CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT VỀ HOẠT ĐỘNG MARKETING TRONG DOANH NGHIỆP VÀ SẢN PHẨM DỊCH VỤ CỦA DOANH NGHIỆP 1. Tổng quan lý thuyết về Marketing và Marketing dịch vụ 1. Khái niệm cơ bản về Marketing Theo Phillip Kotler (2007), “Marketing là những hoạt động của con người hướng vào việc đáp ứng những nhu cầu và ước muốn của người tiêu dùng thông qua quá trình trao đổi”. Hiệp hội Marketing Mỹ (2007) định nghĩa: “Marketing là một hoạt động, hay các tổ chức, hoặc những quy trình nhằm tạo ra, quảng bá, chuyển giao và trao đổi những gì có giá trị đối với người tiêu dùng, khách hàng và xã hội nói chung”.
Theo Viện nghiên cứu Marketing Anh:“Marketing là chức năng quản lý công ty về mặt tổ chức và quản lý toàn bộ các hoạt động kinh doanh từ việc phát hiện và biến sức mua của người tiêu dùng thành nhu cầu thực sự của một mặt hàng cụ thể, đến việc đưa hàng hoá đến người tiêu dùng cuối cùng đảm bảo cho công ty thu hút được lợi nhuận dự kiến”. 5 Qua các khái niệm trên về Marketing, có thể hiểu một cách tương đối về khái niệm Marketing là hoạt động của doanh nghiệp nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường mục tiêu thông qua quá trình trao đổi giá trị giữa con người với nhau. Thông qua các hoạt động nghiên cứu thị trường, phân khúc thị trường để doanh nghiệp chọn lựa và định vị đúng thị trường mục tiêu. Tiếp đến doanh nghiệp phải có chiến lược Marketing phù hợp nhằm đưa sản phẩm và dịch vụ ra thị trường đáp ứng nhu cầu và sự thỏa mãn của khách hàng nhằm mục tiêu cuối cùng là phục vụ hoạt động kinh doanh tạo ra lợi nhuận và thương hiệu một cách hiệu quả nhất, đạt mục tiêu đề ra của công ty.
Khái niệm về Marketing dịch vụ Theo Lưu Văn Nghiêm (2008) "Dịch vụ là một quá trình hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu, giải quyết mối quan hệ giữa người cung cấp với khách hàng hoặc tài sản của khách hàng mà không có sự thay đổi quyền sở hữu. Sản phẩm của dịch vụ có thể trong phạm vi hoặc vượt quá phạm vi của sản phẩm vật chất. Trên giác độ hàng hóa, dịch vụ là hàng hóa vô hình mang lại chuỗi giá trị thỏa mãn một nhu cầu nào đó của thị trường." Không hiện hữu Không tách rời Dịch Vụ Không tồn trữ Không đồng nhất ( Nguồn: Marketing Dịch Vụ - PGS. Lưu Văn Nghiêm - NXB Đại học KTQD 2008) 6 Hình 1.
Bốn đặc tính cơ bản của dịch vụ Theo Lưu Văn Nghiêm (2008) "Marketing dịch vụ là sự thích nghi lý thuyết hệ thống vào thị trường dịch vụ, bao gồm quá trình thu nhận, tìm hiểu, đánh giá và thỏa mãn nhu cầu của thị trường mục tiêu bằng hệ thống các chính sách, các biện pháp tác động vào toàn bộ quá trình tổ chức sản xuất cung ứng và tiêu dùng dịch vụ thông qua phân phối các nguồn lực của tổ chức. Marketing được duy trì trong sự năng động qua lại giữa sản phẩm dịch vụ với nhu cầu của người tiêu dùng và những hoạt động của đối thủ cạnh tranh trên nền tảng cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp, người tiêu dùng và xã hội ." Khái niệm trên đã đề cập đến những vấn đề cơ bản của Marketing dịch vụ như: Nghiên cứu nhu cầu, đặc điểm nhu cầu thị trường mục tiêu và những yếu tố chi phối thị trường mục tiêu. Thỏa mãn nhu cầu có hiệu quả hơn các đối thủ cạnh tranh trên cơ sở khai thác và phát huy động tốt các nguồn lực của tổ chức. Thực hiện cân bằng động các mối quan hệ sản phẩm dịch vụ (loại hình, số lượng, chất lượng) với sự thay đổi nhu cầu của khách hàng.
Cân bằng ba lợi ích: lợi ích của xã hội, của người tiêu dùng và của người cung ứng trong sự phát triển bền vững. Marketing dịch vụ đòi hỏi một sự đối mới và mở rộng trong cách nghĩ và cách làm của các Nhà Marketing. Marketing dịch vụ nhất thiết phải đề cập tới những nguyên lý mới, công cụ mới và những hoạt động quản lý các ý tưởng mới cùng với một cấu trúc tổ chức Marketing mới. Các hoạt động chủ yếu của Marketing 1.
Nghiên cứu thị trường Nghiên cứu thị trường là công tác nhận dạng, lựa chọn, thu thập, phân tích và phổ biến thông tin với mục đích hỗ trợ việc ra quyết định có liên quan đến sự xác định và xử lý những vấn đề và cơ hội trong Marketing (Malhotra, 1996). 7 Theo Philip Kotler & Gary Amstrong ( 2008), “ Thị trường là tập hợp tất cả những người mua thật sự và người mua tiềm tàng đối với một sản phẩm hay dịch vụ. Các nhu cầu và mong muốn của những người mua này sẽ được thỏa mãn thông qua các hoạt động trao đổi”. Để xây dựng được kế hoạch Marketing hiệu quả thì việc đầu tiên là doanh nghiệp phải nghiên cứu thị trường, từ các số liệu nghiên cứu này người làm Marketing sẽ trả lời được những yêu cầu của khác hàng như: Ai là khách hàng? Khách hàng mua cái gì? Tại sao khách hàng lại chọn dịch vụ này mà không chọn dịch vụ khác? Những ai tham gia vào quá trình mua? Khi nào mua? Mua ở đâu? Và mua như thế nào? Trong thực tế mong muốn và nhu cầu của thị trường luôn thay đổi theo thời gian và thị trường luôn vận động liên tục.
Rõ ràng những hiểu biết về thị trường trong quá khứ không thể phù hợp và đáng tin cậy để có thể dựa vào đó mà đưa ra những quyết định Marketing. Đối với ngành bảo hiểm của công ty cổ phần Bảo Minh khách hàng là cá nhân và doanh nghiệp. Do đó khi phân tích thị trường này, người làm Marketing phải nghiên cứu hành vi mua hàng của từng nhóm khách hàng, họ yêu cầu những yếu tố nào là quan trọng để xác định hành vi mua hàng, quyết định mua hàng, thời điểm nào là phù hợp để có những hoạt động Marketing phù hợp. Phân khúc thị trường Phân khúc thị trường được hiểu là chia thị trường tổng thể thành những đoạn thị trường nhỏ khác nhau trên cơ sở khác nhau về nhu cầu, tính cách, ước muốn, các đặc điểm trong hành vi.
Mục tiêu của phân khúc thị trường trong Marketing là chia thị trường nhỏ hơn với khách hàng cùng nhu cầu, dễ nhận biết, nắm bắt và đáp ứng hiệu quả hơn, giúp các doanh nghiệp tạo ra sản phẩm dịch vụ cụ thể và tập trung các nguồn lực Marketing hiệu quả. Theo đó, thị trường mục tiêu sẽ được chia nhỏ dựa trên một số tính chất sau: Có thể nhận biết được: Các phân đoạn thị trường phải có khả năng đo lường được về quy mô, sức mua và nhận biết được. 8 Tính đồng nhất: Các đối tượng khách hàng phải có sự đồng nhất về nhu cầu ước muốn trong cùng một phân đoạn thi ̣trường Tính riêng biệt: Các phân đoạn thị trường phải có những đặc điểm khác nhau để xác định thị trường mục tiêu. Phân đoạn thị trường phải đủ lớn để có khả năng đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp.
Có tính khả thi để thâm nhập và hoạt động hiệu quả: Sau khi chọn được phân đoạn thị trường phù hợp, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp Marketing để thâm nhập, kinh doanh hiệu quả trong đoạn thị trường đó. Dựa trên một số yêu cầu về phân định thị trường mục tiêu, những người làm Marketing thường tiến hành phân khúc thị trường theo các tiêu chí: Theo nhân khẩu học, nhóm nhu cầu, nhóm thu nhập, nhóm hành vi, vị trí địa lý, nhóm ngành nghề, nhóm khu vực kinh tế. Các cơ sở này đều là nguồn gốc tạo nên sự khác biệt về nhu cầu, ước muốn, các đặc điểm về hành vi và những đòi hỏi Marketing riêng. Lựa chọn thị trường mục tiêu Thị trường mục tiêu là một hoặc vài phân khúc thị trường mà doanh nghiệp nỗ lực đầu tư Marketing vào thị trường này nhằm đạt mục tiêu kinh doanh của doanh nghiệp.
Như vậy thị trường mục tiêu là thị trường mà các khách hàng có cùng nhu cầu, mong muốn để doanh nghiệp đáp ứng và doanh nghiệp hoàn toàn có lợi thế cạnh tranh trước đối thủ. Để tìm được thị trường mục tiêu doanh nghiệp phải đánh giá nhiều phân khúc thị trường để chọn ra một hoặc vài thị trường phù hợp nhất dựa trên ba yếu tố: Đánh giá quy mô và sự tăng trưởng của những khúc thị trường để tìm ra khúc thị trường nào phù hợp, vừa sức. Đánh giá mức độ hấp dẫn về cơ cấu của những khúc thị trường, vì có một số khúc thị trường có quy mô có mức tăng trưởng nhưng sự tăng trưởng không lâu dài ảnh hưởng bởi đối thủ cạnh tranh, kẻ thâm nhập, 9 sản phẩm thay thế hoặc quyền thương lượng người mua và người cung ứng. Phải cân đối đánh giá được mục tiêu đề ra và nguồn lực của doanh nghiệp: Một số khúc thị trường hấp dẫn nhưng lại không phù hợp mục tiêu lâu dài hoặc khả năng của doanh nghiệp.
Để có các quyết định chính xác về các khúc thị trường được lựa chọn, người làm Marketing cần thực hiện hai nhóm công việc chủ yếu: Thứ nhất, đánh giá sức hấp dẫn của đoạn thị trường. Một khúc thị trường hấp dẫn phải bao gồm các khách hàng và doanh nghiệp có khả năng thiết lập mối quan hệ lâu dài, những nỗ lực Marketing của doanh nghiệp hứa hẹn hiệu quả kinh doanh, một lợi thế cạnh tranh cao. Thứ hai, lựa chọn những khúc thị trường doanh nghiệp sẽ phục vụ. Doanh nghiệp có thể quyết định lựa chọn thị trường mục tiêu trên cơ sở năm phương án, bao gồm tập trung vào một khúc thị trường, chuyên môn hóa tuyển chọn, chuyên môn hóa theo đặc tính thị trường, chuyên môn hóa theo đặc tính sản phẩm hay bao phủ thị trường.
Định vị thị trường Theo Philip Kotler & Kevin Lane Keller (2006): “ Định vị thị trường là thiết kế một sản phẩm có những đặc tính khác biệt so với sản phẩm hoặc dịch vụ của đối thủ cạnh tranh và tạo cho nó một hình ảnh riêng đối với khách hàng”. Có ba lý do để Marketing coi định vị thị trường là tất yếu. Đó là: Thứ nhất, mỗi nhóm khách hàng có nhận thức khác nhau nên cần có những thông điệp rõ ràng, ngắn gọn, xúc tích, dễ hiểu và gây ấn tượng để việc chào bán sản phẩm, dịch vụ dễ dàng thâm nhập vào nhận thức của khách hàng. Thứ hai, yêu cầu tất yếu là thị trường luôn luôn cạnh tranh.
Xác định vị thế nhằm tạo ra vị thế cho sản phẩm, dịch vụ một hình ảnh độc đáo, khác biệt só với các sản phẩm của đối thủ cạnh tranh.