Nghiên cứu đề xuất giải pháp chuyển đổi kép chuyển đổi số chuyển đổi xanh tại khu công nghệ cao thành phố hồ chí minh hướng tới mục tiêu net zero

Tài liệu nghiên cứu Nghiên cứu đề xuất giải pháp chuyển đổi kép chuyển đổi số chuyển đổi xanh tại khu công nghệ cao, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lê Thị Kim Vân
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thái Bình
• Trường học: Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị bền vững doanh nghiệp và môi trường
• Đề tài: Giải Pháp Chuyển Đổi Kép Hướng Tới Mục Tiêu Net Zero Tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM
• Loại tài liệu: đề án tốt nghiệp thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Lý do chọn chủ đề của đề án
• 1.2. Mục tiêu thực hiện đề án
• 1.3. Lựa chọn khung phân tích, dữ liệu và cách tiếp cận
• 1.4. Kỳ vọng kết quả của đề án
• 1.5. Kết cấu của đề án
• 2. CHƯƠNG 2: KHUNG PHÂN TÍCH, DỮ LIỆU VÀ CÁCH TIẾP CẬN
• 2.1. Khung phân tích
• 2.2. Chuyển đổi xanh (Green Transition)
• 2.3. Chuyển đổi số (Digital Transformation)
• 2.4. Mối quan hệ giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi kép với mục tiêu Net Zero
• 2.5. Rào cản thực hiện chuyển đổi kép
• 2.6. Lý thuyết về các yếu tố xây dựng giải pháp chuyển đổi kép tại Khu công nghệ cao
• 2.7. Nguồn dữ liệu
• 2.8. Quy trình thu thập dữ liệu
• 2.9. Cách tiếp cận
• 2.10. Phương pháp nghiên cứu
• 2.11. Hạn chế và giả định của phương pháp
• 2.12. Tổng hợp khung phân tích
• 3. CHƯƠNG 3: BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Chính sách quốc gia
• 3.2. Liên Minh Châu Âu
• 3.3. Các Khu công nghệ cao, khu công viên khoa học, khu công nghiệp sinh thái
• 3.4. Khu Công viên khoa học tại Đài Loan
• 3.5. Cụm công nghệ cao và Khu phức hợp công nghiệp xanh - thông minh Hàn Quốc
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH VẤN ĐỀ
• 4.1. Tổng quan đối tượng tham gia khảo sát
• 4.2. Chính sách và quy định pháp luật về chuyển đổi kép tại Việt Nam
• 4.3. Khái quát quá trình hình thành Khu Công nghệ cao
• 4.4. Đánh giá thực trạng chuyển đổi kép tại Khu Công nghệ cao
• 4.5. Chiến lược, tầm nhìn, nhận thức
• 4.6. Chuyển đổi số quản trị các tiêu chí về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh của Khu Công nghệ cao
• 4.7. Xanh hoá chuỗi sản xuất của các dự án trong Khu CNC
• 4.8. Năng lực công nghệ
• 4.9. Hạ tầng chuyển đổi kép
• 4.10. Nguồn lực chuyển đổi kép
• 4.11. Mối quan hệ với các đối tác trong và ngoài Khu Công nghệ cao
• 4.12. Kết luận về thực trạng chuyển đổi kép của Khu Công nghệ cao
• 4.13. Thách thức (Threats)
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT KIẾN NGHỊ
• 5.1. Đề xuất kiến nghị
• 5.2. Chính phủ, Bộ, Ngành
• 5.3. Ủy ban nhân dân Thành phố
• 5.4. Ban quản lý Khu công nghệ cao
• 5.5. Các Trường, Viện, Đơn vị đào tạo
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Chuyển Đổi Kép Hướng Tới Mục Tiêu Net Zero

Giải pháp chuyển đổi kép tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM đang trở thành một trong những chiến lược quan trọng nhằm đạt được mục tiêu Net Zero. Chuyển đổi kép bao gồm việc tích hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm thiểu phát thải carbon. Mục tiêu này không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp trong khu vực.

1.1. Khái Niệm Chuyển Đổi Kép Là Gì

Chuyển đổi kép là quá trình đồng thời thực hiện chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Điều này giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu tác động đến môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế.

1.2. Tại Sao Mục Tiêu Net Zero Quan Trọng

Mục tiêu Net Zero không chỉ là cam kết của Việt Nam mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu. Đạt được mục tiêu này sẽ giúp bảo vệ môi trường và tạo ra một tương lai bền vững cho thế hệ sau.

II. Thách Thức Trong Việc Đạt Mục Tiêu Net Zero Tại Khu Công Nghệ Cao

Việc thực hiện chuyển đổi kép tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM gặp nhiều thách thức. Các doanh nghiệp phải đối mặt với rào cản về công nghệ, nguồn lực và nhận thức. Đặc biệt, việc thiếu hụt thông tin và hỗ trợ từ chính phủ cũng là một yếu tố cản trở.

2.1. Rào Cản Về Công Nghệ

Nhiều doanh nghiệp chưa có đủ công nghệ hiện đại để thực hiện chuyển đổi xanh và số. Việc đầu tư vào công nghệ mới đòi hỏi nguồn vốn lớn và thời gian dài để triển khai.

2.2. Thiếu Hỗ Trợ Từ Chính Phủ

Chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong việc chuyển đổi kép còn hạn chế. Cần có các chương trình khuyến khích và hỗ trợ tài chính để thúc đẩy quá trình này.

III. Phương Pháp Giải Quyết Vấn Đề Chuyển Đổi Kép Tại Khu Công Nghệ Cao

Để đạt được mục tiêu Net Zero, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả trong chuyển đổi kép. Các giải pháp này bao gồm việc áp dụng công nghệ xanh, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao nhận thức của doanh nghiệp.

3.1. Áp Dụng Công Nghệ Xanh

Công nghệ xanh giúp giảm thiểu phát thải và tiết kiệm năng lượng. Các doanh nghiệp cần đầu tư vào công nghệ tái tạo và quy trình sản xuất sạch.

3.2. Cải Tiến Quy Trình Sản Xuất

Cải tiến quy trình sản xuất không chỉ giúp tiết kiệm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. Việc áp dụng các phương pháp sản xuất bền vững là cần thiết.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giải Pháp Chuyển Đổi Kép

Nhiều doanh nghiệp tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM đã bắt đầu áp dụng các giải pháp chuyển đổi kép. Những kết quả tích cực từ việc giảm phát thải và tăng trưởng bền vững đã được ghi nhận.

4.1. Kết Quả Từ Các Doanh Nghiệp Tiên Phong

Một số doanh nghiệp đã thành công trong việc áp dụng công nghệ xanh và chuyển đổi số, từ đó giảm thiểu đáng kể lượng khí thải carbon và tiết kiệm chi phí sản xuất.

4.2. Mô Hình Hợp Tác Giữa Các Doanh Nghiệp

Hợp tác giữa các doanh nghiệp trong khu vực giúp chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ, từ đó thúc đẩy quá trình chuyển đổi kép hiệu quả hơn.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Chuyển Đổi Kép Tại Khu Công Nghệ Cao

Chuyển đổi kép tại Khu Công Nghệ Cao TP.HCM là một xu hướng tất yếu để đạt được mục tiêu Net Zero. Tương lai của khu vực này phụ thuộc vào khả năng áp dụng các giải pháp bền vững và công nghệ tiên tiến.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Chính Sách Hỗ Trợ

Chính phủ cần có các chính sách hỗ trợ mạnh mẽ hơn để thúc đẩy chuyển đổi kép, bao gồm các chương trình đào tạo và hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững sẽ giúp Khu Công Nghệ Cao TP.HCM trở thành một mô hình tiêu biểu cho các khu công nghiệp khác trong cả nước.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh toàn cầu hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050, việc chuyển đổi kép – tích hợp chuyển đổi số (CĐS) và chuyển đổi xanh (CĐX) – trở thành chiến lược trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế xanh. Tại Việt Nam, đặc biệt là Khu Công nghệ cao (Khu CNC) Thành phố Hồ Chí Minh, với hơn 1.800 doanh nghiệp và tổng vốn đầu tư hơn 12 tỷ USD, việc triển khai chuyển đổi kép được xem là yếu tố then chốt để đạt mục tiêu Net Zero sớm hơn 5 năm so với kế hoạch quốc gia, tức vào năm 2045. Tuy nhiên, hiện nay chỉ khoảng 1-2% các khu công nghiệp trên cả nước đang thực hiện các bước chuyển đổi để trở thành khu công nghiệp sinh thái, cho thấy nhu cầu cấp thiết trong việc nghiên cứu và đề xuất giải pháp chuyển đổi kép phù hợp.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc đề xuất các giải pháp chuyển đổi kép tại Khu CNC TP.HCM nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số và xanh, đồng thời xây dựng mô hình quản trị hiệu quả cho Ban Quản lý Khu CNC để đạt mục tiêu Net Zero. Phạm vi nghiên cứu bao gồm khảo sát 161 doanh nghiệp trong Khu CNC với tỷ lệ phản hồi 26%, cùng tham vấn chuyên sâu các chuyên gia trong lĩnh vực chuyển đổi số và xanh. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở dữ liệu toàn diện, xây dựng khung lý thuyết và mô hình quản trị tiên phong, đồng thời làm hình mẫu cho các khu công nghệ cao và khu công nghiệp trên toàn quốc trong hành trình phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai nhóm lý thuyết chính:

1. Lý thuyết về chuyển đổi kép và phát triển khu công nghệ cao:

   • Chuyển đổi xanh (Green Transition) tập trung vào giảm thiểu tác động môi trường thông qua các giải pháp năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn và công nghệ sạch.
   • Chuyển đổi số (Digital Transformation) là quá trình tích hợp công nghệ số vào hoạt động kinh doanh nhằm nâng cao hiệu quả và đổi mới sáng tạo.
   • Mối quan hệ giữa chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và mục tiêu Net Zero được xem xét như một quá trình bổ trợ lẫn nhau, trong đó công nghệ số hỗ trợ giám sát, tối ưu hóa năng lượng và quản lý vòng đời sản phẩm xanh.
   • Lý thuyết chuỗi xoắn ba và bốn mở rộng nhấn mạnh vai trò tương tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp và học thuật trong đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững tại Khu CNC.
   • Lý thuyết cực tăng trưởng và mô hình cụm giải thích vai trò của Khu CNC như cực tăng trưởng kinh tế và cụm liên kết doanh nghiệp, tổ chức hỗ trợ trong phát triển công nghệ cao và bền vững.

2. Lý thuyết về quản trị doanh nghiệp và đổi mới:

   • Lý thuyết hệ thống xem tổ chức như một hệ thống mở, liên tục thích nghi với môi trường bên ngoài, phù hợp với quản lý chuyển đổi kép.
   • Lý thuyết đổi mới tập trung vào vai trò công nghệ và quản lý trong thúc đẩy sáng tạo và thích ứng.
   • Lý thuyết quản trị thay đổi nhấn mạnh các bước chuẩn bị, quản lý và củng cố thay đổi để đảm bảo quá trình chuyển đổi diễn ra hiệu quả.

Các khái niệm chính bao gồm: chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, Net Zero, mô hình quản trị khu công nghệ cao, và đổi mới sáng tạo.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp, kết hợp cả định lượng và định tính:

• Nguồn dữ liệu:

  • Dữ liệu sơ cấp: Khảo sát toàn bộ 161 doanh nghiệp trong Khu CNC, thu thập 42 phiếu khảo sát hợp lệ (tỷ lệ 26%), cùng các cuộc phỏng vấn chuyên sâu với chuyên gia trong lĩnh vực chuyển đổi số và xanh.
  • Dữ liệu thứ cấp: Các báo cáo hoạt động, chiến lược, quy định pháp luật liên quan đến chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và Net Zero của Việt Nam, TP.HCM, Khu CNC, cùng các tài liệu quốc tế về mô hình khu công nghệ cao và kinh nghiệm chuyển đổi kép.

• Phương pháp phân tích:

  • Phân tích thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ áp dụng công nghệ số và xanh giữa các lĩnh vực doanh nghiệp.
  • Phân tích nội dung các báo cáo, chính sách và ý kiến chuyên gia để đánh giá mức độ sẵn sàng và thách thức trong chuyển đổi kép.
  • So sánh kinh nghiệm quốc tế từ các khu công nghệ cao tại Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc và Liên minh Châu Âu để rút ra bài học phù hợp.

• Timeline nghiên cứu:

  • Thu thập dữ liệu sơ cấp và thứ cấp trong năm 2023-2024.
  • Phân tích và tổng hợp kết quả trong quý đầu năm 2024.
  • Đề xuất giải pháp và hoàn thiện luận văn trong quý II năm 2024.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ sẵn sàng chuyển đổi số và xanh của doanh nghiệp:

   • 65% doanh nghiệp trong lĩnh vực Vi điện tử - Công nghệ thông tin đã sử dụng công nghệ số để tối ưu hóa sản xuất và kinh doanh, trong khi lĩnh vực Cơ khí chính xác - Tự động hóa mới có 33% doanh nghiệp bắt đầu triển khai chuyển đổi số.
   • Tỷ lệ doanh nghiệp có kế hoạch chuyển đổi số trong lĩnh vực Nano là 50%, cho thấy sự sẵn sàng cao trong nhóm ngành công nghệ mới.
   • Tuy nhiên, chỉ khoảng 31% doanh nghiệp sử dụng công nghệ số thường xuyên trong quản lý vòng đời sản phẩm, đặc biệt trong các hoạt động thu gom và tái chế sản phẩm còn rất hạn chế.

2. Ứng dụng công nghệ cao trong chuyển đổi kép:

   • Công nghệ điện toán đám mây được áp dụng nhiều nhất với 64,29% doanh nghiệp sử dụng, tiếp theo là Internet vạn vật (57,15%) và robot tự động hóa (trên 50%).
   • Các công nghệ năng lượng xanh như hydrogen và thu giữ carbon còn rất mới, gần 90% doanh nghiệp chưa biết hoặc chưa áp dụng.

3. Vai trò và năng lực quản trị của Ban Quản lý Khu CNC:

   • Ban Quản lý đã xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu về đầu tư, công nghệ và môi trường, dự kiến khai thác từ năm 2025.
   • Tuy nhiên, chỉ 30% nhà đầu tư biết đến mục tiêu Net Zero của Khu CNC qua kênh thông tin của Ban Quản lý, cho thấy hạn chế trong truyền thông và kết nối.
   • Các chuyên gia đánh giá mức độ khả thi của các mục tiêu giảm phát thải: 81,25% cho mục tiêu giảm 35% phát thải vào năm 2025, 68,75% cho mục tiêu giảm 70% vào năm 2030, và 62,5% cho mục tiêu đạt Net Zero vào năm 2045.

4. Thách thức trong chuyển đổi kép:

   • Rào cản về hạ tầng công nghệ thông tin, nguồn nhân lực chất lượng cao, và sự đồng bộ trong chính sách là những điểm yếu lớn.
   • Doanh nghiệp còn thiếu nhận thức sâu sắc về chuyển đổi xanh và chưa có chiến lược cụ thể cho chuyển đổi kép.
   • Việc áp dụng công nghệ số trong quản lý vòng đời sản phẩm và kinh tế tuần hoàn còn hạn chế, ảnh hưởng đến hiệu quả chuyển đổi xanh.

Thảo luận kết quả

Kết quả khảo sát và phân tích cho thấy Khu CNC TP.HCM có nền tảng tốt về công nghệ số, đặc biệt trong lĩnh vực vi điện tử và công nghệ thông tin, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số toàn cầu. Tuy nhiên, việc áp dụng chuyển đổi xanh còn nhiều hạn chế, nhất là trong các hoạt động quản lý chất thải và sử dụng năng lượng tái tạo. Điều này tương đồng với các nghiên cứu quốc tế cho thấy chuyển đổi xanh đòi hỏi sự đầu tư lớn về hạ tầng và chính sách hỗ trợ đồng bộ.

Vai trò của Ban Quản lý Khu CNC trong việc kết nối, truyền thông và hỗ trợ doanh nghiệp là rất quan trọng nhưng hiện còn chưa phát huy tối đa. Việc xây dựng mô hình quản trị chuyển đổi kép dựa trên lý thuyết chuỗi xoắn ba và bốn mở rộng sẽ giúp tăng cường sự phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp và học thuật, từ đó thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Các thách thức về nguồn lực, nhận thức và chính sách cần được giải quyết thông qua các giải pháp đồng bộ, học hỏi từ kinh nghiệm quốc tế như mô hình Khu Công viên khoa học Đài Loan, cụm công nghệ cao Hàn Quốc và các chính sách chuyển đổi kép của Liên minh Châu Âu. Việc áp dụng công nghệ số hỗ trợ giám sát môi trường và quản lý vòng đời sản phẩm sẽ là chìa khóa để nâng cao hiệu quả chuyển đổi xanh.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ thể hiện tỷ lệ áp dụng công nghệ số theo lĩnh vực, mức độ sẵn sàng chuyển đổi xanh, và đánh giá khả thi các mục tiêu Net Zero theo thời gian, giúp minh họa rõ nét tiến trình và điểm nghẽn trong chuyển đổi kép tại Khu CNC.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường truyền thông và nâng cao nhận thức về chuyển đổi kép

   • Ban Quản lý Khu CNC phối hợp với các cơ quan truyền thông tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo nâng cao nhận thức cho doanh nghiệp về lợi ích và yêu cầu của chuyển đổi số và xanh.
   • Mục tiêu: 80% doanh nghiệp trong Khu CNC nhận thức rõ về chuyển đổi kép trong vòng 2 năm.

2. Xây dựng và hoàn thiện hạ tầng công nghệ số và xanh đồng bộ

   • Đầu tư phát triển hệ thống cơ sở dữ liệu tích hợp, trung tâm giám sát môi trường và năng lượng, đồng thời phát triển hạ tầng năng lượng tái tạo như điện mặt trời và hydrogen xanh.
   • Mục tiêu: Hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật số và xanh trong 3 năm, hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng công nghệ mới.

3. Phát triển năng lực quản trị và đổi mới sáng tạo cho Ban Quản lý và doanh nghiệp

   • Tổ chức các khóa đào tạo về quản trị chuyển đổi kép, đổi mới sáng tạo và quản lý vòng đời sản phẩm xanh cho cán bộ Ban Quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp.
   • Mục tiêu: 100% cán bộ quản lý được đào tạo trong 18 tháng.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho doanh nghiệp chuyển đổi kép

   • Phối hợp với các ngân hàng, tổ chức tài chính để thiết kế các gói vay ưu đãi, hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn chuyển đổi số và xanh cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.
   • Mục tiêu: Tăng tỷ lệ doanh nghiệp được hỗ trợ lên 50% trong 2 năm.

5. Thúc đẩy hợp tác liên ngành và quốc tế

   • Mở rộng hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức quốc tế để chuyển giao công nghệ, nghiên cứu phát triển và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
   • Mục tiêu: Thiết lập ít nhất 5 chương trình hợp tác trong 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban Quản lý Khu Công nghệ cao và các khu công nghiệp

   • Lợi ích: Áp dụng mô hình quản trị chuyển đổi kép, xây dựng chiến lược phát triển bền vững, nâng cao hiệu quả quản lý và hỗ trợ doanh nghiệp.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch chuyển đổi số và xanh đồng bộ, phát triển hạ tầng kỹ thuật số và xanh.

2. Doanh nghiệp công nghệ cao và các ngành công nghiệp liên quan

   • Lợi ích: Hiểu rõ các giải pháp chuyển đổi kép, nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa sản xuất và giảm phát thải.
   • Use case: Lập kế hoạch chuyển đổi số, áp dụng công nghệ xanh trong sản xuất và quản lý vòng đời sản phẩm.

3. Cơ quan hoạch định chính sách và quản lý nhà nước

   • Lợi ích: Tham khảo các khuyến nghị chính sách toàn diện, xây dựng cơ chế hỗ trợ chuyển đổi kép và phát triển kinh tế xanh.
   • Use case: Thiết kế chính sách ưu đãi, quy định pháp luật thúc đẩy chuyển đổi số và xanh tại các khu công nghiệp.

4. Các tổ chức nghiên cứu, đào tạo và tư vấn phát triển bền vững

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực tiễn để phát triển các chương trình đào tạo, nghiên cứu và tư vấn chuyển đổi kép.
   • Use case: Xây dựng chương trình đào tạo quản trị chuyển đổi kép, nghiên cứu mô hình chuyển đổi xanh và số.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển đổi kép là gì và tại sao quan trọng đối với Khu CNC?
   Chuyển đổi kép là sự tích hợp đồng thời chuyển đổi số và chuyển đổi xanh nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm phát thải và thúc đẩy phát triển bền vững. Đối với Khu CNC, chuyển đổi kép giúp tăng năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xanh và đạt mục tiêu Net Zero.

2. Các thách thức chính trong việc triển khai chuyển đổi kép tại Khu CNC là gì?
   Thách thức bao gồm hạn chế về hạ tầng công nghệ, thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao, nhận thức chưa đầy đủ của doanh nghiệp, và sự chưa đồng bộ trong chính sách hỗ trợ. Ngoài ra, việc áp dụng công nghệ xanh và quản lý vòng đời sản phẩm còn nhiều khó khăn.

3. Ban Quản lý Khu CNC có vai trò gì trong chuyển đổi kép?
   Ban Quản lý đóng vai trò trung tâm trong việc xây dựng mô hình quản trị, kết nối các bên liên quan, truyền thông mục tiêu Net Zero, phát triển hạ tầng kỹ thuật số và xanh, cũng như hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình chuyển đổi.

4. Doanh nghiệp trong Khu CNC đã áp dụng những công nghệ số nào trong chuyển đổi kép?
   Các công nghệ được áp dụng nhiều nhất gồm điện toán đám mây (64,29%), Internet vạn vật (57,15%), robot tự động hóa và năng lượng mặt trời (trên 50%). Công nghệ năng lượng xanh như hydrogen và thu giữ carbon còn rất mới và ít được sử dụng.

5. Làm thế nào để doanh nghiệp vừa và nhỏ trong Khu CNC có thể tham gia hiệu quả vào chuyển đổi kép?
   Doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được hỗ trợ về tài chính, kỹ thuật và đào tạo để nâng cao năng lực chuyển đổi số và xanh. Việc xây dựng các gói hỗ trợ ưu đãi, tư vấn chuyên sâu và hợp tác với các tổ chức nghiên cứu sẽ giúp họ vượt qua rào cản và tham gia hiệu quả.

Kết luận

• Đề án đã xây dựng khung lý thuyết và mô hình quản trị chuyển đổi kép tích hợp chuyển đổi số và xanh, phù hợp với đặc thù Khu CNC TP.HCM nhằm đạt mục tiêu Net Zero vào năm 2045.
• Khu CNC có nền tảng công nghệ số tốt nhưng còn nhiều hạn chế trong chuyển đổi xanh và quản lý vòng đời sản phẩm, đòi hỏi sự đầu tư và hỗ trợ đồng bộ.
• Ban Quản lý Khu CNC cần tăng cường vai trò kết nối, truyền thông và phát triển hạ tầng kỹ thuật số và xanh để thúc đẩy chuyển đổi kép hiệu quả.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao nhận thức, phát triển hạ tầng, đào tạo quản trị, hỗ trợ tài chính và thúc đẩy hợp tác liên ngành, quốc tế.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi thực tiễn cho các khu công nghệ cao và khu công nghiệp khác tại Việt Nam trong hành trình phát triển bền vững và đạt mục tiêu Net Zero.

Next steps: Triển khai các giải pháp đề xuất, xây dựng kế hoạch chi tiết và tổ chức các chương trình đào tạo, đồng thời thiết lập hệ thống giám sát tiến độ chuyển đổi kép tại Khu CNC.

Call-to-action: Các bên liên quan cần phối hợp chặt chẽ để hiện thực hóa chuyển đổi kép, góp phần xây dựng Khu CNC TP.HCM trở thành mô hình khu công nghệ cao xanh, thông minh và bền vững hàng đầu khu vực.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề: Giới thiệu chung về vấn đề nghiên cửu, mục tiêu, ý nghĩa, phạm vi, phương pháp nghiên cứu, lựa chọn khung phân tích, dừ liệu và cách tiếp cận, kỳ vọng kết quá cúa đề án. Chương 2: Khung phân lích, dừ liệu và cách tiếp cận: Mô tá khung phân tích, dừ liệu, cách tiếp cận đê giái quyct mục tiêu của đê án đặt ra, lỷ thuyêt nền tảng về CDX, CĐS, Net Zero, kinh tế tuần hoàn, lý thuyết về các yếu tố xây dựng giâi pháp chuyên đôi kép tại Khu CNC. Chương 3: Bài học kinh nghiệm từ các chính sách chuyên đôi kép cúa các quôc gia trôn thế giới và các giải pháp thực hiện từ các Khu CNC, Công viên khoa học trôn thế giới. Chương 4: Phân tích vấn đề cúa đề án Chương 5: Ket Luận và kiến nghị 6 CHƯƠNG 2: KHUNG PHẢN TÍCH, DỬ LIỆU VÀ CÁCH TIẾP CẬN CĐX và CĐS đà được nghiên cứu khá nhiêu dưới góc độ khoa học công nghệ, kinh tế và môi trường.

Tuy nhiên, khái niệm chuyến đổi kép xuất hiện gần đây không chi đê nhắc đến CĐX và CĐS như hai hoạt động diền ra song song mà còn củng cổ lần nhau. Định hướng chuyên đồi kép vi vậy cũng không chỉ được xem xét dưới dạng tông hợp cơ học mồi quá trình chuyên đôi riêng biệt. Bên cạnh đó, Khu CNC là một khu vực kinh tế - kỳ thuật khá đặc biệt so với các khu công nghiệp thông thường và là một hệ thống tương đối “mở” với nhiều nhân tổ tham gia, không đơn thuần là tập hợp các doanh nghiệp hoạt động trên một khu vực nhất định; tuy nhiên nghiên cứu vê chuyên đôi kép tại các Khu CNC cỏn khá hạn chế. Nội dung cụ thê của chương nhằm làm rõ cơ sờ lý thuyết về mối quan hệ CĐS, CĐX và mối quan hệ giừa chuyến đôi kép với mục tiêu Net Zero; các yếu tô đê thúc đây chuyên đỏi kép và lý giải nhừng điều kiện thuận lợi để một Khu CNC thực hiện chuyển đôi kép thông qua nghiên cứu lý thuyết về hình thành và phát triên Khu CNC và doanh nghiệp.1 Khung phân tích 2.

Chuyên đôi xanh (Green Transition) CĐX, với trọng tâm là bảo vệ môi tnrờng, tập trung vào việc giảm thiêu các tác động liêu cực của con người lên hệ sinh thái tự nhiên (UN, 2022). Phát triển bền vững hướng tới mục tiêu lâu dài, bảo đàm sự phát triên toàn diện cho cả thế hệ hiện tại và tương lai, trong khi CĐX đặt trọng tâm vào các mục tiêu ngắn và trung hạn, nhằm giải quyết các thách thức môi trường cấp bách và tạo nên tàng cho sự phát triên bên vừng trong dài hạn (OECD, 2021), tập trung vào các giái pháp sáng tạo về năng lượng tái tạo, công nghệ sạch và kinh te tuần hoàn (World Bank, 2023). Tại Việt Nam, Quyết định số 1658/QĐ-TTg ngày 01/10/2021 cúa Thù tướng Chính phủ phê duyệt chiến lược quốc gia về tăng trường xanh giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn 2050 định nghía: 'CĐX lù quả trình chuyên đỏi toàn diện sang nền kinh tế xanh, phát thái tháp nhăm hưởng tới mục tiêu thịnh vượng và hên vững''. Trong đó “kinh te xanh là nền kinh te tăng trưởng thông minh, bền vừng và bao trùm ”.

7 Việc sử dụng năng lượng hiệu quả đỏng vai trò cốt lõi trong quá trinh CĐX, trong đó đòi hôi việc áp dụng các công nghệ tiên tiến nhằm giâm thiếu tiêu thụ năng lượng trong toàn bộ quá trình sàn xuất và vận hành. Việc sư dụng năng lượng hiệu quá không chỉ dừng lại ớ khía cạnh kỳ thuật, mà còn bao gồm chiến lược quản lý tông thê nhằm tăng cường hiộu suất trong mọi lĩnh vực hoạt động. Một khía cạnh khác không kém phần quan trọng là quân lý chất thải, với các biện pháp giám thiêu, tái sử dụng và tái chế chât thải. Nên kinh tế tuân hoàn đóng vai trò then chốt, giúp giảm thiểu chất thải và tái sử dụng sản phẩm phụ, dần đến sàn xuất không chất thái và chu trình sản xuất khép kín.

Một nghiên cứu của Melnychenko và cộng sự (2021) nhấn mạnh tam quan trọng của việc chuyến đôi các khu công nghiệp truyền thống sang các khu công nghiệp sinh thái kiêu mới nhàm mục đích nâng cao các kết quà về môi trường, kinh tế và xà hội thông qua các hoạt động CĐX như kinh tế tuần hoàn, hiệu quả năng lượng và tối ưu hóa tài nguyên. Báo cáo của các tô chức tư vấn kinh tế - kỳ thuật như Ngân hàng Thế giới năm (2023), Ngân hàng phát triển Châu Á (2023) chi ra các nhỏm công nghệ để chuyển đối xanh gồm: công nghệ giảm ô nhiễm không khí và nguồn nước, quản lý chất thải, công nghệ ứng phó liên quan đen nước, năng lượng gió, năng lượng mặt trời, năng lượng địa nhiệt, năng lượng biên và thủy điện, giao thông xanh, nhiên liệu sinh học, công nghệ pin, năng lượng hạt nhân, các công nghệ lưu trừ năng lượng khác, công nghệ Hydro, công nghệ hấp thụ khí nhà kính, công nghệ tối ưu hiệu quá sứ dụng năng lượng và khí đốt, công nghệ xây dựng xanh. Đối với các cụm công nghiệp, tô chức tư van Accenture đưa ra 04 nhóm giái pháp công nghẹ và hệ thống đê các cụm công nghiệp có the đạt mục liêu phát thãi ròng bằng không gồm (1) Điện khí hóa trực tiếp và nhiệt tái tạo; (2) Công nghệ hydrogen; (3) Công nghệ thu hôi, sừ dụng và lưu trừ carbon; (4) Công nghệ giúp tăng lính tuần hoàn và hiệu quả hệ thống trong cụm thông qua việc sử dụng chất thải giữa các đơn vị, tích hợp các quy trình trong một cụm đê chia sé dỏng năng lượng và vật chất, cung cấp lợi ích hệ thống hiệu quá về mặt chi phí bên ngoài cụm. Nhỏm công nghệ thứ tư này có thê xem công nghệ hồ trợ cho mô hình kinh tế tuần hoàn tại các Khu, Cụm công nghiệp (World Economic Forums và 8 Accenture, 2022).

Một số quốc gia đà và đang đầu tu rất lớn từ nguôn ngân sách vào 4 nhóm công nghệ này như Canada, Mỹ, Trung Quốc, Đức, Malaysia, Án Độ (trên 1 tỳ USD cho mồi nhóm), hoặc ươm tạo (trên 500 triộu USD) như Thái Lan (công nghệ thu giừ carbon), Anh (Hydrogen, Điện khí hóa trực tiếp và nhiệt tái tạo), Nhật Ban (công nghệ cho hộ thống tuân hoàn), hoặc đầu tư khám phá (dưới 200 triệu USD) như Singapore. Schill (2020) cho rằng cỏ nhiều lựa chọn công nghệ khác nhau đế tăng thị phân các nguồn năng lượng tái tạo; một trong sô đó là công nghệ lưu trữ góp phần sừ dụng hiệu quâ hơn công suất năng lượng tái tạo và đóng vai trò ngày càng lăng trong quá trinh chuyến đôi sang năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, đê nghiên cứu phát triên công nghệ xanh thúc đấy chuyền đổi năng lượng tái lạo. Wang và các cộng sự (2020) nhấn mạnh rằng đầu tư nghiên cứu và phát triên công nghệ của một quốc gia đóng vai trò quan trọng.

Chuyến đổi sổ (Digital Transformation) Có nhiều định nghĩa về CDS như: quá trình chuyên đôi sâu sắc và nhanh chóng các hoạt động kinh doanh, quy trinh, nãng lực và mô hình kinh doanh để tận dụng những cơ hội mà tiến bộ kỳ thuật sổ mang lại (Demirkan và cộng sự, 2016); mang đen các mô hình kinh doanh mới và cài thiên cấu trúc tô chức, đặc biệt thông qua tự động hỏa quy trinh (Hess và cộng sự, 2016). Sự chuyên đôi này dựa trên các công nghệ hiện đại như mạng viền thông, công nghệ điện toán và kỳ thuật phần mềm. Nhiều nghiên cửu đà chi ra tác động tích cực của CDS đến tăng trường kinh tế như thúc đây tăng trường GDP từ 1,4% ờ các thị trường mới nồi và 2,5% tại Trung Quốc (Kvochko, 2013). Katz (2017) ước tính rằng chỉ số phát triên hệ sinh thái kỳ thuật số tăng 1% có thô tăng 0,13% GDP bình quân đầu người.

CDS hiện đang là xu hướng nôi bật trên toàn cầu, ánh hưởng sâu rộng đến các lĩnh vực kinh doanh và công nghệ. 11 công nghệ số quan trọng được Ngân hàng Thế giới (2023) đưa ra gồm: Công nghệ chế tạo đắp dần, sàn xuất đắp lớp (Additive manufacturing), trí tuệ nhân tạo, thực tế áo, robot tự động hoá, phương tiện tự động hoá, công nghệ chuồi khối (blockchain), điện toán đám mây, an ninh mạng, máy tính lượng tử, lưới điện thông minh, internet vạn vật (loT). 9 Tại Việt Nam, bắt đầu tiếp cận CĐS từ những năm 2010, tuy nhiên, quá trình này chi thực sự được đẩy mạnh vào giai đoạn sau, đặc biệt lả từ khi Chính phú Việt Nam ban hành Chương trinh CĐS Quốc gia vào ngày 3/6/2020 theo Quyết định 749/QĐ-TTg. Qua đó, xác định CĐS là “quá trình thay đôi tỏng thê và toàn diện cùa cá nhản, tô chức về cách song, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên các công nghệ SC)' (Cục tin học hóa - Bộ thông tin và Truyền thông, 2023).

Chiến lược quốc gia vê CĐS đề ra 03 trụ cột phát triên: kinh tế số, chính quyền số, xà hội số. Trong đó, kinh tế số là một nền kinh tế mà trong đỏ các hoạt động kinh te, thương mại, và dịch vụ chủ yếu được thực hiện thông qua các nền tảng sổ hóa. Điều này bao gồm việc sư dụng công nghệ thông tin và truyền thông (1CT) đế lạo ra, phân phổi, trao đôi, và tiêu thụ hàng hóa và dịch vụ. Các yếu tổ quan trọng trong kinh tế số bao gồm thương mại điện tử, thanh toán sổ, dịch vụ sổ, và các mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng công nghệ số.

Như vậy không nhũng thê giới mà Việt Nam cũng xác định CĐS không chi là xu hướng hiện đại mà còn là yếu tổ quyết định cho sự lăng trướng và phát triên ben vừng của nền kinh tế toàn cầu. Bằng việc tích hợp công nghệ kỹ thuật số vào hoạt động kinh doanh và tận dụng tiềm năng cùa các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo, các quốc gia và doanh nghiệp có thê cái thiện năng suất và giá trị kinh tế, đồng thời thúc đấy sự phát triển dài hạn. Mối quan hệ giữa chuyển đổi số, chuyển đối xanh, chuyến đổi kép vói mục tiêu Net Zero Net Zero hay phát thải ròng bằng không chi trạng thái lượng khí thái nhà kính thải ra khỉ quyên được cân bằng, ngăn ngừa hiệu quả và loại bỏ khỏi khí quyền (IPCC, 2022); khác với tỉnh trạng “trung hoà carbon” chi tập trung và cân bằng lượng phát thái mà không chù động loại bó chúng. Theo Liên Hiệp Quốc, ngành năng lượng chiếm khoáng 3/4 nguồn phát thài khí nhà kỉnh hiện nay và do đỏ, “chia khoá” nằm ờ năng lượng, bằng cách thay thế các nguồn năng lượng gây ỏ nhiễm như từ than, khí đốt, dau bang năng lượng tái tạo như gió, mặt trời.