Luận văn thạc sĩ thu hút đầu tư trực tiếp từ hiệp hội các quốc gia đông nam á vào việt nam trong lĩnh vực dịch vụ

Luận văn thạc sĩ phân tích thu hút đầu tư trực tiếp từ hiệp hội các quốc gia đông nam á vào việt nam trong lĩnh vực dịch vụ, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Trần Lê Quân
• Người hướng dẫn: PGS.TS Trần Thị Ngọc Quyên
• Trường học: Trường Đại Học Ngoại Thương
• Chuyên ngành: Kinh Tế Quốc Tế
• Đề tài: Đầu Tư Trực Tiếp Từ ASEAN Vào Việt Nam Trong Lĩnh Vực Dịch Vụ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ
• 1.1. Những vấn đề cơ bản về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.2. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài
• 1.3. Các hình thức đầu tư FDI
• 1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ
• 1.5. Tổng quan lĩnh vực dịch vụ
• 1.5.1. Khái niệm về dịch vụ
• 1.5.2. Đặc điểm dịch vụ
• 1.5.3. Vai trò thu hút FDI vào lĩnh vực dịch vụ
• 1.6. Thực tiễn thu hút FDI trong lĩnh vực dịch vụ của một số nước tại Châu Á
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP TỪ HIỆP HỘI CÁC QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á VÀO VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ
• 2.1. Giới thiệu chung về Hiệp hội quốc gia Đông Nam Á và dịch vụ
• 2.2. Tổng quan phát triển của các quốc gia Đông Nam Á
• 2.3. Các cam kết về đầu tư trong khuôn khổ hợp tác đầu tư tại ASEAN
• 2.4. Tổng quan phát triển lĩnh vực dịch vụ tại ASEAN
• 2.5. Tình hình thu hút đầu tư trực tiếp từ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ giai đoạn 2010-2017
• 2.6. Tình hình chung thu hút FDI trong lĩnh vực dịch vụ
• 2.7. Thu hút FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ ở một vài dự án điển hình
• 2.8. Nhân tố ảnh hưởng thu hút FDI từ ASEAN vào Việt Nam
• 2.9. Đánh giá chung về tình hình thu hút FDI vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ
• 2.9.1. Những thành công
• 2.9.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG PHÁT TRIỂN VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP TỪ HIỆP HỘI CÁC QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á VÀO VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ
• 3.1. Triển vọng và xu hướng thu hút đầu tư FDI trong lĩnh vực dịch vụ của các quốc gia và Việt Nam
• 3.2. Triển vọng FDI của các quốc gia trên thế giới
• 3.3. Xu hướng phát triển dịch vụ tại ASEAN
• 3.4. Dự báo nhu cầu FDI cho phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam giai đoạn 2018-2025
• 3.5. Giải pháp tăng cường thu hút FDI từ hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ
• 3.5.1. Tăng cường đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật tạo sự hấp dẫn các nhà đầu tư
• 3.5.2. Xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính sách FDI
• 3.5.3. Xây dựng quy hoạch ngành, vùng kinh tế phù hợp với mục tiêu phát triển lĩnh vực dịch vụ
• 3.5.4. Hoàn thiện cơ chế quản lý và phân cấp FDI
• 3.5.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
• 3.5.6. Kiến nghị với Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về Đầu Tư Trực Tiếp từ ASEAN vào Việt Nam

Đầu tư trực tiếp từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ đang trở thành một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hội nhập kinh tế khu vực. Đầu tư trực tiếp (FDI) từ các quốc gia ASEAN không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn tạo ra cơ hội hợp tác kinh tế, thúc đẩy sự phát triển của lĩnh vực dịch vụ tại Việt Nam. Theo số liệu từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư, FDI từ ASEAN đã tăng trưởng mạnh mẽ trong những năm qua, đặc biệt trong các lĩnh vực như dịch vụ tài chính, logistics, và du lịch. Điều này cho thấy sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam đối với các nhà đầu tư ASEAN. Tuy nhiên, bên cạnh những thành công, vẫn tồn tại nhiều thách thức như sự cạnh tranh khốc liệt và các chính sách đầu tư chưa đồng bộ.

1.1. Tầm quan trọng của FDI từ ASEAN

FDI từ ASEAN đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam. Doanh nghiệp ASEAN đã đầu tư vào nhiều lĩnh vực, tạo ra hàng triệu việc làm và đóng góp vào ngân sách nhà nước. Sự hiện diện của các nhà đầu tư từ ASEAN không chỉ giúp cải thiện cơ sở hạ tầng mà còn nâng cao chất lượng dịch vụ. Theo nghiên cứu của UNCTAD, FDI từ ASEAN đã giúp Việt Nam cải thiện vị thế cạnh tranh trong khu vực, đồng thời tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp trong nước hợp tác và phát triển.

II. Thực trạng thu hút FDI từ ASEAN vào lĩnh vực dịch vụ

Thực trạng thu hút FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ cho thấy sự phát triển mạnh mẽ nhưng cũng tồn tại nhiều hạn chế. Trong giai đoạn 2010-2017, tổng vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam đã đạt mức cao, với nhiều dự án lớn trong các lĩnh vực như dịch vụ logistics và du lịch. Tuy nhiên, sự phân bổ vốn đầu tư chưa đồng đều, chủ yếu tập trung vào một số lĩnh vực có lợi nhuận cao. Điều này dẫn đến tình trạng mất cân đối trong phát triển kinh tế. Các nhà đầu tư ASEAN thường lựa chọn những địa điểm có hạ tầng tốt và chính sách ưu đãi hấp dẫn, điều này đặt ra thách thức cho các địa phương khác trong việc thu hút đầu tư.

2.1. Các lĩnh vực dịch vụ thu hút FDI

Các lĩnh vực như dịch vụ tài chính, du lịch, và logistics đã thu hút được nhiều vốn FDI từ ASEAN. Đặc biệt, ngành du lịch đã chứng kiến sự gia tăng mạnh mẽ về số lượng khách quốc tế, nhờ vào các dự án đầu tư từ các doanh nghiệp ASEAN. Theo báo cáo của Tổng cục Du lịch, lượng khách quốc tế đến Việt Nam đã tăng trưởng đều đặn, góp phần vào sự phát triển của ngành dịch vụ. Tuy nhiên, cần có các chính sách hỗ trợ để nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra môi trường đầu tư thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư.

III. Giải pháp tăng cường thu hút FDI từ ASEAN

Để tăng cường thu hút FDI từ ASEAN vào lĩnh vực dịch vụ, Việt Nam cần thực hiện một số giải pháp quan trọng. Đầu tiên, cần cải thiện môi trường đầu tư thông qua việc hoàn thiện hệ thống chính sách đầu tư và giảm thiểu thủ tục hành chính. Thứ hai, cần tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, đặc biệt là trong các lĩnh vực như logistics và du lịch. Cuối cùng, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút các nhà đầu tư. Các chương trình đào tạo và phát triển kỹ năng cho lao động sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư ASEAN.

3.1. Cải thiện chính sách đầu tư

Việt Nam cần xây dựng một khung pháp lý rõ ràng và minh bạch để thu hút FDI từ ASEAN. Các chính sách ưu đãi đầu tư cần được công bố rộng rãi và áp dụng nhất quán. Đồng thời, cần có các chương trình hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa trong việc tiếp cận nguồn vốn FDI. Việc tạo ra một môi trường đầu tư thân thiện sẽ giúp Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho các nhà đầu tư từ ASEAN.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực dịch vụ. Tính đến năm 2016, Việt Nam có hơn 22.500 dự án FDI còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký gần 293,25 tỷ USD, trong đó vốn FDI vào lĩnh vực dịch vụ chiếm trên 40% GDP, thể hiện vai trò ngày càng quan trọng của ngành này. Giai đoạn 2010-2017, vốn FDI từ Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) vào Việt Nam đạt khoảng 59,9 tỷ USD, chiếm 20% tổng vốn FDI, với mức tăng trưởng ổn định, đặc biệt là từ các quốc gia như Singapore, Malaysia và Thái Lan.

Luận văn tập trung nghiên cứu thu hút FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ, phân tích thực trạng, các nhân tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thu hút vốn đầu tư trong giai đoạn 2010-2017, đồng thời dự báo triển vọng đến năm 2025. Nghiên cứu có phạm vi không gian bao gồm 10 quốc gia thành viên ASEAN và phạm vi thời gian từ 2010 đến 2017, với mục tiêu góp phần hoàn thiện chính sách thu hút FDI, thúc đẩy phát triển ngành dịch vụ trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Việc thu hút FDI trong lĩnh vực dịch vụ không chỉ giúp tăng trưởng kinh tế mà còn tạo việc làm, chuyển giao công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và cải thiện cơ sở hạ tầng. Tuy nhiên, vẫn tồn tại những hạn chế như dòng vốn FDI tập trung không đồng đều, hiệu quả sử dụng vốn chưa cao, và sự cạnh tranh chưa thực sự bền vững. Do đó, nghiên cứu này có ý nghĩa thiết thực trong việc định hướng phát triển bền vững ngành dịch vụ thông qua thu hút FDI từ khu vực ASEAN.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế quốc tế liên quan đến đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và phát triển ngành dịch vụ. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

1. Lý thuyết Dòng vốn FDI: Theo IMF và OECD, FDI là hoạt động đầu tư nhằm thiết lập quan hệ kinh tế lâu dài, với quyền kiểm soát doanh nghiệp tại nước nhận đầu tư. Lý thuyết này nhấn mạnh vai trò của quyền sở hữu, quyền quản lý và chuyển giao công nghệ trong FDI.

2. Lý thuyết Thu hút FDI dựa trên các nhân tố bên cung và bên cầu: Yếu tố bên cung là lợi thế sở hữu của nhà đầu tư như kinh nghiệm đa quốc gia, tài sản vô hình; yếu tố bên cầu là lợi thế ngành, quy mô thị trường, điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng, chính sách pháp luật của nước nhận đầu tư. Lý thuyết này giúp phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài.

Các khái niệm chính bao gồm: đầu tư trực tiếp nước ngoài, các hình thức FDI (liên doanh, doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, hợp đồng hợp tác kinh doanh, BOT, PPP), đặc điểm dịch vụ (tính không hiện hữu, không tách rời, không tồn kho), và vai trò của FDI trong phát triển ngành dịch vụ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thứ cấp được thu thập từ Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), các báo cáo của ASEAN, UNCTAD, IMF, OECD, cùng các công trình nghiên cứu, sách báo liên quan đến FDI và phát triển dịch vụ.

• Phương pháp phân tích: Tổng hợp, phân tích, so sánh số liệu thống kê về vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ giai đoạn 2010-2017; phân tích các chính sách thu hút FDI; đánh giá thực trạng và triển vọng phát triển dựa trên các mô hình lý thuyết.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các dự án FDI còn hiệu lực trong lĩnh vực dịch vụ từ 10 quốc gia ASEAN tại Việt Nam, với tổng số dự án hơn 3.000 dự án và tổng vốn đăng ký gần 60 tỷ USD.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2017 trở về trước, dự báo và đề xuất giải pháp đến năm 2025.

Phương pháp nghiên cứu đảm bảo tính khách quan, toàn diện và khả thi trong việc đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách phù hợp nhằm tăng cường thu hút FDI từ ASEAN vào lĩnh vực dịch vụ tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng ổn định vốn FDI từ ASEAN vào lĩnh vực dịch vụ tại Việt Nam: Giai đoạn 2012-2017, vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam tăng từ khoảng 2,18 tỷ USD năm 2012 lên hơn 5,4 tỷ USD năm 2017, chiếm tỷ lệ ổn định khoảng 17-19% tổng vốn FDI vào Việt Nam. Singapore dẫn đầu với hơn 1.299 dự án và tổng vốn đăng ký 38 tỷ USD, chiếm 40% tổng vốn đầu tư các ngành từ ASEAN.

2. Phân bố vốn FDI không đồng đều giữa các quốc gia ASEAN: Ngoài Singapore, Malaysia và Thái Lan là những nhà đầu tư lớn, các quốc gia khác như Lào, Campuchia, Brunei, Philippines đầu tư còn hạn chế, với tổng vốn đăng ký thấp hơn nhiều so với các nước lớn.

3. Lĩnh vực dịch vụ thu hút FDI đa dạng và có giá trị gia tăng cao: Các ngành dịch vụ như ngân hàng, viễn thông, du lịch, bất động sản, bảo hiểm được ưu tiên thu hút vốn FDI. Ví dụ, ngành ngân hàng tại Myanmar thu hút nhiều nhà đầu tư từ Singapore, Thái Lan và Nhật Bản; dịch vụ bảo hiểm của Muang Thai Life Assurance mở rộng sang Campuchia và Việt Nam.

4. Nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI trong lĩnh vực dịch vụ: Bao gồm điều kiện tự nhiên thuận lợi, nguồn lao động dồi dào và chi phí thấp, cơ sở hạ tầng phát triển, quy mô thị trường lớn, chính sách pháp luật minh bạch và ưu đãi đầu tư. Ví dụ, ASEAN có hơn 600 triệu dân với tầng lớp trung lưu ngày càng tăng, tạo sức hấp dẫn lớn cho nhà đầu tư.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng vốn FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ phản ánh hiệu quả của các chính sách mở cửa, cải thiện môi trường đầu tư và hội nhập kinh tế khu vực. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả này phù hợp với xu hướng toàn cầu khi FDI dịch vụ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong tổng FDI, đặc biệt trong các ngành tài chính, viễn thông và du lịch.

Tuy nhiên, sự phân bố vốn FDI không đồng đều giữa các quốc gia ASEAN cho thấy tiềm năng chưa được khai thác hết, đòi hỏi Việt Nam cần có chính sách thu hút phù hợp với từng đối tác. Việc tập trung vốn vào các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại hóa.

Các nhân tố ảnh hưởng như cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực chất lượng cao và chính sách pháp luật minh bạch là những yếu tố then chốt để duy trì và tăng cường thu hút FDI. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng vốn FDI theo năm và bảng phân bố vốn theo quốc gia, ngành dịch vụ để minh họa rõ nét xu hướng và sự đa dạng của dòng vốn đầu tư.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phát triển cơ sở hạ tầng kỹ thuật: Đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, viễn thông, năng lượng nhằm tạo môi trường thuận lợi cho nhà đầu tư. Mục tiêu tăng chỉ số năng lực cạnh tranh về hạ tầng lên ít nhất 10% trong vòng 3 năm. Chủ thể thực hiện: Chính phủ và các địa phương.

2. Hoàn thiện hệ thống chính sách FDI: Rà soát, đơn giản hóa thủ tục đầu tư, tăng cường minh bạch và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư. Mục tiêu giảm thời gian cấp phép đầu tư xuống dưới 30 ngày trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính.

3. Xây dựng quy hoạch ngành và vùng kinh tế phù hợp: Ưu tiên thu hút FDI vào các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao và các vùng kinh tế trọng điểm. Mục tiêu tăng tỷ trọng vốn FDI vào các ngành dịch vụ hiện đại lên 50% tổng vốn FDI trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Kế hoạch và Đầu tư, UBND các tỉnh, thành phố.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo kỹ năng chuyên môn, quản lý cho lao động trong lĩnh vực dịch vụ, hợp tác với các nhà đầu tư để chuyển giao công nghệ và kỹ năng. Mục tiêu tăng tỷ lệ lao động có trình độ cao trong ngành dịch vụ lên 30% trong 5 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, các trường đại học, doanh nghiệp.

5. Khuyến khích hợp tác đầu tư giữa doanh nghiệp Việt Nam và ASEAN: Tạo điều kiện cho liên doanh, liên kết nhằm tận dụng thế mạnh của từng bên, giảm rủi ro đầu tư. Mục tiêu tăng số lượng dự án liên doanh lên 20% trong 3 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ Công Thương, các hiệp hội doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Luận văn cung cấp cơ sở dữ liệu, phân tích thực trạng và đề xuất chính sách giúp hoàn thiện khung pháp lý, nâng cao hiệu quả thu hút FDI trong lĩnh vực dịch vụ.

2. Các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp đa quốc gia: Thông tin về môi trường đầu tư, các ngành dịch vụ tiềm năng và xu hướng phát triển giúp họ đưa ra quyết định đầu tư chính xác và hiệu quả tại Việt Nam.

3. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và phát triển dịch vụ: Cung cấp tài liệu tham khảo về lý thuyết, thực tiễn và phân tích chuyên sâu về FDI trong ngành dịch vụ tại Việt Nam và ASEAN.

4. Sinh viên và học viên cao học chuyên ngành kinh tế quốc tế, quản trị kinh doanh: Giúp hiểu rõ hơn về cơ chế thu hút FDI, các nhân tố ảnh hưởng và chính sách phát triển ngành dịch vụ trong bối cảnh hội nhập khu vực.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao FDI từ ASEAN lại quan trọng đối với lĩnh vực dịch vụ tại Việt Nam?
   FDI từ ASEAN chiếm khoảng 20% tổng vốn FDI vào Việt Nam, góp phần đa dạng hóa ngành dịch vụ, chuyển giao công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Ví dụ, Singapore và Thái Lan là những nhà đầu tư lớn trong các ngành ngân hàng, viễn thông và bất động sản.

2. Những ngành dịch vụ nào thu hút nhiều FDI nhất từ ASEAN?
   Ngân hàng, viễn thông, du lịch, bảo hiểm và bất động sản là các ngành thu hút vốn FDI lớn nhất. Ví dụ, ngành ngân hàng tại Myanmar thu hút nhiều nhà đầu tư từ Singapore và Thái Lan.

3. Các nhân tố nào ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư ASEAN?
   Bao gồm điều kiện tự nhiên, nguồn lao động, cơ sở hạ tầng, quy mô thị trường và chính sách pháp luật. Ví dụ, ASEAN có hơn 600 triệu dân với tầng lớp trung lưu tăng nhanh, tạo sức hấp dẫn lớn cho nhà đầu tư.

4. Việt Nam cần làm gì để tăng cường thu hút FDI từ ASEAN?
   Cần hoàn thiện chính sách đầu tư, nâng cấp cơ sở hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng quy hoạch ngành phù hợp. Ví dụ, giảm thời gian cấp phép đầu tư và tăng cường minh bạch thủ tục hành chính.

5. Tác động của FDI vào lĩnh vực dịch vụ đối với nền kinh tế Việt Nam là gì?
   FDI thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ. Ví dụ, vốn FDI đã giúp ngành du lịch phát triển mạnh, đóng góp lớn vào GDP và thu ngoại tệ.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích sâu sắc thực trạng thu hút FDI từ ASEAN vào Việt Nam trong lĩnh vực dịch vụ giai đoạn 2010-2017, với vốn đầu tư tăng trưởng ổn định, chiếm khoảng 20% tổng vốn FDI.
• Đã làm rõ các nhân tố ảnh hưởng đến thu hút FDI như cơ sở hạ tầng, nguồn nhân lực, quy mô thị trường và chính sách pháp luật.
• Đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả thu hút FDI, bao gồm phát triển cơ sở hạ tầng, hoàn thiện chính sách, xây dựng quy hoạch ngành và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
• Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng đối với nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và các nhà nghiên cứu trong lĩnh vực kinh tế quốc tế và phát triển dịch vụ.
• Tiếp tục nghiên cứu triển vọng thu hút FDI đến năm 2025 và đánh giá tác động của các chính sách mới nhằm hỗ trợ phát triển bền vững ngành dịch vụ tại Việt Nam.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, tận dụng tối đa cơ hội từ Hiệp hội ASEAN nhằm thúc đẩy phát triển ngành dịch vụ Việt Nam trong thời gian tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ THU HÚT ĐẦU TƯ TRỰC TIẾP NƯỚC NGOÀI VÀO VIỆT NAM TRONG LĨNH VỰC DỊCH VỤ 1. Những vấn đề cơ bản về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm và đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài 1. Khái niệm đầu tư trực tiếp nước ngoài Cùng với xu hướng toàn cầu hóa, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đã (đang) ngày càng trở nên phổ biến trên thế giới.

Theo đó đã có nhiều quan điểm được đưa ra nhằm định nghĩa cho hành vi này: Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF, 1993): “Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) là hoạt động đầu tư được thực hiện nhằm thiết lập các mối quan hệ kinh tế lâu dài với một doanh nghiệp hoạt động trên lãnh thổ của một nền kinh tế khác nền kinh tế nước chủ đầu tư, mục đích của chủ đầu tư là giành quyền quản lý thực sự doanh nghiệp”. Đối với quyền quản lý doanh nghiệp FDI, theo Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 1996) có thể thực hiện bằng các cách như: thành lập hoặc mở rộng một doanh nghiệp hoặc một chi nhánh thuộc toàn quyền quản lý của chủ đầu tư; mua lại toàn bộ doanh nghiệp đã có; tham gia vào một doanh nghiệp mới; cấp tín dụng dài hạn (> 5 năm). Để có quyền kiểm soát nhà đầu tư cần nắm từ 10% cổ phiếu thường hoặc quyền biểu quyết trở lên. [8] Như vậy, FDI có thể xảy ra theo xu hướng tác động của cả hai nhóm yếu tố: yếu tố “đẩy” của nước chủ đầu tư và yếu tố “kéo” của nước thu hút cùng với sự quan tâm từ cả hai phía chính phủ của các quốc gia này.

Các chính sách ưu đãi vốn đầu tư nước ngoài được đưa ra bởi nước sở tại để thu hút vốn đầu tư nước ngoài chủ yếu chỉ dựa trên các yếu tố có lợi thế cạnh tranh cao, chẳng hạn như sự sẵn có của nguồn tài nguyên thiên nhiên hoặc hứa hẹn lợi nhuận đầu tư cao hơn từ chi phí sản xuất thấp hơn. Tuy nhiên, những chính sách khuyến khích đơn giản như vậy thường không đủ và ít có tác động tốt trong việc thúc đẩy thu hút hơn nữa vốn đầu tư nước ngoài. Nước chủ đầu tư, tốt hơn hết, mở rộng sự hiểu biết của mình với một danh sách mở rộng hơn các yếu tố thúc đẩy hoặc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư ra Luan van 8 nước ngoài, trong khi đó nước thu hút cần tạo ra một môi trường đầu tư thông thoáng, hiệu quả. Cuối cùng tác động hỗ trợ từ cả hai phía hình thành những đặc điểm tiềm năng của dòng vốn FDI trong tương lai.

Một chính sách khuyến khích phải được xây dựng với sự cân nhắc và nghiên cứu đầy đủ nhằm thu hút tối ưu hóa số lượng và chất lượng FDI. Như vậy, mặc dù được diễn giải theo các cách khác nhau nhưng bản chất của hoạt động FDI theo các quan điểm đều có sự thống nhất rằng: Thứ nhất, bản chất của hoạt động FDI là sự thiết lập quyền sở hữu về tư bản của công ty của một quốc gia ở một quốc gia khác với mục đích tìm kiếm lợi nhuận lâu dài. Khi thực hiện hoạt động đầu tư nước ngoài, chủ đầu tư không chỉ di chuyển nguồn tài chính của mình ra khỏi biên giới quốc gia trong dài hạn, mà còn mang cả kỹ năng quản lý, công nghệ sản xuất, thương hiệu… đến nước nhận đầu tư. Trong quá trình này, chủ đầu tư sử dụng và quản lý các nguồn lực của mình một cách chặt chẽ và hiệu quả nhằm thu được giá trị thặng dư tối đa, đồng thời hỗ trợ nước chủ nhà thực hiện một số mục tiêu kinh tế xã hội nhất định.

Thứ hai, hoạt động FDI có liên quan đến sự kết hợp giữa quyền sở hữu với quyền quản lý các nguồn vốn đã đầu tư. Cụ thể, các nhà đầu tư nước ngoài phải có mức độ ảnh hưởng đáng kể tới hoạt động của các doanh nghiệp tiếp nhận vốn đầu tư nước ngoài thông qua việc sở hữu một lượng cổ phần nhất định, hoặc các yếu tố trong mối quan hệ trực tiếp như đại diện của công ty mẹ trong ban giám đốc của công ty con, tham gia vào quá trình biểu quyết, ra quyết định, trao đổi nhân sự, cung cấp tín dụng ưu đãi… đều coi là hoạt động FDI. Như vậy, thực chất FDI là sự mở rộng thị trường của các công ty đa quốc gia (Multinational Corporations - MNCs). Đây là những công ty thực hiện hoạt động sản xuất kinh doanh và/hoặc cung cấp dịch vụ trên lãnh thổ của ít nhất hai quốc gia trở lên.

Tuy nhiên, không phải công ty đa quốc gia nào cũng được coi là doanh nghiệp FDI. Tùy theo quan điểm khuyến khích và mục tiêu phát triển của từng nước, mỗi quốc gia có những tiêu chuẩn riêng khi xem xét và phân loại doanh nghiệp FDI. Đặc điểm của đầu tư trực tiếp nước ngoài Qua xem xét các định nghĩa về đầu tư nước ngoài có thể rút ra một số đặc điểm cơ bản của đầu tư nước ngoài như sau: Thứ nhất, mục đích hàng đầu của FDI là tìm kiếm lợi nhuận. Trong khi các hình thức đầu tư gián tiếp thu được lợi tức tài chính ổn định, nguồn thu của các doanh nghiệp FDI hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp mà họ đầu tư vốn, do đó thu nhập mà doanh nghiệp FDI nhận được mang tính chất thu nhập kinh doanh và kém ổn định hơn.

Xét về mặt tích cực, nhà đầu tư được tự chủ hoàn toàn trong hoạt động kinh doanh của mình, toàn quyền đưa ra các quyết định tài chính và chịu trách nhiệm lãi lỗ với khoản đầu tư. Đây có thể coi là động lực thúc đẩy nhà đầu tư tập trung đưa ra những quyết định phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh. Đó cũng là lý do các dự án FDI thường đạt được hiệu quả kinh doanh cao hơn so với các hình thức đầu tư khác. Thứ hai, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên tham gia phụ thuộc vào tỷ lệ vốn góp.

Nếu nhà đầu tư nước ngoài đầu tư 100% vốn thì họ có toàn quyền quản lý và điều hành công ty. Trong trường hợp liên doanh, chủ đầu tư nước ngoài có quyền tham gia điều hành theo mức độ vốn góp của mình. Tuy nhiên, theo IMF (2004), vẫn có trường hợp nhà đầu tư nước ngoài có mức độ ảnh hưởng lớn hơn các nhà đầu tư trong nước có số vốn tương đương hoặc lớn hơn. Thứ ba, không để lại những gánh nặng nợ nần cho nền kinh tế của quốc gia tiếp nhận.

Mặc dù FDI vẫn chịu sự chi phối của chính phủ nhưng FDI ít bị lệ thuộc vào mối quan hệ chính trị giữa hai bên do FDI là hình thức đầu tư bằng vốn tư nhân và hoạt động với mục đích cơ bản là lợi nhuận, bên nước ngoài trực tiếp tham gia vào hoạt động quản lý và vận hành. Theo đó, FDI tránh cho quốc gia tiếp nhận những ràng buộc phải đánh đổi về chính trị, quân sự, và đặc biệt không để lại hậu quả nợ nần cho nền kinh tế nước chủ nhà. Tuy nhiên, một quốc gia sẽ có thể gặp nhiều rủi ro nếu như quá phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài này. Thứ tư, FDI thường đi kèm với việc chuyển giao công nghệ cho quốc gia nhận đầu tư.

Như đã phân tích ở phần trên về bản chất của FDI, khi thực hiện hoạt Luan van 10 động đầu tư nước ngoài, bên cạnh vốn bằng tiền và các tài sản hữu hình như máy móc, thiết bị, bất động sản,v., nhà đầu tư còn mang cả quy trình công nghệ, kỹ thuật tiên tiến, các phát minh sáng chế, kinh nghiệm và kỹ năng quản lý,v. đến nước chủ nhà. Đây là một trong những điểm trọng yếu mà các quốc gia tiếp nhận đầu tư hướng tới khi kêu gọi thu hút FDI, đặc biệt ở các nước đang phát triển với trình độ khoa học – kỹ thuật, năng lực quản lý còn hạn chế. Thứ năm, FDI gắn liền quyền kiểm soát và lâu dài tại quốc gia tiếp nhận.

Hoạt động FDI mang tới cho quốc gia tiếp nhận những công nghệ mới, góp phần làm tạo lập các lĩnh vực mới, ngành nghề mới. Sự phát triển của khu vực FDI trong một số ngành, lĩnh vực nhất định trực tiếp làm thay đổi cơ cấu kinh tế. Bên cạnh đó, FDI cũng có tác động lâu dài đến mức độ phát triển của quốc gia tiếp nhận. Một mặt, khi FDI làm tăng cung những hàng khan hiếm, tăng nhập khẩu phụ tùng thiết bị sản xuất và công nghệ tiên tiếp, FDI góp phần làm tăng tiềm lực xuất khẩu, khả năng cạnh trạnh, cải thiện cán cân thanh toán, tăng thu ngân sách cho nước chủ nhà, hạn chế sức ép tăng tỷ giá tiền tệ thực tế.

Mặt khác, nếu FDI kích thích nền kinh tế bong bóng, kích thích tiêu dùng cao cấp vượt quá khả năng kinh tế. thì FDI lại khiến làm cạn kiệt các nguồn lực tăng trưởng kinh tế, tăng nhập siêu, làm mất cân bằng cán cân thanh toán, tăng lạm phát,v. trong dài hạn. Các hình thức đầu tư FDI Theo Luật Đầu tư số 67/2014/QH13 ngày 26 tháng 11 năm 2014.

Các hình thức đầu tư vốn trực tiếp nước ngoài bao gồm : 1. Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Business Co-operation Contract); 2. Doanh nghiệp liên doanh; 3. Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài; 4.

Các hình thức đầu tư vốn FDI khác. Hợp đồng hợp tác kinh doanh (Business Co-operation Contract) Đây là hình thức liên doanh liên kết giữa một bên là đối tác trong nước với các nhà đầu tư nước ngoài trên cơ sở quy định trách nhiệm và phân chia kết quả kinh doanh giữa các bên trong các văn bản ký kết mà không thành lập pháp nhân mới. Hình thức này có đặc điểm là hợp tác kinh doanh của các bên được thực hiện trên cơ sở hợp đồng ký kết trong đó sẽ quy định rõ trách nhiệm và phân chia lợi Luan van 11 nhuận của các bên, nước nhận đầu tư sẽ phê chuẩn hợp đồng giữa các bên, thời hạn hợp đồng do các bên thỏa thuận. Loại hợp đồng này được áp dụng phổ biến nhất trong các lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu khí và một số tài nguyên khác.

Doanh nghiệp liên doanh Đây là hình thức tổ chức kinh doanh quốc tế trong đó có các bên tham gia có quốc tịch khác nhau giữa một bên là nhà đầu tư của nước sở tại và bên còn lại là của đối tác nước ngoài.