã nêu rất chi tiết tiến trình xây dựng các chính sách marketing ngân hàng nhƣ: phân đoạn và 5 lựa chọn thị trƣờng mục tiêu, định vị trên thị trƣờng mục tiêu. Thông qua việc định vị sản phẩm dịch vụ sẽ giúp ngân hàng thực hiện thiết kế những chính sách marketing cạnh tranh của ngân hàng. Từ cơ sở lý luận đã nghiên cứu, tác giả đánh giá thực trạng chính sách marketing của Vietcombank Quảng Nam và các chính sách marketing mà Chi nhánh đang thực hiện thông qua công cụ 7P. Việc phân tích thực trạng chính sách marketing tại Chi nhánh tác giả đã đƣa ra các giải pháp và một số kiến nghị cụ thể nhằm hoàn thiện các chính sách marketing dịch vụ ngân hàng tại Vietcombank Quảng Nam.
Thông qua việc nghiên cứu đề tài này, tôi có cái nhìn tổng quát hơn về cách làm Marketing dịch vụ tại Vietcombank Quảng Nam cũng nhƣ những định hƣớng của Vietcombank Quảng Nam trƣớc đây và cả sau này. - Đề tài: “Hoàn thiện chiến lƣợc marketing mix tại Chi nhánh Ngân hàng Ngoại thƣơng Quảng Bình” của tác giả Phan Lâm Phú, luận văn thạc sĩ, trƣờng Đại học Kinh tế Đà Nẵng (2007). Đề tài này giúp tôi có cái nhìn tổng quát hơn về các chính sách marketing mix tại Ngân hàng thuộc hệ thống Vietcombank để tham khảo và đề ra các chính sách marketing tại Vietcombank Quảng Nam trong đề tài luận văn của mình. - Đề tài: “Giải pháp Marketing trong hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng Standard Chartered Việt Nam” của tác giả Lê Thanh Ngọc Tuyền, luận văn thạc sĩ, trƣờng Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh (2013).
Luận văn đã phân tích đƣợc thực trạng hoạt động marketing trong hoạt động cho vay khách hàng nhỏ và vừa tại Standard Chartered, phân tích thực trạng các chính sách marketing hiện đang áp dụng với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại ngân hàng để từ đó đánh giá đƣợc những kết quả đạt đƣợc cũng nhƣ những hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân ảnh hƣởng đến hoạt động marketing đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là cơ sở để tác giả có thể 6 đƣa ra các giải pháp nhằm gia tăng số lƣợng cũng nhƣ chất lƣợng đối với cho vay khách hàng doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc nghiên cứu đề tài này giúp tôi có thể hiểu thêm về các yếu tố ảnh hƣởng đến hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Từ yếu tố vĩ mô có thể xác định đƣợc cơ hội và đe dọa cũng nhƣ đối với yếu tố vi mô sẽ xác định đƣợc điểm mạnh và điểm yếu của ngân hàng.
Thông qua việc phân tích các yếu tố này sẽ là cơ sở cho việc lựa chọn thị trƣờng mục tiêu và xây dựng kế hoạch marketing của ngân hàng. 7 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ DỊCH VỤ CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VÀ MARKETING DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.1 TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ CHO VAY KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VÀ MARKETING DỊCH VỤ NGÂN HÀNG 1.1 Tổng quan về ngân hàng và dịch vụ cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp a. Khái niệm ngân hàng Theo quy định tại điều 4, Luật các Tổ chức tín dụng Số 47/2010/QH12 đƣợc Quốc hội khoá XII thông qua ngày 16/6/2010: “Ngân hàng là loại hình tổ chức tín dụng có thể đƣợc thực hiện tất cả các hoạt động ngân hàng theo quy định của Luật này. Theo tính chất và mục tiêu hoạt động, các loại hình ngân hàng bao gồm ngân hàng thƣơng mại, ngân hàng chính sách, ngân hàng hợp tác xã.
Theo đó, ngân hàng sẽ có những nghiệp vụ kinh doanh chính sau: - Nghiệp vụ nguồn vốn: là nghiệp vụ nhằm tạo lập nguồn vốn hoạt động của NHTM. Nguồn vốn của NHTM bao gồm những loại nguồn vốn sau: Vốn chủ sở hữu, vốn huy động, vốn đi vay, vốn tiếp nhận và vốn khác. - Nghiệp vụ tín dụng và đầu tư: Nhiệm vụ cơ bản nhất của bất kỳ một NHTM là chuyển hóa nguồn vốn tiền tệ huy động đƣợc để đáp ứng các nhu cầu của nền kinh tế xã hội dƣới các hình thức khác nhau đó là nghiệp vụ tín dụng và đầu tƣ. - Nghiệp vụ kinh doanh dịch vụ ngân hàng: Kinh doanh dịch vụ ngân hàng đƣợc coi là nghiệp vụ trung gian, nó không ảnh hƣởng trực tiếp đến nguồn vốn và cũng không ảnh hƣởng trực tiếp đến nghiệp vụ tín dụng, đầu tƣ.