Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam

Tìm hiểu về tài liệu cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại ngân hàng thương mại, các điều kiện và quy trình cần biết để tiếp cận nguồn vốn.

• Tác giả: Nguyễn Thị Mai Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Mạnh Bảo
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Tài Chính - Ngân Hàng
• Đề tài: Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa Và Nhỏ Tại Ngân Hàng TMCP Công Thương Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Cho Vay Doanh Nghiệp Vừa và Nhỏ

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế, chiếm tỷ lệ lớn trong khu vực kinh tế tư nhân. Các ngân hàng thương mại, trong đó có Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (Vietinbank), nhận thấy tiềm năng của thị trường này trong việc mở rộng thị trường và phân tán rủi ro tín dụng. Tuy nhiên, việc cho vay DNVVN cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro do số lượng giao dịch lớn, chi phí cao và đặc điểm riêng của các DNVVN. Bài toán đặt ra là làm thế nào để phát triển cho vay hiệu quả, đồng thời kiểm soát rủi ro, khai thác tối đa tiềm năng từ phân khúc khách hàng này. Thực tế đòi hỏi các ngân hàng phải đưa ra các giải pháp sát thực tế, phù hợp với DNVVN để đạt được mục tiêu kinh doanh. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Mai Huyền (2017), các ngân hàng cần hướng tới các chuẩn mực quốc tế trong cho vay và quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN.

1.1. Tầm Quan Trọng Của DNVVN Trong Nền Kinh Tế

DNVVN đóng góp đáng kể vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và thu nhập cho người lao động. Hiệu quả hoạt động của DNVVN trên nhiều lĩnh vực là không thể phủ nhận. Tuy nhiên, chất lượng nguồn lực và trình độ quản trị của DNVVN còn nhiều hạn chế, gây khó khăn khi thị trường biến động và hạn chế khả năng tiếp cận vốn vay. Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNVVN, nhưng hoạt động tín dụng vẫn chưa phát huy hết tiềm năng. Các ngân hàng cần tháo gỡ khó khăn về vốn cho DNVVN để thúc đẩy tăng trưởng tín dụng và nâng cao vị thế cạnh tranh.

1.2. Rủi Ro Tín Dụng Trong Cho Vay DNVVN

Việc cho vay DNVVN tiềm ẩn nhiều rủi ro do thông tin không đầy đủ, khả năng quản lý tài chính yếu kém và biến động thị trường. Các ngân hàng cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, đánh giá khả năng trả nợ của DNVVN và quản lý tài sản đảm bảo hiệu quả. Ngoài ra, cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm (EWS) để phát hiện và xử lý kịp thời các dấu hiệu rủi ro. Việc kiểm soát rủi ro là yếu tố then chốt để đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động cho vay DNVVN.

II. Thách Thức Trong Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank Gia Lai

Mặc dù Vietinbank Gia Lai đã có nhiều nỗ lực trong việc mở rộng và nâng cao hiệu quả cho vay DNVVN, kết quả vẫn còn nhiều hạn chế. Thị phần cho vay DNVVN còn nhỏ, số lượng DNVVN quan hệ tín dụng giảm, dư nợ và tỷ trọng dư nợ cho vay DNVVN giảm, mức độ trung thành của khách hàng giảm, và chất lượng tín dụng vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Điều này chưa tương xứng với tiềm lực của phân khúc khách hàng này trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Các quy định về cho vay còn mang tính chất chung chung, chưa phù hợp với đặc điểm của DNVVN. Tỷ trọng thu nhập chưa tương xứng với tiềm năng của khách hàng DNVVN.

2.1. Hạn Chế Về Quy Mô Và Thị Phần Cho Vay DNVVN

Thị phần cho vay DNVVN của Vietinbank Gia Lai còn nhỏ so với các ngân hàng khác trên địa bàn. Số lượng DNVVN có quan hệ tín dụng với chi nhánh ngày càng giảm, cho thấy khả năng cạnh tranh chưa cao. Dư nợ và tỷ trọng dư nợ cho vay DNVVN cũng giảm, cho thấy sự suy giảm trong hoạt động cho vay phân khúc này. Cần có các giải pháp để mở rộng quy mô và tăng thị phần cho vay DNVVN.

2.2. Rủi Ro Tín Dụng Tiềm Ẩn Trong Hoạt Động Cho Vay DNVVN

Chất lượng hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai hiện đang tốt, nhưng vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các DNVVN thường có báo cáo tài chính không minh bạch, khả năng quản lý tài chính yếu kém và dễ bị ảnh hưởng bởi biến động thị trường. Cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ và quản lý rủi ro hiệu quả để đảm bảo an toàn cho hoạt động cho vay DNVVN.

2.3. Quy Định Cho Vay Chưa Phù Hợp Với Đặc Điểm DNVVN

Các quy định về cho vay của Vietinbank Gia Lai còn mang tính chất chung chung, chưa phù hợp với đặc điểm của DNVVN. Thủ tục vay vốn còn phức tạp, thời gian phê duyệt kéo dài, gây khó khăn cho DNVVN. Cần có các quy định và thủ tục cho vay linh hoạt, phù hợp với đặc điểm của DNVVN để tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp tiếp cận vốn vay.

III. Giải Pháp Phát Triển Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank Gia Lai

Để phát triển hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, DNVVN và các cơ quan quản lý nhà nước. Các giải pháp nghiệp vụ cần tập trung vào việc xây dựng sản phẩm cho vay phù hợp với nhu cầu của DNVVN, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Các giải pháp hỗ trợ cần tập trung vào việc đào tạo nguồn nhân lực, tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNVVN và cải thiện hệ thống thông tin tín dụng.

3.1. Xây Dựng Sản Phẩm Cho Vay Phù Hợp Với DNVVN

Vietinbank Gia Lai cần xây dựng các sản phẩm cho vay đa dạng, phù hợp với nhu cầu của từng loại DNVVN. Các sản phẩm cho vay cần có lãi suất cạnh tranh, thời hạn vay linh hoạt và điều kiện vay đơn giản. Ngoài ra, cần có các sản phẩm cho vay đặc thù cho các ngành nghề kinh doanh khác nhau.

3.2. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn Cho DNVVN

Thủ tục vay vốn tại Vietinbank Gia Lai cần được đơn giản hóa để tạo điều kiện thuận lợi cho DNVVN tiếp cận vốn vay. Cần giảm bớt các yêu cầu về hồ sơ, rút ngắn thời gian phê duyệt và tăng cường tư vấn cho DNVVN về các thủ tục vay vốn.

3.3. Nâng Cao Chất Lượng Thẩm Định Tín Dụng DNVVN

Chất lượng thẩm định tín dụng cần được nâng cao để đánh giá chính xác khả năng trả nợ của DNVVN. Cần có quy trình thẩm định tín dụng chặt chẽ, sử dụng các công cụ phân tích tài chính hiện đại và tăng cường kiểm tra thực tế hoạt động của DNVVN.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Giải Pháp Cho Vay DNVVN Tại Gia Lai

Các giải pháp phát triển cho vay DNVVN cần được ứng dụng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế của Vietinbank Gia Lai và địa bàn tỉnh Gia Lai. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong ngân hàng, các chi nhánh và các đơn vị liên quan. Ngoài ra, cần có sự hỗ trợ từ phía chính quyền địa phương và các tổ chức hỗ trợ DNVVN.

4.1. Phối Hợp Giữa Các Phòng Ban Trong Vietinbank Gia Lai

Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban trong Vietinbank Gia Lai để triển khai hiệu quả các giải pháp phát triển cho vay DNVVN. Phòng khách hàng doanh nghiệp cần phối hợp với phòng quản lý rủi ro, phòng kế hoạch tài chính và các phòng ban khác để xây dựng sản phẩm cho vay, thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro.

4.2. Hợp Tác Với Các Tổ Chức Hỗ Trợ DNVVN Tại Gia Lai

Vietinbank Gia Lai cần tăng cường hợp tác với các tổ chức hỗ trợ DNVVN trên địa bàn tỉnh Gia Lai, như Hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ, các trung tâm xúc tiến thương mại và các tổ chức tư vấn. Sự hợp tác này sẽ giúp Vietinbank Gia Lai tiếp cận được nhiều DNVVN tiềm năng và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho DNVVN.

V. Kết Luận và Tương Lai Cho Vay DNVVN Tại Vietinbank

Phát triển cho vay DNVVN là một trong những mục tiêu quan trọng của Vietinbank Gia Lai. Để đạt được mục tiêu này, cần có các giải pháp đồng bộ từ phía ngân hàng, DNVVN và các cơ quan quản lý nhà nước. Với sự nỗ lực của tất cả các bên, hoạt động cho vay DNVVN tại Vietinbank Gia Lai sẽ ngày càng phát triển, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Gia Lai.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Phát Triển Cho Vay Bền Vững

Phát triển cho vay DNVVN cần đảm bảo tính bền vững, không chỉ tập trung vào tăng trưởng quy mô mà còn phải chú trọng đến chất lượng tín dụng và quản lý rủi ro. Cần có các giải pháp để giảm thiểu rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đảm bảo an toàn cho hoạt động ngân hàng.

5.2. Định Hướng Phát Triển Cho Vay DNVVN Trong Tương Lai

Trong tương lai, Vietinbank Gia Lai cần tiếp tục đổi mới sản phẩm cho vay, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng và quản lý rủi ro. Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động cho vay, phát triển các kênh phân phối mới và mở rộng hợp tác với các đối tác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÍN DỤNG CỦA CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ 1. Những vấn đề cơ bản về doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ Theo nghị định số: 56/2009/NĐ-CP ngày 30/06/2009 về trợ giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ thì khái niệm doanh nghiệp vừa và nhỏ được hiểu như sau: Doanh nghiệp vừa và nhỏ là cơ sở kinh doanh đã đăng ký kinh doanh theo quy định pháp luật, được chia thành ba cấp: siêu nhỏ, nhỏ, vừa theo quy mô tổng nguồn vốn (tổng nguồn vốn tương đương tổng tài sản được xác định trong bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp) hoặc số lao động bình quân năm (trong đó tổng nguồn vốn là tiêu chí ưu tiên) 1. Tiêu chí xác định doanh nghiệp vừa và nhỏ Hiện nay doanh nghiệp vừa và nhỏ được xác định theo những tiêu chí như sau: Bảng 1.1: Phân loại doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam Doanh nghiệp siêu Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa Quy mô nhỏ Khu vực Tổng Tổng nguồn Số lao động Số lao động Số lao động nguồn vốn vốn Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 I.

Nông, lâm 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến 300 nghiệp và thủy sản xuống trở xuống 200 người tỷ đồng người Từ trên 10 Từ trên 20 tỷ Từ trên 200 II. Công nghiệp và 10 người trở 20 tỷ đồng người đến đồng đến 100 người đến 300 xây dựng xuống trở xuống 200 người tỷ đồng người Từ trên 10 Từ trên 10 tỷ Từ trên 50 III. Thương mại và 10 người trở 10 tỷ đồng người đến 50 đồng đến 50 người đến 100 dịch vụ xuống trở xuống người tỷ đồng người (Nguồn: Nghị định 56/2009/NĐ-CP của Chính phủ ngày 30/06/2009). Đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ Điểm mạnh: - DNVVN dễ dàng thành lập, dễ thích ứng, dễ gia nhập thị trường, có thể phát triển ở nhiều ngành nghề kinh doanh ở các địa phương khác nhau.

- Với quy mô kinh doanh nhỏ, cơ cấu nhân sự linh hoạt, DNVVN dễ dàng điều chỉnh quy mô, loại hình kinh doanh. - DNVVN có thể sử dụng lao động có trình độ thấp, chưa qua đào tạo, do đó có thể sử dụng nguồn lao động phổ thông dồi dào ở tất cả các địa phương, đặc biệt là các tỉnh vùng sâu, vùng xa, miền núi. Điểm yếu: - Năng lực tài chính hạn chế: Vốn tự có ít, đầu tư máy móc, công nghệ sản xuất còn lạc hậu, giá trị tài sản thấp nên luôn gặp khó khăn trong việc đáp ứng các điều kiện về tài sản đảm bảo của các TCTD. - Kỹ năng quản trị chưa cao.

Trình độ quản lý kinh doanh còn hạn chế, do đó thường gặp nhiều khó khăn và rủi ro mỗi khi thị trường biến động. Nguyên nhân: Lãnh đạo doanh nghiệp thường mang tính “cha truyền con nối” mang tính chất gia đình, ít được đào tạo kỹ năng quản lý điều hành, thiếu những kiến thức cơ bản về tài chính, luật pháp, quản trị kinh doanh. - Tính tuân thủ và minh bạch trong tài chính và trong hoạt động kinh doanh thấp. Hệ thống báo cáo tài chính của các DNVVN thiếu độ tin cậy, số liệu phản ánh không rõ ràng chính xác hoặc chưa được kiểm toán theo quy định.

Đây là hạn chế rất lớn và là khó khăn đối với các NHTM khi xem xét, xét duyệt và thẩm định cho vay, đặc biệt là cho vay tín chấp. Vai trò của doanh nghiệp vừa và nhỏ trong nền kinh tế - Doanh nghiệp vừa và nhỏ tạo công ăn việc làm cho người lao động, góp phần giảm thất nghiệp tạo ra sự ổn định cho nền kinh tế. DNVVN có thể sử dụng các nguồn lao động chưa qua đào tạo, trình độ thấp ở mọi vùng miền, tạo công ăn việc làm cho người lao động. 3 - Doanh nghiệp vừa và nhỏ đảm bảo tính năng động cho nền kinh tế, với quy mô kinh doanh nhỏ, linh hoạt, DNVVN dễ điều chỉnh quy mô hoạt động.

Với một tỷ lệ thích hợp các DNVVN nền kinh tế sẽ trở nên năng động hơn, thích nghi được với những biến động thị trường, nắm bắt kịp xu hướng của nền kinh tế. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ là bộ phận cần thiết cho quá trình liên kết sản xuất của các doanh nghiệp, tập đoàn lớn. Với vai trò là doanh nghiệp vệ tinh, DNVVN là bộ phận cần thiết cho quá trình liên kết sản xuất của các doanh nghiệp lớn, trong việc cung cấp nguồn nguyên liệu đầu vào, tiêu thụ đầu ra v. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ khai thác và phát huy các nguồn lực địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

DNVVN có mặt tại mọi nơi có thể khai thác và phát huy các nguồn lực địa phương có thế mạnh như: Đất đai, tài nguyên và lao động của từng vùng miền, đặc biệt là các ngành nông, lâm, ngư nghiệp và ngành gia công chế biến. - Doanh nghiệp vừa và nhỏ là trụ cột của kinh tế địa phương: DNVVN có mặt ở khắp các địa phương và là người đóng góp quan trọng vào thu ngân sách, vào sản lượng và tạo công ăn việc làm ở địa phương. Tín dụng ngân hàng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ 1. Khái niệm tín dụng ngân hàng Tín dụng ngân hàng là quan hệ chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ ngân hàng sang khách hàng trong một thời hạn nhất định với một chi phí nhất định.

Cũng như các quan hệ tín dụng khác, tín dụng ngân hàng chứa đựng ba nội dung: - Có sự chuyển nhượng quyền sử dụng vốn từ người sở hữu sang người sử dụng; - Sự chuyển nhượng này chỉ mang tính tạm thời, trong một thời gian nhất định được ghi rõ trong hợp đồng tín dụng; - Sự chuyển nhượng này có kèm chi phí, thể hiện ở lãi mà người vay vốn phải trả và các loại phí khác (nếu có) 4 1. Đặc điểm của tín dụng ngân hàng đối với các DNVVN Xuất phát từ các đặc điểm chung của các DNVVN là tình trạng không minh bạch về tài chính, vốn tự có thấp, khả năng tiếp cận thông tin và thị trường hạn chế, thiếu tài sản thế chấp, khả năng chống đỡ rủi ro thấp…các ngân hàng thường có tâm lý thận trọng hơn khi cho vay các DNVVN, vì rủi ro tín dụng là cao hơn nhiều so với khi cho vay các DN lớn. Các DNVVN thường có nhu cầu vay vốn ngân hàng để bổ sung vốn lưu động, đầu tư các dự án nhỏ chứ tiềm lực tài chính cũng như khả năng quản lý không đủ để đảm nhiệm các dự án có tầm vóc lớn. Vai trò của tín dụng doanh nghiệp vừa và nhỏ Vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho các DNVVN đóng vai trò quan trọng, nó chẳng những thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế này mà thông qua đó tác động trở lại thúc đẩy hệ thống ngân hàng, vì việc mở rộng cho vay đối với các DNVVN cũng là phương cách giúp cho các ngân hàng chuyển dịch cơ cấu đầu tư hợp lý, tăng trưởng tín dụng, đa dạng hóa các danh mục đầu tư cho vay, phân tán rủi ro và nâng cao vị thế cạnh tranh.

Việc mở rộng cho vay các DNVVN cũng giúp cho nền kinh tế vận hành trôi chảy hơn. Với tín dụng ngân hàng, các DNVVN có thể kịp thời bổ sung vốn để tiếp tục đầu tư máy móc thiết bị, cải tiến phương thức kinh doanh, hoạt động tốt, tạo công ăn việc làm, gia tăng giá trị thặng dư, nắm bắt cơ hội chiếm lĩnh ưu thế cạnh tranh. Tín dụng ngân hàng đối với các DNVVN góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp nhằm đảm bảo trả đúng nợ gốc và lãi cho ngân hàng đúng hạn và để có thể vay thêm các khoản mới. Ngoài ra, trong quá trình cấp tín dụng thì ngân hàng thực hiện kiểm soát trước, trong và sau khi giải ngân buộc doanh nghiệp phải sử dụng vốn đúng mục đích và có lợi nhuận.

Nguồn vốn vay ngân hàng được coi là đòn bẩy tài chính giúp DNVVN tối ưu hóa cơ cấu vốn, đạt chi phí sử dụng vốn thấp nhất, tiết kiệm chi phí. Các DNVVN thường có nguồn vốn hạn chế, nếu sử dụng 100% vốn tự có thì chi phí sử dụng vốn sẽ rất cao, biết kết hợp thêm nguồn vốn vay với tỷ lệ hợp lý sẽ giúp tối đa hóa lợi nhuận với mức giá vốn bình quân rẻ nhất. Các hình thức cho vay dành cho DNVVN Từ các đặc điểm của các DNVVN, trên thực tế các hình thức cho vay chủ yếu dành cho nhóm khách hàng này thường là: Cho vay ngắn hạn, cho vay trung dài hạn, cho vay có tài sản bảo đảm, cho vay tín chấp Cho vay ngắn hạn: - Cho vay từng lần: Thường áp dụng cho các khách hàng mới hoặc quan hệ tín dụng chưa thường xuyên, chưa được sự tín nhiệm từ phía ngân hàng. Với phương thức này, mỗi lần vay vốn thì doanh nghiệp và ngân hàng thực hiện thủ tục vay vốn cần thiết và ký kết hợp đồng tín dụng.

- Cho vay theo hạn mức: Ngân hàng và khách hàng cùng xác định và thỏa thuận một hạn mức tín dụng duy trì trong một khoảng thời gian nhất định. Đặc điểm cơ bản của loại hình tín dụng này là một bộ hồ sơ được sử dụng cho nhiều món vay, món giải ngân khác nhau. Hạn mức tín dụng có thể được hiểu như là mức dư nợ vay tối đa có thể được duy trì trong một thời gian nhất định. Cho vay trung dài hạn: Mục đích của tín dụng trung dài hạn thường là đầu tư vào tài sản cố định của doanh nghiệp hoặc đầu tư vào dự án.

Tiếp cận tín dụng trung dài hạn vẫn còn là một hạn chế lớn đối với các DNVVN hiện nay. Căn cứ vào bảo đảm tín dụng: các khoản cho vay của ngân hàng cho DNVVN bao gồm: cho vay có bảo đảm bằng tài sản và cho vay không có bảo đảm bằng tài sản. - Cho vay có bảo đảm bằng tài sản: Là việc DNVVN dùng tài sản của mình hoặc bên thứ ba làm đảm bảo cho nghĩa vụ vay vốn ở ngân hàng. Cho vay có bảo đảm gồm các hình thức cầm cố, thế chấp hoặc thế chấp bằng tài sản của bên thứ ba.

- Cho vay không có bảo đảm bằng tài sản: NHTM được lựa chọn DNVVN để cho vay không có bảo đảm bằng tài sản khi cho vay vốn ngắn hạn, trung và dài hạn để thực hiện các phương án SXKD dựa trên uy tín và năng lực của doanh nghiệp (Trương Quang Thông 2009, trang 15-20) 6 1. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay và nâng cao chất lượng cho vay DNVVN 1. Cơ sở lý luận về phát triển cho vay 1.