Chương 1: Các nhân tố tác động tới quan hệ Việt Nam - Nhật Bản trong bối cảnh mới ở Đông Á; Chương 2: Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực kinh tế; Chương 3: Phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam - Một lĩnh vực hợp tác quan trọng trong quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản; Chương 4: Thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược Việt Nam - Nhật Bản trong các lĩnh vực văn hóa, xã hội, và phát triển nguồn nhân lực. Bên cạnh các công trình nghiên cứu, một số hội thảo về quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đã được tổ chức. Năm 2014, hội thảo “Quan hệ Việt Nam - Nhật Bản 40 năm nhìn lại và định hướng tương lai” do Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại học Senshu, Quỹ Giao lưu quốc tế Nhật Bản phối hợp tổ chức. Đây là một trong những chuỗi hoạt động kỷ niệm 40 năm hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản (1973 - 2013), là diễn đàn khoa học để học giả hai nước nhìn lại chặng đường 40 năm, đề xuất những giải pháp thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển hơn nữa trong bối cảnh mới của khu vực Đông Á và thế giới.
Hội thảo có sự tham gia của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, 20 giáo sư, tiến sĩ đến từ các trường Đại học Senshu, Ibaraki (Nhật Bản), các học giả của một số viện nghiên cứu, trường đại học ở Việt Nam. Kỷ yếu hội thảo đã được xuất bản bao gồm 20 bài báo cáo tham luận của các học giả hai nước Việt Nam - Nhật Bản về các vấn đề kinh tế, chính trị, an ninh, văn hoá, xã hội. - Các công trình nghiên cứu về đầu tư của Nhật Bản tại Việt Nam: Liên quan đến đầu tư Nhật Bản tại Việt Nam, luận án tiến sĩ kinh tế “Đầu tư trực tiếp nước ngoài của Nhật Bản vào Việt Nam” (2011) của Phan Văn Tâm đã đánh giá thực trạng đầu tư nước ngoài của Nhật Bản trên thế giới và Việt Nam. Tác giả cho rằng đến đầu thập niên 2010, Việt Nam đã thu hút mạnh mẽ các doanh nghiệp Nhật Bản, nhưng dòng FDI Nhật Bản chưa thật sự ổn định do tác động của những nhân tố khách quan và chủ quan.
Luận án cũng khẳng định Nhà nước đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc thu hút và sử dụng hiệu quả dòng vốn đầu tư nước ngoài. Qua đó, đề xuất các giải pháp mang tính khả thi nhằm thúc đẩy FDI Nhật Bản nói riêng và các nước nói chung vào Việt Nam. 6 Tuy nhiên, do được tiến hành dưới góc độ nghiên cứu kinh tế nên luận án chủ yếu tiếp cận đầu tư nước ngoài theo hướng thực trạng, chưa phản ánh được toàn diện quá trình đầu tư của Nhật Bản với những thay đổi qua từng giai đoạn lịch sử. Bài viết “Đầu tư trực tiếp Nhật Bản vào Việt Nam, cơ hội, thách thức và triển vọng” của Phan Minh Tuấn, đăng trên tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 02/2007, đã phản ánh một cách tương đối tổng quan về thực trạng đầu tư trực tiếp của các tập đoàn xuyên quốc gia (TNCs - Transational Corporations) Nhật Bản tại Việt Nam cho đến giữa thập niên đầu của thế kỷ XXI.
Về cơ hội thu hút đầu tư từ Nhật Bản của Việt Nam, tác giả đánh giá “Trong con mắt của người Nhật, Việt Nam có khả năng hội tụ những điều kiện cần thiết để lôi cuốn các nhà đầu tư Nhật Bản đưa vốn vào Việt Nam mà không lo ngại về những rủi ro thường gặp trong quá trình đầu tư. Với những tiềm năng và lợi thế như vậy, cùng với một môi trường chính trị - xã hội cơ bản là ổn định, lại được chính phủ Việt Nam luôn tạo những điều kiện thuận lợi và cơ hội kinh doanh cho các nhà đầu tư nước ngoài, trong tương lai, Việt Nam rất có thể sẽ trở thành một địa bàn lý tưởng để Nhật Bản có thể thâm nhập, mở rộng buôn bán, đầu tư, tiêu thụ hàng hóa và khai thác nguồn cung cấp nguyên liệu, do đó FDI của Nhật Bản sẽ tăng mạnh mẽ” [58;10 - 11]; từ đó, nghiên cứu đã chỉ ra những triển vọng khả quan trong thu hút đầu tư trực tiếp Nhật Bản. Có thể nói đây là bài nghiên cứu khá toàn diện về đầu tư của Nhật Bản tại Việt Nam. Tuy nhiên, phạm vi không gian của nghiên cứu mang tính toàn thể quốc gia chứ không chủ yếu phản ánh tiến trình cũng như những đặc trưng đầu tư của Nhật Bản tại tỉnh Bình Dương.
Nhóm công trình liên quan đến đầu tư nước ngoài tại Bình Dương Với những chuyển biến mạnh mẽ về kinh tế từ năm 1997 đến nay, Bình Dương ngày càng thu hút được sự quan tâm nghiên cứu của các nhà khoa học. Chủ đề nghiên cứu về Bình Dương rất đa dạng, trong đó quá trình đầu tư thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Bình Dương đã và đang thu hút được sự quan tâm của các học giả. Cho đến nay đã có một số ấn phẩm được công bố ít nhiều đề cập đến vấn đề này. 7 - Các công trình nghiên cứu về tình hình kinh tế - xã hội và chính sách thu hút đầu tư của Bình Dương: Công trình “Bình Dương điểm hẹn đầu tư” (2006) của Ủy ban Nhân dân tỉnh Bình Dương, khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội (1997 - 2005) thuận lợi cho phát triển kinh tế công nghiệp tại Bình Dương; công trình “Bình Dương cơ hội đầu tư” (1998, 2002) giới thiệu khái quát về vị trí địa lý, cơ sở vật chất, giao thông hạ tầng, các khu công nghiệp trọng điểm, dự án trọng điểm,… là những yếu tố thuận lợi cho các doanh nghiệp có cơ hội đầu tư nhằm phát triển kinh tế.
“Bình Dương thời đổi mới” (2002) của Hiệp hội đầu tư và phát triển các doanh nghiệp Bình Dương là tập hợp nhiều bài phát biểu của cán bộ lãnh đạo Bình Dương về những chuyển biến kinh tế - xã hội của Tỉnh trong thời kỳ đổi mới. Đây là tài liệu có giá trị cung cấp tư liệu về mặt chính sách và chủ trương của chính quyền Tỉnh trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là thu hút vốn đầu tư nhằm đẩy mạnh công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Công trình “Bình Dương hội nhập - Bài học thành công” (2008) do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia phối hợp với Công ty Cổ phần Thông tin Đối ngoại xuất bản tập hợp những nghiên cứu, phóng sự, ký sự của nhiều tác giả trong và ngoài Tỉnh. Công trình đã tổng kết quá trình phát triển và hội nhập của tỉnh Bình Dương trong thời gian 10 năm (1997 - 2008).
Thông qua những bài viết sinh động, chúng ta có thể nhận thức được được quá trình hoạch định và thực thi chính sách thu hút đầu tư của chính quyền Tỉnh. Bài viết “Cải cách môi trường đầu tư ở tỉnh Bình Dương từ năm 1997 đến nay - một số bài học kinh nghiệm và triển vọng” của tác giả Huỳnh Tâm Sáng và Huỳnh Vũ Linh đăng trong Kỷ yếu Hội thảo Khoa học “Bình Dương - 20 năm phát triển và Hội nhập” được tổ chức tại Trường Đại học Thủ Dầu Một vào tháng 12/2016, đã điểm lại những thành tựu tiêu biểu về cải cách môi trường đầu tư ở Bình Dương, rút ra những bài học kinh nghiệm và trên cơ sở đó đánh giá triển vọng về môi trường đầu tư trong tương lai. Theo các tác giả, trong gần 20 năm từ khi tái lập Tỉnh, Bình Dương đã tiến hành cải cách môi trường đầu tư một 8 cách toàn diện và phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Những nỗ lực cải cách của Bình Dương đã góp phần “kiến thiết” nên một môi trường đầu tư hấp dẫn, có tính cạnh tranh cao, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút nhà đầu tư trong và ngoài nước [45; 9].
Ngoài ra, tại Hội thảo Khoa học “Bình Dương - 20 năm phát triển và Hội nhập”, còn có các bài viết liên quan đến chính sách đầu tư của Tỉnh như “Quá trình đổi mới trong chính sách thu hút đầu tư nước ngoài của tỉnh Bình Dương từ khi tái lập tỉnh đến nay” (2016) của Dương Quỳnh Nga trình bày quá trình thay đổi chiến lược thu hút đầu tư tư nước ngoài của chính quyền tỉnh Bình Dương qua các chỉ đạo tại các các kỳ Đại hội tỉnh Đảng bộ trong thời kỳ Đổi mới. Bài viết “Chính sách thu hút đầu tư của Bình Dương trong 20 năm thực hiện công nghiệp hóa, đô thị hóa (1997 - 2017)” (2016) của Lê Tuấn Anh. Nghiên cứu này đi vào tìm hiểu nghiên cứu chính sách thu hút đầu tư và những kết quả của chính sách này qua 20 năm tiến hành công nghiệp hóa, đô thị hóa của tỉnh Bình Dương. Bằng phương pháp tổng hợp và phân tích tư liệu, tác giả đã trình bày những thay đổi trong chính sách thu hút đầu tư của tỉnh Bình Dương thông qua việc khảo cứu tư tưởng chỉ đạo trong văn kiện các kỳ Đại hội Đảng bộ Tỉnh.
Đồng thời, bài viết cũng trình bày những giải pháp thiết thực nhằm cụ thể hóa chính sách mà bình Dương đã áp dụng để thu hút đầu tư. Qua đó, đánh giá những tác động tích cực của chính sách thu hút vốn đầu tư nước ngoài mang lại đối với sự phát triển kinh tế xã hội của Tỉnh trong hai thập niên vừa qua. - Các công trình nghiên cứu về quá trình hoạt động và tác động của đầu tư nước ngoài trên địa bàn Tỉnh: Tiếp cận quá trình phát triển kinh tế từ góc độ nguồn vốn, luận văn thạc sĩ “Tác động của nguồn vốn đầu tư đến phát triển công nghiệp tỉnh Bình Dương” (2005) của Trần Ngọc Linh đã phân tích tác động của các loại hình vốn đầu tư đến sự phát triển của ngành kinh tế công nghiệp Bình Dương; luận văn cũng nêu lên những hạn chế trong việc thu hút cũng như sử dụng vốn đầu tư của Tỉnh. Từ đó, tác giả đã đề ra một số giải pháp để đẩy mạnh việc thu hút vốn đầu tư phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương.
9 Tiếp cận vấn đề đầu tư ở góc độ giải pháp kinh tế, tác giả Vương Anh Hà My trong luận văn thạc sĩ “Giải pháp tăng cường thu hút vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2015 - 2025” (2015) đã trình bày cơ sở khoa học, thực trạng và các giải pháp tăng cường thu hút FDI vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 2015 -2025.
