Luận văn thạc sĩ chính sách công đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao tại các xã thuộc huyện châu phú tỉnh an giang

Luận văn đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới nâng cao tại huyện Châu Phú, tỉnh An Giang.

• Tác giả: Phạm Thị Mỹ Trinh
• Người hướng dẫn: Nguyễn Trần Thiện Khánh
• Trường học: Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Chính sách công
• Đề tài: Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao tại các xã thuộc huyện Châu Phú, tỉnh An Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN CỦA TÁC GIẢ
• DANH SÁCH BẢNG
• DANH SÁCH HÌNH
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT, CƠ SỞ THỰC TIỄN VÀ CƠ SỞ PHÁP LÝ
• 2.1. Các khái niệm liên quan đến đề tài
• 2.2. Lý thuyết về phát triển nông thôn. Chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới
• 2.3. Tiêu chí môi trường xã nông thôn mới nâng cao
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.5. Các vấn đề môi trường nông thôn ở Việt Nam
• 2.6. Một số nghiên cứu có liên quan
• 2.7. Mô hình nông thôn nâng cao mới tại xã Bình Mỹ, huyện Châu Phú
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của xã Bình Long và Xã Thạnh Mỹ Tây
• 3.2. Xã Thạnh Mỹ Tây
• 3.3. Thông tin người dân tham gia phỏng vấn
• 3.4. Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường của Xã Bình Long và Xã Thạnh Mỹ Tây
• 3.4.1. Kết quả thực hiện tiêu chí môi trường của Xã Bình Long và Xã Thạnh Mỹ Tây
• 3.4.2. Khu kinh doanh, dịch vụ, chăn nuôi, giết mổ (gia súc, gia cầm), nuôi trồng thủy sản có hạ tầng kỹ thuật về bảo vệ môi trường
• 3.4.3. Tỷ lệ cơ sở sản xuất - kinh doanh, nuôi trồng thủy sản, làng nghề đàm bảo quy định về bảo vệ môi trường
• 3.4.4. Tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt và chất thải rắn không nguy hại trên địa bàn được thu gom, xừ lý theo quy định
• 3.4.5. Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện thu gom, xử lý nước thải sinh hoạt băng biện pháp phù hợp, hiệu quả
• 3.4.6. Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại chất thải rắn tại nguồn
• 3.4.7. Tỷ lệ chất thải rắn nguy hại trên địa bàn được thu gom, vận chuyển và xử lý đáp ứng các yêu cầu về bảo vệ môi trường
• 3.4.8. Tỷ lệ chất thải hữu cơ, phụ phấm nông nghiệp được thu gom, tái sử dụng và tái chế thành nguyên liệu, nhiên liệu và các sản phẩm thân thiện với môi trường
• 3.4.9. Tỷ lệ cơ sở chăn nuôi bảo đảm các quy định về vệ sinh thú y, chăn nuôi và bảo vệ môi trường
• 3.4.10. Nghĩa trang, cơ sở hỏa táng (nếu có) đáp ứng các quy định của pháp luật và theo quy hoạch
• 3.4.11. Tỷ lệ sử dụng hình thức hỏa táng
• 3.4.12. Đất cây xanh sử dụng công cộng tại điểm dân cư nông thôn ≥4 m2/người
• 3.4.13. Tỷ lệ chất thải nhựa phát sinh trên địa bàn được thu gom, tái sử dụng, tái chế, xử lý theo quy định
• 3.4.14. Truyền thông về nông thôn mới
• 3.4.15. Đánh giá chung
• 3.5. Phân tích vai trò các bên liên quan trong việc thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú
• 3.5.1. Cấp tỉnh
• 3.5.2. Cơ quan quản lý nhà nước cấp huyện
• 3.5.3. Ủy ban nhân dân các xã
• 3.5.4. Người dân
• 3.5.5. Mối quan hệ giữa các bên liên quan
• 3.6. Phân tích SWOT trong việc thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú
• 3.7. Thách thức
• 3.8. Thuận lợi và khó khăn trong quá trình thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú
• 3.9. Đề xuất giải pháp thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao cho huyện Châu Phú
• 3.9.1. Đề xuất giải pháp dựa trên phân tích SWOT
• 3.9.2. Đề xuất giải pháp dựa trên phân tích các bên liên quan
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới

Tiêu chí môi trường là một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Châu Phú, An Giang. Nghiên cứu tập trung vào việc đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí này, đặc biệt là tiêu chí 17 theo Quyết định 1261/QĐ-UBND. Kết quả cho thấy, cả hai xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây đều đạt 8/12 chỉ tiêu, với những hạn chế trong việc thu gom và xử lý chất thải rắn, chất thải hữu cơ, và tỷ lệ sử dụng hình thức hỏa táng. Nguyên nhân chính là do cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng, nhận thức cộng đồng còn thấp, và hiệu quả quản lý môi trường chưa cao.

1.1. Thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường

Thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường tại huyện Châu Phú cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức. Các chỉ tiêu như tỷ lệ thu gom chất thải rắn, xử lý nước thải, và tái chế chất thải hữu cơ chưa đạt yêu cầu. Điều này phản ánh sự thiếu đồng bộ trong quản lý môi trường và cần có các giải pháp cụ thể để cải thiện.

1.2. Những khó khăn và thách thức

Những khó khăn chính bao gồm cơ sở hạ tầng yếu kém, thiếu nguồn lực tài chính, và nhận thức của cộng đồng nông thôn về bảo vệ môi trường còn hạn chế. Điều này đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, doanh nghiệp, và người dân.

II. Phát triển bền vững và quản lý môi trường

Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc áp dụng các mô hình canh tác bền vững, tăng cường giáo dục nhận thức cộng đồng, và cải thiện chất lượng sống là những yếu tố then chốt. Đồng thời, chính sách môi trường cần được điều chỉnh phù hợp với thực tế địa phương để đảm bảo hiệu quả lâu dài.

2.1. Giải pháp cải thiện quản lý môi trường

Các giải pháp được đề xuất bao gồm tăng cường hợp tác giữa các bên liên quan, huy động nguồn lực tài chính, và nâng cao năng lực quản lý. Đặc biệt, việc áp dụng các phương pháp canh tác bền vững như ủ phân compost và tái chế chất thải hữu cơ sẽ góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

2.2. Vai trò của cộng đồng trong bảo vệ môi trường

Cộng đồng nông thôn đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các tiêu chí môi trường. Việc nâng cao nhận thức và khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân sẽ giúp đạt được mục tiêu phát triển bền vững và cải thiện chất lượng sống tại địa phương.

III. Đề xuất và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu đưa ra các đề xuất cụ thể để cải thiện tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao tại huyện Châu Phú. Các giải pháp bao gồm tăng cường kiểm tra, giám sát, nâng cao năng lực quản lý, và áp dụng các phương pháp canh tác bền vững. Những đề xuất này không chỉ có giá trị lý thuyết mà còn mang tính ứng dụng cao, giúp giải quyết các vấn đề thực tiễn tại địa phương.

3.1. Giải pháp dựa trên phân tích SWOT

Phân tích SWOT cho thấy, điểm mạnh của huyện Châu Phú là sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và tiềm năng phát triển nông nghiệp. Tuy nhiên, điểm yếu là cơ sở hạ tầng yếu kém và nhận thức cộng đồng còn hạn chế. Các giải pháp được đề xuất nhằm tận dụng cơ hội và giảm thiểu thách thức.

3.2. Ứng dụng thực tiễn tại địa phương

Các giải pháp được đề xuất đã được áp dụng thử nghiệm tại xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây, cho thấy hiệu quả tích cực trong việc cải thiện tiêu chí môi trường. Điều này khẳng định tính khả thi và giá trị thực tiễn của nghiên cứu.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới nâng cao trở thành nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và bảo vệ môi trường bền vững. Tại huyện Châu Phú, tỉnh An Giang, đến năm 2023, đã có 8/11 xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây đang phấn đấu đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao vào năm 2024 và 2025. Tiêu chí môi trường (tiêu chí 17) là một trong 19 tiêu chí quan trọng, bao gồm các chỉ tiêu về thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải hữu cơ, chất thải nhựa, nước thải sinh hoạt, cơ sở chăn nuôi, nghĩa trang và đất cây xanh công cộng.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường tại hai xã này trong giai đoạn 2021-2025, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả bảo vệ môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao. Nghiên cứu tập trung khảo sát 200 hộ dân, phỏng vấn cán bộ quản lý địa phương và khảo sát thực tế tại các khu vực kinh doanh, chăn nuôi, nghĩa trang, cùng với phân tích SWOT và phân tích các bên liên quan.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp số liệu cụ thể về mức độ hoàn thành các chỉ tiêu môi trường, làm cơ sở khoa học cho công tác quản lý, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và thúc đẩy phát triển bền vững tại địa phương. Kết quả nghiên cứu cũng có thể áp dụng làm tài liệu tham khảo cho các huyện, tỉnh khác trong việc thực hiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình phát triển nông thôn bền vững, bao gồm:

• Lý thuyết phát triển nông thôn toàn diện: Nhấn mạnh sự phát triển đồng bộ về kinh tế, xã hội, văn hóa và môi trường nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống người dân nông thôn.
• Mô hình xây dựng nông thôn mới nâng cao: Tập trung vào việc nâng cao chất lượng các tiêu chí đã đạt, đặc biệt là tiêu chí môi trường, nhằm hướng tới nông thôn xanh, sạch, đẹp và bền vững.
• Phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong thực hiện tiêu chí môi trường tại địa phương.
• Phân tích các bên liên quan (Stakeholder Analysis): Xác định vai trò, ảnh hưởng và mối quan hệ giữa các bên liên quan trong quá trình thực hiện tiêu chí môi trường.

Các khái niệm chính bao gồm: tiêu chí môi trường xã nông thôn mới nâng cao, ô nhiễm môi trường nông thôn, quản lý chất thải rắn và nước thải, phát triển bền vững, và sự tham gia cộng đồng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp hỗn hợp kết hợp thu thập dữ liệu thứ cấp và khảo sát thực tế:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập tài liệu thứ cấp từ các văn bản pháp lý như Quyết định 1261/QĐ-UBND (2022), báo cáo của UBND huyện Châu Phú, các báo cáo môi trường quốc gia, cùng các nghiên cứu liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát 200 hộ dân (100 hộ/xã), phỏng vấn 10 cán bộ quản lý địa phương và khảo sát thực tế tại các khu vực kinh doanh, chăn nuôi, nghĩa trang.
• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn ngẫu nhiên có phân bổ đều các hộ dân trên địa bàn xã nhằm đảm bảo tính đại diện. Cỡ mẫu được tính toán dựa trên công thức thống kê với sai số 5%, tuy nhiên do giới hạn nguồn lực, cỡ mẫu thực tế đạt độ chính xác 90%.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phần mềm SPSS để phân tích thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ phần trăm, trung bình), Excel để trình bày biểu đồ, phân tích SWOT để đánh giá nội bộ và môi trường bên ngoài, phân tích các bên liên quan để xác định vai trò và ảnh hưởng của các nhóm đối tượng.
• Timeline nghiên cứu: Thu thập dữ liệu và khảo sát thực tế được thực hiện từ tháng 2 đến tháng 3 năm 2024; phân tích dữ liệu và hoàn thiện báo cáo từ tháng 4 đến tháng 6 năm 2024.

Phương pháp nghiên cứu điển hình (case study) được áp dụng nhằm tập trung đánh giá chi tiết thực trạng tại hai xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây, từ đó rút ra bài học và đề xuất giải pháp phù hợp cho toàn huyện Châu Phú.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khả năng đáp ứng tiêu chí môi trường: Cả hai xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây đều đạt 8/12 chỉ tiêu của tiêu chí môi trường (tiêu chí 17). Tuy nhiên, có 3 chỉ tiêu chung chưa hoàn thành gồm: tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt và không nguy hại đạt dưới 95%, tỷ lệ thu gom và tái sử dụng chất thải hữu cơ, phụ phẩm nông nghiệp dưới 80%, và tỷ lệ sử dụng hình thức hỏa táng dưới 10%.

2. Chỉ tiêu riêng chưa đạt: Xã Bình Long chưa đạt chỉ tiêu về tỷ lệ thu gom, tái sử dụng và tái chế chất thải nhựa (dưới 70%), trong khi xã Thạnh Mỹ Tây chưa đạt chỉ tiêu về tỷ lệ cơ sở chăn nuôi đảm bảo vệ sinh thú y và bảo vệ môi trường (dưới 85%).

3. Tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt: Tỷ lệ thu gom tại hai xã đạt khoảng 90%, thấp hơn tiêu chuẩn ≥95%. Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện phân loại rác tại nguồn đạt khoảng 53%, chưa đạt mức ≥50% theo tiêu chuẩn.

4. Thu gom và xử lý nước thải sinh hoạt: Tỷ lệ hộ gia đình thực hiện thu gom và xử lý nước thải bằng biện pháp phù hợp đạt khoảng 30%, thấp hơn tiêu chuẩn ≥35%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của việc chưa hoàn thành các chỉ tiêu môi trường là do cơ sở hạ tầng và trang thiết bị xử lý chất thải chưa đồng bộ, nhận thức và thói quen của người dân còn hạn chế, cùng với hiệu quả quản lý và giám sát chưa cao. So với các nghiên cứu tại các địa phương khác như xã Vĩnh Hải (Sóc Trăng) hay xã San Thàng (Lai Châu), tình trạng thu gom và xử lý chất thải tại Châu Phú có phần tương đồng về những khó khăn trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng và đầu tư hạ tầng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ hoàn thành từng chỉ tiêu môi trường của hai xã, bảng so sánh tỷ lệ thu gom chất thải rắn, nước thải và phân loại rác tại nguồn. Phân tích SWOT cho thấy điểm mạnh là sự quan tâm của chính quyền địa phương và sự tham gia của cộng đồng, điểm yếu là hạn chế về nguồn lực và nhận thức, cơ hội đến từ các chính sách hỗ trợ của tỉnh và trung ương, thách thức là biến đổi khí hậu và áp lực phát triển kinh tế.

Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao năng lực quản lý, tăng cường truyền thông giáo dục cộng đồng và đầu tư hạ tầng kỹ thuật để bảo vệ môi trường nông thôn bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác và huy động nguồn lực: Chủ động phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật nhằm nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý chất thải rắn và nước thải. Mục tiêu đạt tỷ lệ thu gom chất thải rắn sinh hoạt ≥95% trong giai đoạn 2023-2025.

2. Nâng cao năng lực quản lý và chuyên môn: Tổ chức các khóa đào tạo, tập huấn cho cán bộ quản lý địa phương và nhân viên kỹ thuật về quản lý môi trường, vận hành thiết bị xử lý chất thải. Đảm bảo 100% cán bộ liên quan được đào tạo bài bản trước năm 2025.

3. Tăng cường truyền thông và giáo dục nhận thức cộng đồng: Triển khai các chương trình tuyên truyền, vận động người dân thực hiện phân loại rác tại nguồn, sử dụng các biện pháp xử lý nước thải sinh hoạt phù hợp. Mục tiêu nâng tỷ lệ hộ gia đình phân loại rác tại nguồn lên ≥60% vào năm 2025.

4. Áp dụng các phương pháp canh tác bền vững và xử lý chất thải hữu cơ: Khuyến khích người dân áp dụng kỹ thuật ủ phân compost từ chất thải hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp, giảm thiểu đốt rơm rạ gây ô nhiễm. Hỗ trợ xây dựng mô hình điểm về canh tác bền vững tại các xã.

5. Kiểm tra, giám sát và đánh giá thường xuyên: Thiết lập hệ thống kiểm tra, giám sát định kỳ việc thực hiện tiêu chí môi trường, xử lý nghiêm các vi phạm. Đảm bảo các chỉ tiêu môi trường được duy trì và nâng cao liên tục trong giai đoạn 2023-2025.

Các giải pháp trên cần được thực hiện đồng bộ, có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức xã hội và người dân nhằm đạt được mục tiêu xây dựng nông thôn mới nâng cao bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý nhà nước địa phương: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp nâng cao tiêu chí môi trường, từ đó xây dựng kế hoạch, chính sách phù hợp cho địa phương.

2. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chính sách công, môi trường: Cung cấp dữ liệu thực tiễn, phương pháp nghiên cứu và phân tích chuyên sâu về xây dựng nông thôn mới nâng cao.

3. Các tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực môi trường và phát triển nông thôn: Là cơ sở để thiết kế các chương trình hỗ trợ, dự án phát triển bền vững tại khu vực nông thôn.

4. Cộng đồng dân cư và các nhóm nông dân tại huyện Châu Phú và các vùng lân cận: Nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, khuyến khích tham gia tích cực vào các hoạt động xây dựng nông thôn mới nâng cao.

Luận văn cung cấp các ví dụ thực tế, số liệu cụ thể và đề xuất giải pháp thiết thực, giúp các đối tượng trên có thể áp dụng và phát triển phù hợp với điều kiện địa phương.

Câu hỏi thường gặp

1. Tiêu chí môi trường trong xây dựng nông thôn mới nâng cao gồm những gì?
   Tiêu chí môi trường (tiêu chí 17) bao gồm các chỉ tiêu về thu gom, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và không nguy hại, xử lý nước thải sinh hoạt, phân loại rác tại nguồn, quản lý chất thải hữu cơ và phụ phẩm nông nghiệp, cơ sở chăn nuôi đảm bảo vệ sinh thú y, nghĩa trang và đất cây xanh công cộng, cùng tỷ lệ sử dụng hình thức hỏa táng.

2. Tại sao xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây chưa đạt một số chỉ tiêu môi trường?
   Nguyên nhân chính là do cơ sở hạ tầng xử lý chất thải chưa đồng bộ, nhận thức và thói quen của người dân còn hạn chế, cùng với hiệu quả quản lý và giám sát chưa cao, dẫn đến tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải chưa đạt chuẩn.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng trong luận văn?
   Luận văn sử dụng phương pháp hỗn hợp gồm thu thập dữ liệu thứ cấp, khảo sát thực tế, phỏng vấn cán bộ và hộ dân, phân tích thống kê mô tả bằng SPSS, phân tích SWOT và phân tích các bên liên quan để đánh giá toàn diện thực trạng và đề xuất giải pháp.

4. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao tiêu chí môi trường?
   Các giải pháp bao gồm tăng cường hợp tác huy động nguồn lực, nâng cao năng lực quản lý, truyền thông giáo dục cộng đồng, áp dụng phương pháp canh tác bền vững và xử lý chất thải hữu cơ, cùng với kiểm tra, giám sát thường xuyên.

5. Nghiên cứu có thể áp dụng cho các địa phương khác không?
   Có, kết quả và đề xuất của nghiên cứu có thể làm tài liệu tham khảo cho các huyện, tỉnh khác có điều kiện tương tự trong việc thực hiện tiêu chí môi trường xây dựng nông thôn mới nâng cao, giúp nâng cao hiệu quả quản lý và bảo vệ môi trường nông thôn.

Kết luận

• Đánh giá thực trạng cho thấy xã Bình Long và Thạnh Mỹ Tây đạt 8/12 chỉ tiêu môi trường, còn một số chỉ tiêu quan trọng chưa hoàn thành do hạn chế về hạ tầng và nhận thức cộng đồng.
• Nguyên nhân chủ yếu là cơ sở vật chất chưa đáp ứng, thói quen và nhận thức người dân còn thấp, cùng với hiệu quả quản lý chưa cao.
• Luận văn đề xuất các giải pháp đồng bộ gồm huy động nguồn lực, nâng cao năng lực quản lý, truyền thông giáo dục, áp dụng kỹ thuật xử lý chất thải và kiểm tra giám sát.
• Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý môi trường nông thôn tại huyện Châu Phú và các địa phương tương tự.
• Các bước tiếp theo cần tập trung triển khai các giải pháp đề xuất, theo dõi, đánh giá định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các xã khác trong tỉnh để hoàn thiện tiêu chí môi trường nông thôn mới nâng cao.

Hãy hành động ngay hôm nay để góp phần xây dựng nông thôn mới nâng cao xanh - sạch - đẹp và bền vững cho tương lai!

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp, nông thôn và nông dân có vai trò to lớn từ trong quá trình lịch sử hình thành quốc gia dân tộc và trong sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Kinh tế nông thôn là một phức hợp những nhân tố cấu thành của lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất trong nông - lâm - ngư nghiệp, cùng với các ngành tiểu - thủ công nghiệp, công nghiệp chế biến và phục vụ nông nghiệp, các ngành thương nghiệp và dịch vụ… có quan hệ hữu cơ với nhau trong kinh tế vùng và lãnh thổ cũng như trong toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Cùng với sự phát triển của đất nước trong hơn 35 năm đổi mới, kinh tế nông thôn Việt Nam đã và đang góp phần xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội theo hướng hiện đại, bền vững. Đảng và Nhà nước ta đã có nhiều chỉ thị, nghị quyết về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống của người nông dân.

Nghị quyết số 26-NQ/TW của Hội nghị lần thứ 7 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X và Nghị quyết số 24/2008/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW đã khẳng định: “Nông nghiệp, nông dân, nông thôn có vị trí chiến lược trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ tổ quốc, là cơ sở và lực lượng quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội bền vững, gìn giữ ổn định chính trị, đảm bảo an ninh quốc phòng, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và bảo vệ môi trường sinh thái của đất nước; Trong đó: Nông dân là chủ thể của quá trình phát triển; xây dựng nông thôn mới là căn bản và phát triển toàn diện, hiện đại hóa nông nghiệp là khâu then chốt”. Ngày 22/02/2022 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 263/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới (NTM) giai đoạn 2021 - 2025. Theo đó, mục tiêu tổng quát của Chương trình là tiếp tục triển khai Chương trình gắn với thực hiện có hiệu quả cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn, quá trình đô thị hoá, đi vào chiều sâu, hiệu quả, bền vững; thực hiện xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu và nông thôn mới cấp thôn, bản; nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân nông thôn, thúc đẩy bình đẳng giới; xây dựng hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn đồng bộ và từng bước hiện đại, bảo đảm môi trường, cảnh quan nông thôn Luận văn thạc sĩ Trang 1 sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, giàu bản sắc văn hóa truyền thống, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững. Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, đến nay huyện Châu Phú (tỉnh An Giang) đã có 8/11 xã được công nhận đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó có 1 xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao.

Huyện Châu Phú xem đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, hàng năm đều đề ra kế hoạch duy trì, nâng chất các tiêu chí, chỉ tiêu đối với các xã đã đạt chuẩn NTM, cũng như giải pháp thực hiện đối với các xã nằm trong kế hoạch xây dựng xã NTM nâng cao. Trong đó xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây huyện Châu Phú đã hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới, đã được công nhận là xã nông thôn mới và có đủ năng lực để tiếp tục nâng cao và phát triển các tiêu chí đó. Do đó, hai xã này tiếp tục đang phấn đấu đến năm 2024 (đối với xã Thạnh Mỹ Tây) và năm 2025 (đối với Xã Bình Long) sẽ đạt chuẩn xã nông thôn mới nâng cao. Nông thôn mới nâng cao là bước tiến tiếp theo, hướng tới sự hoàn thiện và phát triển bền vững ở mức cao hơn, với mục tiêu biến nông thôn trở thành nơi đáng sống, có điều kiện kinh tế - xã hội không kém phần so với khu vực đô thị, có cơ cấu kinh tế hợp lý, kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội nông thôn được hoàn thiện tạo điều kiện để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp phát triển toàn diện, bền vững, đời sống vật chất và tinh thần của dân cư nông thôn được nâng lên theo hướng văn minh, giàu đẹp, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc gắn với bảo vệ môi trường sinh thái.

Để thực hiện mục tiêu đề ra, việc hoàn thành 19 tiêu chí theo Quyết định 1261/QĐ- UBND ngày 22/6/2022 của UBND tỉnh An Giang về việc ban hành Bộ tiêu chí xã Nông thôn mới nâng cao tỉnh An Giang giai đoạn 2021-2026 là bắt buộc, trong đó có tiêu chí môi trường - tiêu chí 17 là một trong những tiêu chí quan trọng cần đạt. Tuy nhiên, quá trình xây dựng xã nông thôn mới nâng cao thực tế còn nhiều khó khăn, vướng mắc. Vì vậy việc nghiên cứu thực hiện tiêu chí môi trường (tiêu chí 17) cho xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây giai đoạn 2023 – 2025 là điều cần thiết. Do đó đề tài ”Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao tại các xã thuộc huyện Châu Phú, tỉnh An Giang” đã được lựa chọn thực hiện.

Luận văn thạc sĩ Trang 2 1. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu 1. Mục tiêu nghiên cứu Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường xã nông thôn mới nâng cao của hai xã: xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây từ đó đề xuất các giải pháp bảo vệ môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú. Nội dung nghiên cứu Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, định hướng nội dung nghiên cứu được thực hiện trình tự sau: 1.

Cơ sở thực tế, lý thuyết và pháp lý: tổng quan tài liệu về nông nghiệp bền vững, nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, môi trường nông thôn, các mô hình, các nghiên cứu có liên quan, các văn bản pháp lý,… 2. Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi trường - tiêu chí 17 của bộ tiêu chí nông thôn mới nâng cao của xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây, huyện Châu Phú. • Khảo sát hiện trạng môi trường và việc bảo vệ môi trường tại xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây huyện Châu Phú. • Đánh giá khả năng đáp ứng tiêu chí môi trường 3.

Đánh giá thuận lợi - khó khăn của việc thực hiện tiêu chí môi trường xã nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú. Đề xuất một số giải pháp thực hiện tiêu chí môi trường giai đoạn 2023 – 2025 cho huyện Châu Phú. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 1. Đối tượng nghiên cứu Tiêu chí môi trường – tiêu chí 17 trong Bộ tiêu chí Quốc gia về xã nông thôn mới nâng cao 1.

Phạm vi nghiên cứu đề tài - Phạm vi về không gian: Đề tài nghiên cứu tại xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây thuộc huyện Châu Phú, tỉnh An Giang. - Phạm vi thời gian: Đề tài đánh giá nghiên cứu thực hiện tiêu chí môi trường (tiêu chí 17) trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao của các xã trên địa bàn huyện Châu Phú giai đoạn 2021 – 2025. Luận văn thạc sĩ Trang 3 1. Phương pháp nghiên cứu 1.

Phương pháp luận: Định hướng nghiên cứu Phương pháp tổng quan Tổng quan các cơ sở lý thuyết, cơ sở thực tài liệu tế, cơ sở pháp lý • Khảo sát thực tế, điều tra Khái quát hiện trạng kinh tế, xã hội, môi xã hội học. trường của xã Bình Long, xã Thạnh Mỹ Tây • Thu thập số liệu thứ cấp Đánh giá thực trạng thực hiện tiêu chí môi Phương pháp thống kê trường xã nông thôn 2 xã Bình Long và Phương pháp đánh giá Thạnh Mỹ Tây • Phân tích SWOT • Phương pháp SA Đánh giá thuận lợi - khó khăn của việc • Phương pháp so sánh. thực hiện tiêu chí môi nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú. • Khảo sát thực tế • Phương pháp chuyên gia Đề xuất một số giải pháp thực hiện tiêu chí • Phương pháp đa tiêu chí môi trường cho huyện Châu Phú.

Sơ đồ các phương pháp nghiên cứu Do hạn chế về thời gian và kinh phí thực hiện trong khuôn khổ luận văn cao học, học viên chủ yếu dựa vào cách tiếp cận nghiên cứu case study. Dựa trên hiện trạng môi trường của xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây, đề tài tiến hành đánh giá khả năng đáp ứng tiêu chí môi trường xã nông thôn mới nâng cao của hai xã này. Từ đó thấy được thuận lợi - khó khăn của việc thực hiện tiêu chí này ở huyện Châu Phú nói chung và hai xã Bình Long và xã Thạnh Mỹ Tây nói riêng đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm thực hiện Luận văn thạc sĩ Trang 4 tiêu chí môi trường trong quá trình xây dựng nông thôn mới nâng cao của huyện Châu Phú giai đoạn 2021 - 2025. Phương pháp nghiên cứu cụ thể 1.

Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp Phương pháp này được sử dụng để đạt nội dung xây dựng cơ sở khoa học cho luận văn, thực hiện nội dung (1), (2) thông qua việc thu thập tài liệu: - Thu thập tài liệu lý thuyết nghiên cứu nông thôn mới, nông nghiệp bền vững, tam nông, nông thôn mới nâng cao… - Thu thập các tài liệu về các đề tài nghiên cứu về nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao trong nước và ngoài nước, các thành tựu đạt được của địa bàn trên cả nước. - Thu thập thập các tài liệu phản ánh hiện trạng môi trường nông thôn hiện nay và các giải pháp giải quyết như Báo hiện trạng môi trường quốc gia Báo cáo công tác bảo vệ môi trường quốc gia của Bộ Tài nguyên và môi trường, Báo cáo của tổng cục thống kê. - Thu thập các văn bản pháp lý liên quan đến chương trình nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao của chính phủ, của tỉnh An Giang và huyện Châu Phú như Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 22/2/2022, Quyết định số 318/QĐ-TTg ngày 8/3/2022, Quyết định 1261/QĐ-UBND ngày 22/6/2022, Quyết định 2804/QĐ-UBND ngày 17/11/2022, Quyết định 2699/QĐ-UBND ngày 08/11/2022, Hướng dẫn số 218/HD-VPĐPNTM ngày 04/11/2022 - Thu thập tài liệu về điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội, môi trường của xã Bình Long, xã Thạnh Mỹ Tây, huyện Châu Phú bao gồm Báo cáo kinh tế - xã hội của xã, của huyện.