Nghiên cứu hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam, phân tích và đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ái Liên
• Người hướng dẫn: PGS. Hồ Chí Minh
• Trường học: Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Giải Pháp Hạn Chế Rủi Ro Tín Dụng Tại Vietcombank
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Giới thiệu về rủi ro tín dụng tại Vietcombank

Rủi ro tín dụng là một trong những thách thức lớn nhất mà các ngân hàng thương mại, bao gồm cả Vietcombank, phải đối mặt. Rủi ro tín dụng phát sinh khi khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn, dẫn đến tổn thất cho ngân hàng. Theo thống kê, tỷ lệ nợ xấu tại Vietcombank đã có những biến động đáng kể trong những năm qua, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tài chính của ngân hàng. Việc quản lý và hạn chế rủi ro tín dụng không chỉ giúp bảo vệ lợi ích của ngân hàng mà còn đảm bảo sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia. Để giảm thiểu rủi ro tín dụng, Vietcombank cần áp dụng các giải pháp tài chính hiệu quả và xây dựng một chiến lược tín dụng chặt chẽ.

1.1. Đánh giá thực trạng rủi ro tín dụng tại Vietcombank

Thực trạng rủi ro tín dụng tại Vietcombank cho thấy ngân hàng đã gặp phải nhiều khó khăn trong việc kiểm soát nợ xấu. Theo báo cáo tài chính, tỷ lệ nợ xấu đã tăng lên trong những năm gần đây, điều này cho thấy sự cần thiết phải cải thiện quy trình quản lý rủi ro. Việc đánh giá rủi ro tín dụng cần được thực hiện thường xuyên và liên tục để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo. Ngân hàng cũng cần chú trọng đến việc phân tích tín dụng tiêu dùng và tín dụng doanh nghiệp để có những biện pháp phòng ngừa kịp thời.

II. Các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Vietcombank

Để hạn chế rủi ro tín dụng, Vietcombank cần thực hiện một số giải pháp tài chính cụ thể. Đầu tiên, ngân hàng cần hoàn thiện tổ chức bộ máy cấp tín dụng và quy trình tín dụng. Việc này bao gồm việc xây dựng một chính sách tín dụng rõ ràng và hiệu quả, giúp nâng cao chất lượng thẩm định và phân tích tín dụng. Thứ hai, ngân hàng cần tăng cường quản lý rủi ro thông qua việc giám sát chặt chẽ quá trình giải ngân và sau khi cho vay. Cuối cùng, Vietcombank nên áp dụng các công cụ bảo hiểm và bảo đảm tiền vay để giảm thiểu tổn thất khi rủi ro tín dụng xảy ra.

2.1. Hoàn thiện quy trình tín dụng

Quy trình tín dụng tại Vietcombank cần được cải tiến để đảm bảo tính hiệu quả và an toàn. Ngân hàng cần xây dựng một hệ thống quản lý rủi ro tín dụng chặt chẽ, từ khâu thẩm định hồ sơ vay đến việc giám sát khoản vay sau khi giải ngân. Việc này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro tín dụng mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng. Đặc biệt, ngân hàng cần chú trọng đến việc đào tạo nhân viên về các kỹ năng phân tích và đánh giá tín dụng, từ đó nâng cao khả năng phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro.

III. Đánh giá hiệu quả của các giải pháp

Việc áp dụng các giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Vietcombank đã mang lại những kết quả tích cực. Tỷ lệ nợ xấu đã có dấu hiệu giảm, cho thấy ngân hàng đã cải thiện được khả năng quản lý rủi ro. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần phải vượt qua. Ngân hàng cần tiếp tục theo dõi và đánh giá hiệu quả của các giải pháp đã triển khai, đồng thời điều chỉnh kịp thời để phù hợp với tình hình thực tế. Việc duy trì một chính sách tín dụng linh hoạt và hiệu quả sẽ giúp Vietcombank không chỉ bảo vệ lợi ích của mình mà còn góp phần vào sự ổn định của hệ thống tài chính quốc gia.

3.1. Đánh giá tổng quan

Tổng quan về hiệu quả của các giải pháp cho thấy Vietcombank đã có những bước tiến đáng kể trong việc hạn chế rủi ro tín dụng. Ngân hàng đã áp dụng nhiều biện pháp quản lý rủi ro hiệu quả, từ việc cải thiện quy trình tín dụng đến việc nâng cao chất lượng thẩm định. Tuy nhiên, để duy trì và phát triển bền vững, Vietcombank cần tiếp tục đầu tư vào công nghệ thông tin và đào tạo nguồn nhân lực, nhằm nâng cao khả năng phát hiện và xử lý rủi ro kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường phát triển mạnh mẽ, hoạt động tín dụng ngân hàng giữ vai trò trung tâm trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tại Việt Nam, thu nhập từ hoạt động tín dụng chiếm từ 60-80% tổng thu nhập của các ngân hàng thương mại, trong đó Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam (Vietcombank) là một trong những ngân hàng hàng đầu với mạng lưới rộng khắp và vai trò chủ lực trong hệ thống ngân hàng quốc gia. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng luôn là thách thức lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại và phát triển của ngân hàng cũng như toàn bộ hệ thống tài chính.

Luận văn tập trung nghiên cứu hạn chế rủi ro tín dụng tại Vietcombank trong giai đoạn 2009-2011, với mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản trị rủi ro tín dụng, phân tích thực trạng hoạt động kinh doanh và rủi ro tín dụng tại ngân hàng, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các hoạt động kinh doanh tín dụng của Vietcombank trên toàn quốc, dựa trên số liệu tài chính và báo cáo hoạt động trong giai đoạn nghiên cứu.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp Vietcombank và các ngân hàng thương mại khác nhận diện, đánh giá và kiểm soát rủi ro tín dụng hiệu quả, góp phần đảm bảo an toàn tài chính, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập quốc tế và biến động kinh tế toàn cầu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản trị rủi ro tín dụng hiện đại, bao gồm:

• Khái niệm rủi ro tín dụng: Theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN, rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ đúng hạn.

• Phân loại rủi ro tín dụng: Bao gồm rủi ro giao dịch (lựa chọn, bảo đảm, nghiệp vụ), rủi ro danh mục (nội tại, tập trung), rủi ro khách quan và chủ quan.

• Mô hình quản trị rủi ro tín dụng: Áp dụng mô hình tập trung và phân tán, trong đó mô hình tập trung tách biệt rõ ràng các chức năng quản trị rủi ro, kinh doanh và tác nghiệp nhằm giảm thiểu rủi ro tối đa.

• Mô hình đánh giá rủi ro tín dụng: Sử dụng mô hình định tính “6C” (Character, Capacity, Cash, Collateral, Conditions, Control), mô hình điểm số Z và mô hình giá trị rủi ro tới hạn (VAR) để lượng hóa mức độ rủi ro.

• Chỉ số đánh giá rủi ro tín dụng: Tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, hệ số rủi ro tín dụng (RRTD), tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động, hệ số thu nợ và vòng quay vốn tín dụng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng dựa trên số liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo hoạt động và các tài liệu liên quan của Vietcombank trong giai đoạn 2009-2011. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ dữ liệu tín dụng và các chỉ số rủi ro của ngân hàng trong giai đoạn này.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả các chỉ số tài chính, tỷ lệ nợ xấu, nợ quá hạn và các chỉ số an toàn vốn.

• So sánh biến động các chỉ số qua các năm để đánh giá xu hướng rủi ro tín dụng.

• Đánh giá thực trạng quản trị rủi ro tín dụng dựa trên quy trình nghiệp vụ, chính sách tín dụng và các biện pháp kiểm soát nội bộ.

• Tham khảo kinh nghiệm quốc tế và các khuyến nghị của Ủy ban Basel để đề xuất giải pháp phù hợp.

Timeline nghiên cứu kéo dài trong vòng 3 năm, tập trung phân tích dữ liệu từ năm 2009 đến 2011 nhằm phản ánh chính xác thực trạng và xu hướng rủi ro tín dụng tại Vietcombank.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng huy động vốn và dư nợ tín dụng ổn định: Huy động vốn từ nền kinh tế của Vietcombank tăng từ 169.457 tỷ đồng năm 2009 lên 241.700 tỷ đồng năm 2011, tương ứng mức tăng 42,5%. Dư nợ tín dụng cũng tăng từ 141.621 tỷ đồng năm 2009 lên 209.418 tỷ đồng năm 2011, tăng 47,8%. Tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động vốn duy trì ở mức cao, từ 83,57% năm 2009 lên 86,68% năm 2011, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn tốt.

2. Chất lượng tín dụng có dấu hiệu suy giảm: Tỷ lệ nợ xấu giảm từ 2,47% năm 2009 xuống 2,03% năm 2011, tuy nhiên tỷ lệ nợ quá hạn tăng từ 8,14% lên 16,74% trong cùng kỳ, cho thấy rủi ro tín dụng tiềm ẩn tăng lên. Các nhóm nợ cần chú ý, nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ đều có xu hướng tăng, phản ánh công tác quản trị rủi ro còn nhiều hạn chế.

3. Cơ cấu dư nợ tín dụng có sự chuyển dịch: Dư nợ ngắn hạn chiếm trên 50% tổng dư nợ và có xu hướng tăng, trong khi dư nợ dài hạn giảm dần. Về thành phần khách hàng, doanh nghiệp nhà nước chiếm tỷ trọng cao nhất trong các năm đầu, nhưng đến năm 2011, nhóm khách hàng khác chiếm tỷ trọng lớn nhất (36,77%). Về ngành nghề, cho vay sản xuất, gia công chế biến chiếm tỷ trọng cao nhất trên 35%, tiếp theo là thương mại, dịch vụ trên 21%.

4. Hệ số an toàn vốn (CAR) được duy trì và cải thiện: CAR tăng từ 8,11% năm 2009 lên 11,40% năm 2011, vượt mức tối thiểu theo chuẩn Basel II, thể hiện sự đảm bảo về vốn để ứng phó với rủi ro tín dụng.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng ổn định về huy động vốn và dư nợ tín dụng cho thấy Vietcombank đã tận dụng tốt vị thế và thương hiệu để mở rộng hoạt động tín dụng. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ quá hạn tăng gấp đôi trong 3 năm phản ánh những khó khăn trong công tác quản trị rủi ro tín dụng, có thể do áp lực tăng trưởng tín dụng, chính sách cho vay chưa chặt chẽ hoặc giám sát sau cho vay chưa hiệu quả.

Việc dư nợ ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn có thể làm tăng áp lực thanh khoản và rủi ro tái cấp vốn. Sự chuyển dịch cơ cấu khách hàng và ngành nghề cho vay cũng cần được theo dõi kỹ để tránh tập trung rủi ro vào một số lĩnh vực hoặc nhóm khách hàng nhất định.

Hệ số an toàn vốn được cải thiện cho thấy ngân hàng đã tăng cường dự phòng và nâng cao năng lực tài chính để ứng phó với rủi ro. Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu tuy giảm nhẹ nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro do nợ quá hạn tăng nhanh, cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng huy động vốn và dư nợ tín dụng, biểu đồ tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu qua các năm, cũng như bảng phân tích cơ cấu dư nợ theo kỳ hạn, thành phần khách hàng và ngành nghề để minh họa rõ nét xu hướng và thực trạng rủi ro tín dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện tổ chức bộ máy và quy trình tín dụng

   • Tổ chức lại bộ phận tín dụng theo mô hình quản trị rủi ro tập trung, tách biệt rõ ràng chức năng quản trị rủi ro, kinh doanh và tác nghiệp.
   • Rà soát, chuẩn hóa quy trình cấp tín dụng, thẩm định và phê duyệt khoản vay nhằm đảm bảo tuân thủ chính sách tín dụng nghiêm ngặt.
   • Thời gian thực hiện: 12-18 tháng; Chủ thể: Ban lãnh đạo Vietcombank và phòng quản trị rủi ro.

2. Xây dựng chính sách tín dụng hiệu quả và linh hoạt

   • Áp dụng chính sách tín dụng thận trọng, hạn chế tập trung tín dụng vào các ngành rủi ro cao hoặc nhóm khách hàng có khả năng trả nợ yếu.
   • Định kỳ cập nhật chính sách tín dụng phù hợp với biến động kinh tế và thị trường.
   • Thời gian thực hiện: 6-12 tháng; Chủ thể: Ban chính sách tín dụng và phòng phân tích rủi ro.

3. Nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát tín dụng

   • Tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng về kỹ năng thẩm định, phân tích tài chính và đánh giá rủi ro.
   • Áp dụng hệ thống đánh giá tín dụng tự động dựa trên mô hình điểm số và phân tích tài chính khách hàng.
   • Giám sát chặt chẽ quá trình giải ngân và sau cho vay, phát hiện sớm các dấu hiệu rủi ro để xử lý kịp thời.
   • Thời gian thực hiện: liên tục; Chủ thể: Phòng tín dụng và kiểm soát nội bộ.

4. Tăng cường công tác kiểm tra nội bộ và xử lý nợ xấu

   • Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát định kỳ các khoản vay có nguy cơ cao.
   • Nâng cao hiệu quả xử lý nợ xấu, sử dụng các công cụ bảo hiểm tín dụng và tài sản đảm bảo để giảm thiểu tổn thất.
   • Thực hiện nghiêm túc phân loại nợ và trích lập dự phòng rủi ro theo quy định.
   • Thời gian thực hiện: 12 tháng; Chủ thể: Phòng kiểm soát nội bộ và bộ phận xử lý nợ.

5. Đầu tư công nghệ thông tin và nâng cao nguồn nhân lực

   • Hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin hỗ trợ quản lý tín dụng, giám sát rủi ro và báo cáo.
   • Đào tạo nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ tín dụng và quản trị rủi ro.
   • Thời gian thực hiện: 18-24 tháng; Chủ thể: Ban công nghệ thông tin và phòng nhân sự.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý ngân hàng thương mại

   • Lợi ích: Hiểu rõ về rủi ro tín dụng và các giải pháp quản trị hiệu quả để nâng cao an toàn tài chính và hiệu quả kinh doanh.
   • Use case: Xây dựng chiến lược phát triển tín dụng và chính sách quản trị rủi ro.

2. Cán bộ tín dụng và quản trị rủi ro ngân hàng

   • Lợi ích: Nắm vững quy trình thẩm định, phê duyệt và giám sát tín dụng, áp dụng các mô hình đánh giá rủi ro hiện đại.
   • Use case: Cải thiện chất lượng thẩm định và kiểm soát rủi ro tín dụng.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng

   • Lợi ích: Tham khảo cơ sở lý luận, mô hình và thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn thạc sĩ hoặc tiến sĩ.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức giám sát tài chính

   • Lợi ích: Hiểu rõ thực trạng rủi ro tín dụng và các biện pháp quản lý, từ đó xây dựng chính sách và quy định phù hợp.
   • Use case: Đánh giá hiệu quả quản trị rủi ro tín dụng trong hệ thống ngân hàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ hoặc trả không đúng hạn, gây tổn thất cho ngân hàng. Đây là rủi ro lớn nhất trong hoạt động ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự tồn tại của ngân hàng.

2. Các chỉ số nào thường dùng để đánh giá rủi ro tín dụng?
   Các chỉ số phổ biến gồm tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xấu, hệ số rủi ro tín dụng (RRTD), tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động và hệ số thu nợ. Ví dụ, tỷ lệ nợ xấu dưới 3% được xem là an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.

3. Mô hình “6C” trong thẩm định tín dụng gồm những yếu tố nào?
   Mô hình gồm: Character (tính cách), Capacity (năng lực), Cash (thu nhập), Collateral (tài sản đảm bảo), Conditions (điều kiện) và Control (kiểm soát). Đây là cơ sở để đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng.

4. Tại sao tỷ lệ nợ quá hạn tăng lại là dấu hiệu cảnh báo rủi ro?
   Tỷ lệ nợ quá hạn tăng cho thấy nhiều khoản vay không được trả đúng hạn, làm tăng nguy cơ mất vốn và giảm chất lượng tín dụng, ảnh hưởng đến an toàn tài chính của ngân hàng.

5. Ngân hàng có thể áp dụng những giải pháp nào để hạn chế rủi ro tín dụng?
   Các giải pháp gồm hoàn thiện quy trình tín dụng, xây dựng chính sách thận trọng, nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát, tăng cường kiểm tra nội bộ, xử lý nợ xấu hiệu quả và đầu tư công nghệ thông tin.

Kết luận

• Rủi ro tín dụng là thách thức lớn nhất đối với hoạt động ngân hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và sự phát triển bền vững của Vietcombank.
• Giai đoạn 2009-2011, Vietcombank đạt tăng trưởng huy động vốn và dư nợ tín dụng ổn định, nhưng tỷ lệ nợ quá hạn tăng nhanh, cảnh báo nguy cơ rủi ro tín dụng gia tăng.
• Hệ số an toàn vốn được cải thiện, thể hiện nỗ lực nâng cao năng lực tài chính để ứng phó với rủi ro.
• Cần hoàn thiện tổ chức bộ máy, chính sách tín dụng, nâng cao chất lượng thẩm định và giám sát, đồng thời tăng cường kiểm tra nội bộ và xử lý nợ xấu.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm, đồng thời theo dõi, đánh giá hiệu quả để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững.

Các nhà quản lý và cán bộ ngân hàng nên áp dụng nghiêm túc các giải pháp quản trị rủi ro tín dụng để nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời nghiên cứu sâu hơn các mô hình đánh giá rủi ro hiện đại nhằm thích ứng với môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Rủi ro tín dụng tại các ngân hàng thương mại Trong nền kinh tế thị trường, cung cấp tín dụng là chức năng kinh tế cơ bản của ngân hàng. Rủi ro trong ngân hàng có xu hướng tập trung chủ yếu vào các danh mục tín dụng. Đây là rủi ro lớn nhất và thường xuyên xảy ra. Khi ngân hàng rơi vào trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng, thì nguyên nhân thường phát sinh từ hoạt động tín dụng của ngân hàng.1 Khái niệm về rủi ro tín dụng Rủi ro tín dụng là rủi ro phát sinh trong quá trình cấp tín dụng của ngân hàng, biểu hiện trên thực tế qua việc khách hàng không trả được nợ hoặc trả không đúng hạn cho ngân hàng.

Như vậy có thể nói rằng rủi ro tín dụng có thể xuất hiện trong các mối quan hệ mà trong đó ngân hàng là chủ nợ, mà khách nợ lại không thực hiện hoặc không đủ khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ khi đến hạn. Đây là loại rủi ro gắn liền với hoạt động tín dụng ngân hàng: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo camkết.” - theo Quyết định số 493/2005/QĐ-NHNN ngày 22/4/2005 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Về mặt định lượng: rủi ro tín dụng được phản ánh bởi chính số lượng nợ quá hạn, nợ đọng của mỗi tổ chức tín dụng. Về mặt định tính: rủi ro tín dụng có quan hệ ngược chiều với chất lượng tín dụng. Theo đó chất lượng tín dụng càng cao thì mức độ rủi ro càng thấp và ngược lại, chất lượng tín dụng thấp, nợ quá hạn cao thì rủi ro tín dụng là rất lớn và có tác động ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh ngân hàng.2 Phân loại rủi ro tín dụng Nếu căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau: 123doc 2  Rủi ro giao dịch là một hình thức của rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quá trình giao dịch và xét duyệt cho vay, đánh giá khách hàng.

Rủi ro giao dịch bao gồm rủi ro lựa chọn (rủi ro có liên quan đến quá trình đánh giá và phân tích tín dụng, phương án vay vốn để quyết định tài trợ của ngân hàng); rủi ro bảo đảm (rủi ro phát sinh từ các tiêu chuẩn đảm bảo như mức cho vay, loại tài sản đảm bảo, chủ thể đảm bảo…); rủi ro nghiệp vụ (rủi ro liên quan đến công tác quản lý khoản vay và hoạt động cho vay, bao gồm cả việc sử dụng hệ thống xếp hạng rủi ro và kỹ thuật xử lý các khoản vay có vấn đề).  Rủi ro danh mục là rủi ro tín dụng mà nguyên nhân phát sinh là do những hạn chế trong quản lý danh mục cho vay của ngân hàng, được phân thành rủi ro nội tại (xuất phát từ đặc điểm hoạt động và sử dụng vốn của khách hàng vay vốn, lĩnh vực kinh tế) và rủi ro tập trung (rủi ro do ngân hàng tập trung cho vay quá nhiều vào một số khách hàng, một ngành kinh tế hoặc trong cùng một vùng địa lý nhất định hoặc cùng một loại hình cho vay có rủi ro cao). Nếu phân loại theo tính khách quan, chủ quan của nguyên nhân gây ra rủi ro thì rủi ro tín dụng được phân ra thành rủi ro khách quan và rủi ro chủ quan.  Rủi ro khách quan là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai, địch họa, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác làm thất thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc chế độ chính sách.

123doc 3  Rủi ro chủ quan do nguyên nhân thuộc về chủ quan của người vay và người cho vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác. Ngoài ra còn nhiều hình thức phân loại khác như phân loại căn cứ theo cơ cấu các loại hình rủi ro, phân loại theo nguồn gốc hình thành, theo đối tượng sử dụng vốn vay… Nếu căn cứ vào khả năng trả nợ của khách hàng, rủi ro tín dụng được phân chia thành các loại sau:.  Rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn (rủi ro đọng vốn): Khi thiết lập mối quan hệ tín dụng, ngân hàng và khách hàng phải quy ước về khoảng thời gian hoàn trả nợ vay. Tuy nhiên đến thời hạn mà ngân hàng vẫn chưa thu hồi được vốn vay, những tổn thất xảy ra trong trường hợp này người ta gọi đó là rủi ro không hoàn trả nợ đúng hạn.

 Rủi ro do không có khả năng trả nợ: là rủi ro xảy ra trong trường hợp doanh nghiệp đi vay đã mất khả năng chi trả. Do vậy ngân hàng phải thanh lý tài sản của doanh nghiệp để thu nợ.3 Đặc điểm của rủi ro tín dụng Để chủ động phòng ngừa rủi ro tín dụng có hiệu quả, nhận biết các đặc điểm của rủi ro tín dụng rất cần thiết và hữu ích. Rủi ro tín dụng có những đặc điểm cơ bản sau:  Rủi ro tín dụng mang tính gián tiếp: trong quan hệ tín dụng, ngân hàng chuyển giao quyền sử dụng vốn cho khách hàng. Rủi ro tín dụng xảy ra khi khách hàng gặp những tổn thất và thất bại trong quá trình sử dụng vốn; hay nói cách khác những rủi ro trong hoạt động kinh doanh của khách hàng là nguyên nhân chủ yếu gây nên rủi ro tín dụng của ngân hàng.

 Rủi ro tín dụng có tính chất đa dạng và phức tạp: đặc điểm này biểu hiện ở sự đa dạng, phức tạp của nguyên nhân, hình thức, hậu quả của rủi ro tín dụng do đặc trưng ngân hàng là trung gian tài chính kinh doanh tiền tệ. Do đó khi phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng phải chú ý đến mọi dấu hiệu rủi ro, xuất phát từ nguyên nhân bản chất và hậu quả do rủi ro tín dụng đem lại để có biện pháp phòng ngừa phù hợp. 123doc 4  Rủi ro tín dụng có tính tất yếu tức luôn tồn tại và gắn liền với hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại: tình trạng thông tin bất cân xứng đã làm cho ngân hàng không thể nắm bắt được các dấu hiệu rủi ro một cách toàn diện và đầy đủ, điều này làm cho bất cứ khoản vay nào cũng tiềm ẩn rủi ro đối với ngân hàng. Kinh doanh ngân hàng thực chất là kinh doanh rủi ro ở mức phù hợp và đạt được lợi nhuận tương ứng.4 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng Có 4 nguyên nhân cơ bản gây nên rủi ro tín dụng: đó là nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài, từ phía khách hàng, nguyên nhân do chính ngân hàng và nguyên nhân từ các đảm bảo tín dụng tạo nên.1 Nguyên nhân khách quan từ môi trường bên ngoài Nguyên nhân bất khả kháng: Các thiệt hại từ nguyên nhân thiên tai, bão lụt, hạn hán, hỏa họan và động đất.

Những thay đổi về nhu cầu của người tiêu dùng hoặc về kỹ thuật một ngành công nghiệp có thể làm sụp đổ cả cơ nghiệp của một hãng kinh doanh và đặt người đi vay từng làm ăn có lãi vào thế thua lỗ. Một cuộc đình công kéo dài, việc giảm giá để cạnh tranh hoặc việc mất một người quản lý giỏi có thể làm thiệt hại nghiêm trọng đến khả năng chi trả tiền vay của người đi vay. Thông tin không cân xứng: Thông tin không cân xứng trên thị trường tài chính dẫn đến sự lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức đã đặt các ngân hàng trước nguy cơ rủi ro cao. Môi trường kinh tế: có ảnh hưởng đến sức mạnh tài chính của người đi vay và thiệt hại hay thành công đối với người cho vay.

Nguyên nhân do chính sách của Nhà nước: Trong điều kiện kinh tế mở cửa dưới nhiều hình thức và phương tiện, những biến động lớn về kinh tế chính trị trên thế giới có ảnh hưởng đến các quan hệ kinh tế đối ngoại của một nước mà biểu hiện là cán cân thanh toán, tỷ giá hối đoái…biến động đến sự biến động của giá cả hàng hóa xuất nhập khẩu, lãi suất, mức cầu tiền tệ… Môi trường pháp lý: Cùng với môi trường kinh tế, môi trường pháp lý tạo nên môi trường cho vay của các ngân hàng thương mại. Môi trường cho vay có thể 123doc 5 ảnh hưởng tích cực hay tiêu cực, có thể làm hạn chế hay tăng thêm rủi ro đối với hoạt động kinh doanh tín dụng của các ngân hàng thương mại.2 Nguyên nhân từ phía người vay Nguyên nhân từ phía người đi vay là một trong những nguyên nhân chính gây ra rủi ro tín dụng cho ngân hàng. Nhìn chung các nguyên nhân này ngân hàng có thể xác định được thông qua quá trình tìm hiểu, nắm vững “tình hình sức khỏe của khách hàng” cả trước, trong và sau khi cho vay, tìm hiểu mục đích sử dụng tiền vay và hiệu quả của phương án sản xuất kinh doanh. Rủi ro trong kinh doanh của người đi vay: rủi ro kinh doanh của doanh nghiệp được thể hiện ở mức độ biến động ít hay nhiều theo chiều hướng xấu của kết quả kinh doanh.

Rủi ro trong kinh doanh của doanh nghiệp sẽ xảy ra nếu việc xây dựng và triển khai các phương án, dự án đầu tư sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp không khoa học, việc dự toán chi phí và xác định mức sản lượng không phù hợp. Các thiệt hại doanh nghiệp phải gánh chịu do sự biến động của thị trường cung cấp, thị trường tiêu thụ. Rủi ro tài chính: rủi ro tài chính của doanh nghiệp thể hiện ở các doanh nghiệp không thể đối phó với các nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi tiền vay cho chủ nợ.Rủi ro tài chính diễn ra cùng với mức độ sử dụng nợ, nó gắn liền với cơ cấu tài chính doanh nghiệp.3 Nguyên nhân do ngân hàng Chính sách tín dụng không hợp lý, quá nhấn mạnh vào lợi nhuận ngân hàng nên khi cho vay quá chú trọng về lợi tức. Cán bộ tín dụng không tuân thủ chính sách tín dụng, không chấp hành đúng quy trình cho vay.

Cán bộ tín dụng vi phạm đạo đức kinh doanh. Định giá tài sản không đảm bảo không chính xác hoặc không thực hiện đầy đủ thủ tục pháp lý cần thiết. Do sự cạnh tranh của các ngân hàng mong muốn có tỷ trọng cho vay nhiều hơn các ngân hàng khác.