Chương 1: Những van để lý luên va pháp luật tổ tụng hình sự Việt Nam vé định chỉ điểu tra Chương 2: Thực tiễn thí hành pháp luật tổ tụng hình sự về đình chỉ điều tra tại tinh Bắc Kan và những gidi pháp nâng cao hiệu quả đính chỉ điều tra CHƯƠNGL NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHAP LUAT TỔ TUNG HÌNH SỰ VIỆT NAM VE INH CHỈ DIEU TRA 1. Những van dé lý luận về đình chi điều tra trong tổ tụng hình sự LLL Khái niệm dink chi điều tra trong t6 ung hành sự. Điều tra là giai đoạn tổ tụng hình sự, trong đó cơ quan có thẩm quyền. điều tra áp dung mọi biên pháp do luật định dé xác định tội pham, người thực hiện hành vi phạm tôi và các tinh tiết khác làm cơ sở cho việc giãi quyết vụ an? Giai đoạn điều tra giữ vai trò quan trong trong việc giải quyết vụ én tình sự.
Trong giai đoạn diéu tra, cơ quan có thẩm quyển diéu tra áp dụng. các biên pháp cân thiết theo quy định của pháp luật tổ tụng hình sự nhằm thu thập chứng cứ để sác định sự thật của vu án, làm sáng td các tinh tiết của đối tượng chứng minh. Trên cơ sở kết quả điều tra, cơ quan có thẩm quyền điều. tra để nghị truy tổ bi can hoặc ra quyết định tam đính chỉ điều tra, đỉnh chỉ điểu tra trong trường hợp có căn cứ do pháp luật quy định.
Các thuật ngữ định chỉ điều tra, đính chỉ vụ án déu có ngiĩa là đính chỉ tổ tung Tuy theo từng giai đoạn tố tung ma Cơ quan điều tra ra quyết định định chỉ điều tra, Viên kiểm sát hoặc Toa án ra quyết định đỉnh chỉ vu án. Đình chỉ điều tra đã được quy định từ lâu trong pháp luật tổ tụng hình sự ViệtNam. Tuy nhiên, hiện nay vẫn chưa có cách hiểu thông nhất vẻ khái niệm này. Trong khoa học luật tổ tụng hình sự Việt Nam có nhiêu quan điểm khác nhau về khái niệm định chỉ điều tra Theo Từ điển Bach khoa Công annhân dân Việt Nam, “Dinh chỉ điều tra là hình thức kết thúc vu ám hình sự ö giai đoạn điều tra” * 7 Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo tình Luật tổ tụng lành sự Wat Nem, Công an abn dn, Hà Noi, tr 307 38 Vign Chiến lược va Ehoa hoe Bộ Công an (2005), Từ đền Bách khoa Công an nhân dân Hội Nm, Nab.
Công an nhân dân, Ha Nội, tr 462 Theo sách Binh luận khoa học Bộ luật tổ tung hình sự năm 2003 do GS. Nguyễn Ngọc Anh chủ biên, “Đình chỉ éu tra là việc Cơ quan điễu tra chắm diet hoạt động điều tra đối với vụ án kit cô căn cử theo guy dah cũa Bộ luật tổ tang hình sự bằng việc ra quyết đinh đồnh chỉ đều tra do Thủ trưởng, Phd Thủ trưởng Cơ quan điều tra được phân công điều tra vụ an “hình suk ban hành”.1° Theo Giáo trình Luật tổ tung hình sự Việt Nam của Trường Đại học. Luật Hà Nội, “Dinh chỉ diéu tra là chấm ditt việc điều tra vụ ân hoặc với từng bị can’? Theo Giáo trình Luật tổ tung hình sự Việt Nam của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội, “Dinh chi điền tra là việc Cơ quan điều tra cham đứt toàn bộ hoạt đông điều tra đối với vu án hình sự cfing như đối với bị can Khi cô những căn cứ mà luật tô tung hình sac qnp: deni”. Các khái niệm trên tuy tiếp cân đình chỉ điều tra dưới hình thức một sư kiện pháp lý, một quyết định tổ tung hay một hình thức (thủ tục) tổ tụng nhưng déu đưa ra được hậu quả pháp lý của đình chỉ điều tra là chấm đút việc điều tra.
Theo chúng tôi, dé đưa ra khải niệm khoa học toàn điện va đây đủ về đính chỉ điều tra can phải lam rõ các đặc điểm sau: Thư niất, định chỉ điều tra là hình thức kết thúc hoạt động điều tra Theo thũ tục chung, việc điều tra kết thúc khi cơ quan có thẩm quyền điêu tra ra ban kết luận điều tra để nghỉ truy tổ hoặc ra bản kết luận điều tra và quyết dinh đình chỉ điểu tra. Theo thủ tục nit gon, việc điều tra kết thúc khi Cơ quan diéu tra ra quyết định truy tổ hoặc ra quyết định đình chỉ điều. Như vây, đình chỉ điều tra là một trong hai hình thức kết thúc điều tra [guyễn Ngọc Anh — hủ biên (2012), Bình luển khoa học Bộ luật tổ ting lành sự năm 2008, Nab. Chính tr quốc gia, Hà Nội, 2012, r 350 2° Trường Đại học Luật Hà Nội (2018), Giáo hình Ludt tổ tang hành se Tt Nam, Nec ông ennhân din, Hà Nội, tr 318 FNguyễn Ngoc Chí, Lé Lan Chi ~ chủ biên (2019), Giáo tinh Luật tổ tung lành sự đật ‘Nam, Nib, Đại học Quốc gia Ha Nội, tr 385 Tay theo quyết định đính chỉ tra đối với vụ an hay đối với bi can mà ‘moi hoạt động điều tra đang tiền hành đổi với vụ én hoặc đối với bị can phải chấm đứt Thứ hai, đình chỉ diéu tra 1a quyết định tô tung của cơ quan có thẩm quyền điều ta "Thẩm quyên ra quyết định đình chỉ điều tra thuộc về Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vu tiến hành một số hoạt động điều tra.
Cu thể, thấm quyên ra quyết định điều tra thuộc về Thủ trưởng hoặc Phó Thủ trưởng. Cơ quan điều tra khi được phân công tiên hành điều tra vụ án hình sư. Thẩm quyền ra quyết định định chỉ diéu tra còn thuộc vé người được giao nhiệm vu tiến hành một số hoạt đông diéu tra của các cơ quan Bộ đội biên phòng, Hai quan, Kiểm lâm, lực lượng Cảnh sát biển, Kiểm ngự khi tiền hảnh to tụng hình sự đổi với tôi phạm ít nghiêm trọng trong trưởng hop phạm tội quả tang, chứng cử và lý lịch người pham tối rõ rằng, Thứ ba, định chi điều tra phải trên cơ sở căn cử và thủ tục do pháp luật quy định Việc đình chỉ điều tra không phai là tùy nghỉ mà phải theo những căn cử và thủ tục do pháp luật quy định Căn cử đỉnh chỉ điều ra có thé fa trường hợp bị can không phạm tội không chứng minh được bị can pham tôi hoặc những trường hợp khác do pháp luật quy định. That te đôi tượng của đính chỉ điều tra là vụ án hình sự va bị can.
Co quan có thẩm quyền điều tra ra quyết định định chỉ điều tra đối với vụ án và đổi với bị can. Trường hợp vụ án có nhiễu bi can mà căn cứ để đính chi diéu tra không liên quan đến tat cả bị can thi co quan có thẩm quyển điều tra ra quyết đính đình chi điều tra đổi với từng bị can. Trên cơ sỡ những phân tích trên, có thé đưa ra khái niệm đính chỉ điều, tra trong tổ tụng hình sự như sau: inh thức kết thúc hoạt động điều tra, theo đó, co quan có thẩm quyên điều tra ra quyét định đỗ clắm ditt hoạt động điều tra 10 61 với vụ án hoặc đối với bi can theo căn cứ và tint tục do pháp luật quy đinh 1. Ý nghĩa của đình chỉ điều tra trong tô tung hình su - Ý ngiĩa pháp ly cũa đình chỉ điều tra trong tổ tụng hình sự Việc định chỉ điều tra minh chứng cho mỗi người dan thay rằng quyền và lợi ich của ho luôn được bao vệ kip thời, khắc phục được đính kiển của các cơ quan tiến hanh tổ tụng đổi với bị can, cho rằng họ lả người phạm tội nên.
trong quá trình giãi quyết vu án chỉ thu thập chứng cứ buôc tôi mã bé qua chứng cứ gỡ tội. Hơn nữa, việc đính chỉ diéu tra thiết lập sư công bằng giữa. lợi ích công va lợi ích riêng của cá nhân con người, bị hai và bi can. Dưới góc đô nhân đạo va bảo vệ quyển con người trong từ pháp hình sự, không phải bắt kỳ trường hop nào người thực hiện hanh ví nguy hiểm cho zã hội mà luật hình sự quy định là tôi phạm déu buộc họ phai chịu trách nhiệm hình sự.
Vẫn có trường hợp xét thay có thể miễn trách nhiệm hình sự thi cơ quan có thẩm. quyển điều tra có thể ra quyết định định chỉ điều tra. Lam như vậy van có thé đáp ứng được yêu câu đầu tranh phòng và chống tội phạm, giáo duc người phạm tôi và phù hop với nguyên tắc nhân dao của luật hình sự. Hơn nữa, việc inh chỉ điều tra côn là giải pháp có ý nghĩa chủ đông trong việc bao vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, giúp han chế những sai sót trong qua trình.
nhận thức, đánh giả những tình tiết khách quan vẻ vụ việc xảy ra có dâu hiệu tội phạm Về mặt pháp lý, định chỉ diéu tra còn lả móc thời gian xác lập một trong những giới han cân thiết cia qua trình điều tra, Đến một giới hạn nhất định, cơ quan có thẩm quyên diéu tra không thé lam rõ được hành vi, sự kiện. phạm tội thi đình chỉ diéu tra là giải pháp chấm dứt hoạt động điều tra đối với "vụ án hoặc bị can đó. - Ý ngiĩa chính tri, xã hội của đính chỉ điều tra trong tổ tung hình sự Đình chi diéu tra gúp phin đáp ứng những dai hỏi của Nhà nước pháp quyền, đẳng thời thể hiện vai trò của Nha nước trong việc bảo vệ quyền va lợi. ích hợp pháp, chính đáng của công dân, cũng cổ lòng tin của nhân dân vảo ir cơ quan có thẩm quyền điểu tra nói riêng.
Việc quy định về đính chỉ điều tra có ý nghĩa nhằm khắc phục những sai lâm có thé xy ra trong quá trinh chứng minh của cơ quan có thẩm quyển diéu tra, bảo dim vụ án được xử lý khách quan, chính xác, không bỏ lot tội pham, không lam oan người vô tôi. Déng thời thiết lập sự cân bằng cân thiết giữa lợi ich công va lợi ích riêng của cá nhân con người (bi hai va bị can), điều nay được thể hiện rõ trong trường hợp đính chỉ điều tra do người đã yêu cẩu khởi tố vụ án tự nguyện rút yêu cầu. 'Việc chấm đứt các hoạt đông điều tra la cần thiết để bảo đâm quyền va lợi ích. hợp pháp của công dân.
Thông qua đó, nâng cao uy tín cơ quan có thẩm quyển tiền hanh té tụng nói chung, cơ quan có thẩm quyển điều tra nói riêng, cũng cô niém tin của nhân dân đối với Nhà nước, 1. Cơ sớ của việc quy định đình chi điều tra trong 6 tung hình sự. - Cơ sỡ lý luận Theo quan điểm của chủ nghĩa duy vật biên chứng, sw vat van động, biển đổi không ngừng, không có gì tuyết đối.