Luận văn đánh giá thực trạng sản xuất chè và đề xuất xây dựng mô hình chè vietgap tại xã bá xuyên thành phố sông công tỉnh thái nguyên

Luận văn đánh giá thực trạng sản xuất chè và đề xuất mô hình chè VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên, hướng đến phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Phương Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Văn Ngọc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Trồng trọt
• Đề tài: Đánh Giá Thực Trạng Sản Xuất Chè & Xây Dựng Mô Hình VietGAP Tại Bá Xuyên, Sông Công, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu chung
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của Xã Bá Xuyên
• 2.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.1.1.1. Vị trí địa lý
• 2.1.1.2. Địa chất - Địa hình
• 2.1.1.3. Khí hậu thời tiết
• 2.1.1.4. Thủy văn
• 2.1.2. Điều kiện đất đai
• 2.1.3. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 2.1.3.1. Hiện trạng sử dụng đất
• 2.1.3.2. Dân số, lao động, việc làm và đời sống dân cư
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu
• 2.3. Cơ sở lý luận về xây dựng mô hình sản xuất, chế biến chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP
• 2.3.1. Một số khái niệm
• 2.3.1.1. Vài nét về cây chè
• 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên
• 3.1.1. Thực trạng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP trong sản xuất chè ở xã Bá Xuyên
• 3.1.2. Đánh giá của cán bộ địa phương về phát triển sản xuất chè an toàn theo VietGAP ở Bá Xuyên
• 3.1.3. Các giải pháp xã Bá Xuyên đang áp dụng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP
• 3.1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chè an toàn theo VietGAP tại xã Bá Xuyên
• 3.1.4.1. Các yếu tố nội tại
• 3.1.4.2. Các yếu tố bên ngoài
• 3.1.5. Quy trình chế biến chè an toàn theo VietGAP tại xã Bá Xuyên
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH TRONG QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Sản xuất chè tại Bá Xuyên Sông Công Thái Nguyên

Sản xuất chè là hoạt động kinh tế chủ đạo tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. Với diện tích trồng chè lớn, cây chè đã trở thành nguồn thu nhập chính của người dân địa phương. Tuy nhiên, thực trạng sản xuất chè hiện nay còn nhiều hạn chế, đặc biệt là việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không kiểm soát, dẫn đến chất lượng chè không đạt tiêu chuẩn. Đánh giá thực trạng cho thấy, mặc dù chè là cây trồng truyền thống, nhưng việc áp dụng các tiêu chuẩn sản xuất hiện đại như VietGAP còn chưa phổ biến. Điều này ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của sản phẩm chè trên thị trường trong và ngoài nước.

1.1. Thực trạng canh tác chè

Canh tác chè tại Bá Xuyên chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống, thiếu sự đầu tư về kỹ thuật và công nghệ. Người dân thường tập trung vào việc tăng diện tích và sản lượng mà ít quan tâm đến chất lượng sản phẩm. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật không đúng cách dẫn đến dư lượng hóa chất trong chè vượt ngưỡng cho phép. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng mà còn làm giảm giá trị xuất khẩu của chè.

1.2. Chất lượng chè và thị trường tiêu thụ

Chất lượng chè tại Bá Xuyên hiện chưa đáp ứng được yêu cầu của thị trường khó tính, đặc biệt là thị trường xuất khẩu. Mẫu mã sản phẩm chưa đẹp, quy trình chế biến còn thủ công, và thiếu sự kiểm soát chặt chẽ về an toàn thực phẩm. Điều này khiến giá chè thấp, khó tiêu thụ, và không phát huy được tiềm năng của cây chè trong việc nâng cao thu nhập cho người dân.

II. Xây dựng mô hình VietGAP trong sản xuất chè

Việc xây dựng mô hình VietGAP tại Bá Xuyên là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm chè. VietGAP là bộ tiêu chuẩn về thực hành nông nghiệp tốt, giúp đảm bảo an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường và nâng cao hiệu quả kinh tế. Áp dụng VietGAP trong sản xuất chè sẽ giúp kiểm soát chặt chẽ quy trình từ khâu trồng trọt đến thu hoạch và chế biến, đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao.

2.1. Lợi ích của mô hình VietGAP

Mô hình VietGAP mang lại nhiều lợi ích cho người trồng chè, bao gồm việc nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng giá trị xuất khẩu, và cải thiện thu nhập. Bên cạnh đó, việc áp dụng VietGAP còn giúp giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường, đảm bảo sự phát triển bền vững của ngành chè. Đây là bước đi cần thiết để chè Bá Xuyên có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

2.2. Thách thức trong việc áp dụng VietGAP

Mặc dù có nhiều lợi ích, việc áp dụng VietGAP tại Bá Xuyên còn gặp nhiều thách thức. Người dân cần được đào tạo và hỗ trợ kỹ thuật để thay đổi thói quen canh tác truyền thống. Chi phí đầu tư ban đầu cho việc áp dụng VietGAP cũng là một rào cản lớn, đặc biệt đối với các hộ gia đình có thu nhập thấp. Ngoài ra, việc xây dựng hệ thống quản lý chất lượng và kiểm soát quy trình sản xuất cũng đòi hỏi sự đầu tư lớn về thời gian và công sức.

III. Phát triển nông nghiệp bền vững tại Bá Xuyên

Phát triển nông nghiệp bền vững là mục tiêu quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của xã Bá Xuyên. Việc kết hợp giữa sản xuất chè truyền thống và áp dụng các tiêu chuẩn hiện đại như VietGAP sẽ giúp tạo ra sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường. Đồng thời, điều này cũng góp phần bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống người dân.

3.1. Giải pháp phát triển bền vững

Để phát triển nông nghiệp bền vững, cần có sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức chuyên môn. Các giải pháp bao gồm đào tạo kỹ thuật cho người dân, hỗ trợ vốn đầu tư, và xây dựng hệ thống quản lý chất lượng. Ngoài ra, việc quảng bá thương hiệu chè Bá Xuyên cũng là yếu tố quan trọng để mở rộng thị trường tiêu thụ.

3.2. Tầm quan trọng của quản lý chất lượng

Quản lý chất lượng là yếu tố then chốt trong việc phát triển sản xuất chè theo hướng bền vững. Việc kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất từ khâu trồng trọt đến chế biến sẽ giúp đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng cao. Điều này không chỉ nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo niềm tin cho người tiêu dùng, từ đó thúc đẩy sự phát triển của ngành chè tại Bá Xuyên.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chè Việt Nam có quy mô canh tác khoảng 122.500 ha, đứng thứ 5 thế giới về diện tích canh tác nhưng giá trị và thị phần xuất khẩu trên thị trường quốc tế còn khiêm tốn. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ chất lượng chè nguyên liệu không đồng đều, năng suất chưa cao, cùng với tình trạng lạm dụng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật nhằm tối đa hóa sản lượng trong ngắn hạn. Hoạt động thu mua ồ ạt không phân loại của thương lái tiểu ngạch và sự phát triển thiếu kiểm soát của các cơ sở chế biến nhỏ lẻ làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm kim loại nặng và tồn dư hóa chất, ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu chè Việt Nam.

Tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên—địa bàn có điều kiện tự nhiên trung du đặc trưng và truyền thống canh tác chè lâu đời—cây chè giữ vai trò cây trồng chủ lực trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp. Toàn xã có 2.674 hộ tham gia sản xuất chè trên tổng diện tích 106,59 ha (năm 2017). Mặc dù địa phương đã bước đầu tiếp cận các mô hình sản xuất an toàn, song quá trình ứng dụng tiêu chuẩn VietGAP vẫn bộc lộ nhiều hạn chế: người dân gặp khó khăn trong việc tuân thủ quy trình kiểm soát dư lượng hóa chất, công nghệ thu hái và bảo quản sau thu hoạch còn lạc hậu, dẫn đến giá trị thương phẩm chưa tương xứng với tiềm năng vùng nguyên liệu.

Xuất phát từ thực trạng trên, tác giả Nguyễn Phương Thảo đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp ngành Trồng trọt (Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, năm 2019) với đề tài "Đánh giá thực trạng sản xuất chè và đề xuất xây dựng mô hình chè VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên".

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, qua đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP.
   • Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.
   • Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại địa phương.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng sản xuất, chế biến và áp dụng tiêu chuẩn VietGAP trên các giống chè đang trồng tại địa phương (LDP1, LDP2, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên, TRI777, Thúy Ngọc, Bát Tiên, chè Shan, chè trung du). Chủ thể nghiên cứu bao gồm các hộ nông dân trồng chè VietGAP, hộ trồng chè thường, cán bộ nông nghiệp xã và các tổ hợp tác sản xuất chè.
• Phạm vi không gian: Xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên; tập trung khảo sát chuyên sâu tại 3 xóm trọng điểm: Ao Cang, Chũng Na và Bãi Hát.
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu thu thập số liệu thực địa và đánh giá trong giai đoạn từ tháng 12/2018 đến tháng 6/2019 (kết hợp chuỗi số liệu thống kê địa phương giai đoạn 2015 - 2017).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận thiết lập cơ sở nghiên cứu dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật chuyên ngành do cơ quan quản lý nhà nước ban hành, bao gồm:

• Luật An toàn thực phẩm và Nghị định số 38/2012/NĐ-CP của Chính phủ.
• Thông tư số 59/2012/TT-BNNPTNT ngày 09/11/2012 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về quản lý sản xuất rau, quả và chè an toàn.
• Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01-132:2013/BNNPTNT đối với rau, quả, chè búp tươi đủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất, sơ chế; và QCVN 01-07:2009/BNNPTNT đối với cơ sở chế biến chè.
• Quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN và Quyết định số 1121/QĐ-BNN-KHCN năm 2008 của Bộ Nông nghiệp và PTNT ban hành Quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt (VietGAP) cho rau, quả và chè búp tươi an toàn.
• Quyết định số 107/2008/QĐ-TTg và Quyết định số 01/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về các chính sách hỗ trợ áp dụng quy trình thực hành sản xuất nông nghiệp tốt.

Khung phân tích lý luận của đề tài gắn liền với quan niệm về phát triển kinh tế bền vững trong nông nghiệp, kiểm soát chuỗi giá trị và quản trị rủi ro sinh học, hóa học và vật lý trong canh tác cây chè (Camellia sinensis).

Phương pháp nghiên cứu:

• Phương pháp tiếp cận: Tiếp cận hệ thống, tiếp cận có sự tham gia của người dân (PRA - Participatory Rapid Appraisals), tiếp cận theo mục đích hoạt động, tiếp cận theo lợi ích nhóm và tiếp cận theo vùng sinh thái nông nghiệp.
• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa và tổng hợp số liệu từ báo cáo thống kê kinh tế - xã hội của UBND xã Bá Xuyên, các đề tài nghiên cứu đã công bố, tài liệu niên giám thống kê và văn bản chính sách liên quan.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Điều tra chọn mẫu ngẫu nhiên kết hợp phỏng vấn bán cấu trúc và phỏng vấn sâu thông qua phiếu điều tra soạn sẵn. Tổng quy mô mẫu khảo sát gồm 65 đối tượng tại 3 xóm trọng điểm:

Nhóm đối tượng điều tra	Xóm Ao Cang	Xóm Chũng Na	Xóm Bãi Hát	Tổng cộng
Hộ trồng chè an toàn (VietGAP)	10	10	10	30
Hộ trồng chè thường (truyền thống)	10	10	10	30
Cán bộ nông nghiệp địa phương	01	01	01	03
Tổ sản xuất chè VietGAP	01	01	00	02
Tổng số đối tượng khảo sát	22	22	21	65

• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Microsoft Excel để tổng hợp; áp dụng phương pháp thống kê mô tả, thống kê so sánh kinh tế để đánh giá sự chênh lệch về chi phí, năng suất, sản lượng và hiệu quả giữa mô hình VietGAP và canh tác thông thường.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài trong bối cảnh ngành chè Việt Nam cần nâng cao chất lượng để đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Xác định rõ mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể, đối tượng, khách thể và phạm vi nghiên cứu tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

• Điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội xã Bá Xuyên: Xã có tổng diện tích tự nhiên 8,6727 km² (867,27 ha), gồm 12 xóm, mật độ dân số 653 người/km² (gần 4,1 nghìn nhân khẩu). Địa hình dốc thoải trung du, khí hậu nhiệt độ trung bình 23°C (cao nhất 28°C, thấp nhất 16,1°C), lượng mưa trung bình năm đạt 2.168 mm. Đất đai gồm 61% đất Feralit đỏ vàng và 18% đất đỏ vàng trên đá biến chất/đất sét (Fs), có phản ứng chua nhẹ, phù hợp cho cây chè phát triển. Hệ thống thủy văn phụ thuộc vào lưu vực sông Sông Công dài 96 km.
• Cơ sở lý luận về sản xuất chè VietGAP: Tổng kết các khái niệm về tiêu chuẩn VietGAP, vai trò của việc áp dụng GAP trong bảo vệ sức khỏe người lao động, bảo vệ môi trường, ổn định chất lượng và giá trị sản phẩm.
• Kinh nghiệm thực tiễn và chính sách: Đánh giá kinh nghiệm phát triển chè an toàn, chè hữu cơ tại Trung Quốc (tỉnh Chiết Giang), Nhật Bản (quản lý qua Hiệp hội nông nghiệp chè, kho bảo quản tự động 0°C), Ấn Độ (đồn điền Oothu của Công ty Bombay Burmah); bài học kinh nghiệm tại các địa phương trong nước như Lai Châu (Công ty CP Trà Than Uyên), Thái Nguyên (xóm Khuôn Gà, xã Hùng Sơn, huyện Đại Từ), Hà Nội (xã Vân Hòa, Yên Bài, huyện Ba Vì).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chi tiết hóa phương pháp luận nghiên cứu, kỹ thuật chọn điểm nghiên cứu (3 xóm Ao Cang, Chũng Na, Bãi Hát), cấu trúc chọn mẫu khảo sát (65 đối tượng), hệ thống chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật (diện tích trồng mới, diện tích kinh doanh, năng suất búp tươi, sản lượng quy đổi, chi phí đầu vào, phẩm cấp chè búp tươi loại A, B, C, D) và các bước xử lý dữ liệu.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Hiện trạng phát triển sản xuất chè tại xã Bá Xuyên: Giai đoạn 2015 - 2017, diện tích và sản lượng chè toàn xã có sự tăng trưởng ổn định qua các năm nhờ chủ trương đưa cây chè lên đất ruộng cao và mở rộng diện tích cải tạo:

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2015	Năm 2016	Năm 2017	Tốc độ tăng 2016/2015 (%)	Tốc độ tăng 2017/2016 (%)
Tổng diện tích chè	ha	90,7	103,0	110,5	113,56	107,28
- Diện tích trồng cải tạo	ha	5,5	6,5	10,0	118,18	153,84
- Diện tích chè kinh doanh	ha	88,5	90,6	97,2	113,25	107,28
Năng suất trung bình	tạ/ha	80,0	81,6	82,0	102,00	100,50
Tổng sản lượng	tấn	700,68	780,48	850,60	111,38	108,98

• Phân bố sản xuất chè tại 12 xóm năm 2017: Tổng số 2.674 hộ canh tác 106,59 ha chè, trong đó diện tích trồng mới đạt 21,9 ha. Vùng sản xuất tập trung quy mô lớn nhất thuộc về xóm Bãi Hát (345 hộ, 12,41 ha, năng suất 82 tạ/ha), xóm Chũng Na (329 hộ, 11,00 ha, năng suất 80 tạ/ha), và xóm Ao Cang (360 hộ, 10,08 ha, năng suất 80 tạ/ha). Các xóm còn lại như La Cảnh 1 (8,06 ha), La Cảnh 2 (9,00 ha), La Chùa (9,00 ha), Đớ (9,06 ha), Lý Nhân (8,90 ha) duy trì năng suất dao động từ 80 đến 82 tạ/ha.
• Thực trạng áp dụng tiêu chuẩn VietGAP: Tác giả đánh giá chi tiết tình hình nhân lực, khả năng tiếp cận vốn, hiện trạng đất sản xuất, việc sử dụng phân bón, thuốc BVTV theo nguyên tắc "4 đúng", tỷ lệ ghi chép nhật ký nông hộ, mức độ tham gia tập huấn khuyến nông và quy trình thu hái búp chè an toàn. Đồng thời phân tích các yếu tố nội tại (nhận thức, chi phí đầu tư) và yếu tố bên ngoài (quy hoạch, cơ sở hạ tầng, kiểm tra giám sát, mối liên kết "4 nhà") tác động đến tiến độ nhân rộng mô hình.
• Quy trình chế biến chè an toàn theo VietGAP: Đánh giá các công đoạn thu hái, làm héo, diệt men, vò chè, sấy khô, phân loại và đóng gói bảo quản nhằm loại trừ nguy cơ nhiễm bẩn vật lý, hóa học.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng hợp những kết luận chính về mặt đạt được và tồn tại trong sản xuất chè tại xã Bá Xuyên; đưa ra các kiến nghị đối với chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp và người trồng chè nhằm hoàn thiện chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ đạt chuẩn VietGAP.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính của nghiên cứu:

• Cung cấp bức tranh toàn diện về hiện trạng sản xuất chè tại xã Bá Xuyên giai đoạn 2015 - 2017: Tổng diện tích tăng từ 90,7 ha lên 110,5 ha (tăng 19,8 ha); sản lượng tăng từ 700,68 tấn lên 850,60 tấn; năng suất trung bình đạt 82 tạ/ha.
• Phản ánh rõ nét cơ cấu sản xuất tại 12 xóm của xã năm 2017, khẳng định 3 xóm Ao Cang, Chũng Na, Bãi Hát là hạt nhân vùng nguyên liệu với tổng quy mô hơn 1.034 hộ và diện tích trên 33,49 ha.
• Xác định được các rào cản chính trong quá trình áp dụng VietGAP tại địa phương: chi phí lao động và vật tư ban đầu tương đối cao, thói quen ghi chép sổ sách nông hộ chưa đều đặn, cơ sở hạ tầng phục vụ tưới tiêu và chế biến còn thiếu đồng bộ, hệ thống giám sát chất lượng và kiểm soát dư lượng hóa chất chưa triệt để.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả:

• Quy hoạch lại vùng sản xuất chè an toàn tập trung, tránh manh mún; chuyển đổi cơ cấu giống cũ sang các giống chè cành mới có năng suất và chất lượng cao (LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên).
• Tăng cường công tác khuyến nông, mở các lớp tập huấn kỹ thuật thực hành VietGAP thực chất, hướng dẫn người dân kỹ thuật bón phân hữu cơ ủ hoai mục, sử dụng thuốc BVTV sinh học và bảo đảm thời gian cách ly.
• Củng cố và phát triển mô hình kinh tế tập thể (Tổ hợp tác, Hợp tác xã chè VietGAP Bá Xuyên), thiết lập chuỗi liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ; xây dựng nhãn hiệu, tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm để nâng cao giá bán.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Đề tài được thực hiện trong khung thời gian giới hạn (từ tháng 12/2018 đến tháng 6/2019); quy mô điều tra thực địa tập trung tại 3 xóm (Ao Cang, Chũng Na, Bãi Hát) trên tổng số 12 xóm của xã; các phân tích kinh tế chủ yếu sử dụng công cụ thống kê mô tả dựa trên số liệu điều tra mẫu n = 65 và dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2015 - 2017 của xã.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng phạm vi khảo sát thực nghiệm trên toàn bộ 12 xóm; theo dõi dài hạn các chỉ tiêu phân tích lý - hóa mẫu đất, nước tưới và dư lượng hóa chất trên mẫu chè thành phẩm qua các mùa vụ; lượng hóa chi tiết hiệu quả tài chính và giá trị gia tăng của chuỗi liên kết Hợp tác xã chè VietGAP sau khi được cấp chứng nhận chính thức.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Nông học, Trồng trọt, Khuyến nông và Phát triển nông thôn tham khảo về phương pháp luận đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA), thiết kế bảng hỏi và quy trình đánh giá hiện trạng cây trồng công nghiệp dài ngày.
• Cán bộ quản lý nông nghiệp cấp xã, huyện, cán bộ khuyến nông tại thành phố Sông Công và tỉnh Thái Nguyên sử dụng số liệu thực địa để xây dựng kế hoạch quy hoạch vùng chè an toàn, tổ chức thành lập hợp tác xã nông nghiệp theo chuẩn VietGAP.
• Phần đáng tham khảo nhất: Hệ thống dữ liệu khảo sát chi tiết diện tích, năng suất, hộ trồng chè tại 12 xóm (Bảng 4.1) và chuỗi dữ liệu phát triển chè 2015 - 2017 (Bảng 4.2).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận nghiên cứu tại địa bàn nào và trong thời gian bao lâu?
Đề tài được tiến hành nghiên cứu thực địa tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên trong khoảng thời gian từ tháng 12/2018 đến tháng 6/2019.

2. Quy mô mẫu khảo sát thực địa của đề tài gồm bao nhiêu đối tượng?
Tác giả đã điều tra tổng cộng 65 đối tượng tại 3 xóm trọng điểm (Ao Cang, Chũng Na, Bãi Hát), bao gồm 30 hộ trồng chè an toàn VietGAP, 30 hộ trồng chè truyền thống, 3 cán bộ nông nghiệp xã và 2 đại diện tổ hợp tác sản xuất chè VietGAP.

3. Tình hình diện tích, năng suất và sản lượng chè toàn xã Bá Xuyên năm 2017 đạt bao nhiêu?
Năm 2017, xã Bá Xuyên có tổng diện tích chè 110,5 ha (trong đó chè kinh doanh là 97,2 ha, diện tích trồng cải tạo là 10 ha), năng suất trung bình đạt 82,0 tạ/ha và tổng sản lượng chè búp đạt 850,60 tấn.

4. Ba xóm trọng điểm về sản xuất chè của xã Bá Xuyên là những xóm nào và quy mô ra sao?
Ba xóm trọng điểm là Ao Cang (360 hộ, 10,08 ha), Bãi Hát (345 hộ, 12,41 ha) và Chũng Na (329 hộ, 11,00 ha). Cả ba xóm đều đạt năng suất chè búp tươi từ 80 đến 82 tạ/ha năm 2017.

5. Cơ sở pháp lý kỹ thuật chính về tiêu chuẩn chè an toàn được tác giả sử dụng là gì?
Khóa luận căn cứ vào Thông tư số 59/2012/TT-BNNPTNT, QCVN 01-132:2013/BNNPTNT về điều kiện an toàn thực phẩm chè búp tươi, QCVN 01-07:2009/BNNPTNT về cơ sở chế biến chè và các Quyết định số 379/QĐ-BNN-KHCN, 1121/QĐ-BNN-KHCN ban hành quy trình thực hành VietGAP.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Phương Thảo đã hoàn thành việc đánh giá thực trạng sản xuất và áp dụng quy trình chè an toàn tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. Thông qua việc thu thập và phân tích dữ liệu từ 65 đối tượng khảo sát tại 3 xóm trọng điểm cùng số liệu thống kê toàn xã giai đoạn 2015 - 2017, tác giả đã làm rõ tiềm năng đất đai, tốc độ tăng trưởng diện tích, sản lượng cũng như các điểm nghẽn về kỹ thuật và tổ chức sản xuất nông hộ. Các giải pháp đề xuất về quy hoạch vùng nguyên liệu, tăng cường tập huấn khuyến nông và củng cố mô hình hợp tác xã chè VietGAP có giá trị thực tiễn đối với định hướng phát triển nông nghiệp hàng hóa bền vững tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nước ta hiện nay có khoảng 122.500 ha chè, đứng thứ 5 thế giới về diện tích. Nhưng thị phần chè của Việt Nam lại khá khiêm tốn trong xuất khẩu chè thế giới, một phần do chất lượng thấp không đáp ứng yêu cầu về chất lượng cũng như an toàn theo tiêu chuẩn của nhiều nước; một phần do năng suất, sản lượng không cao [1]. Đây là một tồn tại lớn của ngành chè nhiều năm nay, nguyên nhân chính là sự phát triển quá ồ ạt của các cơ sở chế biến chè, sự thu mua ồ ạt chè nguyên liệu không phân loại, không kiểm tra chất lượng của thương lái một số nước trong đó có Trung Quốc qua đường tiểu ngạch, làm cho người dân bỏ các mô hình chè an toàn, tăng diện tích chè ồ ạt nhưng chất lượng chè lại không đảm bảo [2].

Chè bẩn, chè không rõ nguồn gốc rất nhiều, lại thiếu chè thương hiệu, chè sạch, chè ngon, dẫn đến tình trạng, chè xuất khẩu ít, giá chè thấp, khan hiếm nguyên liệu. Do vậy để có nguyên liệu sản xuất nhiều nhà máy trong nước thu mua nguyên liệu mà không quan tâm đến chất lượng chè đầu vào, không kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, dư lượng kim loại nặng cũng như các nguy cơ không an toàn khác. Bên cạnh đó người dân trồng chè thì chỉ biết lợi nhuận trước mắt, chạy đua về mặt diện tích và sản lượng mà không chú trọng đến chất lượng. Cùng với đó là thói quen sản xuất của người dân, bóc lột đất, bón phân, phun thuốc làm sao cho chè trông đẹp mắt, hái được nhiều.

So sánh với việc sản xuất chè an toàn theo các tiêu chuẩn của VietGAP, Quyết định, quy chuẩn của Bộ Nông nghiệp lại khá tốn kém, cầu kỳ và đòi hỏi yêu cầu kỹ thuật cao. Cây chè lại là cây kén đất, có thời gian kiến thiết cơ bản dài, nhiều sâu, bệnh nên việc đầu tư một vườn chè với thời gian dài, nhiều rủi ro, lại khó tiêu thụ sẽ làm nhiều người trồng không muốn thay đổi thói quen sản xuất cũ. Bá Xuyên là một đơn vị hành chính cấp xã thuộc thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. Xã này có diện tích là 8,67 km², dân số là 5.

Tuyến xe buýt số 9 chạy tuyến Trại Cau - TPTN - Sông Công - Bãi Bông (Phổ Yên) đi qua địa h 2 bàn xã theo tỉnh lộ 262. Đặc biệt năm 2019, trên địa bàn xã Bá Xuyên đang triển khai xây dựng Cụm công nghiệp Bá Xuyên và một phần của KCN 2 Sông Công, đây là tiền đề để phát triển kinh tế - xã hội thành phố Sông Công cũng như tỉnh Thái Nguyên[3]. Cây chè đã trở thành một trong những cây trồng quan trọng góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân trong địa bàn xã. Những năm trước, tình hình tiêu thụ chè, xuất khẩu chè rất tốt, nhưng những năm gần đây yêu cầu chè ngày một cao hơn về chất lượng, mẫu mã,…chỉ có thể bán được chè chất lượng cao, đảm bảo an toàn thực phẩm, nhất là các sản phẩm chè xuất khẩu.

Sản phẩm chè của nước ta đang phải cạnh tranh gay gắt với sản phẩm của các nước có quy trình sản xuất tiên tiến [4]. Do đó sản xuất chè theo hướng an toàn trên địa bàn xã Bá Xuyên đã có bước phát triển, song kết quả chưa cao và chưa tương ứng với tiềm năng hiện có. Các hộ trồng chè vẫn chưa kiểm soát được dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, vi sinh vật và kim loại nặng trong đất gây nên hiện tượng an toàn vệ sinh thực phẩm kém chất, lượng chè chưa cao, mẫu mã không đẹp, chuyển giao công nghệ trong sản xuất, thu hoạch và bảo quản sau thu hoạch còn hạn chế dẫn đến tình trạng giá chè thấp, khó tiêu thụ và cây chè không phát triển hết tiềm năng[11]. Như vậy thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn ở xã Bá Xuyên như thế nào? Giải pháp nào để thúc đẩy phát triển sản xuất chè an toàn tương xứng với ưu đãi của thiên nhiên dành cho xã? Đề tài: “Đánh giá thực trạng sản xuất chè và đề xuất xây dựng mô hình chè VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên” sẽ góp phần trả lời các câu hỏi trên.

Mục tiêu nghiên cứu 1. Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP qua đó đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể - Góp phần hệ thống hoá cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. h 3 - Đánh giá thực trạng phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.

- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm phát triển sản xuất chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP tại xã Bá Xuyên, thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên. h 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội của Xã Bá Xuyên 2. Điều kiện tự nhiên 2.Vị trí địa lý Bá Xuyên là một đơn vị hành chính cấp xã thuộc thành phố Sông Công, tỉnh Thái Nguyên.

Xã này có diện tích là 8,67 km², dân số là 5. Đây là nơi có 10 ha trồng chè theo Dự án thử nghiệm trồng chè cành của Sở khoa học – công nghệ Thái Nguyên. Tuyến xe buýt số 9 chạy tuyến Trại Cau - TPTN - Sông Công - Bãi Bông (Phổ Yên) đi qua địa bàn xã theo tỉnh lộ 262. Đặc biệt năm 2019, trên địa bàn xã Bá Xuyên đang triển khai xây dựng Cụm công nghiệp Bá Xuyên và một phần của KCN 2 Sông Công, đây là tiền đề để phát triển kinh tế - xã hội thành phố Sông Công cũng như tỉnh Thái Nguyên.

Đây là cơ hội lý tưởng để các nhà đầu tư có thể đến và nghiên cứu. Với vị trí địa lý và diện tích đất nông nghiệp cũng như mạng lưới liên kết như vậy, Bá Xuyên có điều kiện thuận lợi phát triển sản xuất nông sản hàng hóa. Đặc là cây chè, cây trồng truyền thống của xã, là cây mang lại kinh tế chính cho người nông dân. Sản phẩm chè có thể lưu thông với thành phố Thái Nguyên và các tỉnh Tuyên Quang, Phú Thọ, Hà Nội cũng như thuận lợi xuất khẩu ra ngoài.

Địa chất - Địa hình: Xã Bá Xuyên nằm phía Tây Bắc thành phố Sông Công, phía Bắc giáp thành phố Thái Nguyên phía Đông giáp xã Tân Quang và phường Bách Quang, phía Tây giáp xã Bình Sơn, phía Nam giáp phường Lương Châu. Tổng diện tích tự nhiên là 8,6727 Km2. Địa hình mang đặc điểm của miền trung du, nền dốc dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây. Khí hậu thời tiết Xã Bá Xuyên thuộc vùng trung du Bắc Bộ.

 Nhiệt độ không khí trung bình 23 °C, nhiệt độ tháng cao nhất là 28 °C, nhiệt độ tháng thấp nhất là 16,1 °C, nhiệt độ cao tuyệt đối là 39,4 °C và nhiệt độ thấp tuyệt đối là 3 °C. h 5  Độ ẩm trung bình năm (%): 82%, độ ẩm trung bình tháng cao nhất là 86%, độ ẩm trung bình tháng thấp nhất là 78%, độ ẩm thấp tuyệt đối là 16%.  Lượng mưa trung bình hàng năm là 2168 mm, số ngày mưa hàng năm là 142 ngày, lượng mưa tháng lớn nhất là 443 mm, lượng mưa tháng nhỏ nhất 22 mm, số ngày mưa trên 50 mm là 12 ngày, số ngày mưa trên 100 mm là 2-3 ngày, lượng mưa ngày lớn nhất là 353 mm, lượng mưa tháng lớn nhất là 1103 mm, lượng mưa tăng dần từ đầu mùa đến cuối mùa và đạt tới mức lớn nhất vào tháng 8. Thủy văn Xã Bá Xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi hệ thống sông của thành phố Sông Công bắt nguồn từ vùng Đèo Khế, tỉnh Thái Nguyên, chảy theo hướng Tây Bắc- Đông Nam.

Sau khi ra khỏi hồ Núi Cốc ở phía Tây thành phố Thái Nguyên, nó chia thành hai nhánh. Nhánh chính chảy qua trung tâm thành phố Sông Công, qua thị xã Phổ Yên để hội lưu với sông Cầu từ bên phải tại ranh giới ba xã Thuận Thành (thị xã Phổ Yên), Trung Giã (huyện Sóc Sơn, Hà Nội) và Hợp Thịnh (huyện Hiệp Hòa tỉnh Bắc Giang). Nhánh phụ nhỏ hơn chảy qua phía Bắc thành phố Sông Công, huyện Phú Bình rồi chảy vào thị xã Phổ Yên để nối với sông Cầu tại ranh giới ba xã Tân Phú, Thuận Thành (thị xã Phổ Yên), Đại Thành (huyện Hiệp Hòa). Sông này dài 96 km.

Diện tích lưu vực 951 km², cao trung bình 224 m, độ dốc trung bình 27,3%, mật độ sông suối 1,20 km/km². Tổng lượng nước 0,794 km³ ứng với lưu lượng trung bình năm 25 m³/s, môđun dòng chảy năm 26 l/s. Mùa lũ từ tháng 6 đến tháng 10, chiếm 74,7% lượng nước cả năm; tháng 8 có lượng dòng chảy lớn nhất chiếm 19,30% lượng nước cả năm; tháng cạn kiệt nhất chiếm 1,8% lượng nước cả năm. Điều kiện đất đai Xã Bá Xuyên có tổng diện tích tự nhiên là 8,6727 km² ha, chia thành các loại đất như sau: - Nhóm đất đỏ vàng (Feralit): là nhóm đất chiến phần lớn diện tích trong địa bàn xã (61%), đặc điểm của loại đất này là hàm lượng mùn và đạm thấp, hơi chua.

Thích hợp với phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả và trồng rừng. - Đất đỏ vàng trên đá biến chất và đất sét (Fs) chiếm 18%, loại đất này có tỷ lệ đạm và mùn trung bình, môi trường có phản ứng chua. Có khả năng phát triển cây h 6 công nghiệp chè, cây ăn quả và phát triển đồng cỏ phục vụ chăn nuôi đại gia súc. - Đất khác: Feralit trên đất đá vôi Fk, Fv, Fl có tầng dầy trung bình, có tỷ lệ đạm và mùn trung bình.

Có khả năng phát triển cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp ngắn ngày (mía, lạc, đậu tương,. - Nhóm đất dốc tụ: phân bố rải rác ở, sông suối, thành phần cơ giới thô, lẫn sỏi đá, nghèo mùn, đạm trung bình, có khả năng cải tạo thâm canh. - Những loại đất này rất thích hợp cho phát triển các loại cây lâm nghiệp, cây công nghiệp lâu năm, khí hậu đất đai của huyện phù hợp với phát triển sản xuất chè, nhất là hiện nay định hướng quy hoạch phát triển sản xuất chè theo hướng VietGAP, mang lại chất lượng chè tốt hơn. Điều kiện kinh tế - xã hội 2.

Hiện trạng sử dụng đất Tổng diện tích tự nhiên của xã là 8,6727 km².