mở đầu cho khoảng 100 vị đỗ đại khoa của Thái Bình. Sau chiến thang quân Minh năm 1428, Thái Bình đóng góp cho đất nước thêm nhiều nhân tài kiệt xuất trong đó có nhà bác học Lê Quý Đôn xứng đáng là ngôi sao sáng trên bầu trời Việt Nam. Trong khởi nghĩa nôngdân thé ky XVIII, Thái Bình là nơi ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng, khởi nghĩa của Hoàng Công Chất kéo dài từ năm 1739-1796, khởi nghĩa của Phan Bá Vành chống triều đình nha Nguyễn. Trong thời kỳ thực dân Pháp xâm lược nước ta, các sĩ phu yêu nước Thái Bình đã cùng toàn dân một lòng đánh giặc.
Nhiều người con Thái Bình cũng đã trở thành các cán bộ chủ chốt thành lập các tô chức cộng sản ở Việt Nam. Làng Nguyên Xá - Đông Hưng được tặng cờ làng kháng chiến kiểu mẫu. Sau ngày hòa bình lập lại (1954) Thái Bình được cả nước biết tới với thành tích trở thành tỉnh đầu tiên của miền Bắc đạt 5 tấn thóc trên 1 ha. Diên biên, nguyên nhân phát sinh diém nóng, và tác động của nó tới đời sống kinh tế xã hội Có thể nói, Thái Bình là một tỉnh có nhiều điều kiện thuận lợi trong phát triển nông nghiệp và cũng là một tỉnh giàu truyền thống văn hóa, truyền thống yêu nước và cách mạng, có nhiều đóng góp trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Người dân Thái Bình cần cù sáng tạo, đũng cảm trong lao động sản xuất, chỉnh phục, cải tạo thiên nhiên; kiên cường bat khuất trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm và các thé lực cường quyền; hiếu học và học giỏi trong mọi hoàn cảnh lịch sử. Tuy nhiên, trong giai đoạn năm 1996-1997 vừa qua, ở Thái Bình diễn ra một sự kiện không bình thường, nhân dân khiếu kiện gay gắt lên các cấp Đảng, Nhà nước, gây nên tình trạng mắt trật tự xã hội nghiêm trọng. Từ trước năm 1997, trong tinh đã xuất hiện những yếu tố mat ôn định cục bộ (mâu thuẫn trong nội bộ tô chức Đảng, đoàn thể ở một số cơ sở, mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân), xã Thụy Hồng, Thái Thụy, 1989; xã Bình Lăng, Hưng Hà, 1989; xã Vũ Tây, Kiến Xương; xã Vũ Tiến, Duy Nhất, Vũ Thư, 1991; xã Đông Thọ, Đông Hưng; An Thái, Quỳnh Xá, Quỳnh Phụ, 1994. Các khiếu kiện chủ yếu về yêu cầu đòi dân chủ công khai, về phân chia sử dụng ruộng đất, thu chi vốn quỹ hợp tác xã, ngân sách xã, thanh toán chi phí xây dựng đường giao thông, trường học, trạm xá.
Đến năm 1995, 1996, tình hình khiếu kiện của nhân dân nhiều hơn nhưng không được cán bộ giải quyết. Do những khiếu kiện của nhân dân không được xử lý, giải quyết, nên nhân dân hết sức bất bình, tình hình khiếu kiện ở nhiều xã ngày càng phức tạp. Từ một xóm Dân Chủ ở xã Quỳnh Xá, nhân dân khiếu kiện về việc điều chỉnh ruộng đất, các khoản huy động đóng góp ở xã và yêu cầu xử lý những cán bộ xã có dấu hiệu tiêu cực, tham nhũng. Tiếp đó là các xã Quỳnh Hội, An Thái, Quỳnh Hồng, Quỳnh Nguyên, Quỳnh Mỹ.
của huyện Quỳnh Phụ, sau đó lan ra các huyện khác trong tỉnh. Đến tháng 12-1997, tất cả các huyện thị trong tỉnh đều xảy ra khiếu kiện tập thé đông người. Cụ thé: Quỳnh Phụ: 36/38 xã Thái Thụy: 46/48 xã Đông Hưng: 41/46xã Tiền Hải: 32/35 xã Kiến Xương: 31/40 xã Hưng Hà: 16/34 xã Vũ Thư: 29/31 xã Thị xã Thái Bình: 2/13 xã phường Toản tỉnh có 233/285 xã phường trong đó có 57 xã thuộc loại nghiêm trọng, 130 xã khiếu kiện phức tạp, 98 xã khiếu kiện bình thường [9, tr. Theo báo cáo của Thanh tra tỉnh, đến ngày 25-12-1997, đã có tới 237/285 xã có khiếu kiện (trong đó có 18 xã gay gắt, 65 xã nghiêm trọng, 6l xã phức tap, 93 xã khiếu kiện bình thường), 48 xã không có khiếu kiện.
Đến 20-2-1998: 241/285 xã có khiếu kiện (trong đó 142 xã có nội dung khiêú kiện phức tap, 94 xã có nội dung khiếu kiện bình thuờng) [1, tr. Quy mô và tinh chất phức tạp của việc t6 cáo khiếu kiện ngày càng tăng. Từ tổ chức ít đến đông người lên xã, huyện, tỉnh, trung ương. Từ vài người đi khiếu kiện lên tới hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn người, từ tuân thủ pháp luật đến vi phạm pháp luật.
Như tại xã An Ninh - Huyện Quỳnh Phụ, nhóm những người khiếu kiện đã đánh chủ tịch, đập phá trụ sở UBND xã, đốt nhà cán bộ. Chín nhà cán bộ bị đốt trong đó có 2 mẹ con vì oán thù cán bộ đã cùng đoàn biểu tinh ôm rơm đi đốt 6 nhà cán bộ [9, tr. Ngày 9-5- 1997, nhân dân xã Quỳnh Mỹ kéo lên huyện cùng với nhân dân nơi khác vây Viện Kiểm soát, du đỗ tường trụ sở công an huyện, hành hung công an, bắt Viện trưởng Viện Kiểm soát làm con tin. Ở xã Quỳnh Hoa, ngày 9-11, 90 người kéo lên Hà Nội gặp Văn phòng Chính phủ.
Ngày 12-11, khoảng 200 người kéo lên Ủy ban tỉnh, cắt dây, tháo công tràn vào đập phá cửa kính [9, tr. Có thé nói, sự kiện Thái Binh là điểm nóng chính trị xã hội, với những biểu hiện cụ thể như: đời sống xã hội trong trạng thái bất bình thường, rối loạn; diễn ra sự xung đột, chống đối giữa các lực lượng với hành vi không kiểm soát được; hành vi của đám đông quần chúng đã vượt ra khỏi khuôn khổ của pháp luật và chuẩn mực của văn hóa đạo đức, nó có khả năng lan tỏa. Điểm nóng Thái Bình là điểm nóng chính trị, xã hội vì đây là điểm nóng diễn ra trong lĩnh vực chính trị xã hội khi mà sự chống đối của đám đông quần chúng nhân dân đã hướng trực tiếp vào những người nắm quyên lực chính trị, cơ quan quyên lực và thê chê chính sách của chính quyên nhà nước. Ở đây cụ thé là các khiếu kiện biểu tình của người dân hướng tới là hệ thống chính tri (chủ yếu là ở cơ sở), với các cán bộ chủ chốt như chủ tịch, phó chủ tịch UBND xã, phó ban tài chính xã, bí thư và phó bí thư Đảng ủy, ban quản lý hợp tác xã.
Người dân chống đối không phải là vì nhằm để lật đồ chính quyên, chống đối lại thé chế, mà người dân chi mong muốn đòi hỏi sự dân chủ, công bằng, loại bỏ những cán bộ tham nhũng, thoái hóa biến chất, hoàn thiện thể chế chính sách. Điểm nóng Thái Binh đã trở thành van đề chính trị nghiêm trong gây hậu quả về nhiều mặt đối với đời sống kinh tế chính trị, xã hội: Về mặt xã hội: Nó đã làm ảnh hưởng đến truyền thống đoàn kết trong xã hội và nhân dân địa phương. Đoàn kết là một truyền thống quý báu và cao đẹp của nhân dân ta từ bao đời nay. Hồ Chủ Tịch cũng đã từng nói: “rong bau trời không gì quý bằng nhân dân, trong thé giới không gì mạnh bằng lực lượng đoàn kết của nhân dân” [17, tr.
Tuy nhiên, điểm nóng Thái Binh đã gây nên ảnh hưởng nghiêm trọng tới truyền thống đoàn kết quý báu lâu đời của nhân dân. Tình cảm láng giềng họ tộc cũng bị tổn thương. Người dân Việt Nam bao đời nay sống ở trong làng xã, dưới những lũy tre xanh, bên những dòng sông hiền hòa uốn lượn, đồng lúa phì nhiêu, tình cảm gan bó chặt chẽ ho lại với nhau đó là tình làng nghĩa xóm, huyết thống họ tộc. Da số những người dân trong một làng thường có mối quan hệ huyết thống và các quan hệ giữa những người trong làng thường được quy định bằng những giá trị truyền thống.
Do lịch sử hình thành cùng với đặc điểm trên nên đời sống cộng đồng trong làng vừa mang tính chất pháp lý vừa mang nặng tính chất quan hệ tình nghĩa với nhau. Điểm nóng xảy ra không chỉ làm rạn nứt tình cảm của người dân với nhau trong thời điểm hiện tại mà hậu quả của nó còn ảnh hưởng tới thê hệ mai sau. Về mặt kinh tế: Kinh tế trong tỉnh gặp nhiều khó khăn, một số lĩnh vực có xu hướng giảm sút, hiệu lực quản lý điều hành kinh tế xã hội của các cấp chính quyền bị suy giảm. Việc một số phần tử quá khích đập phá trụ sở chính quyên, đập phá đốt nhà cán bộ làm ảnh hưởng không nhỏ tới cơ sở vật chất của nhân dân và nhà nước.
Việc người dân đi khiếu kiện, biểu tình làm ngưng trệ công việc lao động sản xuât. Về mặt chính trị: Trước hết, nó vi phạm đến bản chất của Đảng và Nhà nước. Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân, mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của người dân vừa là mục tiêu, vừa là động lực đảm bảo cho thắng lợi của cách mạng, của công cuộc đôi mới. Mục tiêu của Đảng ta là: mọi lợi ích, mọi quyền lực đều thuộc về nhân dân, ngoài ra Đảng không còn mục tiêu nào khác.
Những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chính sách đổi mới về kinh tế, chính trị, xã hội, phát huy một bước quyền làm chủ của nhân dân. Thực tế đã cho thấy, quyền làm chủ của người dân trong những năm qua đã bị vi phạm; tệ quan liêu mệnh lệnh, cửa quyên, sách nhiễu, tham nhũng của một bộ phận không nhỏ cán bộ đã khiến nhân dân bất bình, làm giảm sút lòng tin của nhân dân với tổ chức Đảng, chính quyền cơ sở, làm tôn hại tình đồng chí trong Đảng. Nhân cơ hội tình hình trật tự xã hội rối loạn, kẻ địch và các phần tử xấu chống đối, lợi dụng để kích động nói xấu chế độ. Mâu thuẫn trong sự kiện điểm nóng Thái Binh là mâu thuẫn không đối khang, trong nội bộ nhân dân, không có yếu tố của kẻ địch bên ngoài tác động.
Tuy nhiên, nếu tình hình tiếp tục kéo dai và phức tạp sẽ tạo điều kiện cho kẻ địch thực hiện chiến lược “dién biến hòa bình”, lúc đó hậu quả sẽ phức tạp và khó giải quyết. Nguyên nhân xảy ra điểm nóng Thái Bình có thé thay do những nguyên nhân chính như sau: Cán bộ tham nhũng, vi phạm quyền dân chủ với nhân dân. Thai Bình là một tỉnh còn nghèo, trong quá trình chuyền đổi nên kinh tế, đời sống của người dân đã có nhiều tiến triển nhưng là một tỉnh thuần nông, người dân chủ yếu sống nhờ vào những sản pham thuần túy của nông nghiệp nên đời sống vẫn gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, một bộ phận không nhỏ cán bộ lại giàu lên nhanh chóng, có mức sống cao vượt hơn han, chi tiêu lang phi đã gây nên bất bình, bức xúc cho nhân dân.