Luận Văn Thạc Sĩ Về Định Giá Tài Sản Theo Pháp Luật Thi Hành Án Dân Sự Tại Quận 2, TP. Hồ Chí Minh

Chuyên đề nghiên cứu Định Giá Tài Sản Theo Pháp Luật Thi Hành Án Dân Sự Tại Quận 2, TP. Hồ Chí Minh, cập nhật xu hướng mới, giá trị tham khảo cao cho

• Tác giả: Nguyễn Đình Quý
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Đình Hảo
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Luật Kinh tế
• Đề tài: Định Giá Tài Sản Theo Pháp Luật Thi Hành Án Dân Sự Tại Quận 2, TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM
• 1.1. Khái niệm định giá tài sản trong thi hành án dân sự
• 1.2. Đặc điểm của định giá tài sản trong thi hành án dân sự
• 1.3. Ý nghĩa và những nội dung chủ yếu của pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
• 2.1. Nguyên tắc định giá
• 2.2. Chủ thể định giá tài sản
• 2.3. Các hình thức định giá tài sản
• 2.4. Định giá lại tài sản kê biên
• 2.5. Giảm giá tài sản đã kê biên
• 2.6. Định giá tài sản để thu phí thi hành án
• 2.7. Khiếu nại và giải quyết khiếu nại liên quan đến định giá tài sản
• 2.8. Quy trình, thủ tục định giá tài sản
• 2.9. Đánh giá, nhận xét quy định của pháp luật định giá tài sản trong thi hành án dân sự ở Việt Nam hiện nay
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TIỄN THỰC THI PHÁP LUẬT VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ TẠI QUẬN 2, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT
• 3.1. Thực tiễn thực thi pháp luật về định giá tài sản
• 3.2. Các giải pháp hoàn thiện pháp luật và đảm bảo thực thi pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự tại Quận 2 Thành phố Hồ Chí Minh
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khái niệm định giá tài sản trong thi hành án dân sự

Định giá tài sản trong thi hành án dân sự là một hoạt động quan trọng nhằm xác định giá trị tài sản để thực hiện các quyết định của Tòa án. Theo quy định của pháp luật, định giá tài sản là việc ước tính giá trị của tài sản bằng hình thức tiền tệ, phục vụ cho mục đích cụ thể như bán đấu giá hoặc thu phí thi hành án. Định giá không chỉ mang tính chất kinh tế mà còn có tính pháp lý và xã hội. Việc xác định giá trị tài sản chính xác là cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan trong quá trình thi hành án. Theo Luật giá năm 2012, định giá được thực hiện bởi cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân có liên quan. Điều này cho thấy vai trò của các cơ quan thi hành án trong việc thực hiện quy trình định giá tài sản một cách minh bạch và công bằng.

1.1 Đặc điểm của định giá tài sản trong thi hành án dân sự

Đặc điểm của định giá tài sản trong thi hành án dân sự bao gồm tính chính xác, khách quan và phù hợp với thực tế thị trường. Việc định giá phải dựa trên các tiêu chí rõ ràng và có sự tham gia của các chuyên gia trong lĩnh vực này. Đặc biệt, trong bối cảnh quận 2, TP. Hồ Chí Minh, nơi có sự phát triển nhanh chóng về kinh tế, việc định giá tài sản cần phải phản ánh đúng giá trị thực tế để đảm bảo tính hiệu quả trong việc thi hành án. Các yếu tố như tình trạng tài sản, vị trí địa lý và xu hướng thị trường cũng cần được xem xét kỹ lưỡng. Điều này không chỉ giúp cho việc thi hành án diễn ra thuận lợi mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan.

II. Thực trạng pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự

Thực trạng pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự hiện nay cho thấy nhiều bất cập và hạn chế. Mặc dù Luật Thi hành án dân sự đã quy định rõ ràng về quy trình và thủ tục định giá, nhưng trong thực tế, việc áp dụng còn gặp nhiều khó khăn. Các quy định về quy trình định giá chưa được thực hiện đồng bộ, dẫn đến tình trạng thiếu minh bạch và không công bằng trong việc xác định giá trị tài sản. Nhiều trường hợp, giá trị tài sản được định giá không phản ánh đúng giá trị thực tế, gây thiệt hại cho các bên liên quan. Đặc biệt, trong quận 2, TP. Hồ Chí Minh, nơi có nhiều tài sản có giá trị lớn, việc định giá tài sản cần phải được thực hiện một cách nghiêm túc và chuyên nghiệp hơn.

2.1 Nguyên tắc định giá tài sản

Nguyên tắc định giá tài sản trong thi hành án dân sự bao gồm tính khách quan, công bằng và minh bạch. Các cơ quan thi hành án cần tuân thủ các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo rằng việc định giá được thực hiện một cách chính xác và công bằng. Việc áp dụng các phương pháp định giá phù hợp với từng loại tài sản cũng là một yếu tố quan trọng. Điều này không chỉ giúp cho việc thi hành án diễn ra thuận lợi mà còn bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan. Trong thực tế, việc áp dụng các nguyên tắc này còn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự đồng bộ trong các quy định pháp luật và sự thiếu hụt về nguồn nhân lực có chuyên môn trong lĩnh vực định giá.

III. Thực tiễn thực thi pháp luật về định giá tài sản tại Quận 2 TP

Thực tiễn thực thi pháp luật về định giá tài sản tại quận 2, TP. Hồ Chí Minh cho thấy nhiều vấn đề cần được cải thiện. Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc thực hiện các quy định pháp luật, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều bất cập trong quy trình định giá. Các cơ quan thi hành án cần phải nâng cao năng lực và chuyên môn của đội ngũ nhân viên để đảm bảo việc định giá tài sản được thực hiện một cách chính xác và hiệu quả. Ngoài ra, việc tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan cũng là một yếu tố quan trọng để cải thiện tình hình này. Các giải pháp như đào tạo, bồi dưỡng kiến thức cho cán bộ thi hành án và tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra cũng cần được thực hiện để nâng cao chất lượng công tác định giá tài sản.

3.1 Các giải pháp hoàn thiện pháp luật

Để hoàn thiện pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự, cần có những giải pháp cụ thể như sửa đổi, bổ sung các quy định pháp luật hiện hành để phù hợp với thực tiễn. Việc xây dựng các tiêu chí rõ ràng cho việc định giá tài sản cũng là một yếu tố quan trọng. Đồng thời, cần tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ thi hành án để nâng cao năng lực chuyên môn. Các cơ quan chức năng cũng cần thực hiện các biện pháp kiểm tra, giám sát chặt chẽ hơn trong quá trình thực hiện định giá tài sản để đảm bảo tính chính xác và công bằng trong việc thi hành án.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thi hành án dân sự tại Việt Nam, định giá tài sản đóng vai trò then chốt trong việc đảm bảo hiệu lực và hiệu quả của các bản án, quyết định của Tòa án. Theo số liệu thống kê từ Chi cục Thi hành án dân sự Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh, trong giai đoạn 2015-2020, tổng số việc thi hành án và số tiền thi hành án có xu hướng tăng dần, phản ánh nhu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện pháp luật và thực tiễn định giá tài sản trong thi hành án dân sự. Vấn đề nghiên cứu tập trung vào việc làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về định giá tài sản trong thi hành án dân sự, đánh giá thực trạng áp dụng tại Quận 2, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là phân tích các khía cạnh lý luận và pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự, khảo sát thực tiễn áp dụng tại Quận 2, từ đó đề xuất các kiến nghị hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định của Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014), các văn bản hướng dẫn của Bộ Tư pháp, Tổng cục Thi hành án dân sự và Cục Thi hành án dân sự Thành phố Hồ Chí Minh, không bao gồm định giá tài sản về quyền sở hữu trí tuệ. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc góp phần hoàn thiện khung pháp lý, giảm thiểu các vướng mắc trong thực tiễn, đồng thời hỗ trợ các chủ thể liên quan nâng cao nhận thức và kỹ năng nghiệp vụ trong công tác thi hành án dân sự.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm, đường lối chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về pháp luật và thi hành án dân sự. Hai lý thuyết trọng tâm được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết về pháp luật thi hành án dân sự: Nhấn mạnh vai trò của thi hành án dân sự như một hoạt động hành chính - tư pháp nhằm đảm bảo bản án, quyết định của Tòa án được thực thi trên thực tế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan.

2. Lý thuyết về định giá tài sản: Định giá tài sản là hoạt động ước tính giá trị quyền sở hữu tài sản bằng hình thái tiền tệ tại một thời điểm nhất định, dựa trên các tiêu chuẩn kỹ thuật, thực trạng tài sản và giá thị trường, nhằm phục vụ mục đích thi hành án dân sự.

Các khái niệm chính bao gồm: định giá tài sản, thi hành án dân sự, giá khởi điểm tài sản kê biên, thỏa thuận định giá, tổ chức thẩm định giá, và giảm giá tài sản bán đấu giá không thành công.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp các phương pháp sau:

• Phân tích, tổng hợp, đánh giá: Áp dụng trong việc làm rõ các khái niệm, đặc điểm, nguyên tắc và nội dung pháp luật về định giá tài sản trong thi hành án dân sự.

• So sánh pháp luật: Được sử dụng để đối chiếu các quy định pháp luật hiện hành với thực tiễn áp dụng, đồng thời so sánh với các nghiên cứu trước đây nhằm nhận diện điểm mạnh, điểm yếu.

• Thu thập số liệu thực tiễn: Dữ liệu được thu thập từ Chi cục Thi hành án dân sự Quận 2, bao gồm số liệu về số việc, số tiền thi hành án, số vụ việc định giá lại tài sản và bán đấu giá không thành trong giai đoạn 2015-2020.

• Phân tích thống kê: Sử dụng để xử lý số liệu thu thập, làm rõ xu hướng và hiệu quả thi hành án liên quan đến định giá tài sản.

• Phương pháp tổng hợp: Kết hợp các kết quả nghiên cứu để đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thi hành án.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hồ sơ thi hành án có liên quan đến định giá tài sản tại Quận 2 trong giai đoạn 2015-2020. Phương pháp chọn mẫu là chọn toàn bộ hồ sơ có liên quan nhằm đảm bảo tính toàn diện và chính xác của nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ năm 2018 đến 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ thỏa thuận định giá tài sản cao nhưng còn tồn tại vướng mắc: Khoảng 65% các vụ việc kê biên tài sản tại Quận 2 có sự thỏa thuận về giá giữa các đương sự, giúp rút ngắn thời gian xử lý. Tuy nhiên, còn khoảng 35% vụ việc phải tiến hành thẩm định giá do không đạt được thỏa thuận, gây kéo dài thời gian thi hành án.

2. Số vụ việc yêu cầu định giá lại tài sản chiếm khoảng 12% tổng số vụ việc định giá: Việc yêu cầu định giá lại tài sản chủ yếu diễn ra trước khi có thông báo công khai bán đấu giá, với thời hạn yêu cầu trong 5 ngày làm việc. Điều này phản ánh sự chưa hài lòng của một bộ phận đương sự với kết quả định giá ban đầu.

3. Tỷ lệ bán đấu giá tài sản không thành chiếm khoảng 18%: Trong các trường hợp này, Chấp hành viên phải thực hiện giảm giá tài sản theo quy định, mỗi lần giảm không quá 10% giá đã định. Sau ba lần giảm giá mà vẫn không bán được, tài sản được xử lý theo hướng giao cho người được thi hành án hoặc trả lại cho người phải thi hành án.

4. Chi phí định giá và bán đấu giá do người được thi hành án chi trả: Điều này tạo áp lực tài chính lên người được thi hành án, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ thi hành án khi có sự chậm trễ trong việc nộp chi phí.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của các vướng mắc trong định giá tài sản là do quy định pháp luật còn chưa rõ ràng, đặc biệt về quyền yêu cầu định giá lại tài sản và xử lý tài sản bán đấu giá không thành. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả nghiên cứu tại Quận 2 cho thấy sự tương đồng về các khó khăn trong thực tiễn thi hành án dân sự, nhưng cũng phản ánh sự cải thiện nhờ các quy định sửa đổi năm 2014 và các văn bản hướng dẫn.

Việc thỏa thuận định giá tài sản được đánh giá là phương thức hiệu quả nhất, giảm thiểu chi phí và tranh chấp. Tuy nhiên, khi không đạt được thỏa thuận, việc tổ chức thẩm định giá và xác định giá bởi Chấp hành viên còn gặp nhiều khó khăn do thiếu hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục và thời gian thực hiện.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ các hình thức định giá tài sản (thỏa thuận, thẩm định giá, xác định giá) và biểu đồ số vụ việc bán đấu giá không thành theo năm, giúp minh họa xu hướng và điểm nghẽn trong công tác thi hành án.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện quy định pháp luật về quyền yêu cầu định giá lại tài sản: Cần quy định rõ ràng về số lần, thời hạn và điều kiện yêu cầu định giá lại nhằm hạn chế việc lợi dụng kéo dài thời gian thi hành án. Chủ thể thực hiện: Quốc hội, Bộ Tư pháp. Thời gian: 1-2 năm.

2. Xây dựng hướng dẫn chi tiết về trình tự, thủ tục định giá và xác định giá tài sản: Bao gồm quy định về thời gian thực hiện, thể thức văn bản và trách nhiệm phối hợp giữa các cơ quan liên quan. Chủ thể thực hiện: Tổng cục Thi hành án dân sự, Bộ Tư pháp. Thời gian: 1 năm.

3. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cho Chấp hành viên và tổ chức thẩm định giá: Đào tạo kỹ năng nghiệp vụ, kiến thức pháp luật và kỹ thuật định giá nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác định giá tài sản. Chủ thể thực hiện: Học viện Khoa học Xã hội, Tổng cục Thi hành án dân sự. Thời gian: liên tục.

4. Khuyến khích thỏa thuận định giá tài sản giữa các đương sự: Tăng cường công tác vận động, thuyết phục đương sự nhằm giảm thiểu tranh chấp và rút ngắn thời gian thi hành án. Chủ thể thực hiện: Chấp hành viên, Cơ quan Thi hành án dân sự. Thời gian: liên tục.

5. Cải tiến cơ chế thu phí thi hành án và chi phí định giá: Xem xét cơ chế hỗ trợ hoặc điều chỉnh chi phí nhằm giảm áp lực tài chính cho người được thi hành án, góp phần thúc đẩy tiến độ thi hành án. Chủ thể thực hiện: Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp. Thời gian: 1-2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Chấp hành viên và cán bộ thi hành án dân sự: Nâng cao hiểu biết về quy trình, nguyên tắc và kỹ năng định giá tài sản trong thi hành án, giúp cải thiện hiệu quả công tác.

2. Tổ chức thẩm định giá và chuyên gia pháp lý: Cung cấp cơ sở pháp lý và thực tiễn để nâng cao chất lượng thẩm định giá, đồng thời hiểu rõ vai trò trong quy trình thi hành án.

3. Người được thi hành án và người phải thi hành án: Giúp nhận thức rõ quyền và nghĩa vụ liên quan đến định giá tài sản, từ đó chủ động tham gia thỏa thuận và bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và lập pháp: Là tài liệu tham khảo để hoàn thiện chính sách, pháp luật về thi hành án dân sự, đặc biệt về định giá tài sản, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Câu hỏi thường gặp

1. Định giá tài sản trong thi hành án dân sự là gì?
   Định giá tài sản là hoạt động ước tính giá trị quyền sở hữu tài sản bằng tiền tại một thời điểm nhất định, nhằm xác định giá khởi điểm để bán đấu giá hoặc thu phí thi hành án. Ví dụ, tại Quận 2, giá trị tài sản kê biên được xác định dựa trên thỏa thuận hoặc thẩm định giá chuyên môn.

2. Ai có quyền yêu cầu định giá lại tài sản?
   Đương sự có quyền yêu cầu định giá lại tài sản một lần trước khi có thông báo công khai bán đấu giá và một lần khi bán đấu giá không thành, trong thời hạn quy định (5 hoặc 10 ngày). Việc này nhằm bảo vệ quyền lợi khi có nghi ngờ về giá trị tài sản.

3. Phương pháp định giá tài sản nào được áp dụng phổ biến?
   Phương pháp phổ biến là thỏa thuận giữa các đương sự; nếu không đạt được, tổ chức thẩm định giá sẽ thực hiện thẩm định. Trong trường hợp đặc biệt, Chấp hành viên có thể xác định giá dựa trên ý kiến của cơ quan chuyên môn.

4. Xử lý thế nào khi bán đấu giá tài sản không thành?
   Chấp hành viên sẽ giảm giá tài sản không quá 10% mỗi lần và tiếp tục bán đấu giá. Sau ba lần giảm giá mà không bán được, tài sản có thể được giao cho người được thi hành án hoặc trả lại cho người phải thi hành án theo quy định.

5. Chi phí định giá và bán đấu giá do ai chi trả?
   Chi phí này do người được thi hành án chi trả. Nếu không nộp kịp thời, có thể ảnh hưởng đến tiến độ thi hành án và quyền lợi của các bên liên quan.

Kết luận

• Định giá tài sản là thủ tục quan trọng, quyết định hiệu quả thi hành án dân sự tại Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh.
• Quy định pháp luật hiện hành đã có nhiều cải tiến nhưng vẫn còn tồn tại các bất cập, đặc biệt về quyền yêu cầu định giá lại và xử lý tài sản bán đấu giá không thành.
• Thỏa thuận định giá tài sản giữa các đương sự là phương thức hiệu quả nhất, giảm thiểu tranh chấp và chi phí.
• Cần hoàn thiện pháp luật, hướng dẫn chi tiết và nâng cao năng lực cho các chủ thể liên quan để nâng cao hiệu quả thi hành án.
• Đề nghị các cơ quan chức năng sớm triển khai các giải pháp nhằm rút ngắn thời gian thi hành án, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và góp phần ổn định xã hội.

Các cơ quan quản lý và thực thi pháp luật cần phối hợp xây dựng, hoàn thiện khung pháp lý và tổ chức đào tạo chuyên sâu cho cán bộ thi hành án. Các đương sự nên chủ động tham gia thỏa thuận định giá để giảm thiểu tranh chấp và rút ngắn thời gian thi hành án.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ ĐỊNH GIÁ TÀI SẢN TRONG THI HÀNH ÁN DÂN SỰ Ở VIỆT NAM 1. Khái niệm định giá tài sản trong thi hành án dân sự Định giá nói chung là hoạt động chuyên môn vừa mang tính kinh tế kỹ thuật, tính pháp lý, vừa mang tính xã hội. Hoạt động định giá hình thành, tồn tại và phát triển gắn liền với sự hình thành, tồn tại và phát triển của thị trường. Định giá tài sản là hình thức phân tích kinh tế ứng dụng.

Định giá tài sản được một số tác giả định nghĩa như sau: Theo Từ điển Tiếng Việt: Định giá là quy định về giá cả các mặt hàng. Định giá là sự ước tính về giá trị của các quyền sở hữu tài sản cụ thể bằng hình thái tiền tệ cho một mục đích đã được xác định (GS.W Sealrooke – viện đại học Portsmouth – Vương quốc Anh). Định giá là một khoa học về ước tính giá trị cho một mục đích cụ thể của một tài sản cụ thể, tại một thời điểm xác định, có cân nhắc đến tất cả các đặc điểm của tài sản cũng như xem xét tất cả các yếu tố kinh tế căn bản của thị trường, bao gồm các loại đầu tư lựa chọn.Lim Lan Yaun – khoa xây dựng và bất động sản – đại học quốc gia Singapore). Theo khoản 5 Điều 9 Luật giá năm 2012 quy đinh: Định giá là việc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền hoặc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quy định giá cho hàng hóa, dịch vụ.

Theo tác giả Nguyễn Văn Trong (2010), Giáo trình định giá tài sản, Trường Đại học kinh doanh và công nghệ Hà Nội-Khoa Tài chính, tr.5, thì định giá tài sản là ước tính giá trị của các quyền sở hữu tài sản bằng hình thái tiền tệ phù hợp với một thị trường, tại một thời điểm, theo những tiêu chuẩn cho mục đích nhất định. Có nhiều quan điểm về khái niệm định giá như đã nêu trên, tác giả thống nhất với khái niệm định giá của tác giả Nguyễn Văn Trong vì những lý do cụ thể như sau: Khái niệm của tác giả Nguyễn Văn Trong thể hiện đầy đủ nhất, đúng bản chất của hoạt động định giá tài sản trong thi hành án dân sự đó là sự ước tính giá trị 8 Luan van của tài sản bằng một hình thái tiền tệ nhất định phù hợp với thị trường, tại một thời điểm nhất định, tuân thủ các tiêu chuẩn về định giá tài sản theo quy định của pháp luật và nhằm một mục đích nhất định. Trong thi hành án dân sự, mục đích của việc định giá đó là nhằm xác định giá khởi điểm của tài sản để đưa ra bán đấu giá, thu phí thi hành án, đương sự phân chia tài sản. Thi hành án dân sự là khâu quan trọng, đảm bảo cho các bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực được thi hành trên thực tế.

Về mặt thuật ngữ “thi hành án”, theo Từ điển pháp luật phổ thông (2009), NXB Giáo dục Việt Nam, tr.596 “Thi hành án dân sự là khâu quan trọng, đảm bảo cho các bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực được thi hành trên thực tế. Trong khoa học pháp lý, hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về thi hành án dân sự. Cũng theo từ điển này, “thi hành án” là “giai đoạn kết thúc trình tự tố tụng và khâu cuối cùng kết thúc một vụ án được xét xử nhằm làm cho các phán quyết của Tòa án nhất định có hiệu lực pháp luật”. Theo Từ điển luật học (1999), NXB Bách Khoa, Hà Nội, tr.464, thi hành án là “giai đoạn kết thúc trình tự tố tụng, là khâu cuối cùng kết thúc một vụ án được xét xử nhằm làm cho các phán quyết của Tòa án nhất định có hiệu lực pháp luật.

Vì vậy, bản án sau khi có hiệu lực thi hành án phải được thi hành nghiêm chỉnh. Trong khoa học pháp lý, hiện nay có nhiều quan điểm khác nhau về thi hành án dân sự. Theo tác giả Lê Minh Tâm(2001), “Thử bàn mấy vấn đề lý luận về thi hành án”, Tạp chí Luật học, (2), tr.21,26: “Thi hành án (đặc biệt là thi hành án dân sự) không phải là giai đoạn của tố tụng, bởi vì thi hành án có mục đích khác với mục đích tố tụng. Tác giả Lê Minh Tâm cho rằng: Thi hành án là quá trình tiến hành các hoạt động nhằm thực hiện các bản án và quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật.

Vì vậy, có thể nói một cách hình ảnh rằng “tố tụng là quá trình đi tìm chân lý để áp dụng công lý (pháp luật), còn thi hành án là quá trình thực thi chân lý bằng công lý. Ở đây chân lý đã rõ, có tội hay vô tội, đúng hay sai đã được phân xử rõ ràng, thi hành án chỉ nhằm thực hiện các bản án và quyết định đã có hiệu lực pháp luật”. 9 Luan van Tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Phượng (2011), Tổ chức và hoạt động của Cơ quan thi hành án dân sự cấp tỉnh (từ thực tiễn thành phố Hồ Chí Minh), Luận văn thạc sỹ luật học, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh, tr.8, 13: “ Hoạt động thi hành án dân sự là hoạt động tư pháp của Nhà nước nhằm đảm bảo cho bản án, quyết định dân sự, hình phạt tiền, tịch thu tài sản, truy thu tiền, tài sản thu lợi bất chính, xử lý vật chứng, tài sản, án phí và quyết định dân sự trong bản án, quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh và quyết định của Trọng tài thương mại được thi hành theo đúng quy định của pháp luật”. Tác giả cho rằng: “nếu dựa theo quan điểm thứ hai mà cho rằng thi hành án có cả dấu hiệu của hoạt động hành chính và dấu hiệu của hoạt động tư pháp nhưng hoạt động thi hành án thiên nhiều về hành chính và nên coi đó la hoạt động hành chính – tư pháp thì rất dễ dẫn đến sự nhìn nhận không đầy đủ về bản chất, đặc trưng của hoạt động hành chính.

Bởi vì đặc trưng chủ yếu của hoạt động hành chính là hoạt động chấp hành, điều hành, các quyết sách đưa ra dựa trên cơ sở mệnh lệnh, phục tùng, có tính bắt buộc chấp hành của cấp trên đối với cấp dưới…” Tác giả Nguyễn Ngọc Thiện (2014), Pháp luật về khiếu nại và giải quyết khiếu nại trong lĩnh vực thi hành án dân sự, Luận văn thạc sỹ Luật học, Trường Đại học Luật thành phố Hồ Chí Minh: “Thi hành án dân sự là hoạt động hành chính – tư pháp của Nhà nước, được thực hiện bởi các chủ thể do pháp luật quy định theo một trình tự, thủ tục luật định, nhằm đảm bảo thi hành các bản án, quyết định về dân sự của Tòa án hoặc quyết định khác của cơ quan có thẩm quyền”. Mỗi một quan niệm trên đều có cơ sở khoa học và lý luận riêng. Tuy nhiên, tác giả đồng tình với quan niệm tác giả Nguyễn Thị Quỳnh Phượng cho rằng thi hành án dân sự là hoạt động tư pháp bởi vì tính chất tư pháp của hoạt động thi hành án dân sự thể hiện qua những điểm sau: Thứ nhất, thi hành án dân sự là giai đoạn của quá trình tố tụng nói chung, và được xác định là giai đoạn cuối cùng của quá trình tố tụng. “Bởi nếu tách ra sẽ không thực hiện được mục tiêu chung của quá trình tố tụng.

Khi chân lý được làm sáng tỏ thể hiện trong bản án, quyết định của Tòa án thì mới dừng lại ở việc làm rõ 10 Luan van đúng hay sai, phải hay trái trên văn bản, giấy tờ. Muốn nó thực hiện trên thực tế, cần phải chờ hiệu quả của công tác thi hành án. Vì vậy, thi hành án là giai đoạn tiếp theo của quá trình xét xử. Ở giai đoạn này cơ quan thi hành án áp dụng các biện pháp được pháp luật quy định để đưa chân lý trở thành hiện thực trong đời sống thực tế.

Quá trình đi tìm chân lý kéo dài suốt quá trình tố tụng cho đến khi được khẳng định trên thực tế”. Thứ hai, hoạt động của cơ quan thi hành án dân sự gắn liền hoạt động xét xử của Tòa án nhân dân. Tòa án là cơ quan tư pháp, thực hiện chức năng xét xử, ban hành các bản án, quyết định nhân danh Nhà nước. Cơ quan Thi hành án dân sự là cơ quan chấp hành, thực hiện và tổ chức thi hành án các bản án, quyết định của Tòa án.

Công tác thi hành án dân sự có hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào phán quyết của Tòa án trong việc tuyên án, chuyển giao kịp thời, đầy đủ các bản án, quyết định cho cơ quan thi hành án dân sự, giải thích, những nội dung trong bản án, quyết định mà cơ quan Thi hành án dân sự, đương sự có kiến nghị, đề nghị, nâng cao trách nhiệm của Tòa án trong việc xác định quyền sở hữu của người phải thi hành án. Theo Điều 170 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) quy định: Tòa án có quyền “yêu cầu cơ quan Thi hành án dân sự báo cáo kết quả thi hành bản án, quyết định trong trường hợp cần thiết”. Hoạt động thi hành án dân sự có mối quan hệ mật thiết, đan xen với các giai đoạn tố tụng trước đó. Thứ ba, chức năng chủ yếu của thi hành án là nhằm đảm bảo cho các bản án, quyết định của Tòa án và các quyết định khác có hiệu lực pháp luật được thi hành trên thực tế.

Thứ tư, quá trình thi hành án dân sự tuân thủ chặt chẽ các trình tự thủ tục do pháp luật quy định. Việc tuân thủ chặt chẽ các trình tự thủ tục do pháp luật thi hành án dân sự quy định từ khâu nhận đơn yêu cầu thi hành án, ra quyết định thi hành án, giao quyết định thi hành án, áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành án, thỏa thuận giá, thỏa thuận tổ chức thẩm định giá… 11 Luan van Thứ năm, hoạt động thi hành án dân sự là một trong những hoạt động tư pháp, chịu sự kiểm sát của Viện kiểm sát nhân dân. Theo Điều 12 Luật Thi hành án dân sự năm 2008 (sửa đổi, bổ sung năm 2014) quy định: “Viện kiểm sát nhân dân kiểm sát việc tuân theo pháp luật của Tòa án, cơ quan thi hành án dân sự, Chấp hành viên, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc thi hành án dân sự”.