Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Tìm hiểu về tài liệu cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại, các điều kiện và quy trình cần biết để tiếp cận nguồn vốn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Mạnh Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.1. Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.2. Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.3. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.1.4. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế
• 1.2. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.1. Khái niệm tín dụng ngân hàng
• 1.2.2. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với các DNVVN
• 1.2.3. Vai trò của tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.2.4. Các hình thức cho vay dành cho DNVVN
• 1.3. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay và nâng cao chất lượng cho vay DNVVN
• 1.3.1. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay
• 1.3.1.1. Khái niệm về phát triển cho vay
• 1.3.1.2. Mối quan hệ giữa phát triển và nâng cao chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.1.3. Chỉ tiêu đánh giá việc phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.2. Cơ sở lý luận về chất lượng hoạt động cho vay đối với DNVVN
• 1.3.2.1. Khái niệm về chất lượng cho vay
• 1.3.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao chất lượng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.2.3. Các tiêu chí đánh giá chất lượng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.3.2.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.4. Kinh nghiệm của các NHTM khác về mở rộng quy mô cho vay DNVVN và những vấn đề có thể nghiên cứu đối với Vietinbank Gia Lai
• 1.4.1. Kinh nghiệm của một số NHTM về cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 1.4.1.1. Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển chi nhánh Gia Lai
• 1.4.1.2. Tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam - Chi nhánh Gia Lai
• 1.4.1.3. Tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín Gia Lai
• 1.4.2. Những vấn đề có thể nghiên cứu đối với tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Vietinbank chi nhánh Gia Lai
• 1.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TẠI VIETINBANK CHI NHÁNH GIA LAI
• 2.1. Khái quát về Vietinbank Gia Lai
• 2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển
• 2.1.2. Khái quát tình hình hoạt động kinh doanh
• 2.2. Tình hình phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Gia Lai
• 2.2.1. Số lượng doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn tỉnh Gia Lai
• 2.2.2. Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ tại địa bàn tỉnh Gia Lai
• 2.3. Thực trạng về hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Gia Lai
• 2.3.1. Thực trạng về phát triển cho vay
• 2.3.2. Thực trạng về chất lượng cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Gia Lai
• 2.3.2.1. Nợ xấu/ Tổng dư nợ
• 2.3.2.2. Nợ quá hạn/Tổng dư nợ
• 2.3.2.3. Nợ xử lý rủi ro
• 2.3.2.4. Vòng quay vốn
• 2.4. Đánh giá hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Gia Lai
• 2.4.1. Những kết quả đã đạt được
• 2.4.1.1. Đã xây dựng mô hình kinh doanh phù hợp với chiến lược phát triển cho vay DNVVN
• 2.4.1.2. Bước đầu đã có một số sản phẩm cho vay dành riêng cho đối tượng DNVVN
• 2.4.1.3. Đã xây dựng được hệ thống xếp hạng nội bộ hỗ trợ cho quá trình cho vay DNVVN
• 2.4.1.4. Nhận thức tốt trong công tác quản trị rủi ro
• 2.4.1.5. Cơ chế kiểm tra giám sát nội bộ đã phát huy tác dụng giúp kiểm soát được dư nợ
• 2.4.2. Những tồn tại, hạn chế trong cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Gia Lai
• 2.4.2.1. Các quy định về cho vay còn mang tính chất chung chung, chưa phù hợp với đặc điểm của DNVVN
• 2.4.2.2. Chất lượng hoạt động cho vay DNVVN tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam - chi nhánh Gia Lai hiện đang tốt nhưng còn tiềm ẩn nhiều rủi ro
• 2.4.2.3. Tỷ trọng thu nhập chưa tương xứng với tiềm năng của khách hàng DNVVN
• 2.4.3. Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam – chi nhánh Gia Lai
• 2.4.3.1. Nguyên nhân bên ngoài ngân hàng Vietinbank
• 2.4.3.2. Nguyên nhân từ ngân hàng Vietinbank Gia Lai
• 2.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN QUY MÔ VÀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO VAY ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI VIETINBANK GIA LAI
• 3.1. Định hướng các khoản cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Vietinbank Gia Lai năm 2017 và tầm nhìn chiến lược đến năm 2020
• 3.1.1. Định hướng của Nhà nước
• 3.1.2. Định hướng của tỉnh Gia Lai
• 3.1.3. Kế hoạch phát triển của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.1.4. Mục tiêu phát triển cho vay của Vietinbank Gia Lai đến năm 2020
• 3.2. Giải pháp phát triển hoạt động cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Vietinbank Gia Lai
• 3.2.1. Nhóm các giải pháp nghiệp vụ đối với Vietinbank Gia Lai
• 3.2.2. Nhóm giải pháp hỗ trợ
• 3.2.3. Giải pháp đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
• 3.3. Kiến nghị đối với Chính Phủ
• 3.4. Kiến nghị đối với Ngân Hàng Nhà Nước Việt Nam
• 3.5. Kiến nghị đối với Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• 3.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm tỷ lệ lớn trong khu vực kinh tế tư nhân. Các ngân hàng thương mại, trong đó có Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank), nhận thấy tiềm năng của thị trường này trong việc mở rộng thị trường và phân tán rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, việc cho vay DNVVN cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do số lượng giao dịch lớn, chi phí cao và đặc điểm riêng của các DNVVN. Bài toán đặt ra là làm thế nào để phát triển cho vay hiệu quả, đồng thời kiểm soát rủi ro, khai thác tối đa tiềm năng từ phân khúc khách hàng này. Thực tế đòi hỏi các ngân hàng phải đưa ra các giải pháp sát thực tế, phù hợp với DNVVN để đạt được mục tiêu kinh doanh. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Mai Huyền (2017), các ngân hàng cần hướng tới các chuẩn mực quốc tế trong cho vay và quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN.

1.1. Tầm Quan Trọng Của DNVVN Trong Nền Kinh Tế

DNVVN đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu nhập cho người lao động. Hiệu quả hoạt động của DNVVN trên nhiều lĩnh vực là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, chất lượng nguồn lực và trình độ quản trị của DNVVN còn nhiều hạn chế, gây khó khăn khi thị trường biến động và hạn chế khả năng tiếp cận vốn vay. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNVVN, nhưng hoạt động tín dụng vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Các ngân hàng cần tháo gỡ khó khăn về vốn cho DNVVN để thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và nâng cao vị thế cạnh tranh.

1.2. Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay DNVVN

Việc cho vay DNVVN tiềm ẩn nhiều rủi ro do thông tin không đầy đủ, khả năng quản lý tài chính yếu kém và biến động thị trường. Các ngân hàng cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, đánh giá khả năng trả nợ của DNVVN và quản lý tài sản đảm bảo hiệu quả. Ngoài ra, cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm (EWS) để phát hiện và xử lý kịp thời các dấu hiệu rủi ro. Việc kiểm soát rủi ro là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động cho vay DNVVN.

II. Thách Thức Trong Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank Gia Lai

Mặc dù Vietinbank Gia Lai đã có nhiều nỗ lực trong việc mở rộng và nâng cao hiệu quả cho vay DNVVN, kết quả vẫn còn nhiều hạn chế. Thị phần cho vay DNVVN còn nhỏ, số lượng DNVVN quan hệ tín dụng giảm, dư nợ và tỷ trọng dư nợ cho vay DNVVN giảm, mức độ trung thành của khách hàng giảm, và chất lượng tín dụng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều này chưa tương xứng với tiềm lực của phân khúc khách hàng này trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Các quy định về cho vay còn mang tính chất chung chung, chưa phù hợp với đặc điểm của DNVVN. Tỷ trọng thu nhập chưa tương xứng với tiềm năng của khách hàng DNVVN.

2.1. Hạn Chế Về Quy Mô Và Thị Phần Cho Vay DNVVN

Thị phần cho vay DNVVN của Vietinbank Gia Lai còn nhỏ so với các ngân hàng khác trên địa bàn. Số lượng DNVVN có quan hệ tín dụng với chi nhánh ngày càng giảm, cho thấy khả năng cạnh tranh chưa cao. Dư nợ và tỷ trọng dư nợ cho vay DNVVN cũng giảm, cho thấy sự suy giảm trong hoạt động cho vay phân khúc này. Cần có các giải pháp để mở rộng quy mô và tăng thị phần cho vay DNVVN.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng Tiềm Ẩn Trong Hoạt Động Cho Vay DNVVN

Chất lượng hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai hiện đang tốt, nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các DNVVN thường có báo cáo tài chính không minh bạch, khả năng quản lý tài chính yếu kém và dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường. Cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và quản lý rủi ro hiệu quả để đảm bảo an toàn cho hoạt động cho vay DNVVN.

2.3. Quy Định Cho Vay Chưa Phù Hợp Với Đặc Điểm DNVVN

Các quy định về cho vay của Vietinbank Gia Lai còn mang tính chất chung chung, chưa phù hợp với đặc điểm của DNVVN. Thủ tục vay vốn còn phức tạp, thời gian phê duyệt kéo dài, gây khó khăn cho DNVVN. Cần có các quy định và thủ tục cho vay linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của DNVVN để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay.

III. Giải Pháp Phát Triển Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank Gia Lai

Để phát triển hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, DNVVN và các cơ quan quản lý nhà nước. Các giải pháp nghiệp vụ cần tập trung vào việc xây dựng sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của DNVVN, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Các giải pháp hỗ trợ cần tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNVVN và cải thiện hệ thống thông tin tín dụng.

3.1. Xây Dựng Sản Phẩm Cho Vay Phù Hợp Với DNVVN

Vietinbank Gia Lai cần xây dựng các sản phẩm cho vay đa dạng, phù hợp với nhu cầu của từng loại DNVVN. Các sản phẩm cho vay cần có lãi suất cạnh tranh, thời hạn vay linh hoạt và điều kiện vay đơn giản. Ngoài ra, cần có các sản phẩm cho vay đặc thù cho các ngành nghề kinh doanh khác nhau.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn Cho DNVVN

Thủ tục vay vốn tại Vietinbank Gia Lai cần được đơn giản hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN tiếp cận vốn vay. Cần giảm bớt các yêu cầu về hồ sơ, rút ngắn thời gian phê duyệt và tăng cường tư vấn cho DNVVN về các thủ tục vay vốn.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Thẩm Định Tín Dụng DNVVN

Chất lượng thẩm định tín dụng cần được nâng cao để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của DNVVN. Cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, sử dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại và tăng cường kiểm tra thực tế hoạt động của DNVVN.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giải Pháp Cho Vay DNVVN Tại Gia Lai

Các giải pháp phát triển cho vay DNVVN cần được ứng dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của Vietinbank Gia Lai và địa bàn tỉnh Gia Lai. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong ngân hàng, các chi nhánh và các đơn vị liên quan. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ phía chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ DNVVN.

4.1. Phối Hợp Giữa Các Phòng Ban Trong Vietinbank Gia Lai

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong Vietinbank Gia Lai để triển khai hiệu quả các giải pháp phát triển cho vay DNVVN. Phòng khách hàng doanh nghiệp cần phối hợp với phòng quản lý rủi ro, phòng kế hoạch tài chính và các phòng ban khác để xây dựng sản phẩm cho vay, thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro.

4.2. Hợp Tác Với Các Tổ Chức Hỗ Trợ DNVVN Tại Gia Lai

Vietinbank Gia Lai cần tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNVVN trên địa bàn tỉnh Gia Lai, như Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ, các trung tâm xúc tiến thương mại và các tổ chức tư vấn. Sự hợp tác này sẽ giúp Vietinbank Gia Lai tiếp cận được nhiều DNVVN tiềm năng và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho DNVVN.

V. Kết Luận và Tương Lai Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank

Phát triển cho vay DNVVN là một trong những mục tiêu quan trọng của Vietinbank Gia Lai. Để đạt được mục tiêu này, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, DNVVN và các cơ quan quản lý nhà nước. Với sự nỗ lực của tất cả các bên, hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai sẽ ngày càng phát triển, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Gia Lai.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Phát Triển Cho Vay Bền Vững

Phát triển cho vay DNVVN cần đảm bảo tính bền vững, không chỉ tập trung vào tăng trưởng quy mô mà còn phải chú trọng đến chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro. Cần có các giải pháp để giảm thiểu rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng.

5.2. Định Hướng Phát Triển Cho Vay DNVVN Trong Tương Lai

Trong tương lai, Vietinbank Gia Lai cần tiếp tục đổi mới sản phẩm cho vay, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động cho vay, phát triển các kênh phân phối mới và mở rộng hợp tác với các đối tác.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) giữ vai trò là xương sống của nền kinh tế khi chiếm trên 97% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn tỉnh Gia Lai, với 3.071 đơn vị đăng ký và tổng quy mô vốn đạt 29.759 tỷ đồng vào năm 2015. Mặc dù sở hữu tiềm năng thị trường to lớn, hoạt động tiếp cận vốn ngân hàng của khối doanh nghiệp này vẫn đối mặt với nhiều rào cản nghiêm trọng bắt nguồn từ năng lực quản trị hạn chế, tài sản bảo đảm thiếu hụt và tính minh bạch tài chính chưa cao. Về phía ngân hàng thương mại, khẩu vị rủi ro thận trọng cùng quy trình thẩm định phức tạp đã khiến việc mở rộng tín dụng DNVVN chưa tương xứng với kỳ vọng phát triển kinh tế địa phương.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng của tác giả Nguyễn Thị Mai Huyền thực hiện nghiên cứu đề tài nhằm giải quyết bài toán dung hòa giữa hai mục tiêu: mở rộng quy mô tăng trưởng tín dụng và nâng cao chất lượng kiểm soát rủi ro cho vay DNVVN tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Công thương Việt Nam (Vietinbank) - Chi nhánh Gia Lai. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ hoạt động cho vay phân khúc DNVVN tại địa bàn tỉnh Gia Lai trong giai đoạn 5 năm từ năm 2011 đến năm 2015, đồng thời xác lập định hướng phát triển đến năm 2020.

Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn sâu sắc khi cung cấp hệ thống luận cứ khoa học và giải pháp ứng dụng trực tiếp cho Vietinbank Gia Lai. Kết quả phân tích giúp chi nhánh tối ưu hóa danh mục cho vay từ mức 1.220 tỷ đồng năm 2015, duy trì tỷ lệ nợ xấu an toàn ở mức 0,18% (thấp hơn nhiều so với bình quân toàn hệ thống Vietinbank là 0,73%), đồng thời khai thác hiệu quả tệp khách hàng tiềm năng trên địa bàn Tây Nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết ngân hàng thương mại hiện đại và lý thuyết quản trị rủi ro tín dụng theo chuẩn mực quốc tế Basel để xây dựng nền tảng đánh giá hoạt động cấp tín dụng. Bên cạnh đó, lý thuyết thông tin bất đối xứng của George Akerlof, Joseph Stiglitz và Andrew Weiss được sử dụng để luận giải sâu sắc nguyên nhân dẫn đến hiện tượng lựa chọn đối nghịch và rủi ro đạo đức trong quan hệ vay vốn giữa ngân hàng và DNVVN.

Mô hình nghiên cứu thiết lập khung đánh giá toàn diện gồm hai trục chính:

1. Trục phát triển quy mô tín dụng: Đo lường qua mức tăng trưởng số lượng khách hàng DNVVN, doanh số giải ngân cho vay, quy mô dư nợ và tỷ trọng dư nợ DNVVN trong tổng dư nợ toàn chi nhánh.
2. Trục chất lượng tín dụng: Đánh giá qua tỷ lệ nợ xấu (nợ nhóm 3 đến nhóm 5 theo quy định của Ngân hàng Nhà nước), tỷ lệ nợ quá hạn, tỷ lệ nợ xử lý rủi ro ngoại bảng và hệ số vòng quay vốn tín dụng.

Hệ thống khái niệm nòng cốt được chuẩn hóa theo khung pháp lý Việt Nam, bao gồm: tiêu chí phân loại DNVVN căn cứ theo Nghị định 56/2009/NĐ-CP (quy mô vốn dưới 20 tỷ đồng đối với khu vực nông nghiệp, thương mại dịch vụ và lao động dưới 200-300 người), khái niệm tín dụng ngân hàng, bản chất phát triển cho vay và các tiêu chuẩn về chất lượng tín dụng an toàn, bền vững.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thống kê mô tả, so sánh chuỗi thời gian (time-series analysis) và phân tích cơ cấu (structural analysis). Nguồn dữ liệu thứ cấp được thu thập từ báo cáo tài chính, báo cáo tổng kết kinh doanh của Vietinbank Gia Lai, dữ liệu thống kê của Ngân hàng Nhà nước Chi nhánh tỉnh Gia Lai và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Gia Lai giai đoạn 2011–2015.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 187 khách hàng DNVVN đang duy trì quan hệ dư nợ tín dụng tại Vietinbank Gia Lai tính đến cuối năm 2015, kết hợp tập dữ liệu hoạt động của mạng lưới 11 phòng giao dịch trực thuộc trên toàn tỉnh. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) được áp dụng để khảo sát thực tế nhóm doanh nghiệp thuộc các ngành kinh tế chủ lực như thu mua nông sản, chế biến gỗ, xây dựng và thương mại phân phối.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này xuất phát từ đặc thù hoạt động tín dụng ngân hàng tại khu vực Tây Nguyên, nơi các chỉ tiêu tài chính chịu sự chi phối mạnh mẽ bởi tính mùa vụ của nông sản và biến động chu kỳ kinh tế. Việc kết hợp chuỗi dữ liệu định lượng 5 năm với khảo sát định tính giúp phản ánh chân thực các rào cản kỹ thuật trong quy trình cấp tín dụng, tạo cơ sở thực nghiệm vững chắc để hoạch định chiến lược kinh doanh đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phân tích thực trạng tín dụng tại Vietinbank Gia Lai giai đoạn 2011–2015 ghi nhận bốn phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, quy mô dư nợ cho vay DNVVN ghi nhận mức tăng trưởng vượt bậc. Dư nợ DNVVN đã tăng từ 353,6 tỷ đồng năm 2011 lên 1.220 tỷ đồng năm 2015, tương ứng mức tăng gấp 3,45 lần (tăng 245%). Tuy nhiên, tỷ trọng dư nợ DNVVN chỉ chiếm 14,3% trong tổng dư nợ 8.522 tỷ đồng của toàn chi nhánh năm 2015, phản ánh quy mô tín dụng vẫn tập trung lớn vào khối khách hàng cá nhân (4.303 tỷ đồng, chiếm 50,5%) và doanh nghiệp lớn (2.999 tỷ đồng, chiếm 35,2%).

Thứ hai, chất lượng tín dụng được kiểm soát ở mức an toàn cao. Tỷ lệ nợ xấu phân khúc DNVVN tại chi nhánh năm 2015 đạt mức 0,18% (tương ứng 15,7 tỷ đồng), thấp hơn đáng kể so với mức trần an toàn 3,0% theo thông lệ quốc tế và tỷ lệ nợ xấu bình quân toàn hệ thống Vietinbank là 0,73%. Vòng quay vốn tín dụng duy trì ổn định, phản ánh hiệu quả thu hồi nợ đúng hạn trong các chu kỳ kinh doanh ngắn hạn.

Thứ ba, cơ cấu thu nhập phụ thuộc quá lớn vào hoạt động tín dụng truyền thống. Thu nhập từ lãi cho vay chiếm tới hơn 98% tổng thu nhập thuần của chi nhánh, trong khi nguồn thu từ dịch vụ phi tín dụng (thanh toán quốc tế, bảo lãnh, quản lý dòng tiền) chỉ chiếm 1,6% (đạt 16,6 tỷ đồng năm 2015). Điều này cho thấy chi nhánh chưa khai thác hiệu quả các sản phẩm bán chéo đối với tệp khách hàng doanh nghiệp.

Thứ tư, danh mục cho vay mang tính tập trung ngành cục bộ. Hơn 50% số lượng khách hàng DNVVN vay vốn tại chi nhánh hoạt động trong lĩnh vực thu mua, sơ chế nông sản (cà phê, hồ tiêu, cao su). Sự tập trung này khiến danh mục cho vay đối mặt với rủi ro hệ thống khi giá nông sản quốc tế biến động tiêu cực hoặc khi xảy ra thiên tai, dịch bệnh tại địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân giúp Vietinbank Gia Lai duy trì chất lượng nợ xuất sắc xuất phát từ việc triển khai thành công mô hình chuyển đổi quản trị tập trung năm 2013 và chuyên môn hóa phân khúc khách hàng năm 2015. Việc tách biệt khâu bán hàng, thẩm định tín dụng và kiểm soát sau giải ngân đã giảm thiểu tối đa rủi ro tác nghiệp và nâng cao tính minh bạch của hồ sơ tín dụng.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với các đối thủ cạnh tranh trên địa bàn, thị phần tín dụng tổng thể của Vietinbank Gia Lai năm 2015 mới đạt 15,9% (đứng thứ 4 trên 21 tổ chức tín dụng). Tại phân khúc DNVVN, chi nhánh đang chịu sự cạnh tranh gay gắt từ BIDV Gia Lai (phục vụ gần 2.000 DNVVN, dư nợ khoảng 10.000 tỷ đồng, chiếm 37% thị phần) và Vietcombank Gia Lai (dư nợ DNVVN đạt 4.800 tỷ đồng, chiếm 50% tổng dư nợ chi nhánh). Nguồn vốn huy động tại chỗ của Vietinbank Gia Lai năm 2015 đạt 3.182 tỷ đồng, mới chỉ đáp ứng 37% nhu cầu cho vay, tạo ra sự phụ thuộc lớn vào nguồn điều chuyển vốn từ trụ sở chính.

Dữ liệu nghiên cứu phản ánh mối tương quan nghịch giữa sự siết chặt điều kiện bảo đảm và tốc độ tăng trưởng khách hàng mới. Để trực quan hóa, xu hướng biến động dư nợ có thể được mô phỏng qua biểu đồ cột chồng kết hợp đường biểu diễn tốc độ tăng trưởng, làm nổi bật khoảng cách chênh lệch giữa quy mô tín dụng cá nhân và doanh nghiệp. Đồng thời, biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu ngành nghề sẽ minh họa rõ nét mức độ tập trung rủi ro vào nhóm nông sản (trên 50%) so với thương mại (20%) và xây dựng (15%).

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm hiện thực hóa mục tiêu phát triển tín dụng bền vững giai đoạn 2017–2020, luận văn đưa ra bốn nhóm giải pháp mang tính hành động cao:

1. Thiết kế gói sản phẩm tín dụng theo chuỗi giá trị nông sản chủ lực: Phòng Khách hàng Doanh nghiệp vừa và nhỏ chủ trì xây dựng các gói tài trợ chuyên biệt cho chuỗi cung ứng cà phê, hồ tiêu, cao su từ khâu thu mua, chế biến đến xuất khẩu. Áp dụng cơ chế cấp hạn mức tín dụng linh hoạt theo mùa vụ và nhận tài sản bảo đảm là hàng hóa luân chuyển trong kho có quản chấp. Mục tiêu: Nâng thị phần tín dụng DNVVN của chi nhánh từ 15,9% lên mức 22-25% trước năm 2020.

2. Hoàn thiện quy trình thẩm định và hiện đại hóa hệ thống cảnh báo sớm (EWS): Phòng Quản lý rủi ro tối ưu hóa quy trình luân chuyển hồ sơ, rút ngắn thời gian phê duyệt tín dụng từ 5 ngày xuống dưới 3 ngày làm việc đối với các phương án khả thi. Triển khai hệ thống EWS để giám sát tự động dòng tiền và biến động tài chính của khách hàng. Mục tiêu: Giữ vững tỷ lệ nợ xấu phân khúc DNVVN dưới 1,0% trong suốt lộ trình 2017–2020.

3. Đẩy mạnh phát triển dịch vụ phi tín dụng và ngân hàng số: Phòng Bán lẻ phối hợp Phòng KHDN triển khai các gói dịch vụ quản lý dòng tiền tập trung, thanh toán tự động, thu hộ - chi hộ và tài trợ thương mại ưu đãi phí cho hệ thống nhà phân phối, đại lý vệ tinh. Mục tiêu: Tăng tỷ trọng thu nhập từ dịch vụ phi tín dụng từ mức 1,6% lên 5-7% trên tổng thu nhập kinh doanh vào năm 2020.

4. Nâng cao năng lực tư vấn và liên kết hỗ trợ doanh nghiệp địa phương: Ban Giám đốc chi nhánh ký kết thỏa thuận hợp tác toàn diện với Hội Doanh nhân trẻ tỉnh Gia Lai và VCCI Tây Nguyên để tổ chức định kỳ các khóa tập huấn lập phương án kinh doanh, minh bạch hóa báo cáo tài chính cho chủ doanh nghiệp. Mục tiêu: Hỗ trợ tối thiểu 300 lượt lãnh đạo DNVVN tiếp cận kiến thức quản trị tài chính chuẩn mực mỗi năm.

Về mặt chính sách vĩ mô, nghiên cứu khuyến nghị Ngân hàng Nhà nước hoàn thiện hành lang pháp lý cho vay không có tài sản bảo đảm dựa trên chấm điểm tín dụng nội bộ, đồng thời đề nghị UBND tỉnh Gia Lai thúc đẩy hiệu quả hoạt động của Quỹ bảo lãnh tín dụng DNVVN địa phương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 4 nhóm đối tượng chính:

1. Ban Giám đốc và Cán bộ Tín dụng tại các chi nhánh Ngân hàng Thương mại: Cung cấp khung phương pháp luận và cẩm nang thực hành trực tiếp trong việc phân đoạn thị trường, tái cơ cấu quy trình cho vay và nhận diện sớm rủi ro tín dụng tại các địa bàn nông nghiệp trọng điểm.

2. Nhà nghiên cứu, Giảng viên và Học viên Cao học ngành Tài chính - Ngân hàng: Cung cấp tài liệu tham khảo học thuật chuẩn mực với hệ thống chỉ tiêu đo lường phát triển tín dụng, mô hình phân tích định tính chuyên sâu và chuỗi số liệu thực chứng 5 năm chi tiết tại khu vực Tây Nguyên.

3. Chủ doanh nghiệp và Giám đốc Tài chính thuộc khối DNVVN: Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm bắt tường tận tiêu chuẩn thẩm định, khẩu vị rủi ro và các điều kiện cấp tín dụng của ngân hàng thương mại lớn, từ đó chủ động chuẩn hóa hệ thống kế toán và xây dựng phương án kinh doanh khả thi.

4. Cơ quan Quản lý Nhà nước và Hoạch định Chính sách (NHNN, Sở Kế hoạch và Đầu tư): Cung cấp góc nhìn thực tiễn về những điểm nghẽn trong cơ chế tiếp cận vốn, hỗ trợ xây dựng các chính sách trợ lực kinh tế tư nhân và quỹ bảo lãnh tín dụng địa phương vận hành hiệu quả.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao phát triển cho vay DNVVN lại là mục tiêu chiến lược ưu tiên của Vietinbank Gia Lai? Phát triển phân khúc DNVVN giúp ngân hàng đa dạng hóa danh mục đầu tư, phân tán rủi ro tín dụng thay vì tập trung vào các tập đoàn lớn, đồng thời mở rộng biên lợi nhuận thông qua việc bán chéo dịch vụ thanh toán và bảo lãnh trong một thị trường có hơn 3.000 doanh nghiệp tiềm năng.

2. Tỷ lệ nợ xấu phân khúc DNVVN tại Vietinbank Gia Lai giai đoạn 2011–2015 được kiểm soát như thế nào? Chi nhánh đã kiểm soát xuất sắc chất lượng nợ với tỷ lệ nợ xấu năm 2015 chỉ ở mức 0,18% (15,7 tỷ đồng trên tổng dư nợ 8.522 tỷ đồng). Kết quả này đạt được nhờ triển khai mô hình quản trị tập trung và tách bạch quy trình bán hàng với thẩm định tín dụng.

3. Đâu là rào cản lớn nhất khiến các DNVVN tại Gia Lai khó tiếp cận vốn ngân hàng? Rào cản chủ yếu xuất phát từ việc hơn 50% doanh nghiệp hoạt động nông sản có quy mô vốn nhỏ (bình quân 9,5 tỷ đồng/doanh nghiệp), hệ thống sổ sách kế toán thiếu minh bạch, phương án kinh doanh mang tính mùa vụ và thiếu tài sản thế chấp có giá trị pháp lý đầy đủ.

4. Vietinbank Gia Lai có thể học hỏi bài học kinh nghiệm gì từ các đối thủ BIDV và Vietcombank trên địa bàn? Chi nhánh cần học tập BIDV ở chiến lược tài trợ chuỗi khép kín, chính sách hỗ trợ cơ cấu nợ linh hoạt cho doanh nghiệp nông sản, đồng thời ứng dụng chính sách lãi suất ưu đãi cố định và đơn giản hóa thủ tục tiếp nhận hồ sơ như cách Vietcombank đã triển khai thành công.

5. Giải pháp then chốt nào giúp Vietinbank Gia Lai cải thiện tỷ trọng thu dịch vụ từ khách hàng DNVVN? Ngân hàng cần tích hợp các gói giải pháp tài chính toàn diện bao gồm quản lý dòng tiền, trả lương qua tài khoản, thanh toán quốc tế và bao thanh toán cho các đơn vị xuất khẩu, thay vì chỉ cung cấp dịch vụ cho vay đơn thuần, nhằm nâng tỷ trọng thu dịch vụ từ 1,6% lên 5-7%.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về mở rộng quy mô gắn liền với kiểm soát chất lượng tín dụng đối với khu vực DNVVN tại ngân hàng thương mại.
• Phân tích thực chứng giai đoạn 2011–2015 cho thấy Vietinbank Gia Lai đạt mức tăng trưởng dư nợ DNVVN ấn tượng gấp 3,45 lần (từ 353,6 tỷ lên 1.220 tỷ đồng) và giữ tỷ lệ nợ xấu ở mức an toàn tuyệt đối 0,18%.
• Công trình chỉ rõ các nút thắt cốt lõi về thị phần huy động thấp (10,5%), sự phụ thuộc lớn vào thu nhập lãi thuần (trên 98%) và mức độ tập trung rủi ro cao vào ngành nông sản.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp nghiệp vụ và kiến nghị chính sách đồng bộ, có tính ứng dụng cao, định hướng trực tiếp cho kế hoạch tăng trưởng tín dụng an toàn đến năm 2020.
• Đây là công trình nghiên cứu khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc, cung cấp luận cứ quan trọng để các nhà quản trị ngân hàng và nhà hoạch định chính sách tham khảo, áp dụng ngay vào thực tế điều hành kinh doanh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ Theo nghị định số: 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 về trợ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ được hiểu như sau: Doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (trong đó tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên) 1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ Hiện nay doanh nghiệp vừa và nhỏ được xác định theo những tiêu chí như sau: Bảng 1.1: Phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô nhỏ Khu vực Tổng Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động nguồn vốn vốn Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 I.

Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến 300 nghiệp và thủy sản xuống trở xuống 200 người tỷ đồng người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 II. Công nghiệp và 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến 300 xây dựng xuống trở xuống 200 người tỷ đồng người Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 III. Thương mại và 10 người trở 10 tỷ đồng người đến 50 đồng đến 50 người đến 100 dịch vụ xuống trở xuống người tỷ đồng người (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/06/2009). Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ Điểm mạnh: - DNVVN dễ dàng thành lập, dễ thích ứng, dễ gia nhập thị trường, có thể phát triển ở nhiều ngành nghề kinh doanh ở các địa phương khác nhau.

- Với quy mô kinh doanh nhỏ, cơ cấu nhân sự linh hoạt, DNVVN dễ dàng điều chỉnh quy mô, loại hình kinh doanh. - DNVVN có thể sử dụng lao động có trình độ thấp, chưa qua đào tạo, do đó có thể sử dụng nguồn lao động phổ thông dồi dào ở tất cả các địa phương, đặc biệt là các tỉnh vùng sâu, vùng xa, miền núi. Điểm yếu: - Năng lực tài chính hạn chế: Vốn tự có ít, đầu tư máy móc, công nghệ sản xuất còn lạc hậu, giá trị tài sản thấp nên luôn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các điều kiện về tài sản đảm bảo của các TCTD. - Kỹ năng quản trị chưa cao.

Trình độ quản lý kinh doanh còn hạn chế, do đó thường gặp nhiều khó khăn và rủi ro mỗi khi thị trường biến động. Nguyên nhân: Lãnh đạo doanh nghiệp thường mang tính “cha truyền con nối” mang tính chất gia đình, ít được đào tạo kỹ năng quản lý điều hành, thiếu những kiến thức cơ bản về tài chính, luật pháp, quản trị kinh doanh. - Tính tuân thủ và minh bạch trong tài chính và trong hoạt động kinh doanh thấp. Hệ thống báo cáo tài chính của các DNVVN thiếu độ tin cậy, số liệu phản ánh không rõ ràng chính xác hoặc chưa được kiểm toán theo quy định.

Đây là hạn chế rất lớn và là khó khăn đối với các NHTM khi xem xét, xét duyệt và thẩm định cho vay, đặc biệt là cho vay tín chấp. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế - Doanh nghiệp vừa và nhỏ tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần giảm thất nghiệp tạo ra sự ổn định cho nền kinh tế. DNVVN có thể sử dụng các nguồn lao động chưa qua đào tạo, trình độ thấp ở mọi vùng miền, tạo công ăn việc làm cho người lao động. 3 - Doanh nghiệp vừa và nhỏ đảm bảo tính năng động cho nền kinh tế, với quy mô kinh doanh nhỏ, linh hoạt, DNVVN dễ điều chỉnh quy mô hoạt động.

Với một tỷ lệ thích hợp các DNVVN nền kinh tế sẽ trở nên năng động hơn, thích nghi được với những biến động thị trường, nắm bắt kịp xu hướng của nền kinh tế. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ là bộ phận cần thiết cho quá trình liên kết sản xuất của các doanh nghiệp, tập đoàn lớn. Với vai trò là doanh nghiệp vệ tinh, DNVVN là bộ phận cần thiết cho quá trình liên kết sản xuất của các doanh nghiệp lớn, trong việc cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào, tiêu thụ đầu ra v. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ khai thác và phát huy các nguồn lực địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

DNVVN có mặt tại mọi nơi có thể khai thác và phát huy các nguồn lực địa phương có thế mạnh như: Đất đai, tài nguyên và lao động của từng vùng miền, đặc biệt là các ngành nông, lâm, ngư nghiệp và ngành gia công chế biến. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ là trụ cột của kinh tế địa phương: DNVVN có mặt ở khắp các địa phương và là người đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng và tạo công ăn việc làm ở địa phương. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng sang khách hàng trong một thời hạn nhất định với một chi phí nhất định.

Cũng như các quan hệ tín dụng khác, tín dụng ngân hàng chứa đựng ba nội dung: - Có sự chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang người sử dụng; - Sự chuyển nhượng này chỉ mang tính tạm thời, trong một thời gian nhất định được ghi rõ trong hợp đồng tín dụng; - Sự chuyển nhượng này có kèm chi phí, thể hiện ở lãi mà người vay vốn phải trả và các loại phí khác (nếu có) 4 1. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với các DNVVN Xuất phát từ các đặc điểm chung của các DNVVN là tình trạng không minh bạch về tài chính, vốn tự có thấp, khả năng tiếp cận thông tin và thị trường hạn chế, thiếu tài sản thế chấp, khả năng chống đỡ rủi ro thấp…các ngân hàng thường có tâm lý thận trọng hơn khi cho vay các DNVVN, vì rủi ro tín dụng là cao hơn nhiều so với khi cho vay các DN lớn. Các DNVVN thường có nhu cầu vay vốn ngân hàng để bổ sung vốn lưu động, đầu tư các dự án nhỏ chứ tiềm lực tài chính cũng như khả năng quản lý không đủ để đảm nhiệm các dự án có tầm vóc lớn. Vai trò của tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ Vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho các DNVVN đóng vai trò quan trọng, nó chẳng những thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế này mà thông qua đó tác động trở lại thúc đẩy hệ thống ngân hàng, vì việc mở rộng cho vay đối với các DNVVN cũng là phương cách giúp cho các ngân hàng chuyển dịch cơ cấu đầu tư hợp lý, tăng trưởng tín dụng, đa dạng hóa các danh mục đầu tư cho vay, phân tán rủi ro và nâng cao vị thế cạnh tranh.

Việc mở rộng cho vay các DNVVN cũng giúp cho nền kinh tế vận hành trôi chảy hơn. Với tín dụng ngân hàng, các DNVVN có thể kịp thời bổ sung vốn để tiếp tục đầu tư máy móc thiết bị, cải tiến phương thức kinh doanh, hoạt động tốt, tạo công ăn việc làm, gia tăng giá trị thặng dư, nắm bắt cơ hội chiếm lĩnh ưu thế cạnh tranh. Tín dụng ngân hàng đối với các DNVVN góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp nhằm đảm bảo trả đúng nợ gốc và lãi cho ngân hàng đúng hạn và để có thể vay thêm các khoản mới. Ngoài ra, trong quá trình cấp tín dụng thì ngân hàng thực hiện kiểm soát trước, trong và sau khi giải ngân buộc doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích và có lợi nhuận.

Nguồn vốn vay ngân hàng được coi là đòn bẩy tài chính giúp DNVVN tối ưu hóa cơ cấu vốn, đạt chi phí sử dụng vốn thấp nhất, tiết kiệm chi phí. Các DNVVN thường có nguồn vốn hạn chế, nếu sử dụng 100% vốn tự có thì chi phí sử dụng vốn sẽ rất cao, biết kết hợp thêm nguồn vốn vay với tỷ lệ hợp lý sẽ giúp tối đa hóa lợi nhuận với mức giá vốn bình quân rẻ nhất. Các hình thức cho vay dành cho DNVVN Từ các đặc điểm của các DNVVN, trên thực tế các hình thức cho vay chủ yếu dành cho nhóm khách hàng này thường là: Cho vay ngắn hạn, cho vay trung dài hạn, cho vay có tài sản bảo đảm, cho vay tín chấp Cho vay ngắn hạn: - Cho vay từng lần: Thường áp dụng cho các khách hàng mới hoặc quan hệ tín dụng chưa thường xuyên, chưa được sự tín nhiệm từ phía ngân hàng. Với phương thức này, mỗi lần vay vốn thì doanh nghiệp và ngân hàng thực hiện thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng.

- Cho vay theo hạn mức: Ngân hàng và khách hàng cùng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Đặc điểm cơ bản của loại hình tín dụng này là một bộ hồ sơ được sử dụng cho nhiều món vay, món giải ngân khác nhau. Hạn mức tín dụng có thể được hiểu như là mức dư nợ vay tối đa có thể được duy trì trong một thời gian nhất định. Cho vay trung dài hạn: Mục đích của tín dụng trung dài hạn thường là đầu tư vào tài sản cố định của doanh nghiệp hoặc đầu tư vào dự án.

Tiếp cận tín dụng trung dài hạn vẫn còn là một hạn chế lớn đối với các DNVVN hiện nay. Căn cứ vào bảo đảm tín dụng: các khoản cho vay của ngân hàng cho DNVVN bao gồm: cho vay có bảo đảm bằng tài sản và cho vay không có bảo đảm bằng tài sản. - Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: Là việc DNVVN dùng tài sản của mình hoặc bên thứ ba làm đảm bảo cho nghĩa vụ vay vốn ở ngân hàng. Cho vay có bảo đảm gồm các hình thức cầm cố, thế chấp hoặc thế chấp bằng tài sản của bên thứ ba.

- Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản: NHTM được lựa chọn DNVVN để cho vay không có bảo đảm bằng tài sản khi cho vay vốn ngắn hạn, trung và dài hạn để thực hiện các phương án SXKD dựa trên uy tín và năng lực của doanh nghiệp (Trương Quang Thông 2009, trang 15-20) 6 1. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay và nâng cao chất lượng cho vay DNVVN 1. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay 1.