Đề tài sinh viên nghiên cứu khoa học xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ học sâu deep learning và đề xuất hoàn thiện pháp luật việt nam

Nghiên cứu quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm AI sử dụng Deep Learning, đề xuất hoàn thiện pháp luật Việt Nam, bảo vệ sáng tạo công nghệ.

• Trường học: Đoàn Thanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh, Ban Chấp Hành Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Luật Quốc Tế
• Đề tài: Xác Lập Quyền Sở Hữu Trí Tuệ Đối Với Sản Phẩm Tạo Ra Bởi Trí Tuệ Nhân Tạo Áp Dụng Công Nghệ Học Sâu (Deep Learning) Và Đề Xuất Hoàn Thiện Pháp Luật Việt Nam
• Loại tài liệu: Công trình dự thi giải thưởng sinh viên nghiên cứu khoa học Eureka
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ HỌC SÂU (DEEP LEARNING) VÀ PHÁP LUẬT CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA TRÊN THẾ GIỚI
• 1.1. Khai quát về Trí tuệ nhân tạo
• 1.2. Nguồn gốc của Trí tuệ nhân tạo
• 1.3. Quá trình hình thành và phát triển của Trí tuệ nhân tạo
• 1.4. Neural Network, Machine Learning và Deep Learning
• 1.5. Công nghệ Học sâu (Deep Learning)
• 1.6. Pháp luật một số quốc gia trên thế giới về xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm được tạo ra bởi Công nghệ Học sâu
• 2. CHƯƠNG 2: TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ HỌC SÂU (DEEP LEARNING) - TÌNH HÌNH ỨNG DỤNG VÀ PHÁT TRIỂN TẠI VIỆT NAM; THỰC TRẠNG KHUNG PHÁP LÝ HIỆN HÀNH VỀ XÁC LẬP QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI SẢN PHẨM ĐƯỢC TẠO RA
• 2.1. Tình hình ứng dụng và phát triển Trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ Học sâu (Deep Learning) tại Việt Nam
• 2.2. Xu hướng phát triển của các doanh nghiệp Việt Nam về áp dụng công nghệ Học sâu
• 2.3. Các sản phẩm của Trí tuệ nhân tạo áp dụng Công nghệ Học sâu (Deep Learning) tại Việt Nam
• 2.4. Trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam trong 10 năm tới
• 2.5. Thực trạng khung pháp lý hiện hành về xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm tạo ra bởi Trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ Học sâu (Deep Learning)
• 2.6. Khái quát pháp luật Việt Nam hiện hành về quyền sở hữu trí tuệ
• 2.7. Sản phẩm tạo ra bởi Trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ Học sâu (Deep Learning) và tài sản trí tuệ của con người dưới góc độ so sánh
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT HOÀN THIỆN KHUNG PHÁP LÝ HIỆN HÀNH VỀ XÁC LẬP QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ ĐỐI VỚI SẢN PHẨM ĐƯỢC TẠO RA BỞI TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ HỌC SÂU (DEEP LEARNING)
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Quyền sở hữu trí tuệ và sản phẩm AI

Quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI là một vấn đề phức tạp trong bối cảnh công nghệ hiện đại. Deep Learning, một nhánh của công nghệ AI, đã tạo ra các sản phẩm có khả năng tự học và phát triển độc lập. Điều này đặt ra thách thức lớn cho việc xác định chủ sở hữu của các sản phẩm này. Pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định cụ thể về việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm AI, đặc biệt là những sản phẩm được tạo ra bởi Deep Learning. Điều này dẫn đến sự thiếu rõ ràng trong việc thương mại hóa và bảo vệ các sáng chế AI.

1.1. Khái niệm và thách thức

Quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI đòi hỏi sự phân biệt rõ ràng giữa sáng tạo của con người và máy móc. Deep Learning cho phép AI tự học và tạo ra các sản phẩm độc lập, điều này làm mờ ranh giới giữa sáng tạo của con người và máy móc. Pháp luật Việt Nam cần xem xét lại các quy định hiện hành để đảm bảo tính hợp pháp của các sản phẩm AI, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực này.

1.2. So sánh với pháp luật quốc tế

Nhiều quốc gia trên thế giới đã bắt đầu xây dựng các quy định cụ thể về quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm AI. Ví dụ, Liên minh châu Âu đang thảo luận về việc công nhận quyền tác giả cho các sản phẩm được tạo ra bởi AI. Pháp luật Việt Nam cần học hỏi từ các mô hình này để hoàn thiện hệ thống pháp lý của mình, đảm bảo sự phát triển bền vững của công nghệ AI.

II. Deep Learning và ứng dụng tại Việt Nam

Deep Learning đã được ứng dụng rộng rãi tại Việt Nam trong các lĩnh vực như y tế, giáo dục và tài chính. Tuy nhiên, việc thiếu các quy định pháp lý cụ thể đã hạn chế tiềm năng phát triển của công nghệ AI. Pháp luật Việt Nam cần xây dựng các chính sách phù hợp để thúc đẩy sự phát triển của Deep Learning, đồng thời đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.

2.1. Tình hình ứng dụng

Deep Learning đang được các doanh nghiệp Việt Nam áp dụng để cải thiện hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, việc thiếu các quy định về quyền sở hữu trí tuệ đã gây khó khăn trong việc thương mại hóa các sản phẩm AI. Pháp luật Việt Nam cần có các quy định rõ ràng để hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc bảo vệ và phát triển các sản phẩm AI.

2.2. Thực trạng pháp lý

Hiện nay, pháp luật Việt Nam chưa có các quy định cụ thể về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI. Điều này dẫn đến sự thiếu rõ ràng trong việc xác định chủ sở hữu và bảo vệ các sáng chế AI. Cần có các đề xuất hoàn thiện pháp luật để đảm bảo sự phát triển bền vững của công nghệ AI tại Việt Nam.

III. Đề xuất hoàn thiện pháp luật

Để thúc đẩy sự phát triển của công nghệ AI và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, pháp luật Việt Nam cần có các quy định cụ thể về việc xác lập quyền sở hữu đối với sản phẩm AI. Các đề xuất bao gồm việc công nhận quyền tác giả cho các sản phẩm được tạo ra bởi AI, đồng thời xây dựng các chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực này.

3.1. Giải pháp pháp lý

Cần xây dựng các quy định cụ thể về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI, bao gồm việc công nhận quyền tác giả và sáng chế. Pháp luật Việt Nam cũng cần có các chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc thương mại hóa các sản phẩm AI, đồng thời đảm bảo tính hợp pháp của các sản phẩm này.

3.2. Khuyến nghị thực tiễn

Các doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần hợp tác chặt chẽ với các cơ quan pháp lý để đưa ra các đề xuất cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật Việt Nam. Điều này sẽ giúp thúc đẩy sự phát triển của công nghệ AI và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và sự phát triển vượt bậc của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) áp dụng công nghệ học sâu (Deep Learning) đã trở thành một lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng trọng điểm trên toàn cầu. Theo ước tính, tỷ lệ người dùng smartphone tại Việt Nam năm 2017 đạt 84%, tăng 6% so với năm trước, cho thấy sự phổ biến rộng rãi của các ứng dụng AI trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI cũng đặt ra nhiều thách thức pháp lý, đặc biệt là trong việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng khung pháp lý hiện hành tại Việt Nam và quốc tế về vấn đề này, nhằm đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật Việt Nam phù hợp với xu hướng phát triển công nghệ.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm: phân tích sự khác biệt giữa sản phẩm trí tuệ do AI tạo ra và sản phẩm trí tuệ do con người sáng tạo; rà soát các lỗ hổng pháp lý trong hệ thống sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện nay; đề xuất các giải pháp pháp lý khả thi để bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI áp dụng công nghệ học sâu tạo ra. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các quy định pháp luật Việt Nam và một số quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản trong giai đoạn từ năm 2010 đến 2018. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc hỗ trợ hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy phát triển công nghệ AI tại Việt Nam, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể liên quan.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu sau:

• Lý thuyết sở hữu trí tuệ: Phân tích các khái niệm về quyền tác giả, quyền liên quan, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng theo quy định pháp luật Việt Nam và quốc tế. Khung lý thuyết này giúp xác định các điều kiện, nội dung và phạm vi bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

• Mô hình công nghệ học sâu (Deep Learning): Trình bày khái niệm, quá trình phát triển và ứng dụng của công nghệ học sâu trong AI, đặc biệt là mạng nơ-ron nhân tạo (Artificial Neural Networks). Mô hình này làm rõ tính đột phá và khả năng sáng tạo của AI trong việc tạo ra sản phẩm trí tuệ.

• Lý thuyết pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra: Tổng hợp các quan điểm pháp lý quốc tế về việc xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra, bao gồm các quy định của Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản và Liên minh châu Âu. Lý thuyết này làm cơ sở để so sánh và đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: trí tuệ nhân tạo, công nghệ học sâu, quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm trí tuệ, quyền tác giả, quyền liên quan, sáng chế, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp, phân tích, so sánh và chứng minh dựa trên các nguồn dữ liệu đa dạng:

• Nguồn dữ liệu: Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam 2005 (sửa đổi 2009), các văn bản pháp luật quốc tế, báo cáo của Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO), các án lệ và quy định pháp luật của Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản, Liên minh châu Âu. Ngoài ra, dữ liệu thực tiễn về ứng dụng AI tại Việt Nam được thu thập từ các doanh nghiệp công nghệ như FPT, HBB Solutions, Trusting Social, Tinypulse.

• Phương pháp phân tích: Phân tích nội dung pháp luật, so sánh các quy định pháp lý giữa các quốc gia, đánh giá thực trạng pháp luật Việt Nam, phân tích đặc điểm sản phẩm trí tuệ do AI tạo ra so với sản phẩm trí tuệ do con người sáng tạo.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn từ năm 2017 đến 2018, tập trung vào việc cập nhật các quy định pháp luật mới nhất và khảo sát thực trạng ứng dụng AI tại Việt Nam trong 10 năm tới.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm các văn bản pháp luật, báo cáo quốc tế, ý kiến chuyên gia và khảo sát doanh nghiệp trong lĩnh vực AI và công nghệ thông tin tại Việt Nam. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện và mức độ liên quan đến đề tài nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt về bản chất sản phẩm trí tuệ do AI tạo ra so với sản phẩm trí tuệ do con người sáng tạo: Sản phẩm do AI áp dụng công nghệ học sâu tạo ra có tính đổi mới và sáng tạo tương tự sản phẩm trí tuệ của con người, nhưng được tạo ra gián tiếp qua quá trình lập trình và học tập của AI. Người lập trình không thể kiểm soát hoàn toàn nội dung sản phẩm cuối cùng, tạo ra sự khác biệt về tính dự đoán và kiểm soát so với sản phẩm do con người trực tiếp sáng tạo.

2. Thực trạng pháp luật Việt Nam còn nhiều lỗ hổng: Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện chỉ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do con người tạo ra, chưa có quy định cụ thể về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra. Tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm tại Việt Nam năm 2015 còn ở mức 78%, cho thấy nhận thức và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ còn hạn chế.

3. Pháp luật quốc tế chưa đồng bộ về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra: Hoa Kỳ chỉ bảo hộ tác phẩm do con người tạo ra, không công nhận quyền tác giả cho sản phẩm do AI tự tạo. Anh Quốc có quy định mở rộng cho người lập trình phần mềm được coi là tác giả trong một số trường hợp. Liên minh châu Âu đang thảo luận về bộ luật dân sự cho robot và AI, bao gồm các quy tắc đạo đức và trách nhiệm pháp lý.

4. Ứng dụng AI tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng nhưng chưa tương xứng với khung pháp lý: Các doanh nghiệp như FPT, HBB Solutions, Trusting Social đã ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực như y tế, giao thông, tài chính, nhưng nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ và các vấn đề pháp lý liên quan còn hạn chế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các lỗ hổng pháp lý tại Việt Nam xuất phát từ việc luật hiện hành chưa cập nhật kịp với sự phát triển nhanh chóng của công nghệ AI, đặc biệt là công nghệ học sâu. So với các quốc gia phát triển, Việt Nam còn thiếu các quy định cụ thể về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra, dẫn đến khó khăn trong việc bảo vệ quyền lợi của các chủ thể liên quan và hạn chế đầu tư phát triển công nghệ.

So sánh với các nghiên cứu quốc tế, việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm do AI tạo ra vẫn là vấn đề tranh luận phức tạp, chưa có sự đồng thuận chung. Một số quốc gia như Anh có hướng tiếp cận linh hoạt hơn, trong khi Hoa Kỳ giữ quan điểm bảo hộ chặt chẽ cho sản phẩm do con người tạo ra. Liên minh châu Âu đang tiến hành xây dựng khung pháp lý mới nhằm giải quyết các vấn đề liên quan đến AI và robot.

Dữ liệu khảo sát doanh nghiệp tại Việt Nam cho thấy tiềm năng phát triển AI rất lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực dịch vụ, y tế, giao thông và tài chính. Tuy nhiên, các vấn đề về quyền riêng tư, bản quyền, trách nhiệm pháp lý và đạo đức trong phát triển AI vẫn là thách thức cần được giải quyết. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững của AI tại Việt Nam.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ vi phạm bản quyền phần mềm qua các năm, bảng tổng hợp các quy định pháp luật quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra, và biểu đồ xu hướng ứng dụng AI tại Việt Nam trong các lĩnh vực chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra: Cần xây dựng các quy định pháp luật cụ thể, rõ ràng về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI áp dụng công nghệ học sâu tạo ra, bao gồm quyền tác giả, sáng chế và các quyền liên quan. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, chủ thể thực hiện là Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ.

2. Xây dựng cơ chế đăng ký và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ phù hợp với đặc thù sản phẩm AI: Thiết lập thủ tục đăng ký quyền sở hữu trí tuệ cho sản phẩm do AI tạo ra, đảm bảo minh bạch, thuận tiện và phù hợp với thực tiễn công nghệ. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do Cục Sở hữu trí tuệ chủ trì.

3. Tăng cường đào tạo, nâng cao nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ và AI cho các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu: Tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo chuyên sâu về pháp luật sở hữu trí tuệ trong bối cảnh AI, giúp doanh nghiệp hiểu rõ quyền lợi và nghĩa vụ, giảm thiểu vi phạm. Thời gian liên tục, chủ thể là các trường đại học, viện nghiên cứu và các tổ chức pháp lý.

4. Xây dựng hệ thống giám sát, xử lý vi phạm quyền sở hữu trí tuệ liên quan đến sản phẩm AI: Thiết lập cơ chế phối hợp giữa các cơ quan chức năng để phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực AI, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể. Thời gian thực hiện 1-2 năm, do Bộ Công an, Bộ Tư pháp và Cục Sở hữu trí tuệ phối hợp thực hiện.

5. Khuyến khích nghiên cứu, phát triển AI gắn với bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ: Hỗ trợ các dự án nghiên cứu AI có tính sáng tạo cao, đồng thời đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ được bảo vệ, tạo động lực đầu tư và phát triển công nghệ. Thời gian dài hạn, chủ thể là Bộ Khoa học và Công nghệ, các viện nghiên cứu và doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà làm luật và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ trong bối cảnh AI phát triển mạnh mẽ.

2. Doanh nghiệp công nghệ và startup AI: Giúp hiểu rõ các quy định pháp lý liên quan đến quyền sở hữu trí tuệ, từ đó bảo vệ sản phẩm, sáng chế và tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường.

3. Các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực luật và công nghệ: Cung cấp tài liệu tham khảo về mối quan hệ giữa AI, công nghệ học sâu và pháp luật sở hữu trí tuệ, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu và phát triển lý thuyết.

4. Sinh viên, học viên cao học ngành luật, công nghệ thông tin và quản trị kinh doanh: Giúp nắm bắt kiến thức cập nhật về AI và pháp luật sở hữu trí tuệ, phục vụ học tập và nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ học sâu là gì?
   Trí tuệ nhân tạo áp dụng công nghệ học sâu là một nhánh của AI sử dụng mạng nơ-ron nhân tạo đa lớp để học và xử lý dữ liệu phức tạp, giúp máy tính thực hiện các nhiệm vụ như nhận dạng hình ảnh, giọng nói và sáng tạo sản phẩm mới một cách tự động.

2. Sản phẩm do AI tạo ra có được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ không?
   Hiện nay, pháp luật Việt Nam và nhiều quốc gia chỉ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do con người tạo ra. Sản phẩm do AI tạo ra chưa có quy định rõ ràng, gây khó khăn trong việc xác định chủ sở hữu và bảo vệ quyền lợi.

3. Tại sao cần hoàn thiện pháp luật về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI?
   Vì AI ngày càng tạo ra nhiều sản phẩm trí tuệ có giá trị, việc thiếu khung pháp lý rõ ràng sẽ gây tranh chấp, làm giảm động lực đầu tư và phát triển công nghệ, đồng thời ảnh hưởng đến quyền lợi của các chủ thể liên quan.

4. Các quốc gia phát triển đã có quy định gì về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI?
   Hoa Kỳ chỉ bảo hộ sản phẩm do con người tạo ra; Anh Quốc có quy định cho người lập trình phần mềm là tác giả trong một số trường hợp; Liên minh châu Âu đang xây dựng bộ luật dân sự cho robot và AI, bao gồm các quy tắc đạo đức và trách nhiệm pháp lý.

5. Doanh nghiệp Việt Nam có thể làm gì để bảo vệ sản phẩm AI của mình?
   Doanh nghiệp nên đăng ký quyền sở hữu trí tuệ đối với phần mềm, sáng chế liên quan, nâng cao nhận thức về pháp luật, hợp tác với các cơ quan chức năng và tham gia các chương trình đào tạo về sở hữu trí tuệ và AI.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ sự khác biệt giữa sản phẩm trí tuệ do AI tạo ra và sản phẩm trí tuệ do con người sáng tạo, đồng thời chỉ ra các lỗ hổng pháp lý hiện nay tại Việt Nam.
• Pháp luật quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI chưa đồng bộ, tạo ra thách thức trong việc bảo vệ quyền lợi và phát triển công nghệ.
• Ứng dụng AI tại Việt Nam đang phát triển nhanh chóng nhưng chưa tương xứng với khung pháp lý hiện hành, cần có sự hoàn thiện pháp luật kịp thời.
• Đề xuất các giải pháp pháp lý, đào tạo và giám sát nhằm bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm do AI tạo ra, thúc đẩy phát triển công nghệ bền vững.
• Khuyến nghị các nhà làm luật, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và sinh viên ngành luật, công nghệ thông tin tham khảo để nâng cao nhận thức và áp dụng hiệu quả trong thực tiễn.

Tiếp theo, cần triển khai xây dựng dự thảo pháp luật, tổ chức các hội thảo chuyên sâu và tăng cường hợp tác quốc tế để cập nhật các xu hướng mới nhất về AI và sở hữu trí tuệ. Đề nghị các cơ quan chức năng và doanh nghiệp quan tâm phối hợp thực hiện các khuyến nghị nhằm phát huy tối đa tiềm năng của trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ HỌC SÂU (DEEP LEARNING) VA PHÁP LUẬT CUA MOT SO QUOC GIA TREN THE GIỚI 1. Khai quát về Trí tuệ nhân tao 1.1 Trí tuệ nhân tạo là gì? Trên thế giới hiện có nhiều định nghĩa khác nhau về Trí tuệ nhân tạo hay còn gọi là Trí thông minh nhân tạo (Artificial Intelligence), cụ thé: Trí tuệ nhân tao hay Trí thông minh nhân tao (Artificial Intelligence) là một ngành thuộc lĩnh vực khoa học máy tính, là trí tuệ do con người lập trình tạo nên với mục tiêu giúp máy tính có khả năng xử lý thông tin như con người. Trí tuệ nhân tạo khác với việc lập trình logic trong các ngôn ngữ lập trình là ở việc ứng dụng các hệ thống Học máy (Machine Learning) để mô phỏng trí tuệ của con người trong các xử lý mà con người làm tốt hơn máy tính. Bên cạnh đó, một số học giả nôi tiếng cũng đã đưa ra các định nghĩa khác nhau, đó là Bellman (1978) với định nghĩa: “1777 tué nhán tạo là tự động hod các hoạt động phù hop với suy nghĩ con người, chang han các hoạt động ra quyết định, giải bài toan.

, Rich anh Knight (1991) thì cho rang: “Trí tué nhân tạo là khoa học nghiên cứu xem làm thé nào dé máy tính có thể thực hiện những công việc mà hiện con người còn làm tốt hơn máy tinh”. Winston (1992) lại nhận định: “777 tué nhân tạo là lĩnh vực nghiên cứu các tính toán dé máy có thê nhận thức, lập luận và tác động”." Mỗi nhận định, định nghĩa đều có điểm đúng riêng, nhưng dé đơn giản chúng ta có thé hiểu Trí tuệ nhân tạo chính là một ngành khoa học máy tính. Nó được xây dựng trên một nền tảng lý thuyết vững chắc và có thể ứng dụng trong việc tự động hóa các hành vi thông minh của máy tính, giúp máy tính có được những trí tuệ như của con người như: biết suy nghĩ và lập luận dé giải quyết van dé, biết giao tiếp do hiểu ngôn ngữ, tiếng nói, biết học và tự thích nghi.com/pr-poly-ai-artificial-intelligence-base-on-blockchain-project/, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018. Nguồn gốc của Trí tuệ nhân tạo Y tưởng xây dựng một chương trình Tri tuệ nhân tao xuất hiện lần đầu vào tháng 10 năm 1950, khi nhà bác học người Anh Alan Turing xem xét vấn đề “Liệu máy tính có khả năng suy nghĩ hay không?”.

Dé trả lời câu hỏi này, ông đã đưa ra khái niệm "phép thử bắt chước" (Imitation test) mà sau này người ta gọi là “phép thử Turing” (Turing test) trong một bài báo nổi tiếng “Computing Machinery and Intelligence” trên tạp chi triết học Mind. Phép thử được thực hiện dưới dạng một trò chơi. Theo đó, có ba đối tượng tham gia trò chơi (gồm Trí tuệ nhân tạo, người và một máy tính). Một người (người thâm van) ngồi trong một phòng kin tách biệt với hai đối tượng còn lại.

Người này đặt các câu hỏi và nhận các câu trả lời từ người kia (người trả lời thâm van) và từ máy tính. Cuối cùng, nêu người thâm van không phân biệt được câu trả lời nào là của người, câu trả lời nào là của máy tính thì lúc đó có thể nói máy tính đã có khả năng "suy nghĩ" giống như người.Š Đến mùa hè năm 1956, tại Hội nghị do Marvin Minsky và John McCarthy tô chức với sự tham dự của rất đông các nhà khoa học tại trường Dartmouth, Mỹ, tên gọi “Artificial Intelligence” — Trí tuệ nhân tạo được chính thức công nhận và được dùng cho đến ngày nay. Cũng tại đây, Bộ môn nghiên cứu Trí tuệ nhân tạo đầu tiên đã được thành lập. Quá trình hình thành và phát triển của Trí tuệ nhân tạo e Giai doan 1950 — 1965 Một số nhà khoa học như John McArthy, Marvin Minsky, Allen Newell và Herbert Simon cùng với những sinh viên đã viết những lập trình gây kinh ngạc cho hầu hết mọi người: máy vi tính giải được những bài toán đố của đại số, chứng minh các định lý, và nói được tiếng Anh.

Các công trình nghiên cứu của họ được Bộ Quốc phòng Mỹ tài trợ và họ đã rất lạc quan về tương lai của bộ môn mới này. Một số thành tựu ban đầu của giai đoạn này có thé kế đến như: Chương trình chơi cờ của Samuel; Chương trình lý luận Logic cua Newell & Simon; Chương trình chứng minh các định lý hình học của Gelernter. Năm 1965, Simon từng khăng định: “Máy móc trong vòng hai mươi năm nữa sẽ có khả năng làm tât cả mọi việc con người làm”. Tuy nhiên, với rât nhiêu thách thức và hạn chế, tiên đoán này đến nay (năm 2018) vẫn chưa thé trở thành sự thật.com/technology/2014/jun/09/what-is-the-alan-turing-test, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018.com/I%C6%B0%E1 Z;BB%A3c-s26E12%BB%AD-tr%C324AD-tu2E12%BB287- nh%C33%A2n-f%E1%BA%%A Io-fa600bef73df, truy cập lân cuôi ngày 10/8/2018.

e Giai doan 1965 — 1975 Các nghiên cứu trong giai đoạn này tập trung vào việc biểu diễn tri thức và phương thức giao tiếp giữa người và máy tính bằng ngôn ngữ tự nhiên. Nhưng hầu hết các nghiên cứu này đều thất bại và ngành Trí tuệ nhân tạo đã gặp phải rất nhiều khó khăn. Thất vọng trước các kết quả này, chính phủ các nước như Anh, Mỹ đã cắt bỏ tài trợ cho nhiều công trình nghiên cứu thuộc lĩnh vực này, nhất là các đề tài mang tính thăm dò hoặc không có định hướng. Mặc dù vậy, các nghiên cứu trong giai đoạn này cũng giúp các nhà khoa học hiểu được giới hạn của máy tính và tìm ra được một sỐ phương pháp biéu diễn tri thức vẫn được dùng cho đến nay.

° Giai đoạn 1975 — 2010 Sự thành công của một số hệ thống ứng dụng Trí tuệ nhân tạo như Hệ chuyên gia, Hệ chân đoán. đã giúp ngành Trí tuệ nhân tạo thu hút được sự quan tâm của các Chính phủ trên thé giới. Trí tuệ nhân tạo dan trở thành một ngành công nghiệp. Các hệ thống và các chương trình trong lĩnh vực này đã được dùng trong thương mại và mang lại lợi nhuận cho người sử dụng.

Đến năm 1997, sau trận đấu lịch sử giữa kiện tướng cờ vua Garry Kasparov với máy tinh của IBM - DeepBlue!, niềm hy vọng về Trí tuệ nhân tạo mới được hôi sinh. ° Giai đoạn 2010 - nay Nam 2015, sự phát triển của chip xử ly với chi phí ở mức chap nhận được, cùng những bộ dir liệu phong phú, các công cụ phát trién phần mềm miễn phí hoặc giá rẻ đã hỗ trợ rất nhiều cho các nhà nghiên cứu. Nhờ đó, những nghiên cứu về công nghệ học hỏi cho máy tính, còn được gọi các mạng thần kinh, từ chỗ vô cùng tốn kém đã trở nên tương đối rẻ. Ngay sau đó, năm 2016 là một năm rực rỡ của trí tuệ nhân tạo khi vào tháng Giêng năm 2016, công ty Trí tuệ nhân tạo DeepMind cua Google đã đạt được thành tựu lớn trong lĩnh vực Học sâu (Deep Learning).

Chương trình AlphaGo đã thành công ngoài sức tưởng tượng với kha năng thành thạo trò cờ vây!!: hay hệ thong tự lái của Tesla khi nó đã giúp một người đàn ông bị lên cơn bệnh đột ngột tới được bệnh viện an toàn. Đó là anh Joshua Neally, đang trên đường đi làm về thì thay co hién tượng dau tim trên đường cao tốc tại Springfield, MO. Lúc ay, chiéc Tesla da bat hé thống tự lái, giúp anh tới được bệnh viện và anh Neally ké lai rang, néu không có hệ thống tự lái của Trí tuệ nhân tạo này, anh có lẽ đã mat mang!’. Và cũng trong năm 2016, Trí tuệ nhân tạo trong lĩnh vực y học cũng đã đạt những thành tựu đáng kế như 10 https://www.org/stories/2018-01-05/garry-kasparov-and-game-artificial-intelligence, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018.com/2017/5/25/15689462/alphago-ke-jie-game-2-result-g00gle-deepmind-china, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018.com/content/news/Self-driving-Tesla-SUV-saves-the-day-389392262.html, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018.

8 hệ thống IBM Watson có thé phát hiện ra được những van đề về sức khỏe mà bác sĩ không thể tìm ra được. Cụ thê hơn, Watson đã tìm ra dấu vết của bệnh leukemia trong máu của một phụ nữ Nhật, người bệnh nhân trước đó được chuẩn đoán là bình thường. Tại Viện Nghiên cứu Phương pháp Houston tại Texas, Mỹ, hệ thống Trí tuệ nhân tạo đặt tại đây có thê phân tích được hình ảnh chụp khối u nhanh hơn 30 lần con người, khả năng phát hiện ung thư của nó có độ chính xác lên tới 99%.!3 Gần đây, Việt Nam cũng đã chính thức hợp tác triển khai IBM Watson for Oncology - công nghệ điện toán biết nhận thức hỗ trợ điều trị ung thư dựa trên bằng chứng - giữa Tập đoàn IBM và Công ty Five9 Việt Nam. Theo đó, bệnh viện Da khoa Phú Thọ được lựa chọn là đơn vị đầu tiên tại Việt Nam thí điểm sử dụng công nghệ này.

!* Phần mềm này sẽ giúp các bác sĩ đưa ra phác đồ điều trị ung thư dựa trên băng chứng, nhờ vào nén tảng điện toán biết nhận thức của IBM có thê đọc, hiểu hàng chục triệu tài liệu y khoa đã được công bố và hàng triệu bệnh án điều trị hiệu quả. Và theo thông tin mới nhất, bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ đã xác nhận một trường hợp bệnh nhân ung thư có chuyền biến rất tốt sau khi được các bác sĩ hội chân kết hợp với sự hỗ trợ từ IBM Watson for Oncology. Phác đồ điều trị do hệ thống Trí tuệ nhân tạo Watson đưa ra đã có được sự thong nhất cao với hội đồng chuyên môn và sau | tháng điều trị, bệnh nhân đã có thé đi lại bình thường, không phải sử dụng thuốc giảm đau, và phim chụp phổi của chị đạt được sự đáp ứng rat tot, các khôi u đã gân như biên mat.!> Tất cả đã giúp cho mảnh đất Trí tuệ nhân tạo thu hút đông đảo các công ty lớn như: Facebook; Google; Microsoft. tham gia nghiên cứu, phát triển sản phẩm và mở ra kỷ nguyên mới cho Trí tuệ nhân tạo.

Một số ứng dụng của Trí tuệ nhân tạo Có hai hướng tiếp cận Trí tuệ nhân tạo dé ứng dụng trong đời sông: dùng máy tính để bắt chước quá trình xử lý của con người và thiết kế những máy tính thông minh độc lập với cách suy nghĩ của con người. Những năm vừa qua, Trí tuệ nhân tạo đã tạo nên nhiều thay đôi được ứng dụng trong một vài lĩnh vực như: 1. Nhận dạng chữ viết Nhận dạng chữ viết ứng dụng trong lĩnh vực nhận dạng chữ in hoặc chữ viết tay và lưu thành văn bản điện tử. Ở Việt Nam, phần mềm VnDOCR do Phòng Nhận dạng !3 https://khoahocnew.com/tri-tue-nhan-tao-chan-doan-ung-thu-vu-nhanh-hon-bac-si-30-lan-75432, truy cập lần cuối ngày 09/3/2018.vn/viet-nam-thi-diem-cong-nghe-tri-tue-nhan-tao-watson-cua-ibm-trong-dieu-tri-ung-thu- chn, truy cập lần cuối ngày 10/8/2018.vn/chua-thanh-cong-ung-thu-phoi-nho-tri-tue-nhan-tao-hieu-the-nao-cho-dung-d395603.html, truy cập lần cuối ngày 24/8/2018.

9 & Công nghệ tri thức, Viện Công nghệ Thông tin xây dựng có thé nhận dang trực tiếp tài liệu bang cách quét thông qua máy scanner thành các tệp ảnh, chuyên đổi thành các tệp có định dạng *.